ΤΟ ΤΡΟΠΑΡΙΟ ΤΗΣ ΚΑΣΣΙΑΝΗΣ ΣΕ ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΩΣΤΗ ΠΑΛΑΜΑ ΚΑΙ ΜΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΗΝΑΚΑΚΗ (ΒΙΝΤΕΟ)

Πασχαλινή συναυλία της Συμφωνικής Ορχήστρας και της Χορωδίας Δήμου Αθηναίων.

22 Απριλίου 2019 - Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο "Μαρία Κάλλας". 

Δημήτρης Μηνακάκης: Ορατόριο "Προs το Εκούσιον Πάθοs" (Απόσπασμα) 

V. Τροπάριον της Κασσιανής σε απόδοση Κωστή Παλαμά 

Σολίστ: Αντωνία Καλογήρου (σοπράνο), Ινέs Ζήκου (μέτζο σοπράνο), Αντώνns Κορωναίοs (τενόροs) Τάσοs Αποστόλου (βαθύφωνοs) 

• Αφηγητήs: Αλέξηs Κωστάλαs 

• Διδασκαλία Χορωδίαs: Σταύροs Μπερήs 

Μουσική διεύθυνση: Ελευθέριοs Καλκάνns 

Λιμπρέτο Βασισμένο σε Ύμνους της Μ. Εβδομάδας: Γιάννης Χριστόπουλος 

 

ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΗΝΑΚΑΚΗ: ΑΠΟ ΤΑ ΠΕΝΤΕ ΙΤΑΛΙΚΑ ΣΟΝΕΤΑ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ (ΒΙΝΤΕΟ)

Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος), παρουσίασε την εκδήλωση με τίτλο: «Ύμνος Παθητικός για τον Διονύσιο Σολωμό», την Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2026, στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής», στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, που είναι η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του μεγάλου ποιητή Διονυσίου Σολωμού. Η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας καθιερώθηκε το 2017 από το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών και επικυρώθηκε από την UNESCO το 2025, με σκοπό την ανάδειξη της διαχρονικής συμβολής της ελληνικής γλώσσας στον παγκόσμιο πολιτισμό. 

Στην εκδήλωση παρουσιάστηκε σε πρώτη εκτέλεση το έργο του συνθέτη Δημήτρη Μηνακάκη OR CHE RIDE LA TERRA E IL MARE E IL CIELO, από τα Πέντε ιταλικά σονέτα του Διονυσίου Σολωμού, για φωνή και πιάνο. Ένα έργο που γράφτηκε ειδικά για την εκδήλωση αυτή. 

Δάφνη Πανουργιά, σοπράνο 

Μάριος Καζάς, πιάνο 

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, απαγγελία του ποιήματος στα ελληνικά ("Γελούν η γης, η θάλασσα κι ο ουρανός" - Μετάφραση; Γιώργος Κεντρωτής) 

[OR CHE RIDE LA TERRA E IL MARE E IL CIELO] 

Or che ride la terra e il mare e il cielo 

Al sol che vibra suoi raggi fiammanti, 

Nè più, grazie di Dio, di tema il gelo 

Fa chiusi i cuori e pallidi i sembianti. 

E quai rose a rugiada in su lo stelo 

S’apron di gioia gli animi tremanti, 

Io posso alfin di poesia dar velo 

A quei pensier che mi veranno avanti. 

Oh salve, o vita! or che ciascuno gaude 

Senza tema o sospetÝ, a te il mio verso 

Caldo tributo intuonerà di laude. 

Or che paura il canto non mi vieta, 

Sarà il mio carme di dolcezza asperso, 

E tu, o vita, sorridi al tuo Poeta.

 

ΤΡΙΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΗΝΑΚΑΚΗ ΣΕ ΠΟΙΗΣΗ ΑΘΟΥ ΔΗΜΟΥΛΑ (ΒΙΝΤΕΟ)

Το Καλλιτεχνικό Σύνολο "Πολύτροπον" (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) πραγματοποίησε την Τετάρτη 1 Οκτωβρίου 2025, στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, μια εκδήλωση - αφιέρωμα στον ποιητή Άθω Δημουλά (1921-1985), με αφορμή την συμπλήρωση 40 χρόνων από το θάνατό του. 

Το πρώτο μέρος της εκδήλωσης περιλάμβανε ομιλίες για το ξεχωριστό έργο του Άθου Δημουλά και ακολούθησε το μουσικό μέρος, όπου παρουσιάστηκε για πρώτη φορά μελοποιημένη ποίηση του από τους  συνθέτες Δημήτρη Μηνακάκη, Θεοδώρα Μαγγίνα και Φένια Παπαδόδημα. 

Ο σπουδαίος σύγχρονος συνθέτης Δημήτρης Μηνακάκης μελοποίησε τρία ποιήματα του Άθου Δημουλά για φλάουτο, πιάνο και φωνή. 

Ερμήνευσαν οι:

Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι και το Duo Marcato:  Θεόδωρος Τοσουνίδης, φλάουτο και  Γιώργος Μαρκάλας, πιάνο. Απαγγελία: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος και Roni Bou Saba (στα αραβικά, σε δική του μετάφραση). 

Τα ποιήματα είναι τα εξής: 

Απώλειες

Μυκήναι

Ο Ηνίοχος των Δελφών. 

Παραθέτουμε στη συνέχεια τα ποιήματα και το σχετικό βίντεο. 

Μυκήναι 

Δε θλίβομαι για ό,τι χάθηκε. Η τωρινή 

μορφή δε θέλω να χαλάσει, αυτή 

που - έτσι άνετα - χαίρομαι. Και 

φοβάμαι ακόμη των χεριών μου 

το άγγιγμα στις πέτρες τούτες 

μην επιτείνει τη φθορά, μην επισπεύδει 

των ερειπίων την ερείπωση. Σαν 

εγώ να ’μαι που, έπειτ’ απ’ άλλα τόσα χρόνια 

θα ξανάρθω, στου Αγαμέμνονα και του Αιγίσθου 

το παλάτι - έτσι άνετα - να ξαναμπώ.

Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Ο Ηνίοχος των Δελφών 

Όταν σε είδα δεν ερώτησα 

τί ακριβώς στα χέρια σου κρατούσες. 

Αμέσως ένιωσα πως οδηγείς 

κάτι πολύ σημαντικό. Της περιωπής 

του άρματος του ήλιου. 

Η προσοχή σου δεν μπορούσε 

έτσι να δίνονταν σε τίποτε 

φθαρτό και γήινο. Κατ’ υψηλό, 

κάτι μοναδικό έδειχνες πως ελέγχεις. 

Και η γαλήνη σου έδειχνε 

πως ήσουν γεννημένος 

για τη μοναδικότητα αυτή.

Duo Marcato: Θεόδωρος Τοσουνίδης, φλάουτο και Γιώργος Μαρκάλας, πιάνο 

ΜΙΑ ΣΠΟΥΔΗ ΣΤOΝ ΑΘΩ ΔΗΜΟΥΛΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ "ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ" (ΒΙΝΤΕΟ)

Το Καλλιτεχνικό Σύνολο "Πολύτροπον" (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) παρουσιασίασε την Τετάρτη 1 Οκτωβρίου 2025, στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, ένα αφιέρωμα στον ποιητή Άθω Δημουλά (1921-1985), με αφορμή την συμπλήρωση 40 χρόνων από το θάνατό του. 

Ομιλητές ήσαν οι: 

Έλση Δημουλά 

Αντώνης Σκιαθάς 

Βασιλική Δημουλά 

Άθως Δημουλάς 

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 

Ποιήματα του Άθου Δημουλά στα Αραβικά διάβασε σε δική του μετάφραση, ο φιλόλογος και δάσκαλος της Αραβικής γλώσσας, Roni Bou Saba. 

Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά μελοποιημένη ποίηση του Άθου Δημουλά από τους συνθέτες: Δημήτρη Μηνακάκη, Θεοδώρα Μαγγίνα και Φένια Παπαδόδημα. 

Ερμήνευσαν: 

Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 

Θεόδωρος Τοσουνίδης, φλάουτο 

Γιώργος Μαρκάλας, πιάνο 

Θεοδώρα Μαγγίνα, πιάνο - τραγούδι

Φένια Παπαδόδημα, πιάνο - τραγούδι

Δημήτρης Καραδήμας, απαγγελία

Παραγωγή: Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον»

Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

     

ΑΠΟΨΕ Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΘΩ ΔΗΜΟΥΛΑ ΣΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

Το Καλλιτεχνικό Σύνολο "Πολύτροπον" (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) διοργανώνει σήμερα  Τετάρτη 1 Οκτωβρίου 2025, και ώρα 7 μ.μ.  στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, μια εκδήλωση - αφιέρωμα στον ποιητή Άθω Δημουλά (1921-1985), με αφορμή την συμπλήρωση 40 χρόνων από το θάνατό του. 

Ομιλητές: 

Έλση Δημουλά 

Αντώνης Σκιαθάς 

Βασιλική Δημουλά 

Άθως Δημουλάς 

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 

Ποιήματα του Άθου Δημουλά στα Αραβικά θα διαβάσει, σε δική του μετάφραση, ο φιλόλογος και δάσκαλος της Αραβικής γλώσσας, Roni Bou Saba. 

Θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά μελοποιημένη ποίηση του Άθου Δημουλά από τους συνθέτες: Δημήτρη Μηνακάκη, Θεοδώρα Μαγγίνα και Φένια Παπαδόδημα. 

Ερμηνεύουν: 

Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 

Θεόδωρος Τοσουνίδης, φλάουτο 

Γιώργος Μαρκάλας, πιάνο 

Θεοδώρα Μαγγίνα, πιάνο - τραγούδι

Φένια Παπαδόδημα, πιάνο - τραγούδι

Δημήτρης Καραδήμας, απαγγελία

Παραγωγή: Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον»

Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Είσοδος ελεύθερη

Παραθέτουμε το πρόγραμμα της εκδήλωσης. 

ΑΘΩΣ ΔΗΜΟΥΛΑΣ ΜΕΛΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΗΝΑΚΑΚΗ

Το Καλλιτεχνικό Σύνολο "Πολύτροπον" (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) διοργανώνει την  Τετάρτη 1 Οκτωβρίου 2025, και ώρα 7 μ.μ.  στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, μια εκδήλωση - αφιέρωμα στον ποιητή Άθω Δημουλά (1921-1985), με αφορμή την συμπλήρωση 40 χρόνων από το θάνατό του. 

Το πρώτο μέρος της εκδήλωσης περιλαμβάνει ομιλίες για την Ποιητική του Άθου Δημουλά, ενώ στο δεύτερο μέρος θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά μελοποιημένη ποίηση του Άθου Δημουλά από τους συνθέτες: Δημήτρη Μηνακάκη, Θεοδώρα Μαγγίνα και Φένια Παπαδόδημα. 

Ο καταξιωμένος συνθέτης Δημήτρης Μηνακάκης συνέθεσε τρία τραγούδια σε ποίηση Α. Δημουλά, για σοπράνο, πιάνο και φλάουτο. Πρόκειται για τα ποιήματα: "Απώλειες", "Μυκήναι" και "Ο Ηνίοχος των Δελφών". 

Θα ερμηνεύσουν η Δάφνη Πανουργιά και το Duo Marcato: Θεόδωρος Τοσουνίδης, φλάουτο  και Γιώργος Μαρκάλας, πιάνο. 

Το Duo Marcato ιδρύθηκε από τους δύο εκτελεστές με βάση την έμπνευση που απέκτησαν από την εργογραφία του συνθέτη Δημήτρη Μηνακάκη, του οποίου έργα μελετούν εις βάθος, εκτελούν σε εκδηλώσεις και ρεσιτάλ και ηχογραφούν. Ο Θ. Τοσουνίδης ετοιμάζει την διδακτορική του διατριβή πάνω στην εργογραφία του φλάουτου του συνθέτη στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας υπό την επίβλεψη της καθηγήτριας Κατερίνας Τσεντς.

Η Δάφνη Πανουργιά έχει τραγουδήσει επανειλημμένως έργα του Δημήτρη Μηνακάκη, αρκετά από τα οποία ο συνθέτης έγραψε για πρωτότυπες παραγωγές του Καλλιτεχνικού Συνόλου "Πολύτροπον". 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΡΚΑΛΑΣ 

Γεννήθηκε στην Τρίπολη το 1979. Ξεκίνησε τις μουσικές του σπουδές στο Απολλώνιο ωδείο Τρίπολης από όπου απέκτησε τα πτυχία Αρμονίας και Ωδικής και συνέχισε στο Σύγχρονο Ωδείο Θεσσαλονίκης (στην τάξη της Fillipina Filipova) όπου απέκτησε Δίπλωμα Πιάνου αποσπώντας το β’ βραβείο. Είναι πτυχιούχος του τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας με ειδικότητα στο πιάνο (στην τάξη της Τατιάνας Παπαδοπούλου) και κάτοχος Master Degree στο σολιστικό πιάνο από το τμήμα Musical Arts του New Bulgarian University της Σόφιας στην τάξη της Milena Mollova (μαθήτρια του θρυλικού πιανίστα Emile Gilels). Έχει παρακολουθήσει σεμινάρια πιάνου στην Ελλάδα και στο εξωτερικό με τους Nikolai Petrov (Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης) ,Martino Tirimo (Αγγλία), Νίκο Λούκο ( Σύγχρονο Ωδείο Θεσσαλονίκης), Νίκο Τασόπουλο (Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης), Τατιάνα Παπαγεωργίου σε έργα του Μ.Θεοδωράκη για πιάνο (και συμμετοχή στην τελική συναυλία σε α' εκτέλεση στη βόρεια Ελλάδα), Αlexei Lubimov (Αυστρία), C.Tanski (Αυστρία) κ.α, καθώς και σεμινάρια μουσικής δωματίου. Έχει δώσει ατομικά ρεσιτάλ πιάνου και μουσικής δωματίου τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Τα τελευταία χρόνια εργάζεται ως μόνιμος καθηγητής πιάνου στο Μουσικό Σχολείο Παλλήνης. 

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΤΟΣΟΥΝΙΔΗΣ 

Γεννήθηκε στην Κοζάνη από όπου πήρε τα πρώτα μαθήματα μουσικής στο Σύγχρονο Κέντρο Μουσικών Σπουδών. Το 1999 σε ηλικία 14 ετών, κέρδισε το πρώτο βραβείο σε πανελλήνιο διαγωνισμό μουσικής. Το 2001 πήρε δίπλωμα φλάουτου με άριστα παμψηφεί και πρώτο βραβείο από το Μουσικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης με καθηγητή τον Dieter Vogt. Την ίδια χρονιά έλαβε μέρος στον διαγωνισμό μουσικής της Βασιλικής Ακαδημίας του Λονδίνου, από όπου απέσπασε βραβείο και τιμητική διάκριση από απεσταλμένο της  Μεγαλειοτάτης του Ηνωμένου Βασιλείου. Το 2003 με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών της Ελλάδος, έγινε δεκτός στο Πανεπιστήμιο του Debrecen, από όπου αποφοίτησε με τον τίτλο του Master of Music in Flute Performance and Teacher. Το 2013 γίνεται δεκτός στην Ακαδημία Ferenc Liszt της Βουδαπέστης από όπου θα λάβει μεταπτυχιακό τίτλο ειδίκευσης με αντικείμενο την εκτέλεση αναγεννησιακής, μπαρόκ και κλασικής περιόδου της μουσικής. Εργάζεται ως μόνιμος καθηγητής φλάουτου στο Μουσικό Σχολείο Αθήνας.

 

Τον Ιούνιο/Ιούλιο 2025 παρουσιάστηκε ένα τετράπτυχο αφιέρωμα στον συνθέτη, εκτελεστή, παιδαγωγό και συγγραφέα Δημήτρη Μηνακάκη από την «Εγνατία Οδό», του Τρίτου Προγράμματος της ΕΡΤ, με τον Γιώργο Ντόβολο. 

Στην εκπομπή ακούστηκαν σε πρώτη πανελλήνια και παγκόσμια εκτέλεση έργα του Δ. Μηνακάκη για φλάουτο και πιάνο. Η κυκλοφορία του πρώτου δίσκου, με έργα τα οποία ακούστηκαν στην εκπομπή, θα γίνει τον Νοέμβριο του 2025 από το Marcato Duo (Θεόδωρος Τοσουνίδης-φλάουτο, Γιώργος Μαρκάλας-πιάνο). 

Η συνθετική πορεία του Δημήτρη Μηνακάκη αντικατοπτρίζει έντονες επιρροές από τη Βυζαντινή μουσική, τη λόγια Ελληνική παράδοση, και τον ύστερο ευρωπαϊκό μοντερνισμό. Οι συνισταμένες αυτές αφομοιώνονται και εξελίσσονται διαρκώς στο προσωπικό του ύφος. Ως εκτελεστής, ανέπτυξε πολύπλευρη δραστηριότητα τόσο στο χώρο της Βυζαντινής μουσικής ως ιεροψάλτης, όσο και σε αυτόν της Ευρωπαϊκής μουσικής, ως διευθυντής χορωδίας και ορχήστρας. Σπουδαίος παιδαγωγός, ανδρώθηκαν στα χέρια του γενιές ολοκληρωμένων μουσικών προσωπικοτήτων. Ο ίδιος συνεχίζει μέχρι σήμερα να παρουσιάζει πτυχές του συγγραφικού του έργου στο ευρύ κοινό στην προσπάθεια να μεταδώσει καρπούς της αγάπης του για την εις βάθος έρευνα της εν γένει μουσικής.

Παραθέτουμε, στη συνέχεια, την συνέντευξη του Δημήτρη Μηνακάκη στον Γιώργο Ντόβολο. 

 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΘΩ ΔΗΜΟΥΛΑ: Σαράντα χρόνια από τον θάνατό του

artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας 

Τετάρτη 1 Οκτωβρίου 2025, 7 μ.μ. 

Αίθουσα Διδασκαλίας της Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών 

Ομιλητές: 

Έλση Δημουλά 

Βασιλική Δημουλά 

Άθως Δημουλάς 

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 

Ποιήματα του Άθου Δημουλά στα Αραβικά από τον Roni Bou Saba 

Μελοποιημένη ποίηση του Άθου Δημουλά από τους συνθέτες: Δημήτρη Μηνακάκη, Θεοδώρα Μαγγίνα (Α΄εκτέλεση) 

Ερμηνεύουν: 

Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 

Θεόδωρος Τοσουνίδης, φλάουτο 

Γιώργος Μαρκάλας, πιάνο 

Παραγωγή: Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον»

Είσοδος ελεύθερη

Άθως Δημουλάς (1921-1985) 

Ο Άθως Δημουλάς γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο Πολιτικός Μηχανικός και συνέχισε τις σπουδές του με υποτροφίες στο εξωτερικό (Βέλγιο, Αγγλία, Γαλλία), ειδικευόμενος στις Στατικές Κατασκευές και τη Σιδηροδρομική. Μετά την επιστροφή του στην Αθήνα εργάστηκε ως πολιτικός μηχανικός και διευθυντής στους Σιδηροδρόμους. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1951 με την έκδοση της πρώτης του ποιητικής συλλογής που είχε τίτλο "Ποιήματα". Τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό βραβείο Ποίησης (1966 για τη συλλογή "Άλλοτε και αλλού"). Έργα του μεταφράστηκαν στα αγγλικά και τα πολωνικά. 

Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Άθου Δημουλά βλ. Αργυρίου Αλεξ., "Άθως Δημουλάς", στο "Η ελληνική ποίηση· η πρώτη μεταπολεμική γενιά", σ. 530. Αθήνα, Σοκόλης, 1982 και Γεράνης Στέλιος, "Δημουλάς Άθως", στη "Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας", τ. 6, Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ. [1968].

ΕΝΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΗΝΑΚΑΚΗ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ (ΒΙΝΤΕΟ)

Η συνθετική πορεία του Δημήτρη Μηνακάκη αντικατοπτρίζει έντονες επιρροές από τη Βυζαντινή μουσική, τη λόγια ελληνική παράδοση, και τον ύστερο ευρωπαϊκό μοντερνισμό. Οι συνισταμένες αυτές αφομοιώνονται και εξελίσσονται διαρκώς στο προσωπικό του ύφος. 

Ως εκτελεστής, ανέπτυξε πολύπλευρη δραστηριότητα τόσο στο χώρο της Βυζαντινής μουσικής ως ιεροψάλτης, όσο και σε αυτόν της Ευρωπαϊκής μουσικής, ως διευθυντής χορωδίας και ορχήστρας.

Σπουδαίος παιδαγωγός, ανδρώθηκαν στα χέρια του γενιές ολοκληρωμένων μουσικών προσωπικοτήτων. Ο ίδιος συνεχίζει μέχρι σήμερα να παρουσιάζει πτυχές του συγγραφικού του έργου στο ευρύ κοινό στην προσπάθεια να μεταδώσει καρπούς της αγάπης του για την εις βάθος έρευνα της εν γένει μουσικής.

Η εκπομπή 'Εγνατία Οδός", στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ, παρουσίασε ένα σημαντικό, τετράπτυχο αφιέρωμα στον συνθέτη Δημήτρη Μηνακάκη, σε επιμέλεια του παραγωγού της εκπομπής Γιώργου Ντόβολου. 

Ακούστε τις εκπομπές ΕΔΩ

Παραθέτουμε στη συνέχεια ένα βίντεο με την συνέντευξη του συνθέτη στον Γ. Ντόβολο. 

 

ΤΕΤΡΑΠΤΥΧΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΗΝΑΚΑΚΗ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ 

Κυριακή 29-06-25, 07.00-08.00 

Ερευνα-Παραγωγή-Παρουσίαση: Γιώργoς Ντόβολος 

“Ό,τι γράφω έχει ένα βυζαντινό άρωμα” -Τετράπτυχο Αφιέρωμα στον Δημήτρη Μηνακάκη. 

Κυριακή 29 Ιουνίου, Σαββατοκύριακο 05, 06 & Σάββατο 12 Ιουλίου 2025, στις επτά το πρωί, πάντα στο Τρίτο Πρόγραμμα. 

Σε αυτή την εκπομπή αλλά και τις τρείς επόμενες η Εγνατία Οδός συναντά τον Δημήτρη Μηνακάκη, συνθέτη, εκτελεστή, παιδαγωγό και συγγραφέα, εγκαινιάζοντας έτσι ένα νέο αφιέρωμα. 

Η συνθετική του πορεία αντικατοπτρίζει έντονες επιρροές από τη Βυζαντινή μουσική, τη λόγια ελληνική παράδοση, και τον ύστερο ευρωπαϊκό μοντερνισμό. Οι συνισταμένες αυτές αφομοιώνονται και εξελίσσονται διαρκώς στο προσωπικό του ύφος. Ως εκτελεστής, ανέπτυξε πολύπλευρη δραστηριότητα τόσο στο χώρο της Βυζαντινής μουσικής ως ιεροψάλτης, όσο και σε αυτόν της Ευρωπαϊκής μουσικής, ως διευθυντής χορωδίας και ορχήστρας. Σπουδαίος παιδαγωγός, ανδρώθηκαν στα χέρια του γενιές ολοκληρωμένων μουσικών προσωπικοτήτων. Ο ίδιος συνεχίζει μέχρι σήμερα να παρουσιάζει πτυχές του συγγραφικού του έργου στο ευρύ κοινό στην προσπάθεια να μεταδώσει καρπούς της αγάπης του για την εις βάθος έρευνα της εν γένει μουσικής.

Συντονιστείτε στο Τρίτο Πρόγραμμα 90,9 & 95,6 και διαδικτυακά (live ή on demand) στο ERT εcho.

ΤΟ "ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ" ΣΤΗΝ ΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ Η "ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ"

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Είναι γνωστό ότι η Εθνική Μουσική Σχολή στράφηκε "επί τας πηγάς", ήτοι στην ελληνική παράδοση, προκειμένου να αντλήσει "ύδωρ μετ' ευφροσύνης".

Πολλοί συνθέτες - και εκτός Εθνικής Μουσικής Σχολής - δανείστηκαν μελωδίες, μοτίβα, ρυθμούς, θέματα, από την βυζαντινή και την παραδοσιακή μας μουσική, και μπόλιασαν με αυτά δικές τους δημιουργίες, πολλές από τις οποίες έγιναν και εξαιρετικά δημοφιλείς, όπως π.χ. οι περίφημοι Ελληνικοί χοροί του Νίκου Σκαλκώτα.
Ένας από τους συνθέτες της Εθνικής Μουσικής Σχολής ήταν και ο Πέτρος Πετρίδης (1892-1977). 

Θυμήθηκα αυτές τις αναστάσιμες μέρες το έργο του Χορικό και παραλλαγές αρ. 2 "Χριστός Ανέστη", για ορχήστρα εγχόρδων (1941-43). Ένα έργο βασισμένο στην πασίγνωστη βυζαντινή μελωδία του "Χριστός Ανέστη", που παίχτηκε σε πρώτη εκτέλεση στις 20 Μαϊου 1945.
Το έργο έχει ηχογραφήσει με την Ορχήστρα Δωματίου της Σόφιας ο μαέστρος Βύρων Φιδετζής και έχει κυκλοφορήσει σε δίσκο μαζί με το "Κύριε των δυνάμεων" του Π. Πετρίδη.

Ο μουσικολόγος Ιωάννης Φούλιας γράφει για το έργο αυτό του Πετρίδη: "...σύνθεση του 1939, εκθέτει αρχικά την μελωδία του “Χριστός ανέστη” με λιτή εναρμόνιση σε φρύγιο τρόπο (Choral: largo). Στην έναρξη της πρώτης παραλλαγής (Larghetto), ωστόσο, η πρωτότυπη μελωδία καθίσταται ελαφρώς μελισματική και οι υπόλοιπες φωνές αποκτούν περισσότερη κίνηση· σταδιακώς, επίσης, η ηχητική ένταση αυξάνεται και το θέμα χρησιμεύει πλέον μόνον ως αφετηρία για την ανάπτυξη μιας ελεύθερης φαντασίας που ολοκληρώνεται στον δώριο τρόπο! Αυτή η διαδικασία απομάκρυνσης από τις δομικές προδιαγραφές του βυζαντινού θέματος συνεχίζεται και στην δεύτερη παραλλαγή (Allegro), όπου σύντομες φράσεις της αρχικής μελωδίας διαμορφώνουν ένα αντιστικτικό πλέγμα, το οποίο με τον ζωηρό – σχεδόν χορευτικό – ρυθμό του διέρχεται από διάφορους τρόπους, προτού τελικά καταλήξει με πολύ δυναμισμό στην δεσπόζουσα του δωρίου. Στην τρίτη παραλλαγή (Largo molto sostenuto), αντιθέτως, το θέμα καθίσταται και πάλι αναγνωρίσιμο: εδώ λοιπόν, το “Χριστός ανέστη” επαναλαμβάνεται αρκετές φορές για την ανάπτυξη μιας ελεγειακής και ως επί το πλείστον ομοφωνικής ηχητικής παράστασης, που προοδευτικά μετατοπίζεται από τον αιόλιο τρόπο προς τον δώριο. Σε αυτόν αρχίζει κατόπιν και η τελική παραλλαγή-φούγκα (Allegro), το θέμα της οποίας συνίσταται σε ένα γεμάτο σφρίγος παράλλαγμα της πρώτης φράσεως του βυζαντινού μέλους. Στην εξέλιξη της φούγκας αυτής διακρίνονται δύο ενότητες: η πρώτη αποτελείται από εναλλαγές τμημάτων με ή χωρίς το θέμα της φούγκας (στην περίπτωση των “επεισοδίων” η ύφανση καθίσταται εμφανώς πιο ομοφωνική) και κορυφώνεται σε μια πτώση επί της δεσπόζουσας του δωρίου τρόπου· η δεύτερη ενότητα δίνει στην συνέχεια την εντύπωση μιας επανέναρξης “εκ του μηδενός”, αλλά από ένα σημείο και έπειτα συνδυάζεται με την πλήρη παράθεση του “Χριστός ανέστη” στα βαθύφωνα έγχορδα (εν είδει cantus firmus), ενόσω μάλιστα αποκαθίσταται προοδευτικά και ο αρχικός φρύγιος τρόπος, οδηγώντας έτσι σε ένα υμνητικό κλείσιμο αλλά και σε μια εντελώς απρόσμενη καταληκτική μείζονα συγχορδία με επιπρόσθετη έκτη επί του φθόγγου σι!"

Στις μέρες μας ένας άλλος συνθέτης, ο φίλος Λεωνίδας Κανάρης, μας δίνει τις δικές του παραλλαγές πάνω στο "Χριστός Ανέστη", με ένα έργο για ορχήστρα εγχόρδων που γράφτηκε το 2005. 

Ένα έργο κατά πάντα σημερινό, βασισμένο σε υλικό παλαιό, του οποίου η πρώτη εκτέλεση έγινε στην Οδησσό από την «Καμεράτα της Οδησσού» υπό τη διεύθυνση του Igor Shavruk στις 21 Σεπτεμβρίου του 2005.
Το ενδιαφέρον είναι και τα δύο έργα είναι για ορχήστρα εγχόρδων και έχουν σχεδόν την ίδια διάρκεια (16 λεπτά του Πετρίδη, 14 του Κανάρη).

Ο συνθέτης Λεωνίδας Κανάρης γράφει για το έργο του αυτό: 

Αν η «Ωδή στη Χαρά» από την «Εννάτη» του Μπετόβεν αποτελεί την πιο εμβληματική μελωδία της ευρωπαϊκής μουσικής παράδοσης, αναζητώντας μιαν αντίστοιχα μεγαλειώδη και ψυχικής ανάτασης μελωδία στη βυζαντινή παράδοση, δεν άργησα να διακρίνω τον ύμνο «Χριστός Ανέστη» του Πέτρου Λαμπαδάριου – Πελοποννήσιου (1730-1777), ο οποίος μάλιστα, άφησε τα εγκόσμια όταν ο Μπετόβεν ήταν μόλις επτά ετών. 

Το έργο είναι παραλλαγές πάνω στη μελωδία αυτή, είναι γραμμένο σε ένα μέρος και έχει διάρκεια περίπου 14 λεπτών. Η δημιουργία του δεν είχε πρόθεση θρησκευτικού έργου, αλλά την αξιοποίηση των πολλών μουσικών δυνατοτήτων του ύμνου. Φυσικά το παραπάνω κάθε άλλο παρά αποκλείει και την επετειακή - πασχαλινή του χρήση. 

Ο τίτλος «Ανατάσιμον» (αντί του αναμενόμενου Αναστάσιμον) δηλώνει τη δύναμη που έχει ο θαυμάσιος αυτός ύμνος του Π.Λ.Π. στο να δημιουργεί μια ψυχική ανάταση στους ακροατές του. Στο έργο αυτό η πρόθεση (και πρόκληση για μένα) ήταν να χρησιμοποιήσω κλασικά πρότυπα σύνθεσης, με κάποια στοιχεία από τη σύγχρονη μουσική, γεγονός που του προσδίδει έναν Νεοκλασικό χαρακτήρα, καθιστώντας το έτσι και ευκολότερα προσπελάσιμο από ευρύτερα ακροατήρια. 

Η 1η εκτέλεση έγινε στην Οδησσό από την «Καμεράτα της Οδησσού» υπό τη διεύθυνση του Igor Shavruk στις 21/9/2005. Έκτοτε, το έργο εκτελέσθηκε από τη «Νέα Ορχήστρα Θεσσαλονίκης» στην ίδια πόλη σε διεύθυνση Καμπάνη Σαμαρά και μέρος του επίσης εκτελέσθηκε από την ορχήστρα «ΑΣΟΝ» στο Βόλο, υπό τη διεύθυνση του Παύλου Σεργίου. Τέλος, η παρούσα ηχογράφηση από την Οδησσό έχει αρκετές φορές μεταδοθεί από τις ραδιοφωνικές συχνότητες του «Τρίτου Προγράμματος».

Παραθέτουμε στη συνέχεια αυτή την ηχογράφηση του "Ανατάσιμον", σημειώνοντας ότι το έργο εκτελέσθηκε και ηχογραφήθηκε από την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ το 2015, υπό τη διεύθυνση του Άλκη Παναγιωτόπουλου 

Ο σπουδαίος Σόλων Μιχαηλίδης (1905- 1979) στο συμφωνικό ποίημα "Κυπριακά Ελευθέρια" (1959) επεξεργάζεται δύο δημοφιλείς ύμνους της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Το "Κύριε των Δυνάμεων", από την Ακολουθία του Μεγάλου Αποδείπνου και το "Χριστός Ανέστη". 

Ο Κύπριος ιδρυτής της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης εμπνεύστηκε το έργο από τον αγώνα των συμπατριωτών του για την ελευθερία. Η πρεμιέρα του έργου πραγματοποιήθηκε στην πρώτη συναυλία της Κ.Ο.Θ. (με την τότε ονομασία "Συμφωνική Ορχήστρα Βορείου Ελλάδος"), την 1η Ιουνίου 1959, υπό τη μουσική διεύθυνση του ίδιου του συνθέτη. Το πρώτο μέρος ξεκινά με ένα συμβολικό προσκλητήριο για συμμετοχή στον αγώνα και μια προσπάθεια να εκφραστεί η πάλη του Κυπριακού λαού για την ελευθερία. Αυτό γίνεται μέσα από την θεματική επεξεργασία της γνωστής βυζαντινής μελωδίας του ύμνου "Κύριε των Δυνάμεων", που χαρακτηρίζει την Μ. Τεσσαρακοστή. Με αυτό τον τρόπο ευλογείται, θα λέγαμε, ο καλός αγώνας και τονώνεται το ηθικό των αγωνιστών. Το δεύτερο μέρος, που είναι το "Χριστός Ανέστη" (με συμμετοχή χορωδίας), διαλαλεί περίτρανα την πίστη για την τελική νίκη. Το μέρος αυτό γεννιέται κυριολεκτικά μέσα από την προηγούμενη μελωδία, με προφανή σκοπό του συνθέτη να στηρίξει τους συμπατριώτες του για τις θυσίες που απαιτεί ο αγώνας, υπενθυμίζοντας πως η κατάληξή του θα είναι μία μεγαλοπρεπής νίκη και ο καρπός του η πολυπόθητη ελευθερία. 

Σόλων Μιχαηλίδης 

Έχουμε όμως και το "Χριστός Ανέστη" για εκκλησιαστικό όργανο της ομογενούς Γεωργίας Ταγγίρη (Βαλτιμόρη Η.Π.Α.1931 - Ράξτον Η.Π.Α. 2018), την οποία μας αποκάλυψε ο ακάματος ερευνητής Θωμάς Ταμβάκος, σε μια πρωτότυπη συναυλία με έργα ελλήνων ή ελληνικής καταγωγής συνθετών για εκκλησιαστικό όργανο. 

Μία από τις σημαντικότερες οργανίστες στις Η.Π.Α., λοιπόν, η Γεωργία Ταγγίρη με πλούσια δραστηριότητα για πάνω από 50 έτη ως οργανίστα, συνθέτρια και διευθύντρια χορωδιών, στη Βαλτιμόρη και σε άλλες πολιτείες. Κοντά της έχουν μαθητεύσει περισσότεροι από 100 ομογενείς οργανίστες που υπηρετούν σε διάφορους ελληνορθόδοξους ναούς της Βόρειας Αμερικής. Το επίκαιρο Χριστός Ανέστη με το θέμα, τις 6 παραλλαγές και το φινάλε του, και με το καθένα αφιερωμένο σε ομογενείς συνθέτες και οργανίστες των Η.Π.Α., εντάσσεται στο λαμπρό μουσικοπαιδαγωγικό έργο της. Το έργο ερμήνευσε σε πρώτη πανελλήνια εκτέλεση η Χριστίνα Αντωνιάδου, την Κυριακή 22 Απριλίου 2018, στην Αγγλικανική Εκκλησία του Αγίου Παύλου Αθηνών. 

Ο Δημήτρης Μηνακάκης είναι γνωστός συνθέτης, εκτελεστής, παιδαγωγός και συγγραφέας, με πραγματικά πλούσιο έργο σε όλους αυτούς τους τομείς. Η συνθετική του πορεία αντικατοπτρίζει έντονες επιρροές από τη Βυζαντινή μουσική, τη λόγια ελληνική παράδοση, και τον ύστερο ευρωπαϊκό μοντερνισμό. Οι συνισταμένες αυτές αφομοιώνονται και εξελίσσονται διαρκώς στο προσωπικό του ύφος. Ειδικά η σχέση του με την Βυζαντινή μουσική μας έχει δώσει πολύ ενδιαφέροντα δείγματα μιας έντεχνης, προσωπικής γραφής και προσέγγισης της εκκλησιαστικής μας μουσικής. 

Εδώ παρουσιάζουμε το "Χριστός Ανέστη", σε δική του χορωδιακή επεξεργασία, πραγματικά στο μουσικό σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσης. 

Ερμηνεία: Vox Fortis 

Μαέστρος: Γιώτης Βασίλειος 

Βοηθός μαέστρου: Βουτσίνος Κλαύδιος

Απαγγελία Ακολουθιών Μεγάλης Εβδομάδας με μουσική συνοδεία της Κ.Ο.Θ 
Από την Ακολουθία του Όρθρου του Πάσχα 

- "Αι μυροφόροι γυναίκες όρθρου βαθέως...", από τα στιχηρά του Πάσχα. 

- Από τα Μεγαλυνάρια της θ' ωδής. 

Απαγγελία: Ιουλίτα Ηλιοπούλου 

Μουσική: Χαρίλαος Περπέσσας (1907-1995): Φινάλε από τη “Συμφωνία του Χριστού” 

Δ/νση ορχήστρας: Αλέξανδρος Μυράτ 

Ζωντανή ηχογράφηση από την συναυλία 11/4/2012.

O Χαρίλαος Περπέσσας άρχισε να συνθέτει το έργο «Συμφωνία του Χριστού» πριν από το 1948, χρονιά κατά την οποία αναχωρεί για την Αμερική. Το έργο ολοκληρώθηκε το 1950 στη Νέα Υόρκη και η πρώτη εκτέλεση πραγματοποιήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 1950 από την Ορχήστρα της Φιλαρμονικής-Συμφωνικής Εταιρίας της Νέας Υόρκης στο Carnegie Hall υπό τη διεύθυνση του μεγάλου Δημήτρη  Μητρόπουλου.

Το έργο είναι μια πλούσια σε εμπύρετους ορχηστρικούς χρωματισμούς, δραματικότατη νωπογραφία, με εντυπωσιακά κορυφώματα σε μεταρομαντικό ιδίωμα. Όταν κάποτε ο Μπρούνο Βάλτερ άκουσε ηχογραφημένη τη Συμφωνία «του Χριστού», έγραψε ότι ο Περπέσσας είναι συνθέτης που αυτοεκφράζεται «με ένα ενδιαφέρον μουσικό ιδίωμα πειστικής δύναμης». 

Παραθέτουμε στη συνέχεια την ιστορική ηχογράφηση του έργου με τον Δημήτρη Μητρόπουλο.

   

Και το "Χριστός Ανέστη" από μια ιστορική ηχογράφηση του 1929, με έναν σπάνιο ιερέα - τενόρο, χορωδία ανδρών και συνοδεία Στρατιωτικής Μπάντας.