Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΛΟΓΑΡΑ "ΔΙΠΛΗ ΖΩΗ" ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ

Την Τετάρτη 15 Οκτωβρίου 2025 το βιβλιοπωλείο "Γωνιά του Βιβλίου" και οι εκδόσεις "Καστανιώτη" διοργάνωσαν την παρουσίαση του μυθιστορήματος του Κώστα Λογαρά “ΔΙΠΛΗ ΖΩΗ”, στην ιστορική αίθουσα της Φιλαρμονικής - Ωδείου Πατρών. 

Για το μυθιστόρημα μίλησε η κριτικός Λογοτεχνίας Μίνα Πετροπούλου. 

Ακολούθησε εκτενής και ενδιαφέρουσα συζήτηση με το κοινό, την οποία συντόνισε η δημοσιογράφος Κρίστυ Κουνινιώτη. 

Μουσικό χρώμα στην εκδήλωση  έδωσε ο πιανίστας Ανδρέας Κότσιφας. 

Σχεδόν ένα χρόνο μετά την έκδοση του βιβλίου του Κώστα Λογαρά, το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού παραμένει αμείωτο. Ακόμα γράφονται κριτικές και γίνονται παρουσιάσεις στο διαδίκτυο. Η σύγχρονη και συναρπαστική γραφή του Κώστα Λογαρά, που προβαίνει σε μια ωμή ανατομία τού σήμερα, είναι ταυτόχρονα ιδιαίτερα γοητευτική και ελκυστική για τον αναγνώστη. 

Επίσης, όπως πολύ εύστοχα γράφτηκε «ο Λογαράς, χωρίς περιστροφές, θέτει τον αναγνώστη προ των ευθυνών του. Οι πιο συντηρητικές πεποιθήσεις μας θα συγκρουστούν με τις ηθικά πιο ολισθηρές. Με άλλα λόγια, μια ιδανική μυθιστορηματική συνθήκη" (Αλέξανδρος Ζωγραφάκης). 

Κριτική του Φίλιππου Δρακονταειδή στο περιοδικό "Πόρφυρας" (τεύχος 187)

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΛΟΓΑΡΑ "ΔΙΠΛΗ ΖΩΗ" ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Την Πέμπτη 6 Φεβρουαρίου 2025 η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι Εκδόσεις Καστανιώτη, διοργάνωσαν την παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος του Κώστα Λογαρά με τίτλο: «Διπλή ζωή». 

Για το βιβλίο μίλησαν οι: 

- Φίλιππος Δρακονταειδής, πεζογράφος, δοκιμιογράφος, μεταφραστής, κριτικός λογοτεχνίας, 

- Παυλίνα Μάρβιν, συγγραφέας, 

- Μίνα Π. Πετροπούλου, φιλόλογος, κριτικός λογοτεχνίας, δρ κοινωνιολογίας.

Πολλοί φίλοι του Κώστα Λογαρά, αλλά και άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών της Αθήνας, πήγαν στην παρουσίαση του νέου βιβλίου του πατρινού συγγραφέα, ο οποίος κυριολεκτικά μας εκπλήσσει με την γραφή του σ' αυτό το νέο του πόνημα: δυνατό, εικονοποιητικό, απρόβλεπτο, απολύτως σημερινό, γι' αυτό και αυριανό! Τα ζητήματα που θέτει αριστοτεχνικά ο Κ. Λογαράς στην "Διπλή ζωή" είναι ό,τι απασχολεί την ελληνική κοινωνία, αλλά και τον άνθρωπο γενικότερα. Είναι ένα μυθιστόρημα που μας δίνει ανάγλυφη την πραγματικότητα της καθημερινότητάς μας και των εύθραυστων σχέσεών μας. Πάντα με απόλυτη αίσθηση του εφήμερου, που κάποιες φορές γίνεται - φευ! - τραγικό. 

Δεν είναι τυχαίο ότι οι κριτικές έχουν υμνήσει το μυθιστόρημα, γιατί ακριβώς συνιστά μια ανατομία της σύγχρονης ζωής που κουβαλάει όλους μας στην πλάτη της...

Παραθέτουμε φωτογραφικά στιγμιότυπα από την παρουσίαση στον ΙΑΝΟ, καθώς και το βίντεο της εκδήλωσης. 

ΣΤΗΝ "ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ" ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ ΜΕ ΤΑ "ΕΛΛΗΝΟΡΩΣΙΚΑ" ΚΑΙ "ΤΑ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ"

Η παρουσίαση των δύο πρόσφατων βιβλίων μου «Ελληνορωσικά» και «Τα Χατζιδακικά», πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 3 Νοεμβρίου 2023 στο βιβλιοπωλείο «Πρωτοπορία», στο κέντρο της Πάτρας. 

Θέλω να ευχαριστήσω από καρδιάς: 

- Τους ομιλητές – φίλους λογοτέχνες, Βασίλη Λαδά και Κώστα Λογαρά, για την ουσιαστική συμβολή τους στην εκδήλωση. 

- Την υπεύθυνη του βιβλιοπωλείου «Πρωτοπορία», Αγγελική Αυγερίου, και τους συνεργάτες της για την θερμή υποδοχή, φιλοξενία και γενική επιμέλεια. 

- Την φίλη Ζέττα Ζάχου, Σύμβουλο Επικοινωνίας, για την δική της συμβολή και την συναντίληψη. 

- Τον δημοσιογράφο Παναγιώτη Ρηγόπουλο, για την προβολή της εκδήλωσης και το φωτογραφικό υλικό.

- Την Εριφύλη Παρπαρούση για την προσφορά εκλεκτού οίνου της Οινοποιϊας Παρπαρούση. 

- Τον Δημήτρη Καραδήμα, στέλεχος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (Τομέας Δραματολογίας), για τον σχεδιασμό και την επιμέλεια του βιβλίου «Τα Χατζιδακικά».

- Όλους τους φίλους που ήλθαν στην εκδήλωση με ειλικρινές ενδιαφέρον.

Π.Α.Α.

Παραθέτω, στη συνέχεια, το κείμενο του Κώστα Λογαρά για "Τα Χατζιδακικά". 

   

Στην εκδήλωση ο Βασίλης Λαδάς μίλησε για τα "Ελληνορωσικά". 

Δείτε κείμενο του Βασίλη Λαδά για "Τα Χατζιδακικά" ΕΔΩ

ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ "ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ" ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ ΓΙΑ ΤΑ "ΕΛΛΗΝΟΡΩΣΙΚΑ" ΚΑΙ "ΤΑ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ"

Σήμερα, Παρασκευή 3 Νοεμβρίου 2023 και 8.30 μ.μ., στο Βιβλιοπωλείο Πρωτοπορία, Γεροκωστοπούλου 31 (Πάτρα), θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση δύο πρόσφατων βιβλίων του θεολόγου και μουσικού Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου. 

Πρόκειται για τα βιβλία «Ελληνορωσικά» (εκδόσεις s@mizdat, Αθήνα 2022) και «Τα Χατζιδακικά» (ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2023). 

Για τα «Ελληνορωσικά» θα μιλήσει ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος και για «Τα Χατζιδακικά» θα μιλήσουν οι γνωστοί πατρινοί συγγραφείς Βασίλης Λαδάς και Κώστας Λογαράς. 

Θα τραγουδήσει η Δάφνη Πανουργιά. 

Το βιβλίο «Ελληνορωσικά» χωρίζεται σε δύο μέρη: Στο πρώτο περιλαμβάνονται κείμενα για τον ρωσικό πολιτισμό και στο δεύτερο κείμενα για τον ρόλο της Εκκλησίας στον πόλεμο της Ουκρανίας, αλλά και για την ρωσική διείσδυση στην Ελλάδα μέσω της Εκκλησίας. 

«Τα Χατζιδακικά» περιλαμβάνουν κείμενα που αφορούν σε πτυχές του έργου και της σκέψης του Μάνου Χατζιδάκι. Το βιβλίο έχει και ένα αυτοβιογραφικό χαρακτήρα, καθώς ο συγγραφέας έζησε από κοντά την τελευταία δημιουργική περίοδο του Μ. Χατζιδάκι, αυτή της Ορχήστρας των Χρωμάτων.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΗΝ "ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ" ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ: "ΕΛΛΗΝΟΡΩΣΙΚΑ" ΚΑΙ "ΤΑ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ"

Την Παρασκευή 3 Νοεμβρίου 2023 και 8.30 μ.μ., στο Βιβλιοπωλείο Πρωτοπορία, Γεροκωστοπούλου 31 (Πάτρα), θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση δύο πρόσφατων βιβλίων του θεολόγου και μουσικού Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου. 

Πρόκειται για τα βιβλία «Ελληνορωσικά» (εκδόσεις s@mizdat, Αθήνα 2022) και «Τα Χατζιδακικά» (ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2023). 

Για τα «Ελληνορωσικά» θα μιλήσει ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος και για «Τα Χατζιδακικά» θα μιλήσουν οι γνωστοί πατρινοί συγγραφείς Βασίλης Λαδάς και Κώστας Λογαράς. 

Θα τραγουδήσει η Δάφνη Πανουργιά. 

Το βιβλίο «Ελληνορωσικά» χωρίζεται σε δύο μέρη: Στο πρώτο περιλαμβάνονται κείμενα για τον ρωσικό πολιτισμό και στο δεύτερο κείμενα για τον ρόλο της Εκκλησίας στον πόλεμο της Ουκρανίας, αλλά και για την ρωσική διείσδυση στην Ελλάδα μέσω της Εκκλησίας. 

«Τα Χατζιδακικά» περιλαμβάνουν κείμενα που αφορούν σε πτυχές του έργου και της σκέψης του Μάνου Χατζιδάκι. Το βιβλίο έχει και ένα αυτοβιογραφικό χαρακτήρα, καθώς ο συγγραφέας έζησε από κοντά την τελευταία δημιουργική περίοδο του Μ. Χατζιδάκι, αυτή της Ορχήστρας των Χρωμάτων.

Ο ΚΩΣΤΑΣ ΛΟΓΑΡΑΣ ΓΙΑ "ΤΑ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ" ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΥ

Του Κώστα Λογαρά

Από την προσωπική σελίδα του στο fb

Ο Παναγιώτης Ανδριόπουλος, στο πρόσφατο βιβλίο του "Τα Χατζιδακικά", Αθήνα 2023, ξέρει να αφηγείται και να ζωντανεύει με λεπτομέρειες την αφήγησή του. Δεν βιάζεται να παραθέσει τα γεγονότα τα οποία διανθίζει με ουσιαστικές παρατηρήσεις που αναδεικνύουν το πνεύμα και την προσωπικότητα του μεγάλου συνθέτη. Σαν τον καλό αφηγητή φροντίζει να μπουν τα ενδιαφέροντα υλικά της αφήγησης στην κατάλληλη στιγμή, στο σωστό σημείο ώστε να εξάψει το ενδιαφέρον, κυρίως να φωτίσει τον μύθο του συνθέτη. Και, κρατώντας αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη, να φτάσει στην κορύφωση. 

Το υλικό του συνίσταται από ψηφίδες φτιαγμένες από παλιά προγράμματα συναυλιών, φυλλάδια παραστάσεων, ημερολογιακές σημειώσεις του ίδιου τού συγγραφέα καταγραμμένες στο προσωπικό του ημερολόγιο ή στιχομυθίες τις οποίες κατέγραψε ευθύς μόλις έχει τελειώσει μια τηλεφωνική συνομιλία του με τον μεγάλο συνθέτη κι έχει κλείσει το τηλέφωνο. Ξέρει ότι είναι πολύτιμες αυτές οι κουβέντες του και τις έχει καταγράψει σκεπτόμενος ότι κάποτε θα τις βγάλει στο φως - και ιδού. 

Ο Παναγιώτης λειτουργεί σαν ένας συνειδητοποιημένος αποθησαυριστής ένας «κληρονόμος πουλιών» που λέει ο Σαχτούρης. Έτσι λίγο λίγο συνθέτει το παζλ κομματιών της ζωής και του έργου του Μάνου Χατζιδάκι. Τόποι όπου βρέθηκε, πρόσωπα με τα οποία δούλεψε, το πώς εμπλέκονται άλλα πρόσωπα σημαντικά στη ζωή του συνθέτη και καταστάσεις. Ο Λόρκα, ο Ντε Φάλια, ο Θεοδωράκης, οι ρεμπέτες και το ρεμπέτικο. 

(Tο βιβλίο του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΥ θα έχω τη χαρά να το παρουσιάσω στο βιβλιοπωλείο "Πρωτοπορία" της Πάτρας στις 3 Νοεμβρίου). 

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΛΟΓΑΡΑ "ΟΤΑΝ ΒΓΗΚΕ ΑΠ' ΤΗ ΣΚΙΑ" ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ

Ο αγαπημένος συγγραφέας της «Ιδιωτικής Οδού» Κώστας Λογαράς παρουσίασε την περασμένη Τετάρτη 18 Μαΐου 2022 στο αίθριο του Παλαιού Νοσοκομείου Πατρών το νέο του μυθιστόρημα, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, με τίτλο «Οταν βγήκε απ’ τη σκιά». 

Για το βιβλίο μπορείτε να δείτε την δική μας παρουσίαση εδώ. 

Ο συγγραφέας επέλεξε ένα εξαιρετικά διαδραστικό τρόπο για την παρουσίαση του νέου βιβλίου του. Κουβέντιασε με το κοινό , που είχε διαβάσει το βιβλίο, με βάση τις δικές του ερωτήσεις, επισημάνσεις και απόψεις. 

Η δημοσιογράφος της εφημερίδας «Πελοπόννησος» Κρίστυ Κουνινιώτη συντόνισε την ουσιαστική κουβέντα και μετά η πιανίστα Μαρία Νικολοπούλου διάνθισε μουσικά την παρουσίαση, ενώ η «Γωνιά του βιβλίου – Βιβλιοπωλεία Παπαχρίστου» είχε αναλάβει την οργάνωση της εκδήλωσης. 

Η συζήτηση συγγραφέα και κοινού περιεστράφη γύρω από τα εξής θέματα: 

- Ποιοι στόχοι είχαν τεθεί εξαρχής σ’ αυτό το μυθιστόρημα; 

Να φέρει σε σύγκρουση δύο κόσμους: Την αλαζονεία του Νου και της Γνώσης απ’ τη μια, και τη γήινη οπτική μιας φυσικής οντότητας απ’ την άλλη. Η φιλοδοξία μου ήταν να προκύψει μία φωτεινή διέξοδος στο σύγχρονο ζόφο. Το μυθιστόρημα ήθελα να πάει πολύ πιο πέρα από τη σχέση ενός ζευγαριού. Η επιδίωξή μου ήταν να γίνει ένας καθρέφτης μέσα στον οποίο μπορεί κανείς να δει κοινωνικές καταστάσεις - αθέατες ή φανερές. Και να θέσει ερωτήματα που απευθύνονται ή αφορούν τον καθένα μας. Να ανακαλύψει ο καθένας πτυχές εαυτού. Γιατί όλοι μας κρύβουμε μέσα μας έναν μικρό Ερρίκο. 

- Ποιος είναι ο Ερρίκος; 

Ο ήρωας τού μυθιστορήματος εκφράζει προοδευτικές απόψεις αλλά εφαρμόζει αυταρχικές συμπεριφορές : Στις προσωπικές του σχέσεις, στις «πνευματικές» του δραστηριότητες, στην κοινωνική ζωή. Με αποκορύφωμα την πολιτική σκηνή όπου εμπλέκεται ενεργά αναλαμβάνοντας θέσεις εξουσίας. Ο Ερρίκος Μαλτέζος παρουσιάζεται σαν υπέρμαχος των ανθρώπινων δικαιωμάτων στα λόγια, αλλά στην πράξη, ιδιοτελής και καιροσκόπος, χρησιμοποιεί την ικανότητα του Λόγου ως μέσο επιβολής και χειραγώγησης των άλλων. Ο χαρακτηριστικός αυτός τύπος ανθρώπου (που διεμβόλισε και το χώρο της διανόησης), καλλιεργήθηκε στη μεταπολίτευση και μετά. Η ανάπτυξή του ευνοήθηκε από ποικίλες πολιτικές τακτικές, κοινωνικές συνθήκες και πολιτιστικά περιβάλλοντα. 

- Τι εκπροσωπεί η Μαρυλλίδα; 

Απέναντι στον Ερρίκο Μαλτέζο (και σε μια ομάδα ομοειδών προσώπων) βρίσκεται η Μαρυλλίδα, ένα πλάσμα προσγειωμένο. Λιτό και απέριττο. Της πράξης, όχι της θεωρίας. Μια φυσική οντότητα με στέρεα αντίληψη ζωής. Γειωμένη με το χώμα, τη φύση, με σχέση γονιδιακή και προαιώνια με αυτήν. Η ηρωίδα μου ( καθώς και πρόσωπα ομοειδή με αυτήν) αποτελούν τον αντίποδα. Από τη δική της οπτική γνωρίζει ο αναγνώστης τα γεγονότα, αυτή αφηγείται. 

- Πώς συγκρούονται οι δυο τους; 

Αντιπαρατίθενται δύο διαφορετικοί χαρακτήρες μέσα από τη σχέση τους, αλλά και δύο διαμετρικά αντίθετες κοσμοαντιλήψεις. Ο ένας, τής «διανόησης», της θεωρίας και των σκοπιμοτήτων. Η άλλη, γήινη, φυσική ύπαρξη, της ζωής, πατάει γερά στα πόδια της. Από τη μια ο λογοκρατούμενος σύγχρονος πολιτισμός, η επίφαση του Νου και του Λόγου (ο ψευτοδιανοούμενος κόσμος, λόγια και θεωρίες), κι απ’ την άλλη η αυθεντικότητα, η αμεσότητα, η απροσποίητη στάση ζωής (που τα εκπροσωπεί ο αυθεντικός γήινος άνθρωπος, η φυσική και χοϊκή ύπαρξη – τής πράξης και της δράσης). Οι διαχρονικές αξίες της ηρωίδας αντιπαρατίθενται σ’ έναν κόσμο ψεύτικο και επίπλαστο. Αλλοτριωμένο πνευματικά και πολιτιστικά. 

- Με ποια τεχνική γίνεται η αντιπαράθεση εφικτή; 

Σε κάθε αρνητικό ήρωα υπάρχει ως αντίπαλο δέος μια θετική περσόνα ώστε να δημιουργούνται ζεύγη αντιθέτων, κι αυτό ήθελα να λειτουργήσει ισορροπιστικά στην ιστορία μου. (Αρνητικοί ήρωες είναι ο Ερρίκος Μαλτέζος, η μητέρα του Δόμνα, οι αδελφές της, ένας αστικός κοινωνικός περίγυρος διαβρωμένος πνευματικά, πολιτιστικά, πολιτικά. Έχοντας απομακρυνθεί από το φυσικό τρόπο ζωής, έχουν λησμονήσει τα ανθρώπινά τους χαρακτηριστικά – εξ ού και η ονομασία της πόλης τους, Ληθώ . Θετικοί ήρωες είναι η Μαρυλλίδα, ο κριτικός της λογοτεχνίας - κεφ. Δύο κόσμοι, σελ. 90- εκπρόσωπος ενός ουσιαστικού διανοούμενου κόσμου, ο Κύρος στη βόρεια χώρα, ο απών ναυτικός πατέρας του Ερρίκου). 

- Πώς χτίζεται ένας λογοτεχνικός ήρωας; 

Ο μυθιστορηματικός ήρωας είναι αποτέλεσμα πολύμορφης σύνθεσης και εμπεριέχει στοιχεία ομοειδών προτύπων με συγγενή χαρακτηριστικά. Γι’ αυτό και μια λογοτεχνική persona είναι επιτυχημένη όταν ξεπερνά τα πρότυπά της. Κι αυτό εξαρτάται από τη φαντασία, τις ικανότητες του συγγραφέα, τα βιώματα που κουβαλάει, την ιδεολογική και γλωσσική του σκευή. «Η λογοτεχνία - λέει ο Κρακάουερ- έχει αξία όταν καταβυθίζεται μεν σε γεγονότα της απλής καθημερινότητας μέσω των ηρώων, αλλά παράγει ιδέες υψηλής πνευματικότητας. Τότε η τέχνη του λόγου δίνει μορφή σε μια αδιαμόρφωτη ως τώρα πραγματικότητα, κι ο αναγνώστης συλλαμβάνει τον εαυτό του σε μεταφράσιμο είδος». 

Στο «Όταν βγήκε απ’ τη σκιά» οι απλές καθημερινές ασχολίες τής Μάριαν -η σχέση της με τη φύση, η καλλιέργεια της γης, η επαφή της με το χώμα- έχουν έναν τελετουργικό χαρακτήρα. Κι αυτό, είναι συνειδητή συγγραφική επιλογή. Σαν να αναπαριστά η ηρωίδα μου μια τελετή που δεν έχει σβήσει ποτέ. Βρίσκεται σε νοερή επικοινωνία με τους προγενέστερους, μνημονεύει το παρελθόν, το επαναφέρει στη ζωή της δραστικά , όχι νοσταλγικά. Ζωντανεύει τον παρελθόντα χρόνο και εντάσσοντάς τον στο παρόν προτείνει, χωρίς να το επιδιώκει καν, έναν τρόπο ζωής. Αυτή ήταν η πρόθεσή μου, βέβαια το αποτέλεσμα κρίνεται από τον αναγνώστη. Πάντως, θαρρείς ότι η ζωή αυτής τής γυναίκας, η σκέψη της, τα αισθήματά της είναι οι φορείς, το όχημα διαχρονικών αξιών λησμονημένων στους καιρούς μας. Και στα πενήντα της αποφασίζει να ξεκινήσει τη ζωή της από την αρχή. Αφήνοντας πίσω της έναν άγονο κόσμο. Ξοφλημένο. 

Μερικά ακόμα θέματα του μυθιστορήματος τα οποία συζητήθηκαν χαλαρά, πίνοντας το κρασί που προσφέρθηκε από τους οργανωτές τής εκδήλωσης. 

- της ταυτότητας και της αλλοίωσης του χαρακτήρα. 

- της διαφορετικότητας (asperger) 

- η έννοια τού «ξένου» και του διαφορετικού: η Μαρυλλίδα αντιμετωπίζεται ως πρόσωπο ‘βάρβαρο και ανεπιθύμητο’ που παρεισφρέει στο χώρο του Ερρίκου. 

- η κρυψίνοια τής μικροαστικής κοινωνίας (η Δόμνα και το περιβάλλον της) 

- η άσκηση ψυχολογικής βίας στο γυναικείο φύλο. 

- ο τρόπος που βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος τη σχέση του με το χρόνο. Μετράει διαφορετικά το πέρασμα του χρόνου και της ζωής στο Αλτινό, και διαφορετικά στην Ληθώ. 

- η απληστία, η αρπακτικότητα, ο τρόπος που ο σύγχρονος άνθρωπος αντιμετωπίζει τη φύση και το περιβάλλον, κόβοντας τη ρίζα που τον τρέφει.

Παραθέτουμε στη συνέχεια σημαντικές κριτικές για το νέο αυτό βιβλίο του Κώστα Λογαρά.

Ο ΚΩΣΤΑΣ ΛΟΓΑΡΑΣ "ΟΤΑΝ ΒΓΗΚΕ ΑΠ' ΤΗ ΣΚΙΑ"...

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Το νέο μυθιστόρημα του αγαπημένου της Ιδιωτικής Οδού Κώστα Λογαρά «Όταν βγήκε απ’ τη σκιά» (εκδόσεις Καστανιώτη, 2021), θα το έλεγα «μυθιστόρημα δωματίου». 

Όλη η αφήγηση είναι εσωτερική και νομίζω θεατρική. Με μια προσαρμογή κάλλιστα θα γινόταν θεατρικό έργο για ένα ζευγάρι και …σκιές. 

Διαβάζοντας το μυθιστόρημα του Κ. Λογαρά …άκουγα το έργο του φίλου του, Θάνου Μικρούτσικου, «Νύχτα Με Σκιές Χρωματιστές» (1983-1984).μια σουίτα για μέτζο σοπράνο και κουαρτέτο εγχόρδων σε κείμενα του Πωλ Βιλλέμς σε εννιά μέρη. 

Γιατί και το μυθιστόρημα του Κ. Λογαρά θα μπορούσε να είναι σε εννιά νοητά μέρη, με μέτζο σοπράνο την Μαρυλλίδα, σε κείμενα Ερρίκου Μαλτέζου και έγχορδα τα πουλιά της εξοχικής κατοικίας του συγγραφέα ή τα ζαρζαβατικά της Αμαλίας! 

Το νέο βιβλίο του Κώστα Λογαρά είναι μια σπουδή στη σχέση δύο ηρώων, ενός ζευγαριού. Χιλιάδες, αν μη και εκατομμύρια, άνθρωποι θα καθρεφτίζονταν στις σελίδες του. 

Οι περιγραφές των χαρακτήρων, των γεγονότων, των στιγμών, μοιάζουν αμείλικτα ρεαλιστικές, αλλά ταυτόχρονα κουβαλούν πολλές …σκιές. Όσες και η επί γης περιπέτεια του κάθε ανθρώπου. «Τα φαντάσματα της νύχτας» που απειλούσαν την Μάριαν. 

Αλλά τελικά αυτή είναι ο νικητής της ζωής. Ο …καλλιεργημένος Ερρίκος αποδεικνύεται κούφος μπροστά στη μηλιά της Μαρυλλίδας. Το λέει, άλλωστε, η ίδια: «Ο κόσμος θυμίζει τη μηλιά μου. Είχε κι αυτή πράσινα φυλλαράκια εδώ κι εκεί, κι όλη η άλλη ήταν ξεραμένη. Η φύση καταστρέφει ό,τι πρέπει να καταστραφεί». 

Το μυθιστόρημα του Κ. Λογαρά θα μπορούσε να εκληφθεί και ως ένας ύμνος στη ματαιότητα, χωρίς, βέβαια, να εκλαμβάνεται ως άρνηση της ζωής. 

Η γραφή του είναι λιτή και στιβαρή. Καμιά επιτήδευση, κανένας γλωσσικός ακκισμός και κανένας φιλολογικός λογιοτατισμός. Όλα σε μιαν έκφραση προοπτικής, αλλά ποιας προοπτικής; Αυτής που «μετράει τον χρόνο με τις μυρωδιές»! 

Άλλωστε τι είναι η ηρωίδα του βιβλίου η «Μάριαν»; Αμαρυλλίδα ή αμαρυλλίς είναι ένας από τους πιο όμορφους και ανθεκτικούς βολβούς λουλουδιών που φυτεύουμε την εποχή του φθινοπώρου. 

Κι ο Λογαράς έσπειρε κι εμείς θερίζουμε… Μετρώντας τα χρόνια με τις μυρωδιές…

ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΛΟΓΑΡΑ ΣΤΑ ΑΡΑΒΙΚΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Στην μεγάλη αραβική εφημερίδα Al-Araby Al-Jadeed, στο σημερινό φύλλο της Πέμπτης, 9 Σεπτεμβρίου 2021, δημοσιεύτηκαν στα αραβικά ποιήματα του Πατρινού ποιητή και λογοτέχνη Κώστα Λογαρά. 

Τα ποιήματα μετέφρασε από τα ελληνικά στα αραβικά ο Λιβανέζος Ρόνι Μπου Σάμπα, πτυχιούχος Αραβικής Φιλολογίας και Θεολογίας, μεταφραστής και δάσκαλος της Αραβικής Γλώσσας στο Διδασκαλείο Ξένων Γλωσσών του Πανεπιστημίου Αθηνών, υποψήφιος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών και συνεργάτης της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ορθοδοξίας.  

Ο Ρόνι Μπου Σάμπα επέλεξε τρία ποιήματα του Κώστα Λογαρά από την πρώιμη ποιητική του δημιουργία (1978), δημοσιευμένα στο ιστορικό, για την Πάτρα, περιοδικό Υδρία. Πρόκειται για τα ποιήματα: Κρήτη, Γρανίτσα, και Επωδός. Επίσης, δημοσιεύεται στα αραβικά και ένα απόσπασμα από το θεατρικό «Η τελευταία μάσκα» των Κ. Λογαρά και Θ. Τερζόπουλου, το οποίο κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2020 από τις εκδόσεις «Πικραμένος». Ο μεταφραστής επέλεξε μέρη από τις σελίδες 31, 32 του έργου. Θυμίζουμε πως το έργο αυτό ανέβηκε στην Πάτρα το 2006, για λογαριασμό της διοργάνωσης "Πάτρα Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2006" και με πρωτοβουλία του Θάνου Μικρούτσικου. 

Αξίζει να σημειωθεί πως ο Ρόνι Μπου Σάμπα μετάφρασε στα αραβικά την περίφημη θεατρική μέθοδο του διεθνούς φήμης σκηνοθέτη Θεόδωρου Τερζόπουλου (στα ελληνικά με τίτλο «Η επιστροφή του Διονύσου»), η οποία κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Theater der Zeit. 

Από την εποχή των σπουδών του στην Ελληνική Φιλολογία, στο Πανεπιστήμιο Πατρών, ο Ρόνι Μπου Σάμπα ασχολείται συστηματικά με τις μεταφράσεις ελλήνων ποιητών στα αραβικά και πολλές μεταφράσεις του δημοσιεύονται σε φιλολογικά περιοδικά και εφημερίδες.

Συνεργάζεται με την ευρείας κυκλοφορίας στον αραβικό κόσμο εφημερίδα Al-Araby Al-Jadeed. Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας δημοσιεύτηκαν και τα ποιήματα του Κώστα Λογαρά, τόσο στην έντυπη όσο και στην ηλεκτρονική μορφή της αραβικής εφημερίδας, με ευμεγέθη φωτογραφία του ποιητή. 

Μέχρι τώρα ο Ρόνι Μπου Σάμπα έχει δημοσιεύσει μεταφράσεις του στα αραβικά των ποιητών: Νίκου Γκάτσου, Γιάννη Ρίτσου, Κωνσταντίνου Καβάφη, Οδυσσέα Ελύτη, Γιώργου Σεφέρη, Κικής Δημουλά, Τάσου Λειβαδίτη, Μανώλη Αναγνωστάκη, Μιχάλη Γκανά, Ιουλίτας Ηλιοπούλου, Κωστή Μοσκώφ, Τίτου Πατρίκιου, Μενέλαου Λουντέμη, Αργύρη Χιόνη, Ολυμπίας Καράγιωργα, Σ.Σ. Χαρκιανάκη, π. Παναγιώτη Καποδίστρια, Άθω Δημουλά, Ματθαίου Μουντέ, ένα άρθρο μελέτη για τον Λίβανο στο ημερολόγιο του Σεφέρη, το διήγημα του Αντώνη Σαμαράκη «Ζητείται ελπίς», κ.α. 

Ακόμα, έχει δημοσιεύσει στα αραβικά ποιήματα των Πατρινών ποιητών: Μαρίας Λαϊνά, Έρσης Σωτηροπούλου, Διονύση Καρατζά, Βασίλη Λαδά, Αντώνη Σκιαθά, Γιώργου Κοζία, τώρα του Κώστα Λογαρά και έπεται συνέχεια. 

Σύντομα με τον Ρόνι Μπου Σάμπα θα παρουσιάσουμε διαδικτυακά την ανθολογία των Πατρινών ποιητών που έχει μεταφράσει στα αραβικά.

ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΣΤΡΙΤΣΙΟΥ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΑΠΟ "ΤΟ ΒΗΜΑ"

Στο Κυριακάτικο φύλλο της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ (24-1-2021) συναντούμε και το ένθετο ΤΟ ΒΗΜΑ Καστριτσίου – Πάτρας, δηλαδή την Μαθητική Εφημερίδα που ετοίμασαν οι μαθητές του Γενικού Λυκείου Καστριτσίου Πάτρας. 

Με την συγκεκριμένη, πολύ επιμελημένη έκδοση, το Γενικό Λύκειο Καστριτσίου στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα ότι ακόμα και εν μέσω πανδημίας, οι μαθήτριες και οι μαθητές μπορούν να σκέφτονται, να εμπνέονται και να δημιουργούν. 

Έτσι, σ’ αυτό το ένθετο των 24 σελίδων περνούν από μπροστά μας ιστορία, θεσμοί, πρόσωπα και πολιτισμός της Πάτρας, μιας πόλης που είναι από τις πιο σημαντικές του νεοελληνικού μας κράτους, μιας και φέτος γιορτάζουμε τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση. 

Τα περιεχόμενα της Μαθητικής Εφημερίδας είναι: 

- Η ιστορία του Σχολείου και η Πάτρα, από την Διευθύντρια Ευγενία Πιερρή. 

- Προβληματισμοί για το 2020: Ένα έτος που χάθηκε από τη ζωή μας; 

- «Ανακρίνοντας» τους ψυχολόγους με το βλέμμα στις Πανελλαδικές. Εκ βαθέων συζητήσεις με τους Νίκο Παπαχριστόπουλο και Γιάννη Στρατούλια. 

- Συνέντευξη με τον πρόεδρο του Εθνικού Οργανισμού Εξετάσεων και ακαδημαϊκό Γεώργιο Δάσιο. 

- Η γέννηση του Καρναβαλιού, η ιστορία και το …γλέντι. - Ένα …οδοιπορικό στην παλιά πόλη της Πάτρας. 

- Η πατρινή συμβολή στην Επανάσταση. 

- Η Πάτρα με τη σφραγίδα του Καποδίστρια – Οι 15 αποφάσεις του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας που μεταμόρφωσαν την Πάτρα. 

- Πάτρα, το παράθυρο της Ελλάδας στη Δύση – Οι διεθνείς παροικίες. 

- Η επίσκεψη του Κ.Π. Καβάφη στην Πάτρα με τα λόγια του. 

- Οι πνευματικοί φρουροί της Αχαϊας, δηλαδή εμβληματικές προσωπικότητες της Πάτρας που σημάδεψαν το πολιτικό και πολιτιστικό γίγνεσθαι της χώρας. 

- Συνέντευξη της αειθαλούς συγγραφέως Αθηνάς Κακούρη. 

- Σχολεία και ΑΕΙ σε κοινό βηματισμό. Άρθρο του πρύτανη του Πανεπιστημίου Πατρών Χρήστου Μπούρα. 

- Ο αρχαιολογικός χώρος της Βούντενης. Οι 78 θαλαμωτοί τάφοι λένε τη δική τους ιστορία για το παρελθόν. 

- Συνέντευξη του φιλολόγου και συγγραφέα Κώστα Λογαρά. 

- Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πάτρας. 

- Ο Άγιος Ανδρέας και η Πάτρα. 

- Η ιστορία της σταφίδας και το εξαγωγικό εμπόριο. 

- Για την ιστορική οινοποιία Achaia Clauss 160 χρόνια από την ίδρυσή της. 

- Συνέντευξη της φιλολόγου και θεατρολόγου του Λυκείου Καστριτσίου Σοφίας Μορώνη. 

- Κείμενο του σκηνοθέτη Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου για τον θεατρικό χώρο στις συνθήκες πανδημίας.

"Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΑΣΚΑ" ΤΟΥ Κ. ΛΟΓΑΡΑ ΚΑΙ ΤΟΥ Θ. ΤΕΡΖΟΠΟΥΛΟΥ: Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΑΘΟΥΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ίσως η σημαντικότερη εκδήλωση της αλήστου μνήμης διοργάνωσης «Πάτρα – Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2006» ήταν η παράσταση "Η Τελευταία Μάσκα - Fallimento" των Κώστα Λογαρά και Θεόδωρου Τερζόπουλου. 

Είναι όντως μια θεατρική ωδή για την Πάτρα, αλλά ταυτόχρονα είναι και μια οικουμενική παράσταση, αφού ξεπερνάει το τοπικό με τρόπο απολύτως φυσικό. 

Μια σπουδαία ιδέα του αείμνηστου Θάνου Μικρούτσικου, του ανθρώπου που σχεδίασε το πρόγραμμα της Πολιτιστικής και η Πάτρα – που τώρα τον υμνεί – τότε τον είχε «κακοποιήσει».

Μετά από 16 χρόνια, από το ανέβασμα της παράστασης, κρατάμε στα χέρια μας το βιβλίο με το κείμενο της παράστασης και πολλά άλλα σημαντικά στοιχεία. 

Οι εκδόσεις Πικραμένος, με γνώση και ευαισθησία, φρόντισαν την σχετική έκδοση η οποία περιλαμβάνει: 

- Την πορεία προς την τελική σύνθεση 

- Το κείμενο της παράστασης 

- Το αρχικό κείμενο 

- Την επεξεργασία του αρχικού κειμένου και πρόσθετα κείμενα που ζήτησε ο σκηνοθέτης από τον συγγραφέα 

- Φωτογραφίες από την παράσταση 

- Ημερολόγιο Παραστάσεων 

- Πρόγραμμα της παράστασης 

- Κριτικές στον έντυπο και ψηφιακό τύπο - Newplays from Europe 2006, Malersaal, Βισμπάντεν – Γερμανία 

- Ρεπορτάζ, δημοσιεύσεις για το έργο.

Ο οικουμενικός Θόδωρος Τερζόπουλος λέει για το έργο: 

"Η Τελευταία μάσκα είναι μια θεατρική ωδή πάνω στην ιστορία της Πάτρας με τη μορφή ενός πολύπτυχου χορικού, όπου τις φωνές της πόλης τις μοιράζονται οι ηθοποιοί, προσπαθώντας να βρουν την ταυτότητά τους, ερμηνεύοντας τις φωτεινές και σκοτεινές πλευρές της ιστορικής διαδρομής της και πραγματικές ιστορίες, όπως την ιστορία της στοιχειωμένης Πατρινέλας. Τελικά προσπαθούν όλοι ως κομμάτια και δυναμικές αυτής της πόλης να περάσουν στη συμφιλίωση και στην υπέρβαση. Το χρονικό πλαίσιο της καρναβαλικής περιόδου χρησιμοποιήθηκε προκειμένου να γίνει αναφορά στο διφυές στοιχείο του ανθρώπου, στη δισυπόστατη φύση του: αφενός μεν στον παραλογισμό, τον εκφραζόμενο στη συγκεκριμένη περίοδο, και αφετέρου στην κάθαρση που συντελείται με την καύση του Καρνάβαλου, οπότε και αποκαθίσταται η τάξη και η λογική". 

Ο Κώστας Λογαράς μας εξηγεί την πατρινή ιστορία με τις βαθιές ρίζες των μύθων: 

"Η ιστορία που χρησιμοποιήθηκε σαν καμβάς -και μόνον- για την Τελευταία μάσκα είναι πραγματική και είχε συγκλονίσει την Πάτρα τη δεκαετία του '60. Μια γυναίκα προδομένη από τον εραστή της και παθιασμένη για εκδίκηση σκοτώνει το παιδί του στην περιοχή του Δασυλλίου, δίπλα στα τείχη του μεγάλου Κάστρου. Η παιδοκτόνος μοιχαλίδα καταδικάζεται και λίγο αργότερα αυτοκτονεί μέσα στη φυλακή της. Τα γεγονότα στη θεατρική τους εκδοχή διαδραματίζονται σε περίοδο καρναβαλιού, μια γιορτή ταυτισμένη με τη Διονυσιακή λατρεία και την παραφορά. Η ηρωίδα, ενδεδυμένη τα προσωπεία της στοιχειωμένης Πατρινέλας ή της πόρνης του Μανζάρ, κι ακόμα της Βακχικής Αγαύης και της αρχαίας Τρικλαρίας Αρτέμιδος (όλες γυναίκες - σύμβολα του Πάθους), σκάβει βαθιά τις ρίζες των μύθων που γεννήθηκαν στη γη της Αχαΐας και συνδέει το παρελθόν με το παρόν μας". 

Η παράσταση θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι ο ορισμός του πάθους. Έχει διονυσιακό και βεβακχευμένο χαρακτήρα, αλλά αυτό δεν την καθιστά «καρναβαλική». Είναι πέρα από το Καρναβάλι και δη το πατρινό, επιτρέψτε μου. Αγγίζει τα όρια της αρχαίας τραγωδίας. Άλλωστε ο Θ. Τερζόπουλος της τραγωδίας διάκονος είναι. 

Όσο για τον Κώστα Λογαρά θεωρώ πως είναι πάντα - έτσι ή αλλιώς - πάσχων και παθών! Ή, για να παραλλάξω τον Παπαδιαμάντη, «ύπαγε, ανίατε, το πάθος θα είναι η ζωή σου». 

Σημείωση: Δημοσιεύουμε εδώ τα σχετικά με την παράσταση από το συνολικό πρόγραμμα της Πολιτιστικής που αφορούσε στο Καρναβάλι (21/1-5/3/2006).

ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΩΣΤΑ ΛΟΓΑΡΑ ΕΠΙ ΤΟΙΣ ΓΕΝΕΘΛΙΟΙΣ ΤΟΥ

π.α. ανδριόπουλος

«Αφού τόλμησες να τα βάλεις με αυτούς, μπράβο σου», είχε πει η Ρέα Γαλανάκη στον Κώστα Λογαρά, πριν κάμποσα χρόνια, κατά την παρουσίαση του βιβλίου του «Πολύ Πριν Λίγο Μετά»  (εκδόσεις Το Δόντι), το οποίο περιλαμβάνει 70 επιφυλλίδες του δημοσιευμένες στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο.
Σήμερα, που ο Κώστας Λογαράς έχει γενέθλια, η Ιδιωτική Οδός τον πολυχρονίζει για την μάχαιρα του πνεύματός του, για την δίστομο, ως ρομφαία, γλώσσα του, για την ποιητικότητά του, που διαποτίζει ολόκληρο το λογοτεχνικό του έργο, μα πάνω απ' όλα για την αληθινά ερωτική ματιά του στη ζωή.

Αδέσμευτος, καίριος, σημερινός, χωρίς ιδεολογικές παρωπίδες στον τρόπο της γραφής ή στην διατύπωση των σκέψεών του.

Και πάντα εκεί, να μας υπενθυμίζει τα "Σπίτια της μνήμης, σπίτια της σιωπής", τα "Σάββατα δίχως μύθο", τις "Λοξές ματιές στον έρωτα", την Πάτρα των αγγέλων, που θα 'λεγε κι ο Διονύσης Καρατζάς, τον θρύλο της Πατρινέλλας, στα όρια μιας θείας τρέλας, τον λόγο ως άρτο ζωής. 

Η αλήθεια του Κώστα Λογαρά θα εκπέμπεται από το έργο του, ανεπηρέαστη από σχήματα και συμβατικότητες, εις πολλά έτη! 

Διαβάστε όλες τις αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού για τον Κώστα Λογαρά εδώ κι εδώ.