ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΟΥΣΙΚΕΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Προτάσεις για κινηματογραφικές μουσικές. 

Ο Bernard Herrmann έγραψε την μουσική για την ταινία Psycho του Alfred Hitchcock μέσα σε ένα μήνα: 12 Ιανουαρίου - 12 Φεβρουαρίου 1960. Επιδίωξη του συνθέτη ήταν «να συμπληρώσει την ασπρόμαυρη φωτογραφία με ένα ασπρόμαυρο μουσικό θέμα», γι’ αυτό και χρησιμοποίησε αποκλειστικά ορχήστρα εγχόρδων. Η μουσική του Herrmann υπομνηματίζει τις σκηνές της ταινίας κατά τρόπο που ο θεατής εισάγεται σε μια ατμόσφαιρα υποσυνείδητου τρόμου. Παρουσιάζει και ενισχύει τις βαθύτερες ψυχολογικές έννοιες της ταινίας με αναφορές στον φεμινισμό, την πατριαρχία και τον καπιταλισμό. 

 

Οι Ώρες είναι μια ιστορία για την επιθυμία, τις επιλογές, τη μετάνοια και την αποδοχή. Η ταινία αναφέρεται σε τρεις γυναίκες διαφορετικών γενεών και εποχών και πώς οι ζωές τους συνδέονται με το βιβλίο Mrs. Daloway της Virginia Woolf. Ο Philip Glass αποφεύγει να χρησιμοποιήσει μουσικά στυλ που αφορούν στις τρεις χρονικές περιόδους του έργου, συμβάλλοντας έτσι στην αχρονικότητα της ταινίας. Η ορχήστρα -ένα πιάνο και κουαρτέτο εγχόρδων- μεταδίδει μια ήρεμη και μελαγχολική απλότητα. Χαρακτηριστικό το κομμάτι I’m going to make a cake με τη δυναμική παρουσία του πιάνου στις χαμηλές οκτάβες. Το μουσικό θέμα της ταινίας αποτελείται από απλά ίσως μοτίβα, η διαρκής κίνησή τους όμως είναι επιτυχημένη.

 

Ο Enio Morricone συνέθεσε τη μουσική για το Once Upon a Time in America πριν ακόμα γυριστεί, λόγω της μεγάλης καθυστέρησης που συνάντησε η παραγωγή της ταινίας. Το κομμάτι Deborah’s Theme, που θεωρείται από πολλούς το καλύτερο του soundtrack, γράφτηκε αρχικά για άλλη ταινία. Ο σκηνοθέτης Sergio Leone δίσταζε να το χρησιμοποιήσει λόγω της ομοιότητάς του με το θέμα της ταινίας Once Upon a Time in the West του ιδίου. Μέσα από την ιστορία μιας συμμορίας στη Νέα Υόρκη, που εκτείνεται από το 1923 έως το 1968, η ταινία αναφέρεται στη βία και την προδοσία, τον έρωτα, το χρόνο και τη μνήμη. Το φιλμ απογειώνεται στις σκηνές που απουσιάζει ο διάλογος και πρωταγωνιστούν τα έγχορδα, ενώ ο ήρωας αναπολεί το παρελθόν και οραματίζεται το μέλλον του μέσα σε ένα παραισθητικό όνειρο.

ΕΝΑ PODCAST ΤΟΥ ΑΡΗ ΔΗΜΟΚΙΔΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΦΟΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ

Τον Δεκέμβριο του 1990 ο Μητροπολίτης Φλώρινας Αυγουστίνος Καντιώτης αφορίζει τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, όλους τους ηθοποιούς, ανάμεσα τους και τον Μαρτσέλο Μαστρογιάννι και Ζαν Μορό, αλλά και την 14χρονη Δώρα Χρυσικού, μαζί με ολόκληρο το καστ της ταινίας «Το μετέωρο βήμα του πελαργού» που γυρίζεται στην περιοχή της Φλώρινας. Ο «επίσημος» λόγος ήταν ότι η ταινία περνά αντιχριστιανικά και ανθελληνικά μηνύματα. 

Πριν τον αφορισμό προσπάθησε να σταματήσει την ταινία με ποικίλες μορφές μίσους. Οργάνωσε ομάδες φανατικών θρησκόληπτων οπαδών του που έδρασαν σαν όχλος βγαίνοντας στους δρόμους με μαύρες σημαίες, πανό με ακραία συνθήματα ενώ οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούσαν πένθιμα και από μεγάφωνα ακούγονταν εθνικά εμβατήρια. Οι «πιστοί» προπηλακίζουν και βρίζουν συντελεστές της ταινίας. Όλη αυτή η δυστοπία γίνεται διεθνώς γνωστή και αποτελεί μια μαύρη στιγμή στην καλλιτεχνική ιστορία της Ελλάδας αλλά και στην ζωή της εποχής εκείνης. Σε τέτοια θέματα ο Αυγουστίνος Καντιώτης είχε πλούσιο βιογραφικό. Π.χ στα τέλη της δεκαετίας του 1950 οργάνωνε διαμαρτυρίες εναντίον καλλιτεχνών, αλλά και εκκλησιαστικών αξιωματούχων, που θεωρούσε ότι έθιγαν την Εκκλησία ή την πατρίδα. Ανέπτυξε δράση για να απαγορευτεί το καρναβάλι, τα καλλιστεία, οι γυμναστικές επιδείξεις και η ψήφος των γυναικών. Χειροτονήθηκε Μητροπολίτης από την χούντα, απέκτησε τεράστια εξουσία και επιρροή σε όλο το πολιτικό φάσμα και στην Εκκλησία της Ελλάδος. Διαδραμάτισε σκοτεινό ρόλο στα ευαίσθητα εθνικά θέματα της περιοχής, συμβάλλοντας σε εθνικιστικές πολιτικές, προσπάθησε να «σβήσει» ακόμη και την χριστιανική ιστορία κατεδαφίζοντας ναούς με σλαβικές τοιχογραφίες και πήρε μέρος σε κάθε μορφή καταπίεσης του τοπικού πληθυσμού που αποτελούνταν από πολίτες διαφορετικών εθνικοτήτων και γλωσσών. 

Στο ηχητικό ντοκιμαντέρ του Άρη Δημοκίδη παρουσιάζεται αναλυτικά όλη η ιστορία, τα γεγονότα, η ατμόσφαιρα της εποχής, πως βίωσαν οι συντελεστές «τον αφορισμό», πως έδρασαν οι ακραίοι, πως στάθηκαν οι υποστηρικτές. 

Μιλούν: 

-  Η Δώρα Χρυσικού, ηθοποιός που έπαιζε στην ταινία και αφορίστηκε 

-  Ο διευθυντής φωτογραφίας του φιλμ Γιώργος Αρβανίτης 

-  Η δημοσιογράφος Βένα Γεωργακοπούλου 

-  Ο κριτικός κινηματογράφου Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος 

-  Ο σκηνοθέτης Γιάννης Σακαρίδης 

-  Ο θεολόγος Παναγιώτης Ανδριόπουλος. 

Συνεργάτις περιεχομένου: Ελένη Καλέση 

Μουσική επένδυση: Pan Pan / New*Deal / Teo x3 / Petros Satrazanis / Epidemic Sound

Τα αποσπάσματα από την ΕΡΤ προέρχονται απ' το Αρχείο της ΕΡΤ. 

Ακούστε το podcast στη συνέχεια. 

Μίκης Θεοδωράκης-Ιάκωβος Καμπανέλλης MAUTHAUSEN: Μια μεγάλου μήκους κινηματογραφική ταινία

Προτείνουμε με ενθουσιασμό ένα μεγάλου μήκους ποιητικό ντοκιμαντέρ και μια ιδιότυπη μουσική παράσταση, που παρουσιάζει τη νέα προσέγγιση στην Καντάτα Μαουτχάουζεν σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη και ποίηση Ιάκωβου Καμπανέλλη, ερμηνευμένη από τον Αρίσταρχο Παπαδανιήλ (φωνή) και τον Άρη Ζέρβα (βιολοντσέλο), η οποία κυκλοφόρησε με την άδεια του κορυφαίου Έλληνα συνθέτη και πολιτικού ακτιβιστή Μίκη Θεοδωράκη (Ζορμπάς, Ζ, Σέρπικο) ένα μόλις μήνα πριν αναχωρήσει οριστικά για τη «Γειτονιά των Αγγέλων» με ένα κύκνειο «Άσμα Ασμάτων».

MAUTHAUSEN (91’, 2023) 

To πλέον προσωπικό κινηματογραφικό σενάριο του επιζώντα του στρατοπέδου συγκέντρωσης και εξόντωσης Μαουτχάουζεν, γενάρχη του νεοελληνικού μεταπολεμικού θεάτρου και ακαδημαϊκού Ιάκωβου Καμπανέλλη (Στέλλα, Ο Δράκος, Κορίτσια στον Ήλιο), και ένα ανεκπλήρωτο όραμά του, που 35 χρόνια μετά την αρχική του σύλληψη (1988) έλαβε την τελική του μορφή, στον τόπο όπου μαρτυρικά βιώθηκε, αλλά και εμπνευσμένα συνελήφθη. 

Το αδημοσίευτο κείμενο του Ι. Καμπανέλλη, «Οδοιπορικό Μαουτχάουζεν – Μάιος 1988» -που παραχωρήθηκε από την κόρη του, Κατερίνα Καμπανέλλη– γράφτηκε τον Μάιο του 1988 κατά τη διάρκεια της επίσκεψης και ιστορικής συναυλίας στο Μαουτχάουζεν, στο πλαίσιο της Διεθνούς Επετείου Μνήμης Απελευθέρωσης 1988 και «ζωντανεύει» στο φυσικό του περιβάλλον -το Mauthausen Memorial της Αυστρίας το 2022- για πρώτη φορά.  

Το οπτικοακουστικό έργο συγχρηματοδοτήθηκε από το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Υπουργείο Εξωτερικών από πόρους του Ελληνογερμανικού Ταμείου για το Mέλλον. 

Το ποιητικό αυτό ντοκιμαντέρ, με πρωτεργάτη τον ταλαντούχο Αρίσταρχο Παπαδανιήλ (σύλληψη, έρευνα, σενάριο, ερμηνεία, αφήγηση), παρουσιάστηκε μέχρι τώρα στην Ελλάδα και το εξωτερικό, στην Ακαδημία Αθηνών (ο Ι. Καμπανέλλης ήταν ακαδημαϊκός) και στο Οικονομικό Φόρουμ Δελφών. 

Οι επόμενες προβολές της ταινίας MAUTHAUSEN: 

🎬 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11/10, 19:30 | Ινστιτούτο Γκαίτε (Ομήρου 14-16, Αθήνα) 

🎬 ΔΕΥΤΕΡΑ 21/10, 19:30 | Αμφιθέατρο "Μίκης Θεοδωράκης" Δήμου Παπάγου-Χολαργού (Περικλέους 55, Χολαργός) 

🎬 ΣΑΒΒΑΤΟ 02/11, 16:00 | Κινηματογράφος ΔΑΝΑΟΣ (Λεωφ. Κηφισίας 109, Αμπελόκηποι) 

🎬 ΚΥΡΙΑΚΗ 03/11, 16:00 | Κινηματογράφος ΔΑΝΑΟΣ (Λεωφ. Κηφισίας 109, Αμπελόκηποι)

Επόμενες μουσικές παρουσιάσεις ΚΑΝΤΑΤΑΣ ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ (φωνή: Αρίσταρχος-βιολοντσέλο: Άρης Ζέρβας) 

🎹 ΤΕΤΑΡΤΗ 16/10, 19:30 | Αμφιθέατρο "Μίκης Θεοδωράκης" Δήμου Παπάγου-Χολαργού (Περικλέους 55, Χολαργός) 

🎹 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 08/11, 20:00 | Αμφιθέατρο Ιδρύματος Β. & Μ. Θεοχαράκη (Βασιλίσσης Σοφίας 9, Αθήνα)

 

Η ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΩΝ ΑΝΑΚΤΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ "Η ΔΑΣΚΑΛΑ ΜΕ ΤΑ ΞΑΝΘΑ ΜΑΛΛΙΑ"

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

«Η Δασκάλα με τα ξανθά μαλλιά», με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ είναι μία από τις εμπορικότερες ταινίες από καταβολής του Ελληνικού κινηματογράφου. Ήρθε πρώτη σε εισπράξεις ανάμεσα σε 99 ελληνικές παραγωγές της σεζόν 1969-70, με 739.001 εισιτήρια στις αίθουσες Α΄προβολής. 

Η «Δασκάλα με τα ξανθά μαλλιά» είναι μία ταινία για το έπος του ’40 και την Κατοχή που γυρίστηκε στην Μακρινίτσα του Πηλίου. 

Την μουσική της ταινίας έγραψε ο σπουδαίος έλληνας συνθέτης Νίκος Μαμαγκάκης. 

Έχουμε, λοιπόν, υπέροχα πλάνα από την ταινία στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στην πλατεία της Μακρινίτσας και το στριφογυριστό δρόμο όπου η Αλίκη-δασκάλα συνοδεύει τους μαθητές της, οι οποίοι με τις φωνές της Παιδικής Χορωδίας των Ανακτόρων, τραγουδούν ένα ωραίο εμβατήριο σε στίχους Ντίνου Δημόπουλου, που είναι και ο σκηνοθέτης της ταινίας. 

Τα Χριστούγεννα, όπου τα παιδιά του χωριού μαζεύονται στο σχολείο για να ετοιμάσουν υλικό για τους φαντάρους στο μέτωπο, ακούγεται ένα αισθαντικό παιδικό χριστουγεννιάτικο τραγουδάκι σε στίχους Διονύση Σαββόπουλου. Κι αυτό ερμηνευμένο από την Παιδική Χορωδία των Ανακτόρων. 

Το 1999 από τη δισκογραφική εταιρία «Universal» κυκλοφόρησε το σάουντρακ με τα 26 ορχηστρικά θέματα και τα δύο παιδικά τραγουδάκια. Στο cd αναγράφεται κανονικά: Παιδική Χορωδία των Ανακτόρων. 

Θυμίζουμε ότι η Παιδική Χορωδία του Παρεκκλησίου των Βασιλικών Ανακτόρων ιδρύθηκε το 1950, σύμφωνα με επιθυμία της Αυτού Μεγαλειότητος του Βασιλέως Παύλου. Την οργάνωση και διεύθυνσή της ανέλαβε ο νεαρός τότε συνθέτης Μιχάλης Αδάμης. Ήταν ένα χορωδιακό σύνολο από παιδιά 8-14 ετών. Η χορωδία είχε στο ρεπερτόριό της εκκλησιαστικούς ύμνους της Ορθόδοξης Λατρείας, παραδοσιακή μουσική εναρμονισμένη, αλλά συμμετείχε και σε σημαντικά έργα ελλήνων συνθετών, όπως οι «Όρνιθες» του Μάνου Χατζιδάκι κ.α. 

Στην χορωδία έπαιξε σημαντικό ρόλο και ο συνθέτης και μουσικοπαιδαγωγός Στέφανος Βασιλειάδης, στενός συνεργάτης του Μιχάλη Αδάμη στην χορωδιακή πράξη. Ο Βασιλειάδης υπάρξε χορωδός και βοηθός για μια δεκαετία (1951-61), διευθυντής της χορωδίας την περίοδο 1961-65 και συνεργάτης την διετία 1965-67. 

Παραθέτουμε ολόκληρο το σάουντρακ, όπου και τα παιδικά τραγουδάκια στα 21:35'' λεπτά από την αρχή. 

 

Στη συνέχεια παραθέτουμε μία συνέντευξή μας με το μέλος της Παιδικής Χορωδίας των Ανακτόρων, Γρηγόρη Βαλλιανάτο.

 

Η "ΣΑΛΩΜΗ" ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΥΑΪΛΝΤ

Aubrey Vincent Beardsley (1872–1898)
Ο χορός της Σαλώμης 1894
από την εικονογράφηση του θεατρικού Salomé του Oscar Wilde

Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ

Σαλώμη
Επάνω σε χρυσό σινί η Σαλώμη φέρνει

την κεφαλή του Ιωάννη Βαπτιστή

στον νέον Έλληνα τον σοφιστή

που από τον έρωτα με αδιαφορία γέρνει.

«Σαλώμη την δική σου» απαντάει ο νέος

«ήθελα να με φέρουνε την κεφαλή».

Aστειευόμενος έτσι ομιλεί.

Και την επαύριον ένας δούλος της δρομαίος

της Ερωμένης έρχεται την κεφαλή βαστώντας

ολόξανθη επάνω σε χρυσό σινί.

Πλήν την επιθυμία του την χθεσινή

ο σοφιστής είχε ξεχάσει μελετώντας.

Τα αίματα που στάζουνε βλέπει κι αηδιάζει.

Το αιματωμένο πράγμα αυτό να σηκωθεί

προστάζει από εμπροστά του, κ’ εξακολουθεί

του Πλάτωνος τους διαλόγους να διαβάζει.

Από τα Κρυμμένα Ποιήματα 1877;-1923, Ίκαρος 1993

3 Οκτωβρίου 1931.
Η Joan Maude σε σκηνή από το έργο του Όσκαρ Ουάιλντ, «Σαλώμη»
 στο Savoy Theatre, στο Λονδίνο (Φωτό: Douglas Miller)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Το ποίημα Σαλώμη (1896) ανήκει στα Κρυμμένα του Καβάφη και πρόκειται για μία από τις πρώτες νεοελληνικές εκδοχές του μύθου, έστω κι αν αυτό το ποίημα θα παραμείνει ανέκδοτο ως το θάνατό του. Ο τίτλος του δεν είναι άλλος από ένα γυναικείο όνομα. Η Σαλώμη, όπως όλοι γνωρίζουμε, ζήτησε από τον Ηρώδη το κεφάλι του Ιωάννη του Βαπτιστή. 

Ο Καβάφης γράφει το ποίημα Σαλώμη έχοντας υπ’ όψιν του την ευαγγελική διήγηση (όπου, ας σημειωθεί, δεν αναφέρεται το όνομα Σαλώμη, αλλά «θυγάτηρ της Ηρωδιάδος» και «κοράσιον»), αλλά και κάτι πολύ πέρα απ’ αυτήν. Όπως σημειώνει σε σχετική μελέτη της η καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας Χριστίνα Ντουνιά (Εκδοχές της Σαλώμης, στο συλλογικό έργο Γραφές της μνήμης. Αθήνα 2011: Gutenberg, σ. 205-206.): «Η χρονιά συγγραφής του ποιήματος [1896], έχει τη σημασία της. Σύμφωνα με την εφημερίδα Le Journal, στις 11 Φεβρουαρίου 1896 ανεβαίνει στο παρισινό θέατρο η Σαλώμη του Oscar Wilde. Όπως έδειξε η Diana Haas, μελετώντας το αρχείο του ποιητή, ο Καβάφης έχει αντιγράψει από την ίδια εφημερίδα ένα απόσπασμα από άρθρο του Jeun Laurain με τίτλο «Η Σαλώμη και οι ποιητές της», το οποίο αναφέρεται σε υποτιθέμενη ιστορία από απόκρυφο ευαγγέλιο της Νουβίας. Σύμφωνα με την πληροφορία του Laurain, η Σαλώμη δωρίζει το κεφάλι του Ιωάννη σε νεαρό έλληνα σοφιστή που περιφρονεί τον έρωτα. Και όταν ο υπηρέτης του φέρνει την άλλη μέρα το κεφάλι τής χωρίς ανταπόκριση ερωτευμένης νέας, ο νεαρός διατάζει αηδιασμένος να πάρουν από μπροστά του το «αιματωμένο πράγμα» και επιστρέφει στην ανάγνωση του Πλάτωνα.

Ο Καβάφης αντιγράφει γαλλικά το κείμενο του Laurain και αργότερα θα το μετατρέψει σε ποίημα. Στο ποίημα του Καβάφη η αντιστροφή των ρόλων και η ανακατασκευή του μύθου γίνεται με ειρωνικό τρόπο. Αυτό που αποστρέφεται ο σοφιστής δεν είναι το κεφάλι της Σαλώμης, είναι η ίδια η γυναικεία φύση. Η Σαλώμη δεν μπορεί να παίξει το ρόλο της μοιραίας γυναίκας, αφού ο νεαρός σοφιστής παραμένει αδιάφορος απέναντι στα θέλγητρά της. Προτιμά να διαβάζει Πλάτωνα, επιλέγει τον κόσμο των ιδεών από τον κόσμο της πραγματικότητας». 

Να σημειώσουμε εδώ ότι η Σαλώμη του Ουάϊλντ θα παιζόταν με πρωταγωνίστρια τη Σάρα Μπερνάρ το 1892, στο Λονδίνο, αλλά ματαιώθηκε λόγω της παρέμβασης της λογοκρισίας. Τελικά παίχτηκε τέσσερα χρόνια αργότερα, στο Παρίσι – όπως είδαμε παραπάνω - και έκτοτε παίζεται διαρκώς.

Επίσης, ο Ρίχαρντ Στράους χρησιμοποίησε τη γερμανική μετάφραση της Σαλώμης του Ουάϊλντ, του Χέντβικ Λάχμαν, ως λιμπρέτο της περίφημης - πλέον - όπερας του Σαλώμη, η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε στην Όπερα της Δρέσδης στις 9 Δεκεμβρίου 1905 με μεγάλη επιτυχία.

Συνιστούμε ενθέρμως την έκδοση του έργου Σαλώμη του Όσκαρ Ουάιλντ από τις εκδόσεις Gutenberg (2016). Πρόκειται για μια επιμελημένη τρίγλωσση έκδοση (γαλλικά, αγγλικά, ελληνικά) με δεκαέξι σχέδια του Όμπρεϊ Μπίτντσλεϊ. Εισαγωγή-Μεταγραφή: Θανάσης Τριαρίδης, Χαρά Σύρου.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του κειμένου είναι ότι οι δύο «μεταφραστές» (Χαρά Σύρου - Θανάσης Τριαρίδης) στόχευσαν λιγότερο στην κυριολεκτική απόδοση και περισσότερο στη δημιουργική μεταγραφή του έργου, καθώς στη μονόπρακτη τραγωδία του Ουάιλντ εντάσσονται κομμάτια από την Αποκάλυψη, στίχοι του Σολωμού, του Καβάφη, του Γκάτσου, του Χειμωνά, του Πόε, συναντούμε την αντιστροφική μανιέρα του Μπλέικ, διακρίνουμε την επιθετική καθαρότητα των λόγων του Νίτσε και του Μαλαρμέ, που αποτέλεσε και την κινητήρια δύναμη του συμβολιστικού κινήματος στα τέλη του 19ου αιώνα. 

Εξαιρετικό το επίμετρο του Θανάση Τριαρίδη, ο οποίος τονίζει την γενικότερη επιρροή του Ουάϊλντ στον Καβάφη.

Η Σαλώμη του Ουάιλντ ανέβηκε και από το Εθνικό Θέατρο σε μια εκδοχή φλαμένκο, το 2018. 

Και για να επανέλθουμε στον Καβάφη. 

Ο Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ ΣΤΟ ΤΟΚΥΟ - ΕΙΚΟΣΙ ΕΝΑ ANIMATION ΒΑΣΙΣΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗ. 

Πρόκειται για μια εργαστηριακή άσκηση φοιτητών του Πανεπιστημίου Τεχνών Μουσασίνο, στο Τόκυο της Ιαπωνίας. Επικεφαλής εργαστηρίου: Ντίνο ΣΑΤΟ. Η άσκηση δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2013. 

Ανάμεσα στα Καβαφικά ποιήματα και η Σαλώμη! 

Σκηνοθεσία: ΜΑΤΣΟΥΜΟΥΡΑ Σάε / Directed by MATSUMURA Sae 

Διάρκεια / Running time: 30” 

Σημειώνει ο σκηνοθέτης – φοιτητής: 

Δεδομένου ότι η ιστορία είναι ήδη ειπωμένη στο ποίημα, δυσκολεύτηκα να την αφηγηθώ αποτελεσματικά. Εστίασα στην αίσθηση της τελευταίας σκηνής: Στην αντίθεση μεταξύ της σιωπηλής και έντονης αγάπης της Σαλώμης και της ψυχρής αδιαφορίας του Σοφιστή. Νομίζω, ότι Σαλώμη ήθελε από αυτόν, να αισθανθεί την αγάπη. Όθεν το θυσιασμένο κεφάλι της, παραμένει ευγενικά όμορφο. Ελπίζω, ο Σοφιστής να νιώθει δυσάρεστα, εξ αιτίας της απουσία της. Με αγάπη, Σαλώμη.

Since the story has already been told in the poem, I found it difficult to figure out how I could tell it effectively. I focused on the sensation created in the last scene, on the contrast between the quiet and intense love of Salome and the cool indifference of the Sophist. I think Salome wanted him to feel her love. So her sacrificed head remains nobly beautiful. I hope that her absence at least makes the Sophist feel bad. Love, Salome.

Τέλος, έχουμε και την κινηματογραφική Σαλώμη του Ουάϊλντ του 1923, με τη βαμπ Άλα Ναζίμοβα. 

Το 1988, το μονόπρακτο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Κεν Ράσελ, με την ταινία «Ο Τελευταίος Χορός της Σαλώμης». Πιο πρόσφατα, γυρίστηκε το μετα-αφηγηματικό «Wilde Salome» (2011), ένα docudrama του Αλ Πατσίνο γύρω από το μονόπρακτο του Ουάιλντ, στο οποίο ο Πατσίνο υποδύθηκε (εκτός από τον εαυτό του) τον Ηρώδη, ενώ η Τζέσικα Τσαστέιν έπαιξε τον ρόλο της Σαλώμης.
Παραθέτουμε την ταινία του 1923, με το πρωτότυπο σάουντρακ του Mike Frank. 

Με επιτυχία το επιμορφωτικό σεμινάριο για την τέχνη του Κινηματογράφου στο μάθημα των Θρησκευτικών

Με μεγάλη επιτυχία υλοποιήθηκε το επιμορφωτικό σεμινάριο που οργάνωσαν οι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης κλ. ΠΕ01 Δρ. Χαράλαμπος Ανδρεόπουλος (ΔΔΕ Φθιώτιδας), Δρ. Nικόλαος Παύλου (ΔΔΕ Λάρισας) και Δρ. Νικόλαος Ματθαίου (ΔΔΕ Κοζάνης) για τους θεολόγους εκπαιδευτικούς των περιοχών ευθύνης τους και το οποίο είχε ως θέμα «Η αξιοποίηση της Τέχνης του Κινηματογράφου στο μάθημα των Θρησκευτικών» με κεντρική εισηγήτρια την καθηγήτρια της Θεολογικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α. κ. Ιωάννα Κομνηνού. 

Παρότι Παρασκευή (20.10.2023) απόγευμα (5 μ.μ.), σε ώρα δηλ. εκτός σχολικού ωραρίου και με μαζεμένη την κούραση ολόκληρης εβδομάδας από την εργασία τους στο σχολείο, εκατόν εξήντα (160) Θεολόγοι εκπαιδευτικοί παρακολούθησαν με αδιάπτωτο ενδιαφέρον, επί 2ωρο (5–7 μ.μ.), τη διαδικτυακή συνάντηση, συμμετέχοντας ενεργά στο διάλογο και στις δράσεις που πραγματοποιήθηκαν στο - υπό τύπον και μορφή “Θεολογικού Εργαστηρίου” - επιμορφωτικό σεμινάριο που οργάνωσαν οι Σύμβουλοί τους. Η εισηγήτρια κ. Κομνηνού παρουσίασε και ανέλυσε τη σχέση οπτικοακουστικού και θρησκευτικού εγγραμματισμού εστιάζοντας στο πλεονέκτημα της χρήσης του κινηματογράφου στον θρησκευτικό εγγραμματισμό. Η αξιοποίηση του κινηματογράφου στη διδακτική διαδικασία μπορεί, όπως τόνισε η κ. Κομνηνού, να συμβάλλει θετικά στην ανανέωση της καθημερινής διδακτικής πράξης και στην ανάπτυξη πολύπλευρων δεξιοτήτων από την πλευρά των μαθητών. 

Η εισηγήτρια παρουσίασε εν συνεχεία στοιχεία από τη μεθοδολογία της χρήσης κινηματογραφικού υλικού στο πλαίσιο της διδασκαλίας του μαθήματος των Θρησκευτικών (ΜτΘ) [φύλλα εργασίας, φύλλα αξιολόγησης, κλπ] και συζήτησε με τους εκπαιδευτικούς για την ανάπτυξη σχεδίου διδασκαλίας, μετά από τη παρουσίαση σε βίντεο αποσπασμάτων από την εμβληματική ταινία ορόσημο «Πολίτης Κεϊν» του Όρσον Γουέλς, για ένα μάθημα που απευθύνεται σε μαθητές της Γ΄ Λυκείου γύρω από το ουσιαστικό νόημα της ζωής και την φιλοσοφική αναζήτηση για τις σημαντικές ανθρώπινες αξίες, υπό το πνεύμα, εν προκειμένω, για το ΜτΘ, της χριστιανικής τους νοηματοδότησης. 

Καταλήγοντας η κ. Κομνηνού πρότεινε να ενισχυθεί η αξιοποίηση του οπτικοακουστικού πολιτισμού στη διδασκαλία και μάθηση, με αντίστοιχες παρεμβάσεις σε διαφορετικά αντικείμενα του αναλυτικού προγράμματος, ώστε να μεγιστοποιηθούν τα θετικά αποτελέσματα που έχουν ήδη καταγραφεί από τις συγκεκριμένες διδακτικές δραστηριότητες. 

Στη τηλεδιάσκεψη συμμετείχε και απεύθυνε χαιρετισμό και ο Διευθυντής Β/θμιας Εκπαίδευσης Ν. Φθιώτιδος κ. Κων/νος Σπαλιώρας, Δρ. Θεολογίας. - Το “Θεολογικό Εργαστήριο” (το οποίο ξεκίνησε και θα λειτουργεί σε μηνιαία βάση και ανεξάρτητα από τις άλλες επιμορφωτικές δράσεις και πρακτικές των Συμβούλων Εκπαίδευσης) απευθύνεται στους θεολόγους εκπ/κούς (μονίμους και αναπληρωτές) των Νομών: Φθιώτιδας, Καρδίτσας, Ανατ. Αττικής (αρμοδιότητας του Σ.Ε. Χαρ. Ανδρεόπουλου) Λάρισας, Τρικάλων, Μαγνησίας (Σ.Ε. Νικ. Παύλου) και Κοζάνης,  Γρεβενών, Καστοριάς, Φλώρινας, Πιερίας και Ιωαννίνων (Σ.Ε. Νικ. Ματθαίου). Οι διαδικτυακές συναντήσεις (μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας Cisco Webex) θα διεξάγονται εκτός ωραρίου λειτουργίας των σχολείων και η συμμετοχή των εκπ/κών σ΄ αυτές είναι προαιρετική. Η θεματολογία των συναντήσεων θα περιλαμβάνει θέματα Διδακτικής των Θρησκευτικών, δειγματικές διδασκαλίες,  ζητήματα Διοίκησης της Εκπαίδευσης, εφαρμογές των Τ.Π.Ε. στα Θρησκευτικά, διαχείρισης της σχολικής τάξης, πληροφόρηση για νέες τάσεις και ρεύματα της θεολογικής επιστήμης, κ.α. 

* Η επόμενη διαδικτυακή συνάντηση, με ένα εξίσου ενδιαφέρον και ελκυστικό θέμα, θα πραγματοποιηθεί περί τα μέσα Νοεμβρίου (θα εκδοθεί σχετική ανακοίνωση/πρόσκληση συμμετοχής). Στους εκπ/κούς που θα παρακολουθήσουν ανελλιπώς το κύκλο των σεμιναρίων θα χορηγηθεί Βεβαίωση συμμετοχής.

ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΓΙΑ ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΓΕΝΕΘΛΙΑ ΜΕΛΙΝΑΣ ΜΕΡΚΟΥΡΗ ΚΑΙ ΠΑΣΟΚ: "Δεκαοκτώ του Οκτώβρη γεννήθηκα..."

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Με αφορμή τα σημερινά γενέθλια της Μελίνας και τη συμπλήρωση 103 χρόνων από τη γέννησή της, θυμόμαστε... 

Είναι φθινόπωρο του 1982 και το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου γιορτάζει τα γενέθλια του πρώτου έτους διακυβέρνησης του. 

Στο πλαίσιο αυτό η Γαλλική Ραδιοτηλεόραση Antenne 2 και ο σκηνοθέτης Pierre Jourdan - αδελφός του διάσηµου ηθοποιού Λουί Ζουρντάν - ζητούν από την Μελίνα Μερκούρη να γυρίσουν μια τηλεταινία η οποία θα έχει ως θέμα τα (κοινά) γενέθλια της Μελίνας Μερκούρη (18 Οκτωβρίου 1920) και τα πρώτα “γενέθλια” του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία (18 Οκτωβρίου 1981). Τίτλος της ταινίας: «Anniversaire»/Τα Γενέθλια. 

Η Μελίνα είναι πασίγνωστη στην Γαλλία και είχε παραστεί λίγο καιρό πριν, στην τελετή ορκωμοσίας του Φρανσουά Μιτεράν, ως προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας. Αυτή και ο Μίκης Θεοδωράκης από την Ελλάδα. 

Η τηλεταινία γυρίζεται και συνοδεύεται μάλιστα και από soundtrack σε δίσκο 33 στροφών (PATHE-EMI).

O δίσκος περιλαμβάνει γνωστά τραγούδια του Μαρκόπουλου, που έχει ερμηνεύσει η Μελίνα, όπως «Το καφενείον η Ελλάς», αλλά και επιτυχίες του συνθέτη με τον Νίκο Ξυλούρη και την Βασιλική Λαβίνα.

Στον δίσκο υπάρχει κι ένα καινούργιο τραγούδι με τίτλο “Γεννήθηκα στις 18 Οκτώβρη”, σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου. Έχει μια ...ελαφρά δόση προπαγάνδας, λόγω της σύνδεσης Μελίνας με την σοσιαλιστική «Αλλαγή» και αποσκοπεί στο να περάσει ένα μήνυμα πως «ο λαός πια το δίκιο του θα πάρει απ’το σοσιαλισμό». 

«Γιορτάζω στις 18 Οκτώβρη, μαζί με του λαού τον λυτρωμό» λένε δύο από τους στίχους του τραγουδιού και στο τέλος ακούγεται έντονο χειροκρότημα, δείγμα ότι η ηχογράφηση ήταν live ή ότι έπρεπε μια ηχηρή επιδοκιμασία στο πολιτικό μήνυμα του τραγουδιού. 

Πάντως η μελωδία του Μαρκόπουλου ταιριάζει στην Μελίνα, η οποία ερμηνεύει το τραγούδι με το γνωστό εξπρεσιονιστικό, ήτοι άκρως εκφραστικό, τρόπο της. 

Παραθέτουμε, στη συνέχεια, τους στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου και ένα βίντεο που περιλαμβάνει την ερμηνεία της Μελίνας. 

Δεκαοκτώ του Οκτώβρη γεννήθηκα 

σ΄αυτή την πολιτεία των θρύλων 

μες στα σοφά σοκάκια πλανήθηκα 

ποτέ με τον Σωκράτη δεν απαντήθηκα 

μα με τα ματωμένα χείλη τόσων φίλων 

Γιορτάζω στις 18 του Οκτώβρη 

μαζί με του λαού τον λυτρωμό 

λαός που πια το δίκιο του θα πάρει 

απ’το σοσιαλισμό. 

Δεκαοκτώ του Οκτώβρη γεννήθηκα 

τσιμέντα είχαν γίνει οι κολώνες 

σε δύσκολους καιρούς αναστήθηκα 

απ΄τον Αλκιβιάδη δεν αγαπήθηκα 

μα απ’ τα πουλιά που πάντα ψάχνουν τις σφεντόνες.

  

Και μια γαλλική μετάφραση στίχων του τραγουδιού: 

"Je suis née le 18 d'octobre, 

avec la délivrance du peuple, 

peuple qui, enfin, prendra sa revanche 

avec le socialisme".

ΘΟΔΩΡΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ: ΤΟ ΚΑΤΗΧΗΤΟΠΟΥΛΟ ΠΟΥ ΑΦΟΡΙΣΤΗΚΕ...

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

"Με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, μας συνδέει μια φιλία 60 χρόνων, από την πρώτη τάξη του Γυμνασίου. Από το 1947. Κι αργότερα μαζί πάλι στη Νομική. Παιδιά πηγαίναμε στο Β΄ Γυμνάσιο Αρρένων κι ο Θόδωρος ήταν πολύ καλός μαθητής με ιδιαίτερη ροπή προς τη λογοτεχνία. 'Εγραφε ποιήματα, μιά σειρά από διηγήματα και πιστεύω ότι θα έφτανε πολύ νωρίτερα στα επιτεύγματά του στον κινηματογράφο αν δεν είχε εμπλακεί με το κατηχητικό. Μαζί με τον επίσης υψηλής στάθμης συμμαθητή μας, Χρήστο Γιανναρά. Το κατηχητικό ήταν τροχοπέδη έως ότου έσπασε τα δεσμά του, γύρω στα 18 του χρόνια".

Αυτά έγραψε ο Λευτέρης εις μνημόσυνον Θόδωρου Αγγελόπουλου (1935-2012). Σήμερα συμπληρώνονται 10 χρόνια από την αναχώρηση του μεγάλου και διεθνούς σκηνοθέτη. 

Ο Λ. Παπαδόπουλος μας είπε κάτι που ξέραμε, ότι ο Αγγελόπουλος υπήρξε ως έφηβος κατηχητόπουλο (μαζί με τον Χρήστο Γιανναρά), αλλά μας είπε και κάτι που θέλει περισσότερη ανάλυση: Αν δεν είχε εμπλακεί με το κατηχητικό θα έφτανε πολύ νωρίτερα στα επιτεύγματά του! Πράγμα που σημαίνει πως ο Αγγελόπουλος ήταν βαθιά μυημένος στην θρησκευτικότητα του καιρού του, αυτή των (παρα)εκκλησιαστικών οργανώσεων, που τότε ήταν κυρίαρχη.

Μετά την αυτονόμισή του από το κατηχητικό και την "ελληνοχριστιανική" ιδεολογία που τότε εξέφραζε, έγινε συνειδητά αριστερός. Όπως και πολλοί άλλοι κατηχητόπαιδες.

Και φτάνουμε στα 1990 οπότε ο μακαρίτης Μητροπολίτης Φλωρίνης Αυγουστίνος Καντιώτης αφόρισε τον Αγγελόπουλο ("Διαβολόπουλο", κατ' αυτόν!), και όλους τους ηθοποιούς και συντελεστές της ταινίας Το μετέωρο βήμα του πελαργού! Κι αυτό όχι διότι ο Αγγελόπουλος προσέβαλε την πίστη, αλλά διότι έθιγε την εθνικιστική ιδεολογία του Μητροπολίτη Αυγουστίνου, ο οποίος χαρακτήριζε την ταινία "αντεθνική" και καλούσε τον σκηνοθέτη να διαλέξει κάποιο άλλο θέμα, όπως π.χ. τη μάχη της Φλώρινας (Φεβρουάριος 1948)!

16/12/1990: Εξω από τη Μητρόπολη Φλώρινας οι πιστοί του Καντιώτη καταδικάζουν τον «άθεο»και «ακόλαστο» Θόδωρο Αγγελόπουλο (φωτογρ.: Χ. Μπίλιος)

Ήταν βέβαια φυσικό να μην καταλαβαίνει ο Καντιώτης Tο μετέωρο βήμα του πελαργού. Μια ταινία που - ειρήσθω εν παρόδω - έκανε πρεμιέρα πριν ακριβώς 30 χρόνια (10 Ιανουαρίου 1992).

Και σ' αυτήν την ταινία ο Αγγελόπουλος περιγράφει μια άλλη πραγματικότητα, μια άλλη Ελλάδα, απ' αυτή του Καντιώτη, και μια άλλη φιλοσοφία γύρω από τα σύνορα και τη μετανάστευση. Θα λέγαμε προφητική! 

Γι' αυτό και το Κατηχητόπουλο της Κατοχής και των αμέσως μετά χρόνων, αφορίστηκε χωρίς δεύτερη κουβέντα, στο όνομα της πατρίδος και της θρησκείας!

Αξίζει να σημειώσουμε ότι στην εξόδιο ακολουθία του Θόδωρου Αγγελόπουλου στο Α' Νεκροταφείο χοροστάτησαν ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος και ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος, γνωστός του Αγγελόπουλου από τα χρόνια του κατηχητικού. Ο Αλβανίας έδωσε το μήνυμα: «Αγάπη και προσευχή για την αιωνιότητα που πορεύεται ο αδελφός Θεόδωρος».

ΟΙ ΜΠΑΛΛΟΙ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΣΤΗΝ "ΜΑΝΤΑΛΕΝΑ" ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Copyright © ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Θεοφάνεια σημαίνουν και ...Μανταλένα! 

Η θρυλική ταινία του Ντίνου Δημόπουλου (1960) με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ. Στο ρόλο του παπα - Φώτη ο αξέχαστος Παντελής Ζερβός. 

Ίσως πρέπει κάποια στιγμή να αποτιμηθεί θεολογικά η φιγούρα του παπά του νησιού στην ταινία, όπως την αποτύπωσε στο σενάριό του ο Γιώργος Ρούσσος.

Λένε ότι η ταινία βασίστηκε σε μια παλιότερη αληθινή ιστορία, που μάλλον συνέβη στην Αντίπαρο όπου γυρίστηκε η ταινία ή και αλλού. Σε κάθε περίπτωση ο παπα - Φώτης δίνει ρεσιτάλ ήθους, ανθρωπιάς και παρεμβατικότητας στα πράγματα που δεν τ' αφήνει στην τύχη τους. Έτσι, αποφασίζει να χρίσει "ευλογημένη" την ορφανή και δακτυλοδεικτούμενη Μανταλένα πετώντας τη - κυριολεκτικά - στη θάλασσα τη μέρα των Φώτων και τα ...μαγειρεύει κατά τρόπο ώστε εκείνη να πιάσει το Σταυρό. Αλησμόνητη σκηνή!...

Τη μουσική στην ταινία έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις, ο οποίος βρισκόταν στην Αντίπαρο (μιλάμε για το 1960) με το υπόλοιπο συνεργείο και ηχογραφούσε μουσική και τραγούδια του νησιού, προκειμένου να εμπνευστεί για τα τραγούδια της ταινίας. Μεταξύ αυτών και "Το τραγούδι της βάρκας", όπως ήταν ο αρχικός τίτλος του αγαπημένου "Θάλασσα πλατιά". Ο Χατζιδάκις "χάρισε" στην Αλίκη κι άλλο ένα τραγούδι σ' αυτή την ταινία, το "Μες σ' αυτή τη βάρκα είμαι μοναχή". 

Όμως, από την ενασχόληση και καταγραφή του Χατζιδάκι της παραδοσιακής μουσικής της Αντιπάρου εκείνη την εποχή, προέκυψαν και τρία χαρακτηριστικά δημοτικοφανή συνθέματα που χρησιμοποιεί ο συνθέτης προς το τέλος της ταινίας, εκεί στη σκηνή με τις φωτιές τ' Αϊ Γιάννη. Πρόκειται για τους μπάλλους: "σ' αυτή τη γειτονίτσα", "μπάλλος αφεντάδικος" και "τσαμπούνες". Το "Σ' αυτή τη γειτονίτσα" είναι σε στίχους του σεναριογράφου Γιώργου Ρούσσου, ο οποίος καταγόταν και από την Αντίπαρο και έγραψε κατά μίμηση παραδοσιακού τραγουδιού. 

Το τραγούδι ερμηνεύει η σπουδαία και ειδική στα νησιώτικα Αιμιλία Χατζηδάκη με τη συνοδεία χορωδίας.

Σ' αυτή τη γειτονίτσα 

σ' αυτή τη γειτονιά 

Αγάπησα μια νέα 

μ' ολόσγουρα μαλλιά 

Ούτε στον ήλιο βγαίνει 

ούτε και στη δροσιά 

Μα βγαίνει στο φεγγάρι 

και στην αστροφεγγιά

Ο "Μπάλλος αφεντάδικος" δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μελωδία που μεταπλάθει ο Χατζιδάκις στο "Τραγούδι της Σειρήνας" (Με τ' άσπρο μου μαντήλι) σε στίχους Νίκου Γκάτσου και ακούγεται δύο χρόνια αργότερα (1962) στην ταινία Aliki, my love. Ιδιοφυής και η σύλληψη και η διαφορετική χρήση. Το τραγούδι ερμήνευσαν στη δισκογραφία: η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η Νάνα Μούσχουρη και η Μαίρη Λίντα (αναφέρομαι στις αρχικές ηχογραφήσεις).

Copyright © ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Οι "τσαμπούνες" νομίζω πως είναι το καθαρά παραδοσιακό κομμάτι. Ο Χατζιδάκις αφήνει τους λαϊκούς μουσικούς να αυτοσχεδιάσουν σ΄ ένα ξέφρενο ρυθμό που τού είναι απαραίτητος για την κορύφωση της σκηνής. 

Παραθέτουμε εδώ αυτούς τους εξαίσιους τρεις μπάλλους του Χατζιδάκι από τη Μανταλένα, με την ευχή να αξιωθούμε να τους χορέψουμε κάποτε με πάθος. Πραγματικά ή στην φαντασία μας δεν έχει σημασία.

Copyright © ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Ο ΠΑΡΙΣ ΔΟΜΑΛΗΣ Μ' ΕΝΑ "ΠΟΔΗΛΑΤΟ" ΜΕ ΟΡΜΗ ΚΑΙ ΠΑΘΟΣ

Φώτο: Ανδρέας Θωμόπουλος 

Του Πάρι Δόμαλη

Επιτέλους μετά από πολύ καιρό ολοκληρώνεται ένα μακρύ ταξίδι. Στον κόσμο του σινεμά που τόσο αγάπησα και ουδέποτε αποχωρίστηκα. Σήμερα ανέβηκε στο YouTube η ταινία μας, «Το Ποδήλατο».

«Δύο φίλοι θέλουν με ένα τέχνασμα να ξεγελάσουν τον αγοραστή ενός ποδηλάτου. Τίποτα όμως δεν πάει όπως το έχουν σχεδιάσει». 

Η ιδέα ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2019, όταν μια προσωπική ιστορία στάθηκε αφορμή για να γράψω το σενάριο. Έπειτα -ως σκηνοθέτης- μαζί με τον συμπαραγωγό, διευθυντή φωτογραφίας, συν-μοντέρ και πολλά ακόμα -μα πάνω απ’ όλα πολύ καλό φίλο πλέον- Marios Lantavos οργανώσαμε τα πάντα. Βρήκαμε τα παιδιά που θα έπαιζαν και αρχίσαμε πρόβες, ρυθμίζοντας όσο το δυνατόν περισσότερες παραμέτρους. Δεν ξέραμε πολλά πράγματα, είμασταν πρωτοετείς στη Hellenic Cinema and Television School Stavrakos / Σχολή Σταυράκου (OFFICIAL). Το πρώτο lockdown διέκοψε απότομα τα σχέδιά μας όταν υπολογίζαμε Απρίλιο 2020 να κάνουμε τα γυρίσματα. Έγιναν τελικώς τον Ιούνιο 2020 κάτω από πολύ πιεστικές συνθήκες. Σ’ ένα τριήμερο -στην οδό Διοχάρους και ένα απόγευμα στο Σκοπευτήριο- κάναμε το γύρισμα. Το μοντάζ ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2020 και διεκόπη πάλι λόγω lockdown. Και ένα χρόνο αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2021 ολοκληρώθηκε. 

Η συνεργασία με όλη την ομάδα ήταν πραγματικά πολύ ωραία, περάσαμε φανταστικά! Γελάσαμε, μάθαμε πράγματα, συνεργαστήκαμε, δοκιμαστήκαμε και εν τέλει καταφέραμε να φτιάξουμε και μια ταινία μικρού μήκους. Δεν κρίνω το αποτέλεσμα. Καλύτερα ας το κάνουν άλλοι. Προσωπικά πέρασα πολύ όμορφα και θέλω να ευχαριστήσω όλους όσοι βοήθησαν. Όλα τα παιδιά, ένα προς ένα. Τους ηθοποιούς μας Phil Pantos, Thomas Mytaloulis, Orestis Drandakis, τον αγαπημένο αδερφό μου, Panos Domalis, που εμφανίζεται σ’ έναν ακόμη ρόλο, τους Alex Lagadinos και Ανδρέας Μάρκου στον ήχο, τον Andrew Thomopoulos που έβγαλε τις πολύ ωραίες φωτογραφίες και τα behind the scenes βίντεο, την Olga Thomopoulou που βοήθησε στα ρούχα καθώς καθώς και την Κατερίνα Γκρίτζιου που επιμελήθηκε τους υπότιτλους. Ακόμα όσους φίλους συνεισέφεραν ιδέες, μοιράστηκαν σκέψεις, σχολίασαν, ήρθαν στις πρόβες, βοήθησαν. Θα μου επιτρέψετε να κάνω μια ξεχωριστή μνεία στους γονείς μου που παρότι δεν είναι άμεσα εμπλεκόμενοι στην ταινία, ήταν ανυπολόγιστη η βοήθειά τους.

Και φτάσαμε σήμερα, 3 Ιανουαρίου 2022 να κυκλοφορεί η ταινία. «Το Ποδήλατο» είναι κάτι που -τον Ιανουάριο του 2020- έκανα σαν τρελός για να το φτιάξουμε. Ήμουν παθιασμένος με την ιδέα. Τα πλάνα, οι διάλογοι, η αφήγηση, οι λεπτομέρειές της με προβλημάτιζαν μέρα-νύχτα. Δεν μου άφηναν σχεδόν καθόλου χρόνου να ασχοληθώ με τα μαθήματα του πρώτου εξαμήνου στη Νομική, κατά συνέπεια πέρασα μόνο δύο μαθήματα, στο δε δεύτερο εξάμηνο, όπου και έγιναν τα γυρίσματα, δεν τόλμησα καν να δώσω εξετάσεις. Παρ’ όλα αυτά θεωρώ ότι άξιζε τον κόπο και την αναμονή. Σκέφτηκα αρκετές φορές, ομολογώ, να παρατήσω το project, να μη το ολοκληρώσουμε ποτέ. Στο μεταξύ προέκυψαν άλλες δουλειές, τελείως διαφορετικές ασχολίες, ο covid μας απομάκρυνε. Όμως ακολουθώντας τη συμβουλή των κοντινών μου ανθρώπων αποφάσισα να την τελειώσουμε. Όπερ και εγένετο. Την παραδίδουμε σε εσάς πλέον ελπίζοντας να σας αρέσει. Ελπίζουμε όμως να μας κάνετε σχόλια, παρατηρήσεις, να βρείτε λάθη και να συζητήσουμε πάνω στην ταινία και σε κάποια θέματα που θίγει. Αυτό είναι που μετράει στην τελική. Την αφήνουμε να ταξιδέψει λοιπόν… 

Σας παρακαλώ αποφύγετε την προβολή σε κινητό, χάνεται όλη η εμπειρία. Προτιμήστε τον υπολογιστή και ιδανικά την τηλεόραση. Επίσης δείτε πρώτα την ταινία και μετά το behind the scenes βίντεο που θα βρείτε στο κανάλι μας. 

Η ταινία αφιερώνεται στον αδερφικό φίλο, Ακύλα Ζαχαριάδη, που έφυγε από κοντά μας τον Οκτώβριο του 2021. Χωρίς τον Ακύλα πολλά πράγματα στη ζωή μου θα ήταν τελείως διαφορετικά. Του οφείλω πολλά. Και το εννοώ. Θα τον θυμόμαστε και θα τον μνημονεύουμε για πάντα. 

Καλή προβολή!

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Μια "τράπουλα" (2019) κι ένα "Ποδήλατο" είναι αρκετά για να πορευτεί ο Πάρις Δόμαλης στο Σινεμά ο Παράδεισος. 

Όπου Παράδεισος εδώ ίσον ήθος, εργατικότητα, ανοιχτοσύνη, ακροβασία, αλήθεια. 

Την αλήθεια του καταθέτει ο Πάρις Δόμαλης και το πάθος του για ζωή και δημιουργία, είτε κάνει ταινίες είτε πραγματικά εναλλακτικές συνεντεύξεις για τον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο. 

Έχει άποψη ακέραιη, κριτική σκέψη, διεισδυτική ματιά, κοφτερό πνεύμα. Και βέβαια νιάτα, που τα χαίρεται. Αλίμονο σε άλλους νέους...

Για την ηλικία του έχει κάνει και κάνει πάρα πολλά. Του εύχομαι να συνεχίσει με την ίδια ορμή, ακάθεκτος, πιστός στις αρχές του και στα οράματά του. 

Νέοι σαν αυτόν, αλλά και τον αδελφό του Πάνο που παίζει στην ταινία, μας ζωογονούν. 

Και βέβαια η κουβέντα μαζί τους είναι μια απόλαυση. 

Παίδες έρρωσθε! 

Μνημονεύουμε και τον Ακύλα, που έφυγε άωρα από κοντά μας. 

Ένας νέος - ποταμός! 

Θα τον θυμόμαστε. 

Ο ...ΑΒΑΘΗΣ "ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ" ΤΗΣ ΓΕΛΕΝΑ ΠΟΠΟΒΙΤΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Η ταινία «Ο άνθρωπος του Θεού» της Γελένα Πόποβιτς, μια ταινία για τον Άγιο Νεκτάριο, «σπάει ταμεία», παρ’ ότι έχει – κυρίως - αρνητικές κριτικές. 

Ένα ερώτημα που πρέπει να τεθεί από την αρχή είναι: Σε ποιους απευθύνεται η ταινία; Σε πιστούς ή σε απίστους; Σε σινεφίλ ή σε ανυποψίαστους θεατές; Στην οικουμένη ή στις ορθόδοξες χώρες; 

Η ταινία μάλλον ξεκίνησε με μια …χολιγουντιανή λογική. Μίκι Ρουρκ, Αλεξάντερ Πετρόφ, εγχώριοι (έλληνες) ηθοποιοί – σταρ, έστω και σε ένα πλάνο, Πράισνερ στη μουσική κ.ο.κ.

Επομένως υπήρχε μια πρόθεση «ανοιχτότητας», η οποία ακυρώθηκε από το φτωχό αποτέλεσμα. Ένα αποτέλεσμα που βρήκε αμέσως το κοινό του: τους «ευσεβείς» και «φιλάγιους». Μια βιογραφία που επικεντρώθηκε στην αδικία που βρήκε τον Άγιο και πήρε μια μορφή καταγγελίας. 

Σκεπτόμουν ότι τόσο κάποιοι εκ των παραγωγών της ταινίας, όσο και άλλοι που παρότρυναν τους πιστούς να σπεύσουν να δουν – βλέπε να στηρίξουν – την ταινία, έχουν ως βίωμά τους την πρακτική που τάχα καταγγέλλουν: συκοφαντίες, αδικίες, υπόγειες διαδρομές… 

Η ταινία θα έπρεπε να απευθύνεται σε όλους! Αλλά αυτό προϋποθέτει μιαν άλλη θέαση του θέματος. Πιο ψαγμένη και πιο ποιητική. Στην ταινία όλα ήταν προβλέψιμα και επιφανειακά. Βάθος δεν υπήρχε. Μια σοβαροφάνεια περιφερόταν στις σκηνές, στα πλάνα και τις εκφράσεις. 

Τα αγγλικά των ελλήνων ηθοποιών ήταν ανυπόφορα. Δεν κάνεις μια διεθνή παραγωγή με τέτοια προφορά. Με όρους κινηματογραφικούς η ταινία συνιστά συντηρητισμό. Δεν προσφέρει κάτι, δεν προάγει κάτι.

Όμως, η υπερεκχειλίζουσα «ευσέβεια» ήταν αρκετή για να …εκστασιαστούν οι πιστοί, οι οποίοι, μάλιστα, δεν έχασαν την ευκαιρία να αντιπαρατεθούν με όσους άσκησαν κακή κριτική, προσάγοντας έως και αστεία επιχειρήματα. 

«Παιδιά του Διαφωτισμού», οι συγκεκριμένοι κριτικοί – δημοσιογράφοι, οπότε τι περιμένετε; Μας είπαν οι παραδοσιοκράτες. Κι έτσι ξεκίνησε πάλι ένας αστείος «πόλεμος» μεταξύ Δύσης και Ανατολής.

Χάθηκε μια ευκαιρία… Για μια ταινία που θα ένωνε, δεν θα δίχαζε, που θα έδινε ένα τόνο αληθινής – και όχι επίπλαστης – πνευματικότητας, που θα έφερνε την αγιότητα δυναμικά στο κάδρο του σινεμά, αλλά με ένα …μετέωρο βήμα… Αγιότητα μετεωριζόμενη κι όχι οριζόμενη. 

Το σινεμά έχει άλλους όρους, που πρέπει, όχι να τους δεχθείς, αλλά να τους εξελίξεις. 

Μια ταινία για ένα Άγιο στις μέρες μας είναι πολύ δύσκολη υπόθεση! Απαιτεί γερό οπλισμό και …ελεύθερη κατάδυση. 

«Ο άνθρωπος του Θεού» ήταν προδιαγεγραμμένος… Συναισθηματικούλης και άρα λίγος…

Η ΤΑΙΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΝΕΚΤΑΡΙΟ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΗ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ (1969)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

mikropragmata.gr

Σε λίγες μέρες βγαίνει στους κινηματογράφους η πολυδιαφημισμένη ταινία της Yelena Popovic «Ο άνθρωπος του Θεού», που αναφέρεται στον Άγιο Νεκτάριο, τον Άγιο του 20ου αιώνα. Έτσι, μας έρχεται αυθόρμητα στο νου μια άλλη ελληνική κινηματογραφική ταινία: «Ο Άγιος Νεκτάριος – ο προστάτης των φτωχών» του 1969, σε παραγωγή Τζέϊμς Πάρις. 

 Ένα κοινωνικό δράμα σε σκηνοθεσία του σπουδαίου Γρηγόρη Γρηγορίου και σενάριο Κικής Σεγδίτσας και Αντώνη Δαυίδ. Το σενάριο κινείται σε δύο χρόνους, στη σύγχρονη εποχή και με φλας μπακ στη ζωή του Αγίου Νεκταρίου. 

Στους βασικούς ρόλους: 

- Χρήστος Πολίτης, Άγιος Νεκτάριος 

- Ανδρέας Μπάρκουλης, Τάσος Μαντάς 

- Βέρα Κρούσκα, Βέρα Μαντά. 

Παίζουν ακόμα ο Στέφανος Στρατηγός, ο Μάκης Ρευματάς και αρκετοί άλλοι ηθοποιοί. 

Η ταινία στην πρώτη της προβολή έκοψε 93.443 εισιτήρια και ήλθε 62η σε σύνολο 99 ταινιών της περιόδου. Πρόκειται για τη δεύτερη κατά σειρά ταινία στην οποία ο Ανδρέας Μπάρκουλης υποδύεται έναν ρόλο με το όνομα "Μαντάς". Η άλλη ήταν η δημοφιλής ταινία "Τζένη – Τζένη". 

Η ταινία γυρίστηκε 8 χρόνια μετά την επίσημη αγιοκατάταξη του Αγίου Νεκταρίου από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, επί Πατριάρχου Αθηναγόρου. 

Η υπόθεση της ταινίας έχει ως εξής και δικαιώνει, θα λέγαμε, το «θαυματουργός» που συνοδεύει μέχρι σήμερα τον Άγιο Νεκτάριο. 

Μια χορεύτρια, η Βέρα, είναι παντρεμένη μ’ έναν πυρηνικό επιστήμονα, τον Τάσο. Η ίδια πάσχει από σκλήρυνση κατά πλάκας και βρίσκεται σε πολύ δύσκολη κατάσταση. Σ’ ένα εκκλησάκι της Αίγινας, σύμφωνα με φήμες, συμβαίνουν υπερφυσικά πράγματα. Αληθινά θαύματα. Πρόεδρος της κοινότητας είναι ο πατέρας του Τάσου, έτσι ο δεύτερος έχει την ευκαιρία να ζήσει από κοντά πολλά ανάλογα περιστατικά. Η κατάκοιτη Βέρα διαβάζει τη βιογραφία του Αγίου Νεκταρίου, πολιούχου Αγίου του νησιού, τη ζωή του οποίου παρακολουθούμε παράλληλα. Αυτό συντελεί στην ενδυνάμωση της θρησκευτικής πίστης, τόσο της ηρωίδας, όσο και του συζύγου της. Μια νεότερη διάγνωση αλλάζει τα δεδομένα, και η Βέρα με μια χειρουργική επέμβαση θεραπεύεται εντελώς. 

Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι στην ταινία …μπλέκεται η πίστη με την επιστήμη, αφού η ηρωίδα που χρήζει ιάσεως είναι σύζυγος πυρηνικού επιστήμονα στο Δημόκριτο. Η σχέση της με τον Άγιο ξεκινάει από την ανάγνωση του βίου του. 

Παρά τον …αναπόφευκτο μελοδραματισμό της υπόθεσης, η ταινία στα χέρια του έμπειρου σκηνοθέτη Γρηγόρη Γρηγορίου αποκτά ανθρωπιά και χαρακτηρίζεται από λεπτές ψυχολογικές αποχρώσεις. Το κομμάτι που αφορά στη ζωή του Αγίου, είναι άψογα κινηματογραφημένο και αποτελεί από μόνο του ένα ντοκιμαντέρ για τον Άγιο. 

Ο Χρήστος Πολίτης, ο ζεν πρεμιέ της εποχής, με την καθοδήγηση του Γρηγόρη Γρηγορίου, ανταποκρίνεται με ταλέντο στην ενσάρκωση του Αγίου, από τη νεαρή του ηλικία μέχρι τα γεράματά του. Μάλιστα, με πειστικότητα υπηρετεί και το λειτουργικό κομμάτι της ταινίας, που αφορά στις Ακολουθίες της Εκκλησίας τις οποίες τελεί υποδυόμενος τον Άγιο. 

Επίσης, η ταινία έχει καταγράψει προσκύνημα στο μοναστήρι του Αγίου Νεκταρίου στην Αίγινα, με τους χιλιάδες πιστούς και τον Ανδρέα Μπάρκουλη και την Βέρα Κρούσκα ανάμεσά τους. 

Η ταινία ανήκει πλέον στην εταιρία Καραγιάννης-Καρατζόπουλος και έχει να προβληθεί στην τηλεόραση 20 χρόνια. 

Με τη νέα ταινία, της Yelena Popovic, ο Άγιος Νεκτάριος κατακτά ένα κινηματογραφικό ...ρεκόρ, καθώς είναι ο μοναδικός Άγιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας για τον οποίο έχουν γυριστεί δύο ταινίες, σε διάστημα 50 ετών.

"ΤΟΥ ΚΟΛΥΜΠΗΤΗ" - Η ΤΑΙΝΙΑ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ANIMATION

Του Κολυμπητή (1985) - Στράτος Στασινός, Νάσος Μυρμηρίδης (Stasinos, Myrmiridis)

Έγχρωμη ταινία με κινούμενες κούκλες 

Η ταινία σταθμός στο ελληνικό animation (stop motion), χρειάστηκε 3½ χρόνια για να ολοκληρωθεί, και βασίστηκε στους στίχους ενός δημοτικού τραγουδιού της Ηπείρου (Σενάριο: Κώστας Παπαγεωργίου). Αφηγείται με αλληγορία τη δραματικότητα των ανθρώπινων σχέσεων.

Tο σενάριο της ταινίας βασίστηκε στο δημοτικό τραγούδι–παραλογή «του κολυμπητή». O μύθος του παλικαριού που βουτάει αναζητώντας το χαμένο δαχτυλίδι, με ρίζες αρχαίες αν θυμηθούμε το Θησέα που βούτηξε στη θάλασσα για να βρει το δαχτυλίδι του Mίνωα και ν’ αποδείξει ότι είναι γιος του Aιγέα, συναντάται έκτοτε, σε πολλές χώρες. Aπό τις παραλλαγές των μύθων που υπάρχουν στο βιβλίο «Παραλογές» του Nικόλαου Πολίτη, έγινε μια επιλογή για την ανάπτυξη της ιστορίας «του κολυμπητή». 

Τα σκηνικά που αναπαριστούν ένα ηπειρώτικο τοπίο, είναι του Στ. Στασινού και του Γ. Αγγελόπουλου και τα κουστούμια της Ε. Χειλαδάκη. 

Στο φιλμ τραγουδούν η Σ. Γιαννάτου και ο Γ. Σαμσιάρης. Η μουσική είναι του Ν. Τάτση. 

Η ταινία κέρδισε το Α' Βραβείο Καλύτερης ταινίας Μικρού Μήκους στο ΦΕΚ 1985 και το αντίστοιχο βραβείο από την ΠΕΚΚ. Επίσης κέρδισε Κρατικό βραβείο Μικρού Μήκους την ίδια χρονιά.

 

ΤΟΥ ΚΟΛΥΜΠΗΤΗ - ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΗΘΟΠΟΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗ ΖΕΡΒΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΖΩΓΡΑΦΟ ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΡΟΥΧΗ

Ο γνωστός και αγαπημένος ηθοποιός Παντελής Ζερβός, ο καθαρότατος παπα – Φώτης της «Μανταλένας», ήταν παιδί ιερέως. 

Ο Π. Ζερβός γεννήθηκε λίγο πριν από τα Χριστούγεννα του 1908 στην Περαχώρα Λουτρακίου. Τη μητέρα του την έχασε 4 μόλις χρόνων, ενώ ο ιερέας πατέρας του πέθανε όταν ο Παντελής ήταν 8 ετών! Αντιμετώπισε μύριες δυσκολίες ως ορφανό παιδί, αλλά οπλισμένος με ακατάβλητη θέληση τα κατάφερε κι έγινε ένας από τους σημαντικότερους ηθοποιούς της γενιάς του. 

Το ενδιαφέρον είναι ότι έχουμε ένα θαυμάσιο πίνακα της οικογένειας του ηθοποιού Παντελή Ζερβού, που αποτελεί καρπό της νεανικής περιόδου του Γιάννη Τσαρούχη (1935). 

Ο γνωστός ηθοποιός απεικονίζεται σε παιδική ηλικία να κάθεται στα γόνατα της μητέρας του, περιστοιχισμένος από τον ιερωμένο πατέρα και τα αδέλφια του στο πρώιμο αυτό έργο του μεγάλου έλληνα ζωγράφου. 

Προφανώς ο Τσαρούχης ήξερε την περιπέτεια της οικογενείας του Παντελή Ζερβού και αποφάσισε να την φιλοτεχνήσει ακέραιη ενώ οι γονείς είχαν φύγει προ πολλού από την ζωή. 

Ένας πίνακας σαν φωτογραφία εποχής. Με τα μέλη της οικογένειας σε επίσημη στάση, να μας κοιτάζουν μεγαλόπρεπα μέσα στην ταπεινοσύνη τους. 

Π.Α.Α.

Ο Παντελής Ζερβός ως παπα - Φώτης στην ταινία "Μανταλένα" με την Αλίκη Βουγιουκλάκη