ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΣΤΟ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΩΜΙΟΥΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Του Γιάννη Γιγουρτσή

Φιλολόγου καθηγητού στην Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή

Ρωμιοί αρχιτέκτονες της Πόλης- Η ταινία 

Μια εξαιρετική εμπειρία και μια ευχάριστη έκπληξη αποτέλεσε η πρώτη προβολή την Παρασκευή 18-12-2015 στο Σισμανόγλειο, της ταινίας «Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Πόλης», του Γρηγόρη Οικονομίδη σε σενάριο και επιστημονική επιμέλεια του Σάββα Τσιλένη. 

Η ταινία ήρθε ως συνέχεια και επιστέγασμα της ομώνυμης έκθεσης, που έγινε το 2010 στο πλαίσιο των προγραμμάτων για την «Κωνσταντινούπολη- Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης». 

Το πρόγραμμα, ιδέα του δραστήριου και αποτελεσματικού Λάκη Βίγκα, είχε φορέα υλοποίησης τον Σύνδεσμο Αποφοίτων Ζωγραφείου, του οποίου ο κ. Βίγκας ήταν τότε Πρόεδρος. 

Μια πλειάδα επιστημόνων και άλλων συνεργατών υλοποίησε το πρόγραμμα το οποίο παρουσιάστηκε πρώτο στην Πόλη, στο Πανεπιστήμιο Μιμάρ Σινάν, το οποίο φημίζεται για την Αρχιτεκτονική του, και στο Σισμανόγλειο. Στη συνέχεια η έκθεση πήγε στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας, στην Ίμβρο, στην Αμερική (Σικάγο) ενώ αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο Λος Άντζελες και έπεται συνέχεια. Την έκθεση συνοδεύει εξ αρχής και ένας τόμος- κατάλογος, ενώ τώρα η ταινία συμπληρώνει και ολοκληρώνει την προσπάθεια. 

Τα 70 περίπου λεπτά της ταινίας ήταν πολύ λίγα για να χωρέσει ο πλούτος του υλικού και των εικόνων, οι οποίες καταγράφουν τα ίχνη της παρουσίας των Ρωμιών αρχιτεκτόνων στην σημερινή πολύβουη και πολυπολιτισμική Κωνσταντινούπολη. Η ταινία προσπάθησε να σκιαγραφήσει το έργο των σημαντικότερων αρχιτεκτόνων και καλφάδων της ελληνορθόδοξης κοινότητας της Κωνσταντινούπολης, κατά την περίοδο των μεταρρυθμίσεων που ακολούθησε μετά τα διατάγματα του Τανζιμάτ (1839) και του Ισλαχάτ (1856), με την εφαρμογή των οποίων η Οθωμανική Αυτοκρατορία ξεκινά μια προσπάθεια εκσυγχρονισμού της με πηγή έμπνευσης του τα ανεπτυγμένα αστικά κράτη της δυτικής Ευρώπης. Η περίοδος αυτή ονομάζεται συνήθως περίοδος του Τανζιμάτ, στην τουρκική βιβλιογραφία αναφέρεται και ως «περίοδος του εκδυτικισμού» Την εποχή αυτή, οι μη μουσουλμανικές κοινότητες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και ανάμεσά τους και οι Ρωμιοί, περνούν μια περίοδο μεγάλης ακμής και συμμετέχουν ενεργά στις μεταρρυθμίσεις και την αστική μετεξέλιξη των μεγάλων πόλεων της χώρας. Πρωταγωνιστούν στην οικονομική ζωή, αλλά και σε τομείς του πολιτισμού, (όπως οι επιστήμες, τα γράμματα, οι τέχνες), και στην πραγματικότητα αποτελούν μία από τις γέφυρες που συνέδεσαν την πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας, την Κωνσταντινούπολη, με τις νεωτερικές τάσεις της δυτικής Ευρώπης. 

Στην αρχιτεκτονική οι Ρωμιοί, αρχιτέκτονες, σπουδαγμένοι οι περισσότεροι στην Ευρώπη και πολυταξιδεμένοι, φέρνουν μαζί τους το κοσμοπολίτικο πνεύμα της εποχής, το οποίο στην αρχιτεκτονική μετουσιώνεται στον ρυθμό του εκλεκτικισμού. Στην Κωνσταντινούπολη χτίζονται κτίρια που είναι εφάμιλλα με αυτά που γίνονται την ίδια περίοδο στην πρωτεύουσα του κινήματος του εκλεκτικισμού, το Παρίσι. 

Η ταινία παρουσιάζει με την σειρά τους σημαντικότερους Ρωμιούς αρχιτέκτονες και καλφάδες της περιόδου και μαζί δείχνει κάποια από τα σωζόμενα έργα τους. Πολλά κτίρια, ανάμεσά τους κάποια σημαντικά, έμειναν εκτός, καθώς ο χρόνος δεν επαρκούσε για την παρουσίαση του συνόλου της αρχιτεκτονικής παραγωγής της περιόδου, στην οποία συμπεριλαμβάνονταν εκκλησίες, σχολεία, εμπορικές στοές και πολλές λαμπρές ιδιωτικές κατοικίες. 

Το Σισμανόγλειο Μέγαρο του Προξενείου της Ελλάδος στην Κωνσταντινούπολη ήταν κατάμεστο από κόσμο, με πολλούς όρθιους και πολλούς που έμειναν εκτός, γεγονός που οδήγησε το Προξενείο δια στόματος του Προξένου Βίκτωρα Μαλιγκούδη να ανακοινώσει αμέσως την επόμενη προβολή το ντοκυμανταίρ και πάλι στο Σισμανόγλειο λίγες ημέρες αργότερα. 

Την εκδήλωση χαιρέτισαν ο οικοδεσπότης της εκδήλωσης, ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος στη Κωνσταντινούπολη Ευάγγελος Σέκερης, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Αποφοίτων Ζωγραφείου Σπύρος Χατζηαναστασίου, ως παραγωγός της ταινίας, ο σκηνοθέτης Γρηγόρης Οικονομίδης, ο Σάββας Τσιλένης και ο Λάκης Βίγκας. 

Συγκινητική ήταν η αναφορά του σκηνοθέτη σε δύο συνεργάτες της ταινίας που έχασαν πρόσφατα την ζωή τους, τον ιστορικό Βαγγέλη Κεχριώτη και τον μουσικό Νικηφόρο Μεταξά. Ο πρώτος μιλά πρώτος στην ταινία και θέτει το ιστορικό πλαίσιο της εποχής, ο δεύτερος έδωσε τις περισσότερες μουσικές που την πλαισιώνουν. Σε εκείνους αφιέρωσε και την προβολή της ταινίας. 

Την παράσταση πάντως κατά την παρουσίαση έκλεψε ο Σάββας Τσιλένης, η ψυχή αυτής της σπουδαίας παραγωγής, ο οποίος με έκδηλη συγκίνηση και με φωνή κάποτε τρεμάμενη, μοιράστηκε μαζί μας την εμπειρία και τα συναισθήματα του από τα γυρίσματα και κυρίως από την μακρά προετοιμασία που προηγήθηκε. 

«Η ενασχόληση μου με τους Ρωμιούς αρχιτέκτονες είναι το έργο μιας ζωής, στο οποίο αφιέρωσα όλον τον ελεύθερο χρόνο μου, χωρίς κανένα υλικό όφελος, αλλά από αγάπη για τον τόπο μου και την ιστορία του» μας είπε. «Δεν πίστευα, μετά και από την περιπέτεια της υγείας που είχα το καλοκαίρι, πως θα μπορέσω να ζήσω αυτή την ημέρα. Σας ευχαριστώ όλους που μοιράζεστε μαζί μου τη μεγάλη αυτή χαρά», κατέληξε. 

Η ταινία κυκλοφορεί σε dvd και θα προγραμματίζει να κάνει αρκετές προβολές το επόμενο διάστημα. Μην χάσετε, μόλις σας δοθεί η δυνατότητα, την ευκαιρία να την παρακολουθήσετε.

ΕΓΚΑΙΝΙΑΣΤΗΚΕ Η ΕΚΘΕΣΗ ΤΩΝ ΡΩΜΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΣΤΟ ΣΙΚΑΓΟ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ήταν πραγματικά μια εξαιρετική εισαγωγή της έκθεσης "Οι Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Πόλης την περίοδο του εκδυτικισμού" στις Η.Π.Α., τα εγκαίνιά της στο Σικάγο, προχθές 27 Οκτωβρίου 2013. 

Πάνω από 250 άτομα παραβρέθηκαν στο Damen Student Center του Πανεπιστημίου Loyola, όπου λαμβάνει χώρα η έκθεση που αποτέλεσε το δυναμικό παρών της Ρωμαίϊκης Κοινότητας στην διοργάνωση "Κωνσταντινούπολη - Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2010". 

Τα εγκαίνια τίμησε με την παρουσία του ο Μητροπολίτης Σικάγου Ιάκωβος. Ανάμεσα στο ακροατήριο ήσαν τα μέλη ενός μαχητικού Συλλόγου Κωνσταντινουπολιτών που δραστηριοποιείται στο Σικάγο από το 1939, άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ομογενείς, ακόμα και Τούρκοι μαθητές. Παρούσα και η Πρόξενος της Ελλάδος στο Σικάγο Ιωάννα Ευθυμιάδου, καθώς επίσης και η υποπρόξενος της Τουρκίας. 

Την εκδήλωση άνοιξε ο επίσκοπος Μωκησσού Δημήτριος, βοηθός του Μητροπολίτου Σικάγου Ιακώβου, στη συνέχεια απηύθυνε χαιρετισμό η Πρόξενος της Ελλάδος και ακολούθως μίλησαν: ο Άρχων Μ. Χαρτοφύλαξ της Μ.τ.Χ.Ε. Λάκης Βίγκας, που είχε την ιδέα και υλοποίησε την έκθεση ως Πρόεδρος του Συνδέσμου Αποφοίτων Ζωγραφείου, ο καθηγητής Νίκος Ουζούνογλου, Πρόεδρος της Οικουμενικής Ομοσπονδίας Κωνσταντινουπολιτών και ο Σάββας Τσιλένης, Δρ. αρχιτέκτων - πολεοδόμος, επιμελητής της έκθεσης.

Το νέο ταξίδι αυτής της έκθεσης (μετά την Ελλάδα), θα συνεχίσει σε διάφορες πόλεις των Η.Π.Α. Είναι μια αφορμή και μια ευκαιρία συνάμα για να έρχονται πιο κοντά οι λαοί, για να αναδεικνύεται η συμβολή των Ρωμιών στην ιστορία της Κωνσταντινούπολης και για να προδιαγράφεται το μέλλον της Ρωμιοσύνης στην Πόλη, εκεί όπου την έταξε ο Θεός. 

Δεν είναι αμελητέο το γεγονός ότι και το CNN Turk έκανε ειδική αναφορά στην έκθεση των Ρωμιών Αρχιτεκτόνων στο Σικάγο. Δείτε εδώ. 

Η έκθεση στο διαρκέσει ως τις 10 Νοεμβρίου. 

Στη συνέχεια παραθέτουμε το χαιρετισμό του Λάκη Βίγκα στα εγκαίνια της έκθεσης. 

“Greek Architects of İstanbul in the Era of Westernization” 

Loyola University Chicago 

By Laki Vingas 

October 27, 2013   

Your Eminence, Metropolitan Iakovos of Chicago 

Your Grace, Bishop Demetrios of Mokissos 

The Honorable Consul General of Greece, Mrs. Ioanna Efthymiadou  

The Honorable Vice-consul of Turkey 

Father Michael J. Garanzini, S.J., President& CEO Loyola University Chicago 

Esteemed members of the Loyola University,   

Dear Greek and Turkish American Friends, 

I would like to begin by expressing my gratitude to His Eminence Metropolitan Iakovos and the Metropolis of Chicago for taking the initiative to host this exhibition here. I also would like to extend my appreciation to His Grace Bishop Demetrios of Mokissos, Mr Nicholas Magginas and Deacon Nephon of the Ecumenical Patriarchate for all their efforts to realize this project for the first time in the United States. 

It is a great honor for the organizing committee of this exhibition to present the work of the Greek Architects of Istanbul in the world’s third capital of architecture and I am overwhelmed by the hospitality and the enthusiasm I have received by the people of both the Metropolis of Chicago and the Loyola University which offered this its brand new premises for this exhibition. I offer my deepest appreciation for inviting our organizing committee for the opening of the exhibition here today. 

As you may know, this project was organized by the oldest, yet still active Alumni Association, the Zographion Lyceum Association of İstanbul founded in 1944. It was co-funded by the Agency of İstanbul 2010 European Capital of Culture and the John S. Latsis Public Benefit Foundation. The exhibition was first inaugurated in İstanbul in November 2010, and since then it has travelled to six different cities in Greece, including Athens and Thessaloniki. We are looking forward to a warm reception of the exhibition in Chicago as well and to a successful exhibition tour in the United States. 

“Greek Architects of İstanbul in the Era of Westernization” “Οι Ρωμιοί αρχιτέκτονες της Πόλης στην περίοδο του εκδυτικισμού” brings to life Greek Orthodox architects who were particularly active from the 1850s through the 1950s. During this period of rapid westernization of the city’s urban space, over 300 Greek architects according to the archives we collected, designed and created a wide range of buildings. This exhibition narrows its focus to 57 of them and over a 100 of their buildings that are still standing in Istanbul and the Princess islands today. 

However, this exhibit is more than just a beautiful display of fascinating, historically-significant buildings. It is about the spirit of those who left their mark in ways no one expected in our city Istanbul. This exhibit clearly demonstrates that regardless difficulties, Greek-Orthodox community of Istanbul will always carry the passion for creating. Creativity is a gift from God that is being acknowledged and, ultimately, accepted by people of every faith and ethnicity. 

Istanbul’s population has grown to 15 million, so you could wonder how is it possible for a small religious minority to have influenced so prominently it’s urban landscape. There is not enough hard evidence to know for sure, but here are some thoughts that could offer some explanation. 

Greek Orthodox community, so called Rum, have always been keen to promote aesthetics, knowledge, and wellbeing of people. We seek to surround ourselves with beauty; we are undoubtedly in touch with the power of beauty and we encourage it through our art and architecture. Constantinopolitans are also known for investing a lot in education and culture. 

They have been successful in every area of commerce, science, academics including architecture. Perhaps, it is competency and innovation combined with devotion to beauty, which made these Greek architects stand out so vigorously. Yet, these accomplishments could not have been realized if it hadn’t been for Istanbul’s multicultural and diverse environment which develops people’s intellect and promotes it’s creativity. 

Greek orthodox community has remained present in Istanbul for more than two millennia by being continuously productive and creative. 

They have long been advocates for preserving the beauty of their architectural and cultural heritage, while creating places and opportunities to connect with others. The Greek architects of Istanbul have experienced great joy and satisfaction in constructing places for all people, Greek and non-Greeks alike. 

Our mission is to preserve this gift inherited to us, not only as a matter of respect, but as proof that we have worked--and can continue to work--together to build a better society. The buildings we featured in this project are road maps through history that whisper peace to us today. As we thoughtfully explore their legacy, we are able to create new interactions with generations yet to be born, and show them hope through collaboration and dialogue! 

“Greek Architects of İstanbul in the Era of Westernization,” “Οι Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Πόλης την περίοδο του Εκδυτικισμού,” tells a story that is important to everyone throughout the world, that no matter the size or political status of your community, you can always create longstanding values that all generations would benefit from. 

I would like to thank you all very much for coming here today. This exhibition gives you the chance to communicate with the Greek Orthodox community of Istanbul which, unfortunately, today only numbers around 3000 people but is very determined to preserve its presence and to continue to be creative in its homeland. We hope this exhibit will bring honor to the architects, and to their memory of modern day Istanbul and that it will be hosted by other States of this great country that pioneered offering equality for all its citizens. 

As the «greatest architect of all times» Franck Loyd Wright who has also left his imprint in the beautiful city of Chicago, would say «The mother art is architecture. Without architecture of our own we have no soul of our own civilization».   

Thank you.  

ΕΝΑΣ ΠΟΛΥΤΙΜΟΣ "ΟΔΗΓΟΣ" ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

Πόλης «Εγκώμιον»
Υπό Μ. Πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Τσέτση

Ένα πασχαλινό δώρο προσφιλούς φιλικού προσώπου, έγινε τον τελευταίο τούτο καιρό ο αχώριστος σύντροφος του γράφοντος. Το δώρο; Ένα εξ 611 σελίδων κομψό βιβλίο που κυκλοφόρησε το 2010, (έτος ανακηρύξεως της Πόλης ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης), υπό τόν τίτλο «Ό,τιδήποτε σχετικά με την Πόλη», (Istanbul Hakkında her șey). Ένας «Οδηγός», σχολαστικά επιμελημένος από τον δημοσιογράφο Saffet Emre Tonguç και την αγγλίδα ερευνήτρια Pat Yale. Ένας «Οδηγός», όμως, που δεν απευθύνεται στόν κλασικό τουρίστα, που καταφθάνει στην Πόλη με κάποια προσφορά «πακέτο» ενός τουριστικού πρακτορείου και αρκείται στο να επισκεφθεί επιτροχάδην τα φημισμένα μνημεία και έτερα, εκ των ων ουκ άνευ, γνωστά στέκια, (Κλειστή Αγορά, καμιά Βοσπορινή ψαροτεβέρνα, κανένα κέντρο διασκεδάσεως με θέαμα «χορού της κοιλιάς», ή «εκστατικού χορού» ψευδοδερβίσιδων), αλλά σ΄ αυτόν που επιθυμεί να γνωρίσει εκ του σύνεγγυς τις καταβολές της μοναδικής σε ομορφιά και ιστορία αυτής πόλης. Σ΄αυτόν που θέλει να αφουγκρασθεί τον παλμό της, να θαυμάσει το μεγαλείο της, να απολαύσει την χάρη της. Την χάρη αυτή που δεν βρίσκεται μόνο στα θορυβώδη γνωστά «τουριστικά τετράγωνα», αλλά και σε άγνωστα στο ευρύ κοινό ακρογιάλια, μονοπάτια και λιθόστρωτα.
Το «Ό,τιδήποτε...» του τίτλου, ανταποκρίνεται πλήρως στο πλούσιο, εικονογραφημένο (3000 φωτογραφίες, χάρτες και γραβούρες), περιεχόμενο του βιβλίου. Παραμερίζοντας τα μέχρι τώρα «ταμπού», ο εν λόγω «Οδηγός» ομιλεί, χωρίς φόβο και πάθος, όχι μόνο για το βυζαντινό παρελθόν της Πόλης, αλλά και για τον πιο πρόσφατο κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην διαχρονική παρουσία του Ρωμαίικου-Ελληνικού στοιχείου στη Βασιλεύουσα. Είναι χαρακτηριστικό ότι υπό τον τίτλο «Ποιοί διακυβέρνησαν την Πόλη», το βιβλίο απαριθμεί 86 Βυζαντινούς αυτοκράτορες και 32 Οθωμανούς Σουλτάνους. Ενώ υπό τόν τίτλο «Οι Αρχιτέκτονες της Πόλης», δίπλα στα ονόματα των αρχιτεκτόνων της Αγιασοφιάς Ανθέμιου και Ισίδωρου, του περίφημου Σινάν και του Νταβούτ αγά, παραθέτει και τα ονόματα των «μειονοτικών» εκείνων που στόλισαν την Πόλη με τα σπάνια σε ομορφιά δημιουργήματά τους. Όπως του Κωνσταντίνου Κυριακίδη, του Χοβσέπ Αζναβουριάν, των αδελφών Φοσσάτι, του Αλεξάνδρου Βαλλωρύ, της οικογένειας Μπαλγιάν.

Σημαντικό μέρος του «Οδηγού» είναι, φυσικά, αφιερωμένο στα γνωστά χριστιανικά και μουσουλμανικά μνημεία της Πόλης. Στην Αγία Σοφία, την Αγία Ειρήνη, την Μονή της Χώρας, την Εκκλησία της Παμμακαρίστου, τον Ναό των Αγίων Σεργίου και Βάκχου (τον λεγόμενο «Μικρή Αγιασοφιά»), την Μονή του Παντοκράτορος, την Μονή του Λιβός, την Μονή του Στουδίου, σε διάφορα ρωμαϊκά και βυζαντινά κτίσματα, στα Τεμένη Σουλεϊμανιέ, Σουλτάν Αχμέτ, Μπεγιαζίτ, Φατίχ, Εγιούπ, Νουρουοσμανιέ, Σουλτάν Σελίμ, Βαλιντέ Σουλτάν, Μιχριμάχ, στα ανάκτορα του Τόπκαπι, του Ντολμάμπαχτσε, του Γιλντίζ και του Μπεηλέρμπεη. Όλα αυτά, και πάμπολλα άλλα Βυζαντινά και Οθωμανικά κτίσματα, περιγράφονται με περιεκτικές ιστορικές πληροφορίες, οι οποίες συνοδεύονται από πλούσιο φωτογραφικό υλικό.

Στην φωτό οι επιμελητές του Οδηγού

Ωστόσο, ο απώτερος σκοπός του βιβλίου αυτού είναι να εξοικειώσει τον επισκέπτη όχι μόνο μέ την παλαιά Κωνσταντινούπολη, την Ντερσααντέτ των Οθωμανών ή την σύγχρονη υπερμοντέρνα Πόλη των υψωμάτων της ευρωπαϊκής ακτής του Βοσπόρου, αλλά και με προάστεια, στενοσόκακα και μαχαλάδες εκατέρωθεν του Καταστένου. Να τους μιλήσει για την ιστορία που κουβαλούν οι χώροι αυτοί στην κουρασμένη ράχη τους. Έτσι, ξεφυλλίζοντας κανείς τις σελίδες του «Οδηγού» σχετικά με το Διπλοκιόνιο (Μπεσίκτας), βλέπει δίπλα στο Τέμενος Σινάν Πασά και το Μαυσωλείο του Βαρβαρόσσα, τους Ναούς της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και των Γενεθλίων της Θεοτόκου του Παλαιού Μπάνιου. Στο κεφάλαιο περί Ορτάκιοϊ, μαζί με το περικαλλές τέμενος του προαστείου, (έργο του Νικογκός Μπαλγιάν), θαυμάζει τον πλινθόκτιστο Άγιο Φωκά και την Συναγωγή Έτς Αχαγίμ. Στις περί Νιχωριού σελίδες, μαζί με το Τέμενος Οσμάν Ρεΐς και την κομψή βρύση της Μιχρισάχ Βαλιντέ Σουλτάν, βλέπει της Εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Νικολάου, της Παναγίας, την Εκκλησία των Αρμενοκαθολικών, την Συναγωγή, την επιβλητική Ρωμαίικη Αστική Σχολή. Στις σελίδες περί του πάλαι ποτέ κοσμοπολίτικου Κουκουντζουκίου, διαπιστώνει ο αναγνώστης ότι το κομψό θέρετρο του Αμπτουλμετζίτ Εφέντη γειτονεύει με τον Άγιο Παντελεήμονα, την Συναγωγή Μπέθ Γιακώβ, το τέμενος Ουργιανιζαντέ, τον Αρμενικό Ναό Σουρπ Αγκόπ. Ενώ στα Καλαμίσια της Χαλκηδόνος, δίπλα στη μαρίνα βλέπει κανείς να εικονίζεται ο Ι. Ναός του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου και μια θαυμάσια εικόνα του, που τον παριστά ένθρονο με πλήρη Αρχιερατική στολή.
Η ίδια φροντίδα, να προβληθεί δηλ. ο πολυθρησκευτικός, πολυεθνικός και πολυπολιτισμικός χαρακτήρας της Πόλης, παρατηρείται και στην περιγραφή της εντός των τειχών Πόλης, (Ζεϊρέκ, Ψωμαθειά, Κοντοσκάλι, Εγρίκαπι, Τεκφουρσαράϊ, Μπαλατάς, Ξυλόπορτα, Βλαχέρνες), όπως και της αντιπέραν όχθης του Κεράτειου, (Γαλατάς, Πέρα, Ταταύλα), όπου, δίπλα σε Τεμένη, Διαδασκαλεία και Τεκκέδες, περιγράφονται μαζί με φωτογραφικό υλικό, Αγιάσματα και Εκκλησίες. (Λ.χ. τα Αγιασματα του Βεφά και των Βλαχερνών, η Παναγία της Σούδας, η Αγία Κυριακή, η Παναγία Ελπίς, η Ανάληψη, ο Άγιος Μηνάς, η Παναγία του Μουχλίου, το Αρμενικό Πατριαρχείο, ο Αρμενικός ναός Σουρπ Κεβόρκ).
Η χριστιανική και ιδιαίτερα η Ορθόδοξη παρουσία στο Πέρα και τα Ταταύλα, δεν περνά απαρατήρητη. Η Αγία Τριάδα, ο Ναός των Εισοδίων της Παναγίας, ο Ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, η Ευαγγελίστρια, ο Αγιος Δημήτριος, ο Αγιος Ελευθέριος και ο Άγιος Αθανάσιος, η Βουλγαρική Έξαρχία, η Σάντα Μαρία, ο Σαν Αντόνιο, η Αρμενική Εκκλησία Üç Horan, ο Αγγλικανικός Ναός της Κριμαίας, βρίσκονται σε περίοπτη θέση.
Ξεχωριστή, όμως, θέση καταλαμβάνει στον «Οδηγό» το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Σ΄ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο, τιτλοφορούμενο «Φανάρι-Βυζαντινή πνοή πίσω από τα τείχη», παρέχονται πληροφορίες για τη ηγετική θέση του Πατριαρχείου στον Διορθόδοξο χώρο, για το «ιστορικό» της Κλειστής Πύλης, για τον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου και τον Πατριαρχικό Οίκο, σε ειδικό δε πλαίσιο, παρατίθεται με λεπτομέρειες το βιογραφικό του Πατριάρχου Βαρθολομαίου. Στο ίδιο κεφάλαιο γίνεται λόγος για τους Φαναριώτες, για τη Μεγάλη του Γένους Σχολή, το Ιωακείμειο Παρθεναγωγείο και την Μαράσλειο Σχολή, όπως γίνεται αναφορά και στο Βουλγαρικό Σχίσμα και τον Ναό του Αγίου Στεφάνου, ο οποίος χαρακτηρίζεται δείγμα «εκλεκτισμού» και ως το πρώτο «προκάτ» κτίσμα της Πόλης, σχεδιασμένο από τον Αρμένιο αρχιτέκτονα Χοβσέπ Αζναβουριάν.
Παρουσιάζει ενδιαφέρον το κεφάλαιο που αναφέρεται στο Γαλατά και τους, όπως λέγει, «Ξεχασμένους Ναούς» του. Αφού πρώτα ομιλεί για τον Άγιο Νικόλαο, για τους Ρωσικούς Ναούς του Αγίου Παντελεήμονος και του Αγίου Ανδρέου, και για τον Αρμενικό Ναό του Αγίου Γρηγορίου, στη συνέχεια κάμει λόγο για την Παναγία την Καφατιανή και το εκείσε εδρεύον και λεγόμενο «Τουρκορθόδοξο Πατριαρχείο», το οποίο, «ιδρύθηκε το 1922 προκειμένου να μειωθεί το κύρος του Ρωμαίικου Πατριαρχείου». Με ειρωνεία σχολιάζεται στο κεφάλαιο αυτό το ισχύον καθεστώς του εν λόγῳ μορφώματος, με την παρατήρηση ότι «το ποίμνιο που περιβάλλει τον δήθεν Πατριάρχη του, είναι τα μέλη της οικογένειάς του»!!
Και τώρα δύο μόνο λόγια για την γενέτειρά μου, το Πικρίδιο (Χάσκιοϊ), όπου δίπλα στο Μουσείο του Ραχμί Κότς, βλέπει κανείς το μαρμάρινο καμπαναριό της Αγίας Παρασκευής, και παίρνει πληροφορίες για τα ιαματικά χαρίσματα της Οσιομάρτυρος, για την ανίδρυση του Ι. Ναού από τον Ηγεμόνα της Ουγγροβλαχίας Νεομάρτυρα Κωνσταντίνο Μπραγκοβάνο τον 17ο αιώνα, και για το αρχοντικό Νεκροταφείο που βρίσκεται στο αυλόγυρό του. Όπως θαυμάζει και το γοτθικού ρυθμού μαυσωλείο του τραπεζίτη Αβραάμ Καμόντο, που βρίσκεται στο απέραντο εβραϊκό Νεκροταφείο στα υψώματα του Χάσκιοϊ, πίσω από το Αγίασμα της Αγίας Παρασκευής.
Το «Ό,τι δήποτε...» του τίτλου αφορά βέβαια και στην παγκοσμίως γνωστή, και ασύγκριτη σε μυρωδιές και γεύσεις, Οθωμανική κουζίνα. Το ενδιαφέρον όμως έγκειται στο ότι η συγγραφεύς τού περί γαστρονομίας αυτού κεφαλαίου Taylan Kümel, δεν διστάζει να ομολογήσει πως τις καταβολές της Οθωμανικής κουζίνας τις βρίσκει κανείς στην πλούσια Βυζαντινή μαγειρική τέχνη. Εκφράζει λύπη διότι εξ΄αιτίας του «φόρου περιουσίας» και των Σεπτεμβιανών, πολλοί Ρωμιοί και Αρμένιοι, ιδιοκτήτες γνωστών εστιατορίων και ταβερνών, εγκατέλειψαν την Πόλη, αφήνοντας πίσω τους ένα κενό, το οποίο ήλθαν να αναπληρώσουν εσωτερικοί μετανάστες από την Νοτιοδυτική Ανατολία, κομίζοντες μαζί την κουζίνα τους, η οποία, όμως, δεν έχει καμιά σχέση με την παραδοσιακή Πολίτικη κουζίνα.
«Έστι δε και άλλα πολλά» τα οποία περιλαμβάνονται σ΄αυτό το βιβλίο, «άτινα εάν γράφηται καθ΄έν», θα χρειάζονταν, νομίζω, πολλά τεύχη της «Α» για να καταγραφούν. Εν κατακλείδι όμως, θα επιθυμούσα να παρατηρήσω, ότι ο «Οδηγός» αυτός, ηθελημένα ή αθέλητα, έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που διαπιστώνουν επ΄εσχάτων οι εθνικές και θρησκευτικές κοινότητες που ζουν στην Τουρκία από αμνημονεύτων χρόνων. Ότι δηλ. κάτι αλλάζει, ότι κάτι άλλαξε, στη χώρα αυτή, όσον αφορά στην αντιμετώπιση του «άλλου», του ετερόθρησκου και ετερογενούς. Πράγμα το οποίο προκαλεί αισιoδοξία καί δίνει ελπίδες για το μέλλον.
Προσωπικά τον χάρηκα τον «Οδηγό»! Όχι μόνο διότι με μετέφερε στην νιότη μου, αλλά και διότι συνετέλεσε στο να γνωρίσω άγνωστες σε μένα όψεις της Πόλης μου, τώρα στα στερνά μου.

Απογευματινή Κων/πόλεως, 30.6.2011

ΕΓΚΑΙΝΙΑΣΤΗΚΕ Η ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΩΜΙΟΥΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΠΟΛΕΩΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

φωτογραφίες: Νικόλαος Μαγγίνας

Το αποτύπωμα της Ρωμέϊκης Κοινότητας στο δομημένο περιβάλλον της Κωνσταντινούπολης επιχειρεί να αναδείξει η έκθεση με τίτλο «Οι Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Πόλης στην Περίοδο του Εκδυτικισμού», παρουσιάζοντας στο ευρύ κοινό 104 διαφορετικά κτίρια 57 αρχιτεκτόνων που έδρασαν στην Κωνσταντινούπολη, από τα μέσα του 19ου έως το πρώτο μισό του 20ου αιώνα, μέσα από φωτογραφίες και αρχειακό υλικό.

Την έκθεση που φιλοξενείται στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών - Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία, εγκαινίασε την Δευτέρα το βράδυ ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Νίκος Σηφουνάκης.

Στα εγκαίνια χαιρετισμούς απηύθυναν:
- Ο πρόεδρος του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών Αντώνης Βογιατζής.
Πρέπει να σημειωθεί ότι την έκθεση συνδιοργανώνουν το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών - Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία, ο Σύνδεσμος Αποφοίτων Ζωγραφείου της Κωνσταντινούπολης και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος.

- Ο πρέσβης της Τουρκίας στην Αθήνα Χασάν Γκιογούς.

- Ο Γενικός Γραμματέας του "Οργανισμού Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης - Istanbul 2010" Γιλμάζ Κουρτ.
Η έκθεση διοργανώθηκε και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Κωνσταντινούπολη, στα πλαίσια των εορτασμών της Πόλης ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. Το πρόγραμμα εμπνεύστηκε και ανέλαβε να υλοποιήσει ο Σύνδεσμος Αποφοίτων Ζωγραφείου, σε συνεργασία με τον Οργανισμό Ιστανμπούλ 2010- Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης.

Ο υπεύθυνος του προγράμματος και δραστήριο μέλος της Ομογένειας της Πόλης Λάκης Βίγκας απηύθυνε προς τους παρευρισκομένους τον ακόλουθο χαιρετισμό:

Αισθάνομαι ιδιαίτερα συγκινημένος και ιδιαίτερα προνομιούχος καλωσορίζοντας όλους εσάς, κάτω από την επιβλητική σκιά της Ακρόπολης, που ενέπνευσε και συνεχίζει να εμπνέει τον κοινό μας πολιτισμό, στα εγκαίνια της έκθεσης των Ρωμιών Αρχιτεκτόνων της Πόλης.

Η έκθεση που ανοίγει σήμερα τις πόρτες της στο κοινό αποτελεί ένα φόρο τιμής της Ομογένειας της Πόλης στους προγόνους μας αρχιτέκτονες και καλφάδες που συνέβαλαν ώστε να αποκτήσει η Πόλη μας τον κοσμοπολίτικο και επιβλητικό ύφος που την χαρακτηρίζει ακόμα σήμερα. Όπως και σε άλλους τομείς των επιστημών, των γραμμάτων και τεχνών, έτσι και στην αρχιτεκτονική οι Ρωμιοί αποτέλεσαν μια από τις γέφυρες που συνέδεσαν το κέντρο της Αυτοκρατορίας με τις νεωτεριστικές τάσεις της δυτικής Ευρώπης. Οι Ρωμιοί αρχιτέκτονες σημάδεψαν το χώρο ζωής της Πόλης παντρεύοντας τολμηρά νέους ρυθμούς και τρόπους της δυτικής αρχιτεκτονικής με στοιχεία από το Βυζάντιο και την αρχαία Ελλάδα.

Με τον τρόπο αυτό, οι Ρωμιοί αρχιτέκτονες συνέβαλαν τα μέγιστα στο να αποκτήσει η Πόλη το στίγμα της Belle Époque, που χαρακτήρισε στο γύρισμα του 20ου αιώνα τις δυτικότροπες συνοικίες της. Πρόκειται για έναν πολιτισμό και έναν κοσμοπολίτικο τρόπο ζωής που αρχίζει να ενδιαφέρει και να μελετάται όλο και περισσότερο από τους ιστορικούς σήμερα. Ελπίζουμε το υλικό που συγκεντρώσαμε, με τη βοήθεια εξεχόντων συνεργατών, να συμβάλει σε αυτήν την τάση και να δώσει εναύσματα για περαιτέρω μελέτη.

Δε θα επεκταθώ περισσότερο στο περιεχόμενο της έκθεσης για το οποίο θα βγάλετε τα δικά σας συμπεράσματα. Θα ήθελα όμως να τονίσω ένα άλλο στοιχείο της. Η έκθεση αυτή – η οποία είναι το αποτέλεσμα της επίπονης εργασίας μιας ομάδας που δεν παρέλαβε έτοιμο υλικό αλλά το παρήγαγε – είναι η πρώτη τόσο μεγάλων διαστάσεων που οργανώθηκε από εμάς τους Ρωμιούς. Όπως κάποιοι από εσάς γνωρίζεται, σήμερα, η μικρή πλέον αριθμητικά κοινότητά μας δίνει μάχη αξιοπρέπειας, επιβίωσης της ταυτότητας και του πολιτισμού της, δεν επαναπαύεται στις ευεργετικές οικονομικοπολιτικές εξελίξεις αλλά κάνει αυτοκριτική, κατανοεί τις ευαισθησίες του παρελθόντος, συνεργάζεται, συντονίζεται και έχει οράματα.

Όπως είπε, σε μια πρόσφατη ομιλία του ο Οικουμενικός Πατριάρχης, το καθήκον μας είναι να συνεχίσουμε, με όσες δυνάμεις έχουμε, να δημιουργούμε πολιτισμό· τον ευρύ, ανοιχτών οριζόντων, κοσμοπολίτικο πολιτισμό στον οποίον και στο παρελθόν η κοινότητά μας συνέβαλε. Σε αυτό το δρόμο, ένα σημαντικό βήμα αποτελεί η αναγνώριση και αξιοποίηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Μιας κληρονομιάς που δεν ανήκει μόνο στη μικρή μας πια αριθμητικά κοινότητα, αλλά βρίσκεται στο σταυροδρόμι μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών. Ελπίζουμε η έκθεση αυτή και οι άλλες προσπάθειές μας, με το ύφος και το χαρακτήρα τους, να δώσουν έναυσμα και πάλι στην επικοινωνία των πολιτισμών στον ευρύ χώρο μεταξύ Βαλκανίων και Μικράς Ασίας του οποίου η Πόλη μας υπήρξε για τόσους αιώνες το επίκεντρο. Το όραμά μας είναι να επαναπατρίσουμε την ελπίδα, μέσα στην μικρή αυτή κοινότητα, αλλά και μέσα στον ευρύτερο κύκλο των ανθρώπων που ενδιαφέρονται γι αυτήν και εμπνέονται από αυτήν, μέσα στην τουρκική και την ελληνική κοινωνία και τον υπόλοιπο κόσμο: μεταξύ των πραγματικών και των νοερών συμπολιτών μας, των τόσων πολλών που έχουν αυτό-πολιτογραφηθεί Πολίτες. Γιατί η Πόλη έχει αυτό το χάρισμα: να γοητεύει, να εμπνέει και να κρατά κοντά της τους ανθρώπους.

Για όλα αυτά χρειαζόμαστε την ηθική και πνευματική σας συμπαράσταση και συνεργασία, διότι αυτός ο ιστορικός παράγοντας που λέγεται Ρωμιοσύνη της Πόλης πρέπει να επιβιώσει και να φωτίζει. Ελπίζουμε λοιπόν η έκθεση αυτή να αποτελέσει εφαλτήριο και πρόκληση για έμπνευση για όσους πιστεύουν – και πολλοί πιστεύουν – στο μέλλον της Ρωμαίικης Κοινότητας στο χώρο που ζει εδώ και 2.000 χρόνια.

Το Μουσείο της Πόλης των Αθηνών είναι ο πέμπτος σταθμός της έκθεσης μας, που πραγματοποιήθηκε με την πρωτοβουλία του Συνδέσμου Αποφοίτων Ζωγραφείου και την συνεργασία του Οργανισμού Πολιτιστικής Πρωτεύουσας Ισταμπούλ 2010.

Στις 22 Οκτωβρίου ξεκινήσαμε την έκθεση στη Σχολή Καλών Τεχνών της Πόλης, από όπου αποφοίτησαν οι περισσότεροι ομογενείς αρχιτέκτονες στα τέλη του 19ου και το πρώτο ήμισυ του 20ου αιώνα. Η έκθεση συνέχισε στο Σισμανόγλειο Μέγαρο του Ελληνικού Προξενείου, στο Πανεπιστήμιο Bahçeşehir, στη Θεσσαλονίκη με την συνεργασία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Μακεδονίας-Θράκης και ελπίζουμε να ανταποκριθούμε στις άλλες προσκλήσεις που έχουμε από τη Ρώμη, την Άγκυρα και άλλες πόλεις.

Οφείλουμε ένα θερμό ευχαριστώ στον Υπουργό Κ. Πεταλωτή, Το ΤΕΕ, το Μουσείο της Πόλης των Αθηνών, τους εκπροσώπους του Οργανισμού Istanbul 2010, τα μέλη της τουρκικής πρεσβείας, το Ίδρυμα Λάτση, η βοήθεια του οποίου υπήρξε καθοριστική για την πραγματοποίηση της έκθεσης, και τους χιλιάδες εν Ελλάδι συμπολίτες μας, Ίμβριους και Τενέδιους που μας ενισχύουν και μας στηρίζουν με την αγάπη και την αφοσίωσή τους.

Εύχομαι η έκθεση αυτή να συμβάλλει στην εξέλιξη των σχέσεων των δύο λαών, να κάνει να γνωρίσουν οι νέοι Αθηναίοι καλύτερα την Κοινότητά μας, να δώσει έμπνευση στους επιστήμονες να μελετήσουν και να εμπλουτίσουν την βάση που καλοπροαίρετα δημιουργήσαμε.

Σας Ευχαριστώ

- Ο υφυπουργός Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, Γιώργος Πεταλωτής στον δικό του χαιρετισμό ανέφερε μεταξύ άλλων:
«Εκδηλώσεις σαν και αυτήν με τέτοιου είδους αναφορές, είναι αυτές που πραγματικά μας οδηγούν στα πνευματικά ενδιαφέροντα της ζωής μας, που μας κάνουν να σκεφτόμαστε την μεγάλη προσφορά του Ελληνισμού, τη μεγάλη προσφορά της πολυπολιτισμικότητας των περιοχών όπου έζησαν και εξακολουθούν να ζουν ακόμη σε μικρότερους αριθμούς βέβαια, Ρωμιοί, Τούρκοι, Οθωμανοί, Αρμένιοι, Εβραίοι. Εύχομαι η έκθεση να ταξιδέψει και αλλού, καθώς αποτελεί μία πηγή χαράς, ζωντάνιας και κυρίως φόρο τιμής στον ίδιο τον πολιτισμό».

- Ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος Χρήστος Σπίρτζης τόνισε:
"Η αποτύπωση της ένωσης της Δύσης και της Ανατολής στην αρχιτεκτονική της Πόλης, είναι αυτό που πρέπει να αναδειχθεί για να μας δείξει τον δρόμο στη σημερινή εποχή. Η Δύση και η Ανατολή σμίγει στην Πόλη, στη Θεσσαλονίκη, στη Σμύρνη, στον Πόντο, στη Θράκη, στη Μυτιλήνη, αλλά κυρίως σμίγει μέσα στους δύο λαούς. Στους λαούς που πρέπει να αποτελέσουν τη γέφυρα ο ένας για τον άλλον. Ιδιαίτερα σήμερα που το αίτημα για δημοκρατία στον αραβικό κόσμο φουντώνει, η Ελλάδα πρέπει να αποτελέσει την γέφυρα για την Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η Τουρκία την γέφυρα για την Ελλάδα στην αναζήτηση νέων αγορών στην Ανατολή, για το ξεπέρασμα της οικονομικής κρίσης. Η νέα αυτή αρχιτεκτονική στις σχέσεις των δύο λαών μέσα από τις κοινές μας ιστορικές και πολιτιστικές αναφορές πρέπει ν αναδειχθεί και μπορεί να αναδειχθεί μέσα από τέτοιες δράσεις".

Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 10 Ιουλίου.

"ΟΙ ΡΩΜΙΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ" ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Η εξαιρετικά επιτυχημένη έκθεση Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Πόλης στην Αθήνα!
Η έκθεση «Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Πόλης στην περίοδο του εκδυτικισμού» θα ανοίξει τις πύλες της στην Αθήνα από την Δευτέρα 30 Μαΐου 2011 και θα παραμείνει έως τις 10 Ιουλίου 2011 στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών, Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία (Παπαρρηγοπούλου 5-7, Πλατεία Κλαυθμώνος). Πρόκειται για τον τρίτο σταθμό της έκθεσης έπειτα την πρώτη παρουσίαση της στην Πόλη και τη Θεσσαλονίκη.

Η σύλληψη της ιδέας της έκθεσης για τους αρχιτέκτονες της Πόλης προήλθε από την επιθυμία να αναδειχθούν οι τομείς εκείνοι στους οποίους οι Ρωμιοί της Πόλης ασκούσαν εξαιρετική επιρροή και άφησαν ανεξίτηλα τα σημάδια τους.
Στόχος της έκθεσης είναι να αναδείξει τo αποτύπωμα της ελληνορθόδοξης κοινότητας στο δομημένο περιβάλλον της Κωνσταντινούπολης παρουσιάζοντας στο ευρύ κοινό 104 διαφορετικά κτίρια 57 αρχιτεκτόνων που έδρασαν από τα μέσα του 19ου έως τα μέσα του 20ου αιώνα μέσα από φωτογραφίες και αρχειακό υλικό.

Το πρόγραμμα εμπνεύστηκε και ανέλαβε να υλοποιήσει ο Σύνδεσμος Αποφοίτων Ζωγραφείου, με πρωτεργάτη τον Λάκη Βίγκα, σε συνεργασία με τον Οργανισμό İstanbul 2010 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Χορηγός του προγράμματος είναι το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση ενώ η μεταφορά της έκθεσης στην Αθήνα πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

Οι επισκέπτες της έκθεσης έχουν τη δυνατότητα να γνωριστούν για πρώτη φορά συγκεντρωμένα σε μια έκθεση τα σημαντικά αυτά έργα των Ελλήνων αρχιτεκτόνων, όπως ο Περικλής Φωτιάδης (Σχολή Χάλκης, Ζωγράφειο Λύκειο), Βασίλης Κουρεμένος (Τράπεζα Αθηνών), ο Λύσανδρος Καυταντζόγλου (Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος), ο Βασιλάκης Ιωαννίδης (Αγία Τριάδα), ο Κων/νος Κυριακίδης κ.α. Τα έργα τους τα συναντούμε, μεταξύ άλλων, στη Μεγάλη Οδό του Πέρα, γνωστή σήμερα ως İstiklal caddesi, στο λαϊκό Tarlabaşı, στο εμπορικό Eminönü και Γαλατά, στις γραφικές ακτές του Βοσπόρου και στα όμορφα Πριγκηπόννησα. Τα ονόματά τους, συχνά, τα διακρίνουμε στις γωνίες των κτηρίων, μεταξύ του ισογείου και του πρώτου ορόφου. Η έκθεση περιλαμβάνει εκτός από πρόσφατες φωτογραφίες των εναπομεινάντων έργων τους και πρωτότυπα σχέδια, καρτ ποστάλ, και φωτογραφίες των ίδιων των αρχιτεκτόνων και τα βιογραφικά τους.

Με αφορμή την έκθεση εκδόθηκε ένα βιβλίο-κατάλογος με επιστημονικά άρθρα δεκατριών Ελλήνων και Τούρκων ερευνητών και καθηγητών αναφορικά με τη συμβολή των Ρωμιών αρχιτεκτόνων στη διαμόρφωση του αστικού τοπίου της Κωνσταντινούπολης. Τα κείμενα του βιβλίου παρουσιάζονται σε τρεις γλώσσες, τουρκικά, ελληνικά και αγγλικά ενώ περιέχει πρόσφατες φωτογραφίες επιφανών κτιρίων καθώς και σχεδίων που υπάρχουν σε διάφορα αρχεία της Ελλάδας και της Τουρκίας. Πρόκειται, πραγματικά, για μια αρτιότατη έκδοση, συμβολή, θα έλεγα, στο όλο θέμα.
Η έκθεση εγκαινιάστηκε για πρώτη φορά με μεγάλη επιτυχία στις 22 Νοεμβρίου 2010 στην αίθουσα του Πανεπιστημίου Καλών Τεχνών Μιμάρ Σινάν (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi), ενώ από τον Απρίλιο του 2011 η έκθεση ξεκίνησε την περιοδεία της εκτός Τουρκίας με πρώτο σταθμό τη Θεσσαλονίκη. Ήδη από την πρώτη μέρα της λειτουργίας της μέχρι σήμερα περισσότερα από 7.500 άτομα έχουν επισκεφθεί την έκθεση σε Ελλάδα και Τουρκία.
Τα εγκαίνια της έκθεσης στην Αθήνα θα πραγματοποιηθούν μεθαύριο Δευτέρα 30 Μαΐου στις 19:30 στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών-Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία, Αίθουσα «Άθω Γ. Τσούτσου».

ΟΙ ΡΩΜΙΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Πραγματοποιήθηκαν τη Δευτέρα, 22 Νοεμβρίου 2010 τα εγκαίνια της έκθεσης «Οι Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Πόλης στην περίοδο του εκδυτικισμού». Η έκθεση που υλοποιήθηκε εκ μέρους του Συνδέσμου Αποφοίτων Ζωγραφείου σε συνεργασία με τον οργανισμό Ιστάνμπουλ 2010 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης και με χορηγία του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση κέρδισε τα πολύ θετικά σχόλια των επισκεπτών οι οποίοι κατέκλυσαν την αίθουσα του Πανεπιστημίου Καλών Τεχνών Μιμάρ Σινάν (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi).

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, ο πρόεδρος του Οργανισμού Πολιτιστικής Πρωτεύουσας 2010 κ. Şekib Avdagic, ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος Βασίλειος Μπορνόβας, ο βουλευτής του ελληνικού κοινοβουλίου Γρηγόρης Ψαριανός καθώς και πολλοί ακαδημαϊκοί, καλλιτέχνες, φορείς και οργανισμοί από την Τουρκία και την Ελλάδα.

Επίσης, με τηλεγραφήματά τους την εκδήλωση χαιρέτησαν ο Υπουργός Πολιτισμού της Τουρκίας Ertuğul Gunay, ο Υπουργός της κυβέρνησης Egemen Bağış, ο νομάρχης της Πόλης Hüseyin Avni Mutlu, ο υπουργός Πολιτισμού της Ελλάδας Παύλος Γερουλάνος.

Κατά την εναρκτήρια ομιλία ο Οικουμενικός Πατριάρχης εξήρε το έργο των συντελεστών της έκθεσης και τόνισε τη σημαντικότητα του εν λόγω εγχειρήματος "διὰ νὰ γνωρίσουν καὶ ἐκτιμήσουν ὅλοι οἱ Πολῖται ἕνα σημαντικὸν στοιχεῖον τῆς ταυτότητος τῆς Βασιλευούσης". Ευχαρίστησε για τη σημαντική χορηγία του εν λόγω προγράμματος το Ίδρυμα Λάτση και ευχήθηκε η έκθεση η οποία πρόκειται να μεταφερθεί και σε άλλες πόλεις στην Ελλάδα και στην Ευρώπη "νὰ σημειώσῃ τὴν ἐπιτυχίαν ποὺ τῆς ἀξίζει".

Οι πεντακόσιοι και πλέον επισκέπτες της έκθεσης περιηγήθηκαν στον εκθεσιακό χώρο του Πανεπιστημίου Καλών Τεχνών Μιμάρ Σινάν, από όπου αποφοίτησε η πλειοψηφία όλων αυτών των αρχιτεκτόνων που περιλήφθηκαν στην έκθεση όταν ακόμα η σχολή λειτουργούσε με τον τίτλο «Σαναγί-ι Νεφισέ (Σχολή Βιομηχάνων Τεχνών/ Sanayi-i Nefise)» μένοντας έκπληκτοι από τον μεγάλο αριθμό των ρωμιών αρχιτεκτόνων της εποχής και από τα σημαντικά κτίρια που έχουν αφήσει ως κληρονομιά σε όλη την Πόλη διαμορφώνοντας καθοριστικά το δυτικό της προφίλ. Τα έργα που προβλήθηκαν τα οποία συλλέχθηκαν από την επιτροπή της έκθεσης παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στο κοινό προκαλώντας τον θαυμασμό όλων. Το βιβλίο που συνοδεύει την έκθεση κέρδισε τις καλύτερες κριτικές για την ακαδημαϊκή προσέγγιση του θέματος και εξαντλήθηκε κατά τα εγκαίνια της εκδήλωσης. Όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να βρουν το βιβλίο στον εκθεσιακό χώρο ή να το προμηθευτούν από τους υπευθύνους της έκθεσης.

Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή στο πανεπιστήμιο Μιμάρ Σινάν μέχρι τις 3 Δεκεμβρίου 2010. Έπειτα, από τις 17 Δεκεμβρίου 2010 και μέχρι τις 16 Ιανουαρίου 2011 θα φιλοξενηθεί στον χώρο του Σισμανογλείου Μεγάρου του Ελληνικού Προξενείου στην κεντρική οδό του Πέρα της Πόλης ενώ μετά θα μεταφερθεί στην Θεσσαλονίκη και την Αθήνα από όπου ήδη έχει εκδηλωθεί έντονο ενδιαφέρον.

O Πρόεδρος του Συνδέσμου Αποφοίτων Ζωγραφείου Λάκης Βίγκας (φωτό Ν. Μαγγίνα) στα εγκαίνια απηύθυνε τον ακόλουθο χαιρετισμό:

Παναγιώτατε,

κ. Γενικέ Πρόξενε της Ελλάδας, κ. Βαγγέλη Χρόνη μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Ιωάννη Λάτση,

εκλεκτοί παρόντες από την Πόλη, την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη,

Σήμερα η Ομογένεια της Πόλης μέσω του Συνδέσμου Αποφοίτων Ζωγραφείου γεφυρώνει μια ιστορία του παρελθόντος με το παρόν και το μέλλον της. Μια ιστορία με μεγάλη παράδοση με υψηλές επιστημονικές προδιαγραφές, με πλούσια πολιτιστικά επιτεύγματα, με πρωτοποριακές και πρωτότυπες εκτελέσεις τέτοιου μεγέθους ώστε να καταγράφεται αυτό το πέρασμα των Ρωμιών Αρχιτεκτόνων με χρυσά γράμματα στην περίοδο του εκδυτικισμού της μεγαλούπολης αυτής.

Σήμερα τιμoύμε όλους τους επώνυμους και ανώνυμους, τους παρόντες και τους απόντες από τις επιγραφές αρχιτέκτονες και καλφάδες που μας κάνουν ακόμα και σήμερα να αισθανόμαστε υπερήφανοι για αυτό που μας κληροδότησαν.

Με αυτό το πρόγραμμα απαντούμε στο κάλεσμα αυτό της ιστορίας να συνεχίσουμε και σήμερα την παράδοση της συμβολής μας σε αυτόν τον τόπο ώστε και οι απόγονοί μας να βρουν έργα που θα τους κάνουν να νιώθουν υπερήφανοι.

Με αυτά τα λόγια θέλω να εκφράσω τηνε ευγνωμοσύνη μου στην Α.Θ. Παναγιότητα τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο για την υψηλή παρουσία του απόψε εδώ σε αυτόν τον συμβολικό χώρο όπου τόσοι εκλεκτοί επιστήμονες του γένους μας αποφοίτησαν,

καθώς και στους εκπροσώπους του Εκτελεστικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Λάτση κ. Βαγγέλη Χρόνη, κ. Κώστα Γαβρόγλου και κ. Δημήτρη Αφεντούλη των οποίων η συμβολή ήταν σημαντικότατη για την υλοποίηση τόσο της έκθεσης όσο και του βιβλίου.

Θα ήθελα επιπλέον να απευθύνω θερμές ευχαριστίες στον οργανισμό της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας 2010 για τη συνεργασία, στους συγγραφείς του πολύτιμου αυτού βιβλίου που εκδόθηκε στα πλαίσια του προγράμματος και στους εκπροσώπους των ομογενειακών σωματείων του εξωτερικού αλλά και σε όλους τους αγαπητούς ομογενείς συμπολίτες μας.

Τέλος, είναι ελάχιστες οι λέξεις ευαρέσκειας που θα μπορούσα να εκφράσω στα μέλη της επιτροπής του προγράμματος οι οποίοι εργάστηκαν ακούραστα με πολύ ενθουσιασμό και αγάπη από την πρώτη μέρα μέχρι και σήμερα.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Οργανισμού Πολιτιστικής Πρωτεύουσας 2010 κ. Şekib Avdagic τόνισε πως αυτή η έκθεση συμβάλλει στην ανάδειξη του πολυπολιτισμικού προφίλ αυτής της πόλης και φωτίζει τις σχεδόν άγνωστες πτυχές της μακράς ιστορίας της. Τέλος υπογράμμισε πως είναι από τις εκδηλώσεις εκείνες οι οποίες αιτιολογούν με τον καλύτερο τρόπο τους λόγους για τους οποίους η Πόλη τιμήθηκε με τον θεσμό της Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Πρωτεύουσας.

ΕΓΚΑΙΝΙΑΣΤΗΚΕ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ Η ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΩΜΙΟΥΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ

Εγκαινιάστηκε χθες από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο στο Πανεπιστήμιο Καλών Τεχνών Μιμάρ Σινάν της Κωνσταντινούπολης, η έκθεση «Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Πόλης, στην περίοδο εκσυγχρονισμού».
Σχετικό φωτορεπορτάζ του Νίκου Μαγγίνα από τα εγκαίνια και την ομιλία του Πατριάρχου μπορείτε να δείτε αγαπητοί συνοδίτες στο Φως Φαναρίου.

Τους πολλούς προσκεκλημένους στα χθεσινά εγκαίνια υποδέχθηκαν ο Πρόεδρος του Οργανισμού της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2010 Σεκίπ Αντβάντιτς και εκ μέρους του Συνδέσμου Αποφοίτων Ζωγραφείου ο υπεύθυνος προγράμματος Λάκης Βίγκας. Άλλωστε η ιδέα της έκθεσης ήταν του Λάκη Βίγκα, του οποίου ο πατέρας ήταν αρχιτέκτονας και γνώριζε την ιστορία των Ρωμιών αρχιτεκτόνων. Εμπνεύστηκε και ανέλαβε να την υλοποιήσει ο Σύνδεσμος Αποφοίτων Ζωγραφείου σε συνεργασία με τον Οργανισμό «Istanbul 2010 - Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης».
Πρέπει να σημειωθεί ότι από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 20ου δραστηριοποιήθηκαν περισσότεροι από 350 Ελληνορθόδοξοι αρχιτέκτονες, των οποίων πολλά ονόματα εντοπίστηκαν σε πηγές αλλά και στις μαρμάρινες επιγραφές επί των κτιρίων.
Τα έργα που εκτίθενται συγκεντρώνονται για πρώτη φορά και απεικονίζουν από εμπορικά κέντρα μέχρι πολυκατοικίες, από θρησκευτικούς ναούς μέχρι κοινοτικά κτήρια ακόμα και ταφικά μνημεία απαράμιλλης καλλιτεχνικής αξίας.
Η έκθεση συνοδεύεται και από τρίγλωσσο κατάλογο (τουρκικά, ελληνικά και αγγλικά) με επιστημονικά άρθρα Ελλήνων και Τούρκων ερευνητών.

Την έκθεση προβάλλει και το έντυπο της Ολυμπιακής Αεροπορίας, απ' όπου η πρώτη εικόνα.
Στην φωτογραφία του Νίκου Μαγγίνα από τα χθεσινά εγκαίνια, ο Οικουμενικός Πατριάρχης με την οικογένεια του Λάκη Βίγκα (δεξιά) και παράγοντες της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας.

ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΩΜΙΟΥΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Οι Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Κωνσταντινούπολης την περίοδο του εκδυτικισμού

Μία έκθεση που τιμά τις μνήμες και τα έργα των Ρωμιών αρχιτεκτόνων της Πόλης

Η ιδέα της έκθεσης για τους αρχιτέκτονες της Κωνσταντινούπολης με Ελληνορθοδόξη καταγωγή προήλθε από την επιθυμία να αναδειχθούν οι τομείς εκείνοι στους οποίους οι Ρωμιοί της Πόλης είχαν εξαιρετική επιρροή και άφησαν ανεξίτηλα τα σημάδια τους στον αστικό χώρο με στόχο να παρουσιάσουν στο ευρύ κοινό, το οποίο δεν γνωρίζει πολλές φορές την ιστορία της μεγαλούπολης όπου κατοικεί. Οι Ρωμιοί αρχιτέκτονες οι οποίοι έδρασαν μαζικά κυρίως τον 19ο αιώνα αλλά και στο πρώτο μισό του περασμένου, αποτέλεσαν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ιστορίας του κτισμένου περιβάλλοντος, πολλά δε από τα έργα τους είναι ορατά και ευδιάκριτα ακόμα χαρακτηρίζοντας το τοπίο της σημερινής Κωνσταντινούπολης. Οι ίδιοι εισήγαγαν νέους αρχιτεκτονικούς τύπους κτιρίων και μορφολογικά πρότυπα συμβάλλοντας καθοριστικά στον εξευρωπαϊσμό της οικοδομικής δραστηριότητας της Κωνσταντινούπολης και της διαμόρφωσης του σημερινού της προσώπου. Τα έργα τους συμπεριλάμβαναν από εμπορικά κέντρα μέχρι πολυκατοικίες, από θρησκευτικούς ναούς μέχρι κοινοτικά κτίρια ακόμα και ταφικά μνημεία απαράμιλλης καλλιτεχνικής αξίας. Αυτά τα έργα συγκεντρώνονται για πρώτη φορά σε μία έκθεση η οποία θα περιλαμβάνει εκτός από φωτογραφίες των κτιρίων, πρωτότυπα σχέδια, καρτ ποστάλ και φωτογραφίες των ίδιων των αρχιτεκτόνων που θα παρουσιαστούν το Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο 2010 στην Κωνσταντινούπολη.
Το πρόγραμμα εμπνεύστηκε και ανέλαβε να υλοποιήσει ο Σύνδεσμος Αποφοίτων Ζωγραφείου σε συνεργασία με τον Οργανισμό İstanbul 2010 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Περιλαμβάνει, εκτός από την παρουσίαση της έκθεσης, την έκδοση ενός βιβλίου-καταλόγου με επιστημονικά άρθρα Ελλήνων και Τούρκων ερευνητών και καθηγητών αναφορικά με τη συμβολή των Ρωμιών αρχιτεκτόνων στη διαμόρφωση του αστικού τοπίου της Κωνσταντινούπολης. Τα κείμενα του έργου θα παρουσιαστούν σε τρεις γλώσσες, τουρκικά, ελληνικά και αγγλικά και θα περιέχει πρόσφατες φωτογραφίες επιφανών κτιρίων καθώς και σχεδίων που υπάρχουν σε διάφορα αρχεία της Αθήνας.

Τα εγκαίνια της έκθεσης «Οι Ρωμιοί Αρχιτέκτονες της Κωνσταντινούπολης την περίοδο του εκδυτικισμού» θα πραγματοποιηθούν τη Δευτέρα, 22 Νοεμβρίου 2010, στις 18:30 μ.μ., στην αίθουσα Οσμάν Χαμντί (Osman Hamdi Salonu) του Πανεπιστημίου Καλών Τεχνών Μιμάρ Σινάν, (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi), από όπου αποφοίτησε η πλειοψηφία αυτών των αρχιτεκτόνων όταν ακόμα η σχολή λειτουργούσε με τον τίτλο «Σαναγί-ι Νεφισέ (Σχολή Βιομηχανικών Τεχνών/ Sanayi-i Nefise)» και αργότερα μετατράπηκε σε «Ακαδημία Καλών Τεχνών (Güzel Sanatlar Akademisi)», που βρίσκεται στην συνοικία Φιντικλί (Fındıklı). Την ημέρα των εγκαινίων θα γίνει και η παρουσίαση του βιβλίου-καταλόγου της έκθεσης από τους επιμελητές του τόμου. Θα παραμείνει εκεί μέχρι την 3η Δεκεμβρίου 2010, έπειτα θα μεταφερθεί στο Σισμανόγλειο Μέγαρο του Ελληνικού Προξενείου, στο Πέρα, στην λεωφόρο Ιστικλάλ, όπου και θα παραμείνει από την 17η Δεκεμβρίου 2010 μέχρι την 16η Ιανουαρίου 2011.
Μετά την ολοκλήρωση της παρουσίασης της έκθεσης στην Κωνσταντινούπολη, αυτή θα ταξιδέψει στην Ελλάδα στις πόλεις της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας καθώς και σε πόλεις του εξωτερικού όπου ήδη έχει εκδηλωθεί έντονο ενδιαφέρον.

Χορηγοί του προγράμματος είναι ο Οργανισμός İstnabul 2010 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης και το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Λάτση.

"ΠΟΛΗ, ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ ΜΟΥ" - ΜΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΡΩΜΗΩΝ ΣΤΟ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ

"Πόλη, Νοσταλγία μου", ο τίτλος της έκθεσης με ιστορίες Ρωμηών της Πόλης που εγκαινιάστηκε στο Σισμανόγλειο Μέγαρο.

Σχετικά με την έκθεση ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος δήλωσε:
«Ήταν μία εκδήλωσις συγκινητική για κάθε άνθρωπο που ξέρει τί θα πει ξεριζωμός, αλλά ιδιαιτέρως γι΄ αυτούς που τον έζησαν. Είναι οδυνηρό το να εκπατρίζεται κανείς και μάλιστα όταν αυτό γίνεται βιαίως, διότι ο άνθρωπος είναι συνδεδεμένος με τη γη των πατέρων του, με τον τόπο που τον γέννησε, εκεί που είδε το φως της ζωής. Οι Ρωμηοί της Πόλης δεν έφταιξαν σε τίποτε για να πληρώσουν τόσο βαρύ τίμημα, υπήρξαν θύματα πολιτικών συγκυριών και αντιπαραθέσεων. Η έκθεσις στο Σισμανόγλειο Μέγαρο μίλησε στις ψυχές όσων την επεσκέφθησαν. Τα λίγα λόγια που συνοδεύουν τις – επίσης εύγλωττες – φωτογραφίες λένε πολλά. Οφείλονται συγχαρητήρια στον κ. Γενικό Πρόξενο, στους συντελεστές της εκθέσεως και σε όσους συνέβαλαν γενικά στην οργάνωση και την επιτυχία της».

Το αναλυτικό ρεπορτάζ του Νίκου Μαγγίνα διαβάστε στο Φως Φαναρίου.

Ο ΠΕΡΓΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΨΩΜΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ORHAN TURKER

ΣΕΛΙΔΕΣ ΜΕ ΤΑ ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΑ

Για τον συγγραφέα ORHAN TURKER γράφει ο Μητροπολίτης Πέργης ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ

Και μόνον η «μια στιγμή» της Πόλης, είναι ιστορία. Το ίδιο και η «μια στιγμή» της Ρωμηοσύνης. Γι’ αυτό και τα ένδεκα πονήματα του φίλου συμπολίτη ORHAN TURKER (1999-2010) για την Πόλη και την Ρωμηοσύνη, δεν τ' αποκαλώ «παραμύθια», όπως τ' αναφέρει ο ίδιος (HİKAYE).

Είναι βουτήγματα της πέννας του στο εξελισσόμενο μυστήριο της Πόλης. Αγγίγματα είναι τής ολοένα και συμπληρούμενης ιστορίας της. Ιδιαιτέρως φανερά με την εφετεινή εμφάνιση της Πόλης ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης.

Μέσα σε μια τέτοια ατμόσφαιρα, ο συγγραφέας ανιχνεύει το χθες και το σήμερα του Ρωμαίηκου, συγκρίνοντας ακροθιγώς τα διατρέξαντα. Και τη σκέψη του, την κρίση του, την προλέγει περιεκτικά και χαρακτηριστικά, πρώτα με τον σχηματισμό των εξωφύλλων του: MEGA REVMA’DAN- ARNAVUTKOY’E, TATAVLA’DAN-KURTULUŞ’A κ.ο.κ.. Τώρα κρατώ το ενδέκατο, που προσωνυμείται: PSOMATİA’DAN-SAMATYA’YA. Θα μπορούσε να λεχθή και: KOCA MUSTAFA PAŞA’YA. Παιδιά των καιρών οι καινούργιες ονομασίες.

Υπάρχει, όμως, και το μη συγκρινόμενο χθες με το σήμερα τής Ρωμαίηκης Κοινότητας. Αυτό που όλοι μας βιώνουμε κάθε μέρα και κατ' ιδίαν, φιλοσοφώντας στις παληές γειτονιές μας, ο ORHAN το εκθέτει και γραπτώς. Το διαβάζουμε τελευταία και στον εντόπιο Τύπο. Πατούμε πάνω στα ίδια χώματα, αιώνες τώρα, μουσουλμάνοι και χριστιανοί.

Αλλά βγαίνει από τον συγγραφέα και μια ψυχική δόνηση, περιγράφοντας το ανικανοποίητο νυν τής Ομογένειας. Έζησε κι’ ο ίδιος στό Μόδι της Χαλκηδόνας τις αδελφικές παρέες τούρκων και ρωμηών μαζί, και τώρα θρηνεί τη στέρηση, τραγουδώντας στίχους απ’ τον παληό τρόπο τής ζωής μας. Είναι σελίδες που στάζουν και γεύση αλησμόνητης αγαλλίασης και χρόνους άχαρους. Ξεδίψασμα άγευστο.

Αυτά όλα μας τα κερνάει ο ORHAN TURKER πάνω στο γνωστό μας δίσκο, με την Επτάλοφο να παραμένει ωσάν Πόλη του μυστηρίου, ζωγραφισμένη με την καρδιά μας, χωρίς, όμως, τ' αστροφεγγίσματα της παληάς γειτονιάς, στολίσματα της αλησμόνητης Πόλης. Με τα βιβλία του, πρώτα αφήνει να πλανάται στο νου μας ένα νοσταλγημένο χθές, με την πληθυσμιακή του κάπως άνεση, μ’ όλα τα χρώματα, τη φαεινότητα, και την αγλαότητά του, κι’ ύστερα μας το δείχνει ξεθωριασμένο. Αμοσχοβόλητο από λιβάνι καί βασιλικό. Στερημένο και τη γνωστή ονοματική ταυτότητά του. Μεγαλωμένος κι’ ο ίδιος με μουσουλμάνους και χριστιανούς μαζί κι’ έχοντας σύντροφο και συμπαραστάτρια την πολίτισσα Κατερίνα Πρόκου, είναι επόμενο να γνωρίζει, όσο λίγοι, τους παλμούς τής Πόλης.

Τα ξανάζησα αυτά και με το τελευταίο κέρασμα του φίλου μας για τα Ψωμαθειά. Μέσα από τις ζωντανές συγκρίσεις στις σελίδες του, τ’ αφουγκράστηκα και σαν «Χρυσή Πύλη», τα διάβασα και σαν «Ύψωμα Θείον», τ’ ακροάστηκα και σαν «Επταπύργιον». Πολλές κι' οι Ακολουθίες που τέλεσα στις επτά εκκλησίες εκατέρωθεν τής «Μέσης Οδού». Και πάντα ακούω ψαλμωδίες από τη Μονή των Ακοιμήτων του Στουδίου.

Την πρώτη μισή ζωή μου τη ράντισε η Μαρμαρινή παραλία, με στέκι το κελλί τής Βλάγκας. Τήν υπόλοιπη τη συντροφεύει η φαντασία και το όνειρο τής παληάς γειτονιάς. Ευχαριστώ και συγχαίρω τον αγαπητό μου φίλο και μνήμονα των αλησμονήτων για το άνοιγμα της καρδιάς του.

† Ο Πέργης Ευάγγελος

Απογευματινή Κωνσταντινουπόλεως 31.8.2010

ΠΡΩΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΣΥΜΦΩΝΙΚΩΝ ΟΡΧΗΣΤΡΩΝ ΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ

Συναυλία της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων της Κύπρου στην Κωνσταντινούπολη

Tου ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΒΙΚΕΤΟΥ

Σημαντικό γεγονός θεωρείται η παρουσία της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου στην Κωνσταντινούπολη στο τέλος αυτού του μήνα.

Η Ορχήστρα Νέων, τμήμα του Ιδρύματος Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου, θα δώσει συναυλία στον ιστορικό χώρο της Αγίας Ειρήνης, η οποία ήταν ο πρώτος πατριαρχικός ναός.

Η Συμφωνική Ορχήστρα Νέων Κύπρου προσκλήθηκε στην Πόλη από το Σύνδεσμο Ορχηστρών Νέων για να λάβει μέρος στο Πρώτο Διεθνές Φεστιβάλ Συμφωνικών Ορχηστρών Νέων, που πραγματοποιείται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «ISTANBUL: Πολιτιστική Πρωτεύουσα Ευρώπης, 2010». Η συναυλία θα δοθεί στις 29 Αυγούστου το βράδυ.

Στην Πόλη η Συμφωνική Ορχήστρα Νέων Κύπρου, περίπου 90 μέλη, θα ταξιδέψει με επικεφαλής τον καλλιτεχνικό της διευθυντή Άγι Ιωαννίδη. Μέλη της Ορχήστρας είναι και τουρκοκύπριοι νέοι.

Στη συναυλία η Ορχήστρα θα ερμηνεύσει έργα Μπετόβεν, Μπερλιόζ και Μουσόρσγκι με τρεις σολίστες, ένα ελληνοκύπριο, ένα τουρκοκύπριο και ένα νέο, ο οποίος είναι μετανάστης στην Κύπρο.

Σε ενημερωτικό φυλλάδιο, που κυκλοφόρησαν στην Κωνσταντινούπολη οι οργανωτές του Φεστιβάλ, αναφέρονται τα ακόλουθα:

«Η Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου ιδρύθηκε το 1987 από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, ταυτόχρονα με την Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου ως Κρατική Ορχήστρα Νέων. Από την 1.1.2007 τη λειτουργία της Ορχήστρας ανέλαβε το νεοσύστατο Ίδρυμα Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου και η Ορχήστρα μετονομάστηκε σε Συμφωνική Ορχήστρα Νέων Κύπρου. Η Ορχήστρα κάνει δοκιμές κατά τη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους και δίνει τρεις περίπου συναυλίες το χρόνο, στην Κύπρο και το εξωτερικό. Επίσης, συμμετέχει τακτικά σε επίσημες εκδηλώσεις και επετείους, τόσο ως σύνολο όσο και σε ομάδες μουσικής δωματίου. Έχει λάβει μέρος σε εκδηλώσεις όπως η τελετή βράβευσης του Διαγωνισμού Σχολείων της Ευρώπης και η τελετή έναρξης της Κρατικής Εκπαιδευτικής Έκθεσης. Αναπόσπαστο μέρος των δραστηριοτήτων της είναι η εκπαίδευση και η συμμετοχή των μελών της σε σύνολα μουσικής δωματίου, σύνολα εγχόρδων και την συμφωνική ορχήστρα πνευστών.

Σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων της Ορχήστρας είναι η ετήσια Θερινή Σχολή, η οποία διοργανώνεται από το 2005 στον Πεδουλά, και έχει εξελιχθεί σε Διεθνή Θερινή Μουσική Ακαδημία με τη συμμετοχή νέων και διδακτικού προσωπικού διεθνούς εμβέλειας από την Κύπρο και το εξωτερικό. Η διεθνής συμφωνική ορχήστρα η οποίασυγκροτείται κατά τη διάρκεια της διεθνούς θερινής ακαδημίας έχει ήδη δώσει συναυλίες στα πλαίσια του Διεθνούς Φεστιβάλ Κύπρια 2007, 2008 και 2009.

Κατά τη διάρκεια του έτους διοργανώνονται και άλλες κατασκηνώσεις πιο μικρής διάρκειας. Από το 1990 λειτουργεί ως παράρτημα της Ορχήστρας το Μουσικό Εργαστήρι, το οποίο προσφέρει σε ταλαντούχα παιδιά εξειδικευμένη εκπαίδευση σε όλα όργανα της συμφωνικής ορχήστρας. Οι καθηγητές του Εργαστηρίου είναι κυρίως μέλη της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου.

Από τον Ιανουάριο του 2005, για δεύτερη φορά στην ιστορία της Ορχήστρας, Καλλιτεχνικός Διευθυντής είναι ο μαέστρος και συνθέτης Άγις Ιωαννίδης».