Ο ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ GEORGE KHODR

Αγαπητοί φίλοι της Ιδιωτικής Οδού, 

Σας προσφέρω ένα άνθος του θεολογικού γιαλού ενός σύγχρονου Ορθόδοξου ιεράρχου του Πατριαρχείου Αντιοχείας, ο οποίος δίνει μαρτυρία Χριστού εις τους εγγύς και τους μακράν, δηλ. σε όλους τους χριστιανούς όπου γης, που θέλουν να βιώσουν την "περιπέτεια του Θεού". 

Το κείμενο παρουσιάζεται από το ιστολόγιό μας για πρώτη φορά στα ελληνικά. 

Ο Θρησκευτικός Φανατισμός 

Του Μητροπολίτου πρ. Όρους Λιβάνου κ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ 

Μετάφραση από τα Αραβικά: Roni Bou Saba 

Ο φανατισμός είναι ένα φαινόμενο στις μονοθεϊστικές θρησκείες. Θα περιορίσω όμως την μελέτη στον χριστιανισμό διότι όποιος κατηγορεί τον εαυτό του πλησιάζει τον Θεό και όποιος κατηγορεί τον άλλο σπανίως δικαιώνεται. Χαρακτήρισα τον φανατισμό ως θρησκευτικό και δεν είπα θρησκευματικός (από το θρήσκευμα) γιατί αυτά συνδέονται μεταξύ τους σαν το αίτιο με το αιτιατό. Το θρήσκευμα προέρχεται από την θρησκεία και την φέρει. Ο θρησκευματικός φανατισμός είναι πιο κοντά στο πολιτικό συναίσθημα ή είναι πάντα σε ανάμειξη με την κοινωνική κατάσταση κάποιας θρησκείας ή κάποιου θρησκεύματος. Αυτό είναι και μια φυλετική υπερηφάνεια, και στον καλύτερο βαθμό είναι μια ιστορική υπερηφάνεια. Και αυτός, ο οποίος πέφτει στον φανατισμό μπορεί να είναι ο τελευταίος που προσεύχεται και νηστεύει. 

Ο φανατισμός, ετυμολογικά (στα αραβικά), είναι η στήριξη των πατρικών συγγενών· και στην μελέτη μας ορίζεται ως προστασία και υπεράσπιση των δικών μας. Ο φανατισμός είναι και τα παρόμοια οικογενειακά, φυλετικά, και εθνικά συναισθήματα. Είναι πλησιέστερος στην συγκίνηση, γιατί συνδέεται πάντα με τον φόβο, ο οποίος γεννάει την υπερηφάνεια. Είναι ο φόβος που εμείς εκδηλώνουμε με το μίσος ή την απαξίωση, αν αποτελούμε μειονότητα, ή που εκδηλώνουμε με το διωγμό, την κατάπνιξη, ή και την αναμονή για κατάπνιξη αν ανήκουμε στην πλειονότητα. Ο φανατισμός είναι συνεπώς η γλώσσα μιας κοινωνίας, μια γλώσσα που οδηγεί στο να κυβερνήσει κανείς. Ο φανατισμός είναι είτε μέσα σε ένα θρήσκευμα που δεσπόζει ή θέλει να δεσπόσει, είτε μέσα σε ένα καθυποταγμένο θρήσκευμα που φοβάται την εξαφάνιση λόγω της καθυπόταξης. Υπάρχει πάντα κίνδυνος για μια εξίσωση που νιώθουμε ότι απειλείται. Είναι φυσικό να νιώσει ο μειονοτικός ότι θα εξαφανιστεί εάν δεν ενδυναμώνεται, και να νιώσει ο πλειονοτικός ότι η εξουσία του είναι σε φθορά εάν δεν καθυποτάσσει. Ο θρησκευματικός φανατισμός αποτελεί την αληθινή απόσταση μεταξύ πλειονότητας και μειονότητας. Είναι το σημείο συνάντησής τους. 

Τον φανατισμό της θρησκευτικής κοινωνίας τον θρέφει ο ίδιος ο θρησκευτικός φανατισμός από την επιθετικότητα που υπάρχει στην ψυχή του πιστού, όπως μπορούμε να παρατηρήσουμε. Εγώ ισχυρίζομαι ότι ο χριστιανισμός, αυτός καθ' εαυτός, δηλαδή στις πρώτες πηγές, δεν κρατάει την παραμικρή εχθρότητα για κανένα. Στα πιο σκληρά λόγια που απηύθυνε ο Κύριος στους Φαρισαίους, δεν υπάρχει κανένα ίχνος απέχθειας. Όταν είπε: «ουαί υμίν γραμματείς και φαρισαίοι υποκριταί» (Ματθ. 23:13), ή όταν είπε: «ουαί υμίν οδηγοί τυφλοί» (Ματθ. 23:16) καθόταν στην κορυφή της αγάπης. Επίσης όταν μίλησε για τους Ιουδαίους λέγοντας ότι «ο Θεός τετύφλωκεν αυτών τους οφθαλμούς και πεπώρωκεν αυτών την καρδίαν» (Ιωαν. 12:40), ο Δάσκαλος ήταν σε κατάσταση μεγάλης ευσπλαγχνίας. Εάν ο χριστιανισμός είναι η πιστότητα στην αλήθεια τότε είναι η απόρριψη του ψεύδους. Εάν ο χριστιανισμός είναι «έθνος άγιον» (Εξ.19:6) τότε είναι απομακρυσμένος από τους μιαρούς και τους κακοδόξους, «εξάρατε τον πονηρόν εξ υμών αυτών» (Α’ Κορ 5:13). Ο χριστιανισμός δεν είναι μόνο να ευφραίνεσαι με τον Ιησού τον Ναζαρηνό. Αλλά να Τον παραλαμβάνεις με όσους σε κάθε γενιά πορεύονταν με Αυτόν. Είναι, να προσκολληθείς στους μάρτυρές του και σε όσους μαρτυρούν στην ιερότητα του δικαίου. Δεν παίρνεις αυτό που θέλεις από την πίστη και αυτό που δεν θέλεις το παρατάς. Εξ ου και ο πιστός εξευγενίζεται, αποκρούει, νουθετεί, ψέγει, αγκαλιάζει και σκληραγωγεί, διότι την πίστη την μεταφέρουν τα συναισθήματα και την μεταφέρει ο λόγος· ο λόγος ενός ανθρώπου που έχει το νευρικό και το συγκινητικό του σύνολο, εφόσον δεν έφθασε στην τελειότητα, η οποία θα τον καταστήσει ικανό να συμπεριλάβει μόνο τον θείο λόγο και να αιχμαλωτιστεί απ’ αυτόν. Τα συναισθήματα του ανθρώπου, το κοινωνικό περιβάλλον που περικλείνεται μέσα του, και το επίπεδο της μόρφωσης και της ευσέβειάς του, όλα αυτά προσλαμβάνουν την πίστη και την μεταφέρουν. Στην πραγματικότητα σε κανενός την καρδιά δεν μένει ο λόγος του Θεού γυμνός. Ο άνθρωπος έχει την δική του ερμηνεία γιατί όποιος διαβάζει ερμηνεύει. Γι’αυτό μπορεί ο άνθρωπος αυτός να απομακρύνει από την Εκκλησία εκείνον που δεν απομάκρυναν οι προκαθήμενοι. Και η μετάσταση από το μίσος της αίρεσης στο μίσος του αιρετικού είναι πολύ εύκολη. Ο θρησκευόμενος που έχει ελάχιστη σχέση με τα δόγματα συνηθίζει να μετατρέπει τις απόψεις του σε δόγμα. Ο άνθρωπος συνηθίζει να διαμορφώνει ένα σύνολο δογμάτων, γιατί ό,τι διαμορφώνει τον προστατεύει. 

Στον χριστιανισμό δεν υπάρχει εχθρότητα, εσύ όμως δεν συναντάς τον χριστιανισμό αλλά χριστιανούς. Από αυτούς κάποιοι κοντεύουν να φτάσουν το ήθος του Χριστού και σ’αυτούς μεταμορφώνεται, και άλλοι φέρουν το σκοτάδι της ψυχής τους και σ’αυτούς ο Χριστός ενταφιάζεται. Και αν θελήσουμε να εισχωρήσουμε πιο βαθιά θα έλεγα ότι εσύ δεν αντιμετωπίζεις έναν αιώνιο χριστιανισμό, αλλά ερμηνευόμενο. Ο χριστιανισμός, στην ερμηνεία του, είναι ο καρπός μιας ιστορίας και μιας μελέτης ανθρώπων. Ο χριστιανισμός δεν είναι μια ελιά «ούτε ανατολική ούτε δυτική», αλλά δυο ελιές όπου η μία είναι ανατολική και η άλλη δυτική. Το λάδι της πρώτης σχεδόν φωτίζει και της δεύτερης ακόμα λιγότερο σε ό,τι αφορά την ελευθερία. Και η διαφορά μεταξύ των χριστιανών της Ανατολής και των χριστιανών της Δύσης έγκειται στο ότι η Βυζαντινή Αυτοκρατορία – και όχι η Βυζαντινή Εκκλησία – κατέπνιξε τους αιρετικούς, τους φυλάκισε, ή τους εξόρισε, ενώ η Δυτική Εκκλησία κάλεσε στις σταυροφορίες, και κάλεσε στον ιερό πόλεμο· και η ίδια αρνήθηκε επίσημα την ελευθερία των μη καθολικών πριν τη Δεύτερη Βατικανή Σύνοδο, και μακροθύμησε μακροθυμία μεγάλη και τους άφησε να ζουν γιατί δεν είναι τόσο βλαβεροί όσο ο φόνος τους. Ο ιστορικός χριστιανισμός, είτε τον μετέφερε η Αυτοκρατορία των Ρωμιών είτε η Καθολική Εκκλησία, ήταν επιθετικός. Ο χριστιανισμός, ωστόσο, παραμένει μια προσπάθεια και μια ελπίδα. Ο ένας χριστιανισμός είναι αγάπη που δεν εχθρεύεται διότι είναι ο χριστιανισμός των καρδιών, όπως πραγματικά είναι μια καρδιά. 

Η καρδιά όμως μπορεί και να συγχωρεί και να σκοτώνει. Συγχωρεί όσο υψηλοφρονεί, με την καλή έννοια, και σκοτώνει όταν παρατάει την υψηλοφροσύνη και προσκολλάται στον εαυτό της. Η καρδιά είτε εξαφανίζει τα πάθη της, είτε τους άλλους εν δυνάμει ή εν ενεργεία. Γενικά όμως παραβλέπει όποιον, σαν κι αυτή, είναι με τον Χριστό μέχρι που τον πνίγει. Φυσικά η εξόντωση των άλλων σχετίζεται με την ιδέα της απολυτότητας της αλήθειας ή με τον δογματισμό. Όντως αποκλείεται να υπάρχει θρησκεία χωρίς την απολυτότητα της αλήθειας, που απορρίπτει το λάθος. Γιατί η θρησκευτική σκέψη δεν μπορεί να είναι μόνο μια ιστορική σκέψη ή μια σχετικιστική σκέψη. Ο πιστός δεν είναι ιστοριογράφος ούτε ασχολείται με την συγκριτική δογματική. Και η θρησκεία δεν είναι μια κοινωνιολογία της θρησκείας. Η θρησκεία ζει σε μια διαλεκτική κίνηση που επιβάλλει πρώτα μια απομάκρυνση, επιβάλλει όμως μετέπειτα την συμφιλίωση έχοντας για πρώτο βήμα ό,τι συναθροίζει. Το δόγμα δεν ωθεί αναγκαστικά να γίνεσαι σκληρός ενώπιον του άλλου. Τα νεύρα μετατρέπουν το δόγμα σε φόνο ή σε σχέδιο φόνου. Μια καρδιά όμως μπορεί να περιλάβει το ορθό δόγμα και όποιον αποκλίνει από αυτό. Και όσο αποδεχόμαστε τον άλλον πρέπει να διαβλέπουμε το δόγμα του για να δούμε αυτό που αρμονίζεται με την πίστη μας. Ο πεφωτισμένος χριστιανός κατέχει έναν οικουμενισμό και διάλογο χωρίς συγκρητισμό και σχετικισμό. 

Και εδώ δεν βλέπω ότι η ανθρωπότητα αναγκάζεται να επιλέξει μεταξύ δογματικής ή ιστορικής σκέψης. Η τελευταία όμως περιορίζεται στο να είναι παρατηρητής· αυτό δεν την αποκλείει να είναι και δογματικός παρατηρητής, διότι η ιστορική σκέψη, η εξελικτική, εξ αιτίας της σχετικότητας δημιουργεί φανατισμό για την σχετικότητα που δεν είναι λιγότερο επικίνδυνο από τον δογματισμό, γιατί μπορεί η σχετικότητα να καταστή δόγμα. Εδώ έρχεται η στάση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από τους χριστιανούς. Αυτοί ήταν άπιστοι, επειδή δεν πίστευαν στην πολυθεΐα. Και η μονοθεΐα δεν ήταν πιο φανατική από τον παγανισμό ή την πολυθεΐα. Στο τέλος η ρωμαϊκή θρησκεία βρέθηκε καταπιεστική διότι ο χριστιανισμός ήταν κάτι «άλλο». Το παλαιό καταδιώκει το καινό και το καινό μπορεί να καταδιώκει το παλαιό γιατί το «εγώ» έχει την προδιάθεση να είναι ενάντια στο «εσύ», διότι η ύπαρξη δεν δέχεται το δυϊσμό αφού δεν δέχεται το αντίκρισμα. Η δυσκολία βρίσκεται στο να κατευθύνεται το πρόσωπο στο πρόσωπο, και να κρατήσει την ελευθερία του ο καθένας. 

Υπάρχει αντίκρισμα χωρίς αντιμετώπιση (αντίκρουση), δηλαδή χάρη για την αποδοχή του άλλου παρ’ότι είναι άλλος. Υπάρχει μια προετοιμασία για να ακούσεις αυτό που θραύει την ακοή σου χωρίς να κόβεις την γλώσσα που θραύει. Μπορώ να φανταστώ έναν χριστιανό που κρατάει την πίστη του και ζεί μέσα στη δικαιοσύνη και αφορίζει (δεν υπάρχει πίστη χωρίς αφορισμό), αλλά δεν μισεί ούτε προσχεδιάζει μια γενοκτονία, ή κυριαρχία, ή αποσιώπηση, ούτε ζητά εξουσία ή συμφέρον, ή προνόμιο, ή εξασφάλιση διότι όλα αυτά δεν πηγάζουν από το δίκαιο. 

Δεν υπάρχει σωστός θρησκευτισμός όταν εξισώνονται όλα τα δόγματα και θρησκεύματα του ενός χριστιανισμού. Ο πιστός δεν σιωπά ούτε παζαρεύει, διότι η παράβλεψη των διαφορών είναι μωρολογία εάν μείνουμε στο επίπεδο της λογικής. Όμως το ίδιο το μυαλό εάν δει τις διαφορές κατέρχεται στην καρδιά για να δει τα πρόσωπα και τα γλυκαίνει γιατί τα καταβρέχει με την αγάπη. Ο πιστός είναι και στο καλούπι των δογμάτων και στη διάδοση της αγάπης. Αυτά τα δύο μπορούν να γίνουν ταυτοχρόνως ανάλογα με την ικανότητά μας να δούμε τον Χριστό στη διαύγειά Του. Μπορείς καθώς παραμένεις στο δόγμα σου να συνοικείς με τον Κύριο μέχρι το μυαλό σου να είναι φωτισμένο και η καρδιά σου ζεστή. Ο πόνος μας προέρχεται από το ότι συμβιώνουμε με την ιστορία στις πτώσεις της και με τον Θεό στην αιωνιότητά Του. Ο Θεός κατοικεί στους ανθρώπους όπως είναι οι ίδιοι. Ο μεν φανατικός κάνει τον Θεό φυλακισμένο της καρδιάς του, ο δε μεγάλος πιστός Τον αποδέχεται ως ελευθερία για την καρδιά του. Ο Κύριος είναι αιχμάλωτος του ανθρώπου. Αυτό είναι η τραγωδία του Θεού. Και ο Θεός χρειάζεται τους εκλεκτούς για να βγάλει από την ανθρωπότητα τον τυφλό της φανατισμό και να τη βάλει στην αιώνια αγάπη.

Ο ΕΚΛΕΓΜΕΝΟΣ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΕΝΘΡΟΝΙΣΜΕΝΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ

Ο παραιτηθείς, πολιός Μητροπολίτης Όρους Λιβάνου κ. Γεώργιος και ο διάδοχός του,
ο από εν Μπουένος Άιρες Σιλουανός. 

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Στο τέλος Απριλίου του τρέχοντος έτους, η Ιερά Σύνοδος του Παλαιφάτου Πατριαρχείου Αντιοχείας εξέλεξε δύο νέους μητροπολίτες. Τον Επίσκοπο Νινευή (Ταρτούς) Αθανάσιο, για την χηρεύουσα Μητρόπολη Λαοδικείας και τον από εν Μπουένος Άιρες Σιλουανό – εκ μεταθέσεως δηλαδή – για την κενωθείσα μητρόπολη Βύβλου και Βότρυος (Όρους Λιβάνου), μετά την παραίτηση του σπουδαίου μητροπολίτη Γεωργίου Κοντρ, του σημαντικότερου θεολόγου του Πατριαρχείου Αντιοχείας. 

Μετά από μία εβδομάδα, στις 4 Μαϊου 2018, έγινε πανηγυρικά η ενθρόνιση του νέου Λαοδικείας Αθανασίου. Ενάμιση μήνα μετά, εκκρεμεί αναιτίως η ενθρόνιση του νέου μητροπολίτη Όρους Λιβάνου Σιλουανού, γεγονός πρωτοφανές για τα δεδομένα του Πατριαρχείου Αντιοχείας. 

Ο Πατριάρχης όρισε τοποτηρητή της εν Μπουένος Άιρες Μητρόπολης τον ίδιο τον μετατεθέντα μητροπολίτη Σιλουανό! Άραγε σ’ αυτή την ενέργεια οφείλεται η τόση μεγάλη καθυστέρηση της ενθρόνισης; 

Γράφτηκε ότι ο μητροπολίτης Σιλουανός είναι πρώτος ξάδερφος του Πατριάρχη Ιωάννη και Λιβανέζος, άρα γι’ αυτό προκρίθηκε στην ιστορική Μητρόπολη Όρους Λιβάνου. Όμως γύρω από το πρόσωπο του μητροπολίτου Σιλουανού υπάρχει μια προϊστορία. 

Στη Σύναξη των Προκαθημένων των Ορθοδόξων Εκκλησιών στο Φανάρι, τον Μάρτιο του 2014, με αντικείμενο την προετοιμασία της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας, το Πατριαρχείο Αντιοχείας εκπροσώπησαν δύο ιεράρχες του – αφού δεν προσήλθε ο Πατριάρχης Ιωάννης – ο Βόστρων Σάββας και ο εν Μπουένος Άιρες Σιλουανός. 

Ο κ. Σιλουανός είχε αναγραφεί ως «μητροπολίτης εν Μπουένος Άιρες» αφού το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν αναγνωρίζει τους τίτλους των μητροπολιτών που λειτουργούν σε περιοχές της δικαιοδοσίας του. Η επιμονή του Αντιοχειανού αρχιερέα ενόχλησε ιδιαίτερα τον Οικουμενικό Πατριάρχη που σε έντονο ύφος του σημείωσε πως θα πρέπει να παύσει η κατάσταση που επικρατεί τελευταία με την ύπαρξη μητροπολιτών άλλων Εκκλησιών σε περιοχές δικαιοδοσίας του Οικουμενικού Θρόνου. Ο μητροπολίτης σε επίσης έντονο ύφος είπε στον Πατριάρχη πως είναι μητροπολίτης Μπουένος Άιρες αρνούμενος να υποχωρήσει. Ο Πατριάρχης του απάντησε πως το θέμα δεν ήταν της παρούσης στιγμής και δεν πήρε άλλη έκταση. Πολλοί τότε επέκριναν την στάση του μητροπολίτη Σιλουανού, ο οποίος σε μία Σύναξη Προκαθημένων προσπάθησε να …κλέψει την παράσταση. 

Να υπενθυμίσουμε ότι οι δύο αρχιερείς - εκπρόσωποι του Πατριαρχείου Αντιοχείας, αρνήθηκαν να υπογράψουν το κείμενο των ομόφωνων μέχρι εκείνη τη στιγμή αποφάσεων της Σύναξης, αλλά και να λάβουν μέρος στο διορθόδοξο Συλλείτουργο της Κυριακής της Ορθοδοξίας, στον Πατριαρχικό Ναό.

[Βλ. στο ΦΩΣ ΦΑΝΑΡΙΟΥ το σχόλιο του πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου π. Παναγιώτη Καποδίστρια: Όλοι υπέγραψαν τις αποφάσεις της Σύναξης των Προκαθημένων, πλην Λακεδαιμονίων (:Αντιοχειανών)]. 

Κατόπιν αυτού ήταν απολύτως …φυσικό, ο εν Μπουένος Άιρες Σιλουανός να αναδειχθεί ο Αντιοχειανός ιεράρχης που προπαγάνδισε με κάθε μέσο εναντίον της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου. Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν σχετικά βίντεο, τόσο στα ισπανικά όσο και στα αραβικά, με τον μητροπολίτη Σιλουανό – μόνος αυτός από τους Αντιοχειανούς ιεράρχες – να καταφέρεται εναντίον της Συνόδου και εναντίον του Οικουμενικού Πατριαρχείου το οποίο θεωρεί υπεύθυνο για τον κακό συντονισμό του όλου θέματος. 

Αλλά γύρω από τον μητροπολίτη Σιλουανό υπάρχει και μια άλλη …περίεργη ιστορία, για την οποία είχαμε κάνει σχετική ανάρτηση πριν δύο χρόνια. Είχαμε γράψει επί λέξει: 

«Τον γύρο του διαδικτύου κάνει μια ανοιχτή επιστολή την οποία φέρεται να υπογράφει ο απαχθείς Μητροπολίτης Χαλεπίου Παύλος, και η οποία γράφτηκε δια χειρός του γραμματέα του, Μητροπολίτη Μπουένος Άιρες και πάσης Αργεντινής, Σιλουανού, όπως αναφέρεται στο τέλος της επιστολής. 

Το θέμα είναι πολύ σοβαρό και έχει επιφέρει σύγχυση. Πρόκειται για αυθεντική επιστολή του απαχθέντος Μητροπολίτη, την οποία υπαγόρευσε στον «γραμματέα» του Μητροπολίτη Σιλουανό;

Πώς ήρθε σε επαφή μαζί του ο Σεβ. Σιλουανός; Γνωρίζει ότι είναι ζωντανός και πού βρίσκεται; Είχε τηλεφωνική, διαδικτυακή ή άλλη επικοινωνία μαζί του; Οι διπλωματικές πηγές (Υπουργεία Εξωτερικών) σιωπούν εκκωφαντικά. Στην ιστοσελίδα του Πατριαρχείου Αντιοχείας και στην σελίδα του στο Facebook δεν έχει δημοσιευθεί η επιστολή. Το Πατριαρχείο Αντιοχείας, και δη ο Προκαθήμενός του - τού οποίου ο Χαλεπίου είναι κατά σάρκα αδελφός - δεν θα προέβαινε σε πανηγυρική δήλωση ότι ο Μητροπολίτης Χαλεπίου ζει, μετά από 3 ολόκληρα χρόνια που αγνοείται;

Από την άλλη, η σελίδα στο Facebook της Μητρόπολης του Πατριαρχείου Αντιοχείας εν Μπουένος Άϊρες έχει την επιστολή στις 20/6/16 στα αραβικά και στις 25/6/16 στα ελληνικά, τα γαλλικά, τα αγγλικά, τα ισπανικά, και τα ρουμανικά! Επίσης, πολλές ελληνικές ιστοσελίδες έχουν αναδημοσιεύσει αβασάνιστα την εν λόγω επιστολή. 

Μήπως η επιστολή γράφτηκε για να κυκλοφορήσει στην Κρήτη όπου συνεδρίαζε η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος; Αφού ο συντάκτης της γράφει: «Είναι περιττό να Σας «αναγγείλω» ότι είμαι μαζί σας όπου και αν βρίσκεστε αυτές τις μέρες, είτε στην Κρήτη είτε αλλού, όχι επειδή το όνομά μου καταγράφεται μέσα σε πρακτικά ή μνημονεύεται σε δηλώσεις, - κάτι το οποίο εκδηλώνει τη συμπαράστασή σας σε μένα και στην Εκκλησία μου.» Στην Κρήτη, απ’ όπου απουσίαζε η Εκκλησία της Αντιοχείας! 

Ο εν Μπουένος Άϊρες Σιλουανός οφείλει άμεσα να ξεκαθαρίσει τα πράγματα γιατί δίνει την εντύπωση ότι «παίζει» με ένα περίεργο τρόπο. Δεν αρμόζουν παιχνίδια στην πλάτη του απαχθέντος Μητροπολίτη.» 

Αυτά γράφαμε πριν δυο χρόνια για ένα θέμα που καλύφθηκε από πέπλο μυστηρίου... 

Τώρα μάλλον ο Αντιοχείας Ιωάννης θα πρέπει να ξεκαθαρίσει τα πράγματα σε σχέση με τον μητροπολίτη Σιλουανό. Και κυρίως γιατί τόσο καθυστερεί η ενθρόνισή του στην μητρόπολη Όρους Λιβάνου. Το μέλλον θα δείξει πώς θα εξελιχθεί η περίπτωση του μητροπολίτη Σιλουανού, σε διορθόδοξο επίπεδο. Καθώς το Πατριαρχείο Αντιοχείας έχει ήδη ανοιχτά ουκ ολίγα μέτωπα… 

Το σίγουρο είναι πως ο νέος μητροπολίτης Όρους Λιβάνου Σιλουανός θα πρέπει να σηκώσει το δυσβάστακτο βάρος της σκιάς του προκατόχου του, του τελευταίου μεγάλου ιεράρχη του Πατριαρχείου Αντιοχείας.

ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ (ΒΙΝΤΕΟ)

Παρουσίαση του βιβλίου "Η φύση του Ισλάμ" του Μητροπολίτου Βύβλου, Βότριδος και Όρους Λιβάνου κ. Γεωργίου (εκδόσεις Μαΐστρος). 

Συνέντευξη με τον μεταφραστή του βιβλίου Roni Bou Saba, Λιβανέζο θεολόγο, φιλόλογο -  Πέμπτη 5 Μαρτίου 2009. 

Παρουσίαση: Παναγιώτης Α. Ανδριόπουλος 

Παραγωγή: intv.gr 

Σκηνοθεσία: Γιώργος Αρβανίτης 
Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στην ιστορική οινοποιία Αχάϊα Κλάους. 

Ενδεικτικά αποσπάσματα από το βιβλίο: 

"Όσες διαφορές και να έχουμε με το Ισλάμ, και είναι πολλές, δεν μπορούμε να ορίσουμε τη σχέση μας μαζί του κατ’ αναλογία με τη σχέση που έχουμε με τον Ινδουισμό ή το Βουδισμό. Γι’ αυτό προσπάθησα να σας παρουσιάσω μια μελέτη αυτής της θρησκείας, όχι από άποψη κοινωνικοϊστορική, αλλά από την οπτική γωνία της πίστης μας στο Ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού…

Το πρόσωπο που στην κορανική αποκάλυψη έγινε αντικείμενο τρελού έρωτα ήταν η Μαρία, η μόνη κατονομασμένη γυναίκα στο Κοράνι, ανώτερη όλων των γυναικών του κόσμου, αναμφισβήτητα παρθένος και άσπιλος, αυτή και ο Υιός της… 

Αν όμως ο διάλογος σε επίπεδο διανόησης δεν έχει πάρει τις διαστάσεις που ελπίζαμε, το χριστιανικό μήνυμα περνάει από πολλά κανάλια, ένα από τα οποία είναι ο ημερήσιος τύπος. Μπορούμε όμως να μιλήσουμε για έναν προδιάλογο, που για κάθε ομάδα συνίσταται στο να εκθέσει τα πιστεύω της και να ρωτήσει την άλλη για τα δικά της. Έτσι, θεμελιώνεται μια αμοιβαία κατανόηση των δογμάτων. Αυτό αποτελεί ένα φαινόμενο, που δεν υπήρξε πριν πέντε ή έξι χρόνια, αφού οι μουσουλμάνοι έχουν καταλάβει ότι θα έπρεπε να αντλήσουν τη γνώση τους για το Χριστιανισμό, όχι μόνο από το Κοράνι αλλά από χριστιανικά έργα. Πρέπει να κατανοεί κανείς τον άλλον, πώς ο ίδιος κατανοεί τον εαυτό του…".

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΟΡΟΥΣ ΛΙΒΑΝΟΥ: "Ο ΚΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΝΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ"

Μία ιστορική φωτογραφία από το αρχείο του Αριστείδη Πανώτη
Από δεξιά ο μητροπολίτης Όρους Λιβάνου Γεώργιος, λίγο πιο πέρα ο μακαριστός Πατριάρχης Αλεξανδρείας
Παρθένιος και τέλος, ο θεολόγος Ιωάννης Ζηζιούλας, νυν Γέρων μητροπολίτης Περγάμου 

Κυκλοφόρησε τον περασμένο Απρίλιο (2016) από τις εκδόσεις του Σεμιναρίου του Αγίου Βλαδιμήρου στην Αμερική το βιβλίο του μητροπολίτη Όρους Λιβάνου Γεωργίου The Ways of Childhood. 

Πρόκειται για την αγγλική μετάφραση του μοναδικού λογοτεχνικού βιβλίου του μητροπολίτη, αρχικά γραμμένο στα αραβικά και δημοσιευμένο στη Βηρυτό το 1979. Έχει μεταφραστεί το 1997 στα γαλλικά και κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Le Cerf. Αυτό το βιβλίο χωρίς να αποτελεί την αυτοβιογραφία του μητροπολίτη Γεωργίου έχει πολλά στοιχεία από τη ζωή του, από τα παιδικά χρόνια και μέχρι τα νεανικά χρόνια στην αλλοδαπή. 

Πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος δεν είναι ο ίδιος ο μητροπολίτης, αλλά το λογοτεχνικό προσωπείο που αποκαλείται στο βιβλίο ως “ο σύντροφός μου”.

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου μας διηγείται ο αφηγητής μερικά βιογραφικά περιστατικά από τη ζωή του «συντρόφου» του, για να μας τοποθετήσει στο χωροχρόνο που συνέβαλε στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του, όπως αυτός θα αναπτυχθεί στο δεύτερο μέρος. Σ’ αυτό το μέρος, ο «σύντροφος» στέλνει στον αφηγητή μερικές επιστολές από τις οποίες μας δημοσιεύει αποσπάσματα για να μετάσχουμε κι εμείς στην κοινωνία της φιλίας, στην πρόσληψη των ιδεών του, και στη ζύμωση των ψυχών και καρδιών. Το βιβλίο κλείνει με ένα σύντομο επίλογο ο οποίος είναι ταυτόχρονα επίλογος και οριστικό τέλος μιας φάσης της φιλίας του αφηγητή με τον «σύντροφο», η οποία τώρα ξεπερνάει την επικοινωνία με λέξεις και περνάει στο επίπεδο όπου οι αναμνήσεις αποτελούν πηγή νοερής συνομιλίας. 

Χαρακτηριστικό της αγγλικής έκδοσης είναι ο θερμός έπαινος του Πατριάρχη Αντιοχείας Ιωάννου Ι’ στον μητροπολίτη Γεώργιο, ο οποίος δημοσιεύεται στο οπισθόφυλλο. Μεταξύ άλλων επισημαίνει ο Πατριάρχης ότι «ο George Khodr είναι περισσότερο από συγγραφέας και περισσότερο από λόγιος». Συνεχίζει λέγοντας: «Η Αντιοχειανή Εκκλησία είναι ευγνώμων σ’ αυτόν τον άνθρωπο». Και παρακάτω κλείνει αποκαλώντας τον μητροπολίτη Γεώργιο ως «τον κέδρο της Αντιοχειανής Εκκλησίας».

Δυστυχώς η Εκκλησία της Αντιόχειας δεν μπολιάστηκε θεολογικά από αυτόν τον "κέδρο" της. Ο άνθρωπος ο οποίος αφιέρωσε την ζωή του στην υπόθεση του διαλόγου - διαχριστιανικού και διαθρησκειακού -, ο οποίος συμμετείχε στην προετοιμασία της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, αυτός ο οποίος έκανε τομές στην υπόθεση της μαρτυρίας της Ορθοδοξίας στο σύγχρονο κόσμο, δεν μπόρεσε τελικά να συμμετάσχει στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη (Ιούνιος 2016), λόγω της απόφασης της Εκκλησίας του να απέχει.
Αξίζει να αναφερθεί το γεγονός ότι ο Ρουμάνος μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης Ioan Moga, σε πρόσφατη μελέτη του στο περιοδικό TEOLOGIA [anul XVI, nr. 4 (53), 2012], θεωρεί τρία πρόσωπα - κλειδιά για την ανάπτυξη του διαθρησκειακού διαλόγου στην εποχή μας: George Khodr, André Scrima and Anastasios Yannoulatos. 

Ο μητροπολίτης Όρους Λιβάνου Γεώργιος παρά το προχωρημένο της ηλικίας του, συνεχίζει να αρθρογραφεί τακτικά σε εφημερίδα του Λιβάνου, αποκαλύπτοντάς μας το πάντοτε σπινθηροβόλο βλέμμα του και την διορατική θεολογική ματιά του.
Π.Α.Α.

Η ΚΑΚΟΔΟΞΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΟΡΟΥΣ ΛΙΒΑΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Η "Ιδιωτική Οδός" δημοσίευσε στις 23 Μαρτίου 2016 ένα άρθρο του Σεβ. Μητροπολίτου Βύβλου και Βοτρύων (Όρους Λιβάνου) Γεωργίου Χόντρ, Ιεράρχου του Πατριαρχείου Αντιοχείας, με τον τίτλο «Ορθοδοξία», το οποίο δημοσιεύτηκε στα αραβικά στην Εφημερίδα Annahar στις 19 Μαρτίου 2016.

Την μετάφραση στα αραβικά έκανε για την «Ιδιωτική Οδό» ο ελληνομαθής θεολόγος και φιλόλογος Roni Bou Saba, μελετητής του έργου του Μητροπολίτου Γεωργίου. 

Φυσικά οι θέσεις που διετύπωσε στο άρθρο αυτό ο Σεβ. Γεώργιος δεν άρεσαν στους «ορθοδοξαμύντορες» του Γραφείου επί των Αιρέσεων και των Παραθρησκειών της Μητροπόλεως Πειραιώς, οι οποίοι εξαπέλυσαν «πανταχούσα» εναντίον των «κακόδοξων θέσεων» του Μητροπολίτου Όρους Λιβάνου, τις οποίες νομίζουν ότι «ανασκευάζουν». 

Το ενδιαφέρον είναι ότι έχουν τέτοιο «ζήλο» εναντίον των «κακοδόξων», ώστε φρόντισαν (;) να μεταφράσουν την «ανασκευή» τους στα αραβικά, με σκοπό να «καταγγείλουν» τον Μητροπολίτη Γεώργιο στο αραβόφωνο ορθόδοξο ποίμνιο. 

Είναι προφανές ότι οι του Γραφείου επί των Αιρέσεων και των Παραθρησκειών της Μητροπόλεως Πειραιώς είναι εντελώς άσχετοι θεολογικώς, αφού δεν γνωρίζουν ποιον και πώς τον …κρίνουν. Αν είχαν στοιχειώδη αυτοσυνειδησία θα είχαν στην άκρη του μυαλού τους ότι ούτε τον ιμάντα των υποδημάτων του Μητροπολίτου Γεωργίου δεν είναι άξιοι να λύσουν. 

Προτρέπω τους θλιβερούς του Γραφείου επί των Αιρέσεων και των Παραθρησκειών της Μητροπόλεως Πειραιώς να δουν την εκπομπή που έκανα προ ετών με τον Roni Bou Saba για το βιβλίο του Μητροπολίτου Όρους Λιβάνου Γεωργίου «Η φύση του Ισλάμ», το οποίο μετέφρασε ο Roni Bou Saba και εκδόθηκε από τις εκδόσεις Μαϊστρος. Νομίζω πως θα ακούσουν τέρατα και σημεία γύρω από το Ισλάμ, το οποίο νομίζουν ότι γνωρίζουν. Οι ταλαίπωροι…

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΟΡΟΥΣ ΛΙΒΑΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΥΠΕΡΜΑΧΟΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ

Η Ορθοδοξία 

Μητροπολίτου Βύβλου και Βοτρύων (Όρους Λιβάνου) 

Γεωργίου Χόντρ

Ιεράρχου του Πατριαρχείου Αντιοχείας

Εφημερίδα Annahar 19/03/2016 

Μετάφραση από τα Αραβικά: Roni Bou Saba 

Αύριο είναι η πρώτη Κυριακή των Νηστειών στην Εκκλησία μου, και λέγεται η Κυριακή της Ορθοδοξίας, δηλαδή της ορθότητας του δόγματος. Από τον τέταρτο αιώνα ή λίγο πριν, η Ορθοδοξία δηλώνει σύμφωνα με τους πιστούς της την σωστή παράδοση που παρέλαβαν από τους πρώτους, και το αντίθετο αυτής της ορθότητας είναι η αίρεση. Σ’ αυτό το άρθρο η λέξη ορθόδοξος σημαίνει αυτός που διατηρεί το ορθό δόγμα το οποίο προέκυψε μετά από τα Ευαγγέλια στους χριστιανούς οι οποίοι αποδέχονται τις Οικουμενικές Συνόδους- είναι επτά στους Καθολικούς και τους Ορθοδόξους, και σε άλλους είναι λιγότερες, με την επισήμανση ότι οι χριστιανοί όλοι δεν διαφέρουν στο περιεχόμενο της πίστης τους είτε υιοθετήσουν κάποιοι τέσσερις υποχρεωτικές Οικουμενικές Συνόδους είτε υιοθετήσουν άλλοι επτά ή περισσότερες. Με απλά λόγια, δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά στο δόγμα ανάμεσα στους χριστιανούς. Όλοι πιστεύουν στη Σταύρωση και την Ανάσταση του Κυρίου, και πιστεύουν στην Τριάδα, τα υπόλοιπα είναι λεπτομέρειες. Σε γενική εικόνα, και με βεβαιότητα, οι χριστιανοί έχουν μια πίστη, ή μάλλον ήταν μια η πίστη πριν να δηλώσει η Καθολική Εκκλησία το πρωτείο και το αλάθητο του Πάπα το 1870. 

Εμείς, οι καθολικοί και οι προτεστάντες λέμε τα ίδια σχετικά με τον Ιησού. Αν οι περισσότεροί μας λέμε ότι έχει δύο φύσεις, και μερικοί ότι έχει μια φύση, το περιεχόμενο των λόγων μας είναι ένα, ότι δηλαδή είναι θεός και άνθρωπος ταυτόχρονα. Δεν υπάρχει κανείς που μπερδεύει τη θεότητα με την ανθρωπότητα και χωρίζει τη μία από την άλλη. Η ουσία του νοήματος- και ας διαφέρουν οι διατυπώσεις- είναι ότι δεν έχουμε καμία απολύτως διαφορά μεταξύ μας όταν μιλάμε για την ουσία του Χριστού. Διαφέρουμε στις λέξεις, αλλά όχι στην αλήθεια της πίστης μας. Εάν η πίστη βασίζεται στο τι πιστεύουμε σχετικά με τον Χριστό, τότε δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην μια ή την άλλη χριστιανική ομάδα. 

Στο επίπεδο της Χριστολογίας είμαστε όλοι ορθόδοξοι. Τα υπόλοιπα είναι λόγια που δεν σχετίζονται με τον Χριστό. Η δήλωση της Εκκλησίας της Ρώμης σχετικά με το πρωτείο και το αλάθητο του Πάπα ως δόγμα το 1870 είναι κάτι καινούργιο. Μπορεί η Καθολική Εκκλησία σήμερα να μην μας θεωρήσει ορθοδόξους αν δεν υιοθετήσουμε ένα δόγμα που ανακοίνωσε επίσημα μόνο το 1870, εννοώ το πρωτείο και το αλάθητο του Πάπα; Αυτό που ξέρω είναι ότι η Καθολική Εκκλησία δεν θεωρεί την Ορθόδοξη Εκκλησία αιρετική. Θεωρεί ότι είναι σε σχίσμα, και το σχίσμα συνέβη στη μια εκκλησία και δεν αποτελεί δύο Εκκλησίες. Για την ακρίβεια, οι ορθόδοξοι και οι καθολικοί είναι σε απόσταση εφόσον δεν έχει βγει επίσημη θέση από τη μια που να θεωρήσει ότι η άλλη λαθεύει δογματικά. 

Συμπεριλαμβάνει άραγε το δόγμα του πρωτείου και αλάθητου του Πάπα που ανακοινώθηκε το 1870 μια ρητή θεώρηση ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία λαθεύει; Το να ονομάσει η κάθε Εκκλησία την άλλη «αδελφή εκκλησία» δεν είναι ονομασία που βασίζεται στον καθωσπρεπισμό, αλλά σε πεποίθηση. Δεν σημαίνει [αυτή η ονομασία] ότι πρόκειται για άλλη ανεξάρτητη οντότητα. Μέχρι τώρα δεν έχω βρει ένα καθολικό κείμενο που να κατηγορεί τους ορθοδόξους για παρέκκλιση δογματική ή εκκλησιαστική. Είμαστε λοιπόν δυο αδέλφια ο ένας απέναντι στον άλλο. Στη θεολογία δεν χρησιμοποιούμε όρους κοινωνικού καθωσπρεπισμού. Όσο και αν αυξηθεί η σύγκρουση ανάμεσα στους φανατικούς παραμένει πιο σημαντική η ενότητά τους που βλέπει ο Χριστός. 

Εγώ αποδέχομαι τον χριστιανό που δεν προσεύχεται στη Παναγία, αρκεί να μην θεωρεί αιρετικούς όσους προσεύχονται σ’ αυτήν. Ας προσευχηθείς όπως θες, αλλά μην με αποκλείσεις από σένα. Εγώ ξέρω προτεστάντες που αγαπούν την Παναγία πάρα πολύ. Δεν της απευθύνονται στην προσευχή, δεν με αφορά, αρκεί να μην με θεωρήσουν αιρετικό άμα της απευθυνθώ εγώ. Δεν έχω κάτι με όποιον δεν μιλάει στην Παναγία, αρκεί να με αφήσει ελεύθερο στο να της μιλήσω. Με λυπεί να αρνείται ένας χριστιανός να μιλήσει στη Παναγία, αλλά δεν τον αναγκάζω στο να το κάνει αν θεωρήσει ότι αυτό μειώνει την αγάπη του στον Χριστό. 

 Όποιος θεωρήσει ότι ζητώντας την πρεσβεία των αγίων μειώνει την αγάπη του προς τον Ιησού είναι δικαίωμά του, και όποιος θεωρήσει ότι αγαπάει και τους αγίους με τον Ιησού πάλι δικαίωμά του. 

Ας μην θεωρήσουμε ο ένας τον άλλον αιρετικό χωρίς λόγο. Ο Θεός κρίνει όποιον θέλει εν καιρώ. Μην προλάβετε την κρίση του Θεού σύμφωνα με το τι νομίζετε. Ποιος είμαι για να κρίνω. Ο Θεός μόνο κρίνει.

Ο Μητροπολίτης Όρους Λιβάνου Γεώργιος με τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Ιερώνυμο
και τον νυν Πατριάρχη Αντιοχείας Ιωάννη 

Ο Μητροπολίτης Γεώργιος με τον Ηγούμενο της Μονής του Αγίου Παύλου
του Αγίου Όρους, Αρχιμανδρίτη Παρθένιο 

Με τον Προηγούμενο της Μονής Ιβήρων Αρχιμ. Βασίλειο Γοντικάκη  στο Άγιον Όρος 

Ο ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΓΕΩΡΓΙΟ KHODR

Μητροπολίτης Όρους Λιβάνου ΓΕΩΡΓΙΟΣ KHODR

Αγαπητοί φίλοι της Ιδιωτικής Οδού, 

Σας προσφέρω ένα άνθος του θεολογικού γιαλού ενός σύγχρονου Ορθόδοξου ιεράρχου του Πατριαρχείου Αντιοχείας, ο οποίος δίνει μαρτυρία Χριστού εις τους εγγύς και τους μακράν, δηλ. σε όλους τους χριστιανούς όπου γης, που θέλουν να βιώσουν την "περιπέτεια του Θεού". 

Το κείμενο παρουσιάζεται από το ιστολόγιό μας για πρώτη φορά στα ελληνικά. 

Ο Θρησκευτικός Φανατισμός 

Του Μητροπολίτου Όρους Λιβάνου κ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ 

Μετάφραση από τα Αραβικά: Roni Bou Saba 

Ο φανατισμός είναι ένα φαινόμενο στις μονοθεϊστικές θρησκείες. Θα περιορίσω όμως την μελέτη στον χριστιανισμό διότι όποιος κατηγορεί τον εαυτό του πλησιάζει τον Θεό και όποιος κατηγορεί τον άλλο σπανίως δικαιώνεται. Χαρακτήρισα τον φανατισμό ως θρησκευτικό και δεν είπα θρησκευματικός (από το θρήσκευμα) γιατί αυτά συνδέονται μεταξύ τους σαν το αίτιο με το αιτιατό. Το θρήσκευμα προέρχεται από την θρησκεία και την φέρει. Ο θρησκευματικός φανατισμός είναι πιο κοντά στο πολιτικό συναίσθημα ή είναι πάντα σε ανάμειξη με την κοινωνική κατάσταση κάποιας θρησκείας ή κάποιου θρησκεύματος. Αυτό είναι και μια φυλετική υπερηφάνεια, και στον καλύτερο βαθμό είναι μια ιστορική υπερηφάνεια. Και αυτός, ο οποίος πέφτει στον φανατισμό μπορεί να είναι ο τελευταίος που προσεύχεται και νηστεύει. 

Ο φανατισμός, ετυμολογικά (στα αραβικά), είναι η στήριξη των πατρικών συγγενών· και στην μελέτη μας ορίζεται ως προστασία και υπεράσπιση των δικών μας. Ο φανατισμός είναι και τα παρόμοια οικογενειακά, φυλετικά, και εθνικά συναισθήματα. Είναι πλησιέστερος στην συγκίνηση, γιατί συνδέεται πάντα με τον φόβο, ο οποίος γεννάει την υπερηφάνεια. Είναι ο φόβος που εμείς εκδηλώνουμε με το μίσος ή την απαξίωση, αν αποτελούμε μειονότητα, ή που εκδηλώνουμε με το διωγμό, την κατάπνιξη, ή και την αναμονή για κατάπνιξη αν ανήκουμε στην πλειονότητα. Ο φανατισμός είναι συνεπώς η γλώσσα μιας κοινωνίας, μια γλώσσα που οδηγεί στο να κυβερνήσει κανείς. Ο φανατισμός είναι είτε μέσα σε ένα θρήσκευμα που δεσπόζει ή θέλει να δεσπόσει, είτε μέσα σε ένα καθυποταγμένο θρήσκευμα που φοβάται την εξαφάνιση λόγω της καθυπόταξης. Υπάρχει πάντα κίνδυνος για μια εξίσωση που νιώθουμε ότι απειλείται. Είναι φυσικό να νιώσει ο μειονοτικός ότι θα εξαφανιστεί εάν δεν ενδυναμώνεται, και να νιώσει ο πλειονοτικός ότι η εξουσία του είναι σε φθορά εάν δεν καθυποτάσσει. Ο θρησκευματικός φανατισμός αποτελεί την αληθινή απόσταση μεταξύ πλειονότητας και μειονότητας. Είναι το σημείο συνάντησής τους. 

Τον φανατισμό της θρησκευτικής κοινωνίας τον θρέφει ο ίδιος ο θρησκευτικός φανατισμός από την επιθετικότητα που υπάρχει στην ψυχή του πιστού, όπως μπορούμε να παρατηρήσουμε. Εγώ ισχυρίζομαι ότι ο χριστιανισμός, αυτός καθ' εαυτός, δηλαδή στις πρώτες πηγές, δεν κρατάει την παραμικρή εχθρότητα για κανένα. Στα πιο σκληρά λόγια που απηύθυνε ο Κύριος στους Φαρισαίους, δεν υπάρχει κανένα ίχνος απέχθειας. Όταν είπε: «ουαί υμίν γραμματείς και φαρισαίοι υποκριταί» (Ματθ. 23:13), ή όταν είπε: «ουαί υμίν οδηγοί τυφλοί» (Ματθ. 23:16) καθόταν στην κορυφή της αγάπης. Επίσης όταν μίλησε για τους Ιουδαίους λέγοντας ότι «ο Θεός τετύφλωκεν αυτών τους οφθαλμούς και πεπώρωκεν αυτών την καρδίαν» (Ιωαν. 12:40), ο Δάσκαλος ήταν σε κατάσταση μεγάλης ευσπλαγχνίας. Εάν ο χριστιανισμός είναι η πιστότητα στην αλήθεια τότε είναι η απόρριψη του ψεύδους. Εάν ο χριστιανισμός είναι «έθνος άγιον» (Εξ.19:6) τότε είναι απομακρυσμένος από τους μιαρούς και τους κακοδόξους, «εξάρατε τον πονηρόν εξ υμών αυτών» (Α’ Κορ 5:13). Ο χριστιανισμός δεν είναι μόνο να ευφραίνεσαι με τον Ιησού τον Ναζαρηνό. Αλλά να Τον παραλαμβάνεις με όσους σε κάθε γενιά πορεύονταν με Αυτόν. Είναι, να προσκολληθείς στους μάρτυρές του και σε όσους μαρτυρούν στην ιερότητα του δικαίου. Δεν παίρνεις αυτό που θέλεις από την πίστη και αυτό που δεν θέλεις το παρατάς. Εξ ου και ο πιστός εξευγενίζεται, αποκρούει, νουθετεί, ψέγει, αγκαλιάζει και σκληραγωγεί, διότι την πίστη την μεταφέρουν τα συναισθήματα και την μεταφέρει ο λόγος· ο λόγος ενός ανθρώπου που έχει το νευρικό και το συγκινητικό του σύνολο, εφόσον δεν έφθασε στην τελειότητα, η οποία θα τον καταστήσει ικανό να συμπεριλάβει μόνο τον θείο λόγο και να αιχμαλωτιστεί απ’ αυτόν. Τα συναισθήματα του ανθρώπου, το κοινωνικό περιβάλλον που περικλείνεται μέσα του, και το επίπεδο της μόρφωσης και της ευσέβειάς του, όλα αυτά προσλαμβάνουν την πίστη και την μεταφέρουν. Στην πραγματικότητα σε κανενός την καρδιά δεν μένει ο λόγος του Θεού γυμνός. Ο άνθρωπος έχει την δική του ερμηνεία γιατί όποιος διαβάζει ερμηνεύει. Γι’αυτό μπορεί ο άνθρωπος αυτός να απομακρύνει από την Εκκλησία εκείνον που δεν απομάκρυναν οι προκαθήμενοι. Και η μετάσταση από το μίσος της αίρεσης στο μίσος του αιρετικού είναι πολύ εύκολη. Ο θρησκευόμενος που έχει ελάχιστη σχέση με τα δόγματα συνηθίζει να μετατρέπει τις απόψεις του σε δόγμα. Ο άνθρωπος συνηθίζει να διαμορφώνει ένα σύνολο δογμάτων, γιατί ό,τι διαμορφώνει τον προστατεύει. 

Στον χριστιανισμό δεν υπάρχει εχθρότητα, εσύ όμως δεν συναντάς τον χριστιανισμό αλλά χριστιανούς. Από αυτούς κάποιοι κοντεύουν να φτάσουν το ήθος του Χριστού και σ’αυτούς μεταμορφώνεται, και άλλοι φέρουν το σκοτάδι της ψυχής τους και σ’αυτούς ο Χριστός ενταφιάζεται. Και αν θελήσουμε να εισχωρήσουμε πιο βαθιά θα έλεγα ότι εσύ δεν αντιμετωπίζεις έναν αιώνιο χριστιανισμό, αλλά ερμηνευόμενο. Ο χριστιανισμός, στην ερμηνεία του, είναι ο καρπός μιας ιστορίας και μιας μελέτης ανθρώπων. Ο χριστιανισμός δεν είναι μια ελιά «ούτε ανατολική ούτε δυτική», αλλά δυο ελιές όπου η μία είναι ανατολική και η άλλη δυτική. Το λάδι της πρώτης σχεδόν φωτίζει και της δεύτερης ακόμα λιγότερο σε ό,τι αφορά την ελευθερία. Και η διαφορά μεταξύ των χριστιανών της Ανατολής και των χριστιανών της Δύσης έγκειται στο ότι η Βυζαντινή Αυτοκρατορία – και όχι η Βυζαντινή Εκκλησία – κατέπνιξε τους αιρετικούς, τους φυλάκισε, ή τους εξόρισε, ενώ η Δυτική Εκκλησία κάλεσε στις σταυροφορίες, και κάλεσε στον ιερό πόλεμο· και η ίδια αρνήθηκε επίσημα την ελευθερία των μη καθολικών πριν τη Δεύτερη Βατικανή Σύνοδο, και μακροθύμησε μακροθυμία μεγάλη και τους άφησε να ζουν γιατί δεν είναι τόσο βλαβεροί όσο ο φόνος τους. Ο ιστορικός χριστιανισμός, είτε τον μετέφερε η Αυτοκρατορία των Ρωμιών είτε η Καθολική Εκκλησία, ήταν επιθετικός. Ο χριστιανισμός, ωστόσο, παραμένει μια προσπάθεια και μια ελπίδα. Ο ένας χριστιανισμός είναι αγάπη που δεν εχθρεύεται διότι είναι ο χριστιανισμός των καρδιών, όπως πραγματικά είναι μια καρδιά. 

Η καρδιά όμως μπορεί και να συγχωρεί και να σκοτώνει. Συγχωρεί όσο υψηλοφρονεί, με την καλή έννοια, και σκοτώνει όταν παρατάει την υψηλοφροσύνη και προσκολλάται στον εαυτό της. Η καρδιά είτε εξαφανίζει τα πάθη της, είτε τους άλλους εν δυνάμει ή εν ενεργεία. Γενικά όμως παραβλέπει όποιον, σαν κι αυτή, είναι με τον Χριστό μέχρι που τον πνίγει. Φυσικά η εξόντωση των άλλων σχετίζεται με την ιδέα της απολυτότητας της αλήθειας ή με τον δογματισμό. Όντως αποκλείεται να υπάρχει θρησκεία χωρίς την απολυτότητα της αλήθειας, που απορρίπτει το λάθος. Γιατί η θρησκευτική σκέψη δεν μπορεί να είναι μόνο μια ιστορική σκέψη ή μια σχετικιστική σκέψη. Ο πιστός δεν είναι ιστοριογράφος ούτε ασχολείται με την συγκριτική δογματική. Και η θρησκεία δεν είναι μια κοινωνιολογία της θρησκείας. Η θρησκεία ζει σε μια διαλεκτική κίνηση που επιβάλλει πρώτα μια απομάκρυνση, επιβάλλει όμως μετέπειτα την συμφιλίωση έχοντας για πρώτο βήμα ό,τι συναθροίζει. Το δόγμα δεν ωθεί αναγκαστικά να γίνεσαι σκληρός ενώπιον του άλλου. Τα νεύρα μετατρέπουν το δόγμα σε φόνο ή σε σχέδιο φόνου. Μια καρδιά όμως μπορεί να περιλάβει το ορθό δόγμα και όποιον αποκλίνει από αυτό. Και όσο αποδεχόμαστε τον άλλον πρέπει να διαβλέπουμε το δόγμα του για να δούμε αυτό που αρμονίζεται με την πίστη μας. Ο πεφωτισμένος χριστιανός κατέχει έναν οικουμενισμό και διάλογο χωρίς συγκρητισμό και σχετικισμό. 

Και εδώ δεν βλέπω ότι η ανθρωπότητα αναγκάζεται να επιλέξει μεταξύ δογματικής ή ιστορικής σκέψης. Η τελευταία όμως περιορίζεται στο να είναι παρατηρητής· αυτό δεν την αποκλείει να είναι και δογματικός παρατηρητής, διότι η ιστορική σκέψη, η εξελικτική, εξ αιτίας της σχετικότητας δημιουργεί φανατισμό για την σχετικότητα που δεν είναι λιγότερο επικίνδυνο από τον δογματισμό, γιατί μπορεί η σχετικότητα να καταστή δόγμα. Εδώ έρχεται η στάση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από τους χριστιανούς. Αυτοί ήταν άπιστοι, επειδή δεν πίστευαν στην πολυθεΐα. Και η μονοθεΐα δεν ήταν πιο φανατική από τον παγανισμό ή την πολυθεΐα. Στο τέλος η ρωμαϊκή θρησκεία βρέθηκε καταπιεστική διότι ο χριστιανισμός ήταν κάτι «άλλο». Το παλαιό καταδιώκει το καινό και το καινό μπορεί να καταδιώκει το παλαιό γιατί το «εγώ» έχει την προδιάθεση να είναι ενάντια στο «εσύ», διότι η ύπαρξη δεν δέχεται το δυϊσμό αφού δεν δέχεται το αντίκρισμα. Η δυσκολία βρίσκεται στο να κατευθύνεται το πρόσωπο στο πρόσωπο, και να κρατήσει την ελευθερία του ο καθένας. 

Υπάρχει αντίκρισμα χωρίς αντιμετώπιση (αντίκρουση), δηλαδή χάρη για την αποδοχή του άλλου παρ’ότι είναι άλλος. Υπάρχει μια προετοιμασία για να ακούσεις αυτό που θραύει την ακοή σου χωρίς να κόβεις την γλώσσα που θραύει. Μπορώ να φανταστώ έναν χριστιανό που κρατάει την πίστη του και ζεί μέσα στη δικαιοσύνη και αφορίζει (δεν υπάρχει πίστη χωρίς αφορισμό), αλλά δεν μισεί ούτε προσχεδιάζει μια γενοκτονία, ή κυριαρχία, ή αποσιώπηση, ούτε ζητά εξουσία ή συμφέρον, ή προνόμιο, ή εξασφάλιση διότι όλα αυτά δεν πηγάζουν από το δίκαιο. 

Δεν υπάρχει σωστός θρησκευτισμός όταν εξισώνονται όλα τα δόγματα και θρησκεύματα του ενός χριστιανισμού. Ο πιστός δεν σιωπά ούτε παζαρεύει, διότι η παράβλεψη των διαφορών είναι μωρολογία εάν μείνουμε στο επίπεδο της λογικής. Όμως το ίδιο το μυαλό εάν δει τις διαφορές κατέρχεται στην καρδιά για να δει τα πρόσωπα και τα γλυκαίνει γιατί τα καταβρέχει με την αγάπη. Ο πιστός είναι και στο καλούπι των δογμάτων και στη διάδοση της αγάπης. Αυτά τα δύο μπορούν να γίνουν ταυτοχρόνως ανάλογα με την ικανότητά μας να δούμε τον Χριστό στη διαύγειά Του. Μπορείς καθώς παραμένεις στο δόγμα σου να συνοικείς με τον Κύριο μέχρι το μυαλό σου να είναι φωτισμένο και η καρδιά σου ζεστή. Ο πόνος μας προέρχεται από το ότι συμβιώνουμε με την ιστορία στις πτώσεις της και με τον Θεό στην αιωνιότητά Του. Ο Θεός κατοικεί στους ανθρώπους όπως είναι οι ίδιοι. Ο μεν φανατικός κάνει τον Θεό φυλακισμένο της καρδιάς του, ο δε μεγάλος πιστός Τον αποδέχεται ως ελευθερία για την καρδιά του. Ο Κύριος είναι αιχμάλωτος του ανθρώπου. Αυτό είναι η τραγωδία του Θεού. Και ο Θεός χρειάζεται τους εκλεκτούς για να βγάλει από την ανθρωπότητα τον τυφλό της φανατισμό και να τη βάλει στην αιώνια αγάπη.

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Π. ΚΑΛΑΪΤΖΙΔΗΣ ΣΤΟ ΛΙΒΑΝΟ

Μετά από πρόσκληση του Σεβ. Μητροπολίτη του Όρους Λιβάνου κ. Γεωργίου Χόντρ (Khodr), ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου Δρ Παντελής Καλαϊτζίδης επισκέφθηκε το Λίβανο την Διακαινήσιμο εβδομάδα του Πάσχα (17-22 Απριλίου). Ο κ. Καλαϊτζίδης είχε την ευκαιρία να επισκεφθεί τον Σεβασμιώτατο κ. Γεώργιο στην έδρα της Μητροπόλεώς του, στην μικρή πόλη Brumana, στα περίχωρα της Βηρυτού, και να ενημερωθεί για τη ζωή και το έργο, τα προβλήματα και τις προκλήσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην περιοχή αυτή. Ο κ. Καλαϊτζίδης μετέφερε στον Σεβασμιώτατο Γεώργιο τους θερμούς πασχάλιους χαιρετισμούς του Σεβ. Μητροπολίτη Δημητριάδος κ. Ιγνατίου και τον ενημέρωσε για τις πρόσφατες δράσεις και τα προγράμματα της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών. Του επέδωσε δε το τελευταίο τεύχος του περιοδικού The Ecumenical Review, που είναι αφιερωμένο στους χριστιανούς της Μέσης Ανατολής και περιέχει ορισμένα από τα κείμενα που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο που οργάνωσε η Ακαδημία τον Ιούνιο του 2011, από κοινού με το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, με θέμα την Μαρτυρία και παρουσία των Χριστιανών στην Παλαιστίνη και τη Μέση Ανατολή. 

Την Παρασκευή 20 Απριλίου ο κ. Καλαϊτζίδης είχε συνάντηση με τον Αντιπρύτανη Προγραμματισμού και Παιδαγωγικών Θεμάτων του Ορθόδοξου Πανεπιστημίου του Balamand Δρ Georges Nahas, παλαιό μέλος του Δ.Σ. της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Ορθοδόξων Νέων “Σύνδεσμος” και μέχρι πρόσφατα Κοσμήτορα του Ινστιτούτου Ορθόδοξης Θεολογίας του ιδίου Πανεπιστημίου, με τον οποίο συζήτησε θέματα κοινού ενδιαφέροντος και κυρίως την μαρτυρία της Ορθόδοξης Εκκλησίας στον ταχύτατα μεταβαλλόμενο κόσμο μας και ειδικότερα στην ευαίσθητη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Την ίδια μέρα ο κ. Καλαϊτζίδης παραβρέθηκε σε συνάντηση της οικουμενικής ομάδας καθηγητών των Θεολογικών Σχολών της Βηρυτού και του Λιβάνου. Στη συνάντηση αυτή μετείχε και ο καθηγητής Καινής Διαθήκης στο Ινστιτούτο Ορθόδοξης Θεολογίας του Πανεπιστημίου του Balamand Δρ Daniel Ayuch, ενώ ο νεοκλεγείς Γεν. Γραμματέας του Συμβουλίου Χριστιανικών Εκκλησιών Μέσης Ανατολής π. Paul Rouhana, καθηγητής της Ποντιφικής Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Kaslik, μοιράστηκε με τους παρευρισκόμενους σκέψεις και προβληματισμούς για το παρόν και το μέλλον της οικουμενικής κίνησης και των θεολογικών σπουδών στη Μέση Ανατολή. 

Το Σάββατο 21 Απριλίου, με την παρουσία του Σεβ. Μητροπολίτου κ. Γεωργίου Χόντρ, ο κ. Καλαϊτζίδης έδωσε διάλεξη στα γραφεία της Κίνησης Ορθόδοξης Νεολαίας της Βηρυτού με θέμα: «Η Ορθοδοξία ενώπιον των προκλήσεων του σύγχρονου κόσμου». Τον ομιλητή και το έργο της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών παρουσίασε στο κοινό η κα Amal Dibo, διδάσκουσα στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού. Ο κ. Καλαϊτζίδης στην ομιλία του έθεσε το κρίσιμο ερώτημα «αν η Ορθοδοξία σταμάτησε πριν την νεωτερικότητα;», παρουσιάζοντας τους, ιστορικούς κυρίως, λόγους που δεν ευνόησαν την ουσιαστική συνάντηση και το διάλογο Ορθοδοξίας και νεωτερικότητας, Ορθοδοξίας και (μετα)μοντερνου κόσμου. Αναφέρθηκε εν συνεχεία στα κυριότερα χαρακτηριστικά της νεωτερικότητας και στις προκλήσεις που αυτή θέτει για τον ορθόδοξο κόσμο, ενώ έκανε ξεχωριστή αναφορά στο φαινόμενο του εκκλησιαστικού κουλτουραλισμού, της κατανόησης δηλαδή της πίστης με όρους ταυτότητας και πολιτισμού, που και το μήνυμα του Ευαγγελίου συσκοτίζει και την παρουσία της Ορθοδοξίας στο σύγχρονο κόσμο δυσκολεύει, καθηλώνοντάς την σε προγενέστερα πολιτισμικά παραδείγματα. Ο κ. Καλαϊτζίδης έκανε τέλος λόγο για την προφητική λειτουργία της θεολογίας και για το καθήκον του κριτικού λόγου που της αναλογεί τούτες τις κρίσιμες ώρες, προτάσσοντας την θεολογία του θεανθρωπισμού και την εσχατολογική κατανόηση της Παράδοσης ως αντίδοτα στο κύμα νεο-συντηρητισμού και φονταμενταλισμού που κατακλύζει την Ορθοδοξία αλλά και άλλες χριστιανικές παραδόσεις. Μετά την διάλεξη ακολούθησε γόνιμος και ζωντανός διάλογος με τους συμμετέχοντες, κατά τη διάρκεια του οποίου τέθηκαν κρίσιμα ζητήματα και ερωτήματα για τη μαρτυρία της Ορθοδοξίας στο σύγχρονο κόσμο, καθώς και για τον διπλό κίνδυνο που διατρέχει στις μέρες μας το εκκλησιαστικό σώμα είτε από τον υπερτονισμό του θεσμικού στοιχείου με την εξουσιαστική/κληρικαλιστική εκτροπή του, αναγκαίου κατά τα άλλα, ιεραρχικού στοιχείου είτε από τους πάσης μορφής γέροντες και χαρισματούχους που θέτουν εαυτούς υπεράνω της εκκλησιαστικής κοινότητας και της συνοδικής της έκφρασης. Την εκδήλωση έκλεισε με σύντομη παρέμβασή του ο υπεύθυνος της Κίνησης της Ορθόδοξης Νεολαίας κ. Tony Khouri, ο οποίος ευχήθηκε να υπάρξουν ανάλογες ευκαιρίες συνάντησης και διαλόγου και στο μέλλον. 

Η επίσκεψη του κ. Καλαϊτζίδη ολοκληρώθηκε την Κυριακή του Θωμά 22 Απριλίου με τον εκκλησιασμό στον Ι. Ναό Πέτρου και Παύλου στην πόλη Kfarshima, στα νότια της Βηρυτού, όπου λειτούργησε και κήρυξε τον θείο λόγο ο Σεβ. κ. Γεώργιος. 

Συγκινητική και εντυπωσιακή ήταν η ενεργός και ουσιαστική συμμετοχή του εκκλησιάσματος στα τελούμενα και ψαλλόμενα στη θεία λειτουργία και τη θεία Ευχαριστία, συμμετοχή που μαρτυρεί για τους καρπούς και τα οφέλη από τη λειτουργική ανανέωση που έλαβε επιτυχώς χώρα τις τελευταίες δεκαετίες στα όρια του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Αντιοχείας. 

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Λίβανο ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών είχε συναντήσεις με πανεπιστημιακούς καθηγητές (Goerges Nahas, Assaad Elias Kattan, Daniel Ayuch, Mahmoud Zibawi, Antoine Courban, Amal Dibo), με Ορθόδοξους βουλευτές στο Λιβανικό Κοινοβούλιο (Ghassam Moukheiber), καθώς και με στελέχη της Κίνησης της Ορθόδοξης Νεολαίας. Παρακάλεσε δε τον καθηγητή D. Ayuch να μεταφέρει τους θερμούς πασχάλιους χαιρετισμούς στον απουσιάζοντα λόγω των εορτών Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του Balamand επίσκοπο Ghattas (Hazim), καθώς και στους καθηγητές και το προσωπικό της Σχολής.