Η "ΠΑΤΡΙΝΙΑ" ΜΕ ΤΗ ΡΟΖΑ ΕΣΚΕΝΑΖΥ

Του Π.Α. Ανδριόπουλου

Νομίζω πως στα 1935, τη χρονιά που αποτυπωνόταν ο ιστορικός παλαιός ναός του Αγίου Ανδρέου, του πολιούχου της Πάτρας, σε καρτ ποστάλ, κανείς δεν υποπτευόταν στην πόλη ότι ένας συνθέτης με ελάχιστα δείγματα στην δισκογραφία και μάλλον άγνωστος θα έγραφε την Πατρινιά.

Ο Ιωάννης Πετρόπουλος συνέθεσε ένα καρσιλαμά 9/8 - σε στίχους επίσης δικούς του - για μια μικρούλα, ξελογιάστρα Πατρινιά, τον οποίο ερμήνευσε και ηχογράφησε η μεγάλη Ρόζα Εσκενάζυ.

Μες σ' αυτή τη γειτονιά έχω μπλέξει βρε παιδιά,

μια μικρούλα Πατρινιά μου 'χει πάρει τα μυαλά.

Αμάν αμάν Πατρινιά είσαι όλο τσαχπινιά,

τα σγουρά σου τα μαλλιά μου 'χουν κάψει τη καρδιά.

- Άιντε να ζήσει η Πάτρα

θα μεθύσω μια βραδιά για τα σένα πατρινιά,

και θα 'ρθω στη γειτονιά να στα κάνω γης μαδιάμ.

Αμάν αμάν δεν βαστώ Πατρινιά θα τρελαθώ,

για τα σένα ξενυχτώ στις ταβέρνες και μεθώ.

- Γειά σου Πατρινιά

Μια μελωδία στον μουσικό τρόπο - ή μακάμ, αν προτιμάτε - Μουχαγέρ κιουρντί (ήχος πρώτος επτάφωνος φθορικός της Ελληνικής μουσικής). Το τραγούδι ανήκει στην κατηγορία των τραγουδιών που ονομάζουμε "Σμυρνέϊκα". Η ορχήστρα αποτελείται από βιολί, κιθάρα, ούτι, κανονάκι, ζήλια. 
Στην ηχογράφηση που παραθέτουμε εδώ, η οποία έγινε στην Αθήνα (20-9-1935) - και είναι η πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού - παίζουν μουσικοί θρύλοι της εποχής! Βιολί ο Δημήτρης Σέμσης, κιθάρα ο Κώστας Σκαρβέλης, ούτι ο Αγάπιος Τομπούλης, κανονάκι ο Λάμπρος Σαββαϊδης και ζήλια η ίδια η Ρόζα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η Πατρινιά της Ρόζας περιλαμβάνεται στον δίσκο 78 στροφών με ηχογραφήσεις της κατά τα έτη 1933-1935, και στο amazon επιλέγεται αυτό το τραγούδι, Patrinia [1935] (Woman of Patras), ως χαρακτηριστικό δείγμα αυτού του δίσκου. 
Ο συλλέκτης και ερευνητής του Ρεμπέτικου Παναγιώτης Κουνάδης, κατατάσσει την Πατρινιά στις ηχογραφήσεις Το ρεμπέτικο τραγούδι στην Αμερική 1920-1940 Vol. 1 [ CD 64 ].

Η "ΠΑΤΡΙΝΙΑ" ΜΕ ΤΗ ΡΟΖΑ ΕΣΚΕΝΑΖΥ (ηχογράφηση 1935)

Του Π.Α.Ανδριόπουλου

Νομίζω πως στα 1935, τη χρονιά που αποτυπωνόταν ο ιστορικός παλαιός ναός του Αγίου Ανδρέου, του πολιούχου της Πάτρας, σε καρτ ποστάλ, κανείς δεν υποπτευόταν στην πόλη ότι ένας συνθέτης με ελάχιστα δείγματα στην δισκογραφία και μάλλον άγνωστος θα έγραφε την Πατρινιά.

Ο Ιωάννης Πετρόπουλος συνέθεσε ένα καρσιλαμά 9/8 - σε στίχους επίσης δικούς του - για μια μικρούλα, ξελογιάστρα Πατρινιά, τον οποίο ερμήνευσε και ηχογράφησε η μεγάλη Ρόζα Εσκενάζυ.

Μες σ' αυτή τη γειτονιά έχω μπλέξει βρε παιδιά,

μια μικρούλα Πατρινιά μου 'χει πάρει τα μυαλά.

Αμάν αμάν Πατρινιά είσαι όλο τσαχπινιά,

τα σγουρά σου τα μαλλιά μου 'χουν κάψει τη καρδιά.

- Άιντε να ζήσει η Πάτρα

θα μεθύσω μια βραδιά για τα σένα πατρινιά,

και θα 'ρθω στη γειτονιά να στα κάνω γης μαδιάμ.

Αμάν αμάν δεν βαστώ Πατρινιά θα τρελαθώ,

για τα σένα ξενυχτώ στις ταβέρνες και μεθώ.

- Γεια σου Πατρινιά

Μια μελωδία στον μουσικό τρόπο - ή μακάμ, αν προτιμάτε - Μουχαγέρ κιουρντί (ήχος πρώτος επτάφωνος φθορικός της Ελληνικής μουσικής). Το τραγούδι ανήκει στην κατηγορία των τραγουδιών που ονομάζουμε "Σμυρνέϊκα". Η ορχήστρα αποτελείται από βιολί, κιθάρα, ούτι, κανονάκι, ζήλια. 
Στην ηχογράφηση που παραθέτουμε εδώ, η οποία έγινε στην Αθήνα - και είναι η πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού - παίζουν μουσικοί θρύλοι της εποχής! Βιολί ο Δημήτρης Σέμσης, κιθάρα ο Κώστας Σκαρβέλης, ούτι ο Αγάπιος Τομπούλης, κανονάκι ο Λάμπρος Σαββαϊδης και ζήλια η ίδια η Ρόζα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η Πατρινιά της Ρόζας περιλαμβάνεται στον δίσκο 78 στροφών με ηχογραφήσεις της κατά τα έτη 1933-1935, και στο amazon επιλέγεται αυτό το τραγούδι, Patrinia [1935] (Woman of Patras), ως χαρακτηριστικό δείγμα αυτού του δίσκου. 
Ο συλλέκτης και ερευνητής του Ρεμπέτικου Παναγιώτης Κουνάδης, κατατάσσει την Πατρινιά στις ηχογραφήσεις Το ρεμπέτικο τραγούδι στην Αμερική 1920-1940 Vol. 1 [ CD 64 ].

ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΓΙΑ ΤΗΝ ΡΟΖΑ ΕΣΚΕΝΑΖΥ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΙΣΡΑΗΛΙΝΟ

Η θυελλώδης προσωπικότητα της Ρόζας Εσκενάζι, μιας γυναίκας που ξεπέρασε κάθε λογής εμπόδια για να δημιουργήσει έναν θρύλο στο τραγούδι, είναι το θέμα της ταινίας «Καναρίνι μου γλυκό», που γύρισε ο Ισραηλινός Ρόι Σερ και ήταν η ταινία έναρξης του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης.
Ακούγοντας τα τραγούδια της Ρόζας πριν από λίγα χρόνια, ο Σερ παθιάστηκε με το σμυρναίικο και το ρεμπέτικο τραγούδι, αλλά και με την ίδια την Εσκενάζι. Ο 33χρονος σκηνοθέτης μπήκε στη διαδικασία όχι μόνο να παρακολουθήσει την πορεία και την πολυτάραχη ζωή της Ρόζας Εσκενάζι από την Κωνσταντινούπολη, στη Θεσσαλονίκη και μετά στην Αθήνα, αλλά να δημιουργήσει και ένα συγκρότημα από ανεξάρτητους μουσικούς, οι οποίοι παίζουν και διασκευάζουν τα τραγούδια που εκείνη έκανε διάσημα.
Ο Ρόι Σερ, λίγο πριν φτάσει στη Θεσσαλονίκη, μίλησε στον Παναγιώτη Παναγόπουλο για το πάθος του για την ελληνική μουσική και πόσο τον αναστάτωσε η προσωπικότητα της Ρόζας.

Διαβάστε στην Καθημερινή της Κυριακής ολόκληρη την συνέντευξη του Ισραηλινού σκηνοθέτη.

Εδώ παραθέτω τον επίλογό της, που έχει πολύ ενδιαφέρον για το πώς γνώρισε το ρεμπέτικο ο Ροι Σερ:
Πρωτάκουσα τη μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου για το «Ρεμπέτικο» το 2004 στην Ιερουσαλήμ σε ένα μικρό μπαρ, από μια ισραηλινή κομπανία που είχε γράψει εβραϊκούς στίχους. Ενιωσα αμέσως ότι συνδέομαι με αυτήν τη μουσική. Κάτι στον ήχο και στην ατμόσφαιρα μού έφερνε αναμνήσεις από μακρινά μέρη. Είχε το άρωμα ενός ταξιδιού στο άγνωστο. Δεν ήξερα τίποτα για την ιστορία του είδους, αλλά η σύνδεση ήταν ενστικτώδης. Εψαξα περισσότερα πράγματα κάνοντας την έρευνα για την ταινία και, για να πω την αλήθεια, άρχισα να ζηλεύω. Γιατί; Επειδή είμαι από μια πολύ νέα χώρα, μόλις 62 ετών. Δεν είμαι καθόλου θρήσκος. Βλέπω τον Ιουδαϊσμό σαν μια όμορφη κουλτούρα και τη βάση του ισραηλινού πολιτισμού, όμως στον σύγχρονο πολιτισμό δεν πιστεύω ότι ως χώρα καταφέραμε να δημιουργήσουμε μια πλούσια κουλτούρα. Οι ισχυρές δυτικές επιρροές και η παγκοσμιοποίηση δυσκόλεψαν πολύ την έκθεση των νέων σε άλλες κουλτούρες πέραν της δυτικής / αμερικανικής. Σας ζηλεύω τους Ελληνες που πηγαίνετε στα ρεμπετάδικα και όλοι γνωρίζουν τα λόγια των τραγουδιών. Το βρίσκω υπέροχο. Ηθελα να γίνω κι εγώ ένα κομμάτι αυτής της κατάστασης και να καταλαβαίνω τα λόγια. Τώρα μπορώ. Ελπίζω ότι θα μπορέσετε να κρατήσετε αυτόν τον θησαυρό και να τον περάσετε στις επόμενες γενιές.