Αχιλλέας Γ. Χαλδαιάκης: “Poetry Set to Music: the example of Theodorakis and Hadjidakis”

Ο Αχιλλέας Γ. Χαλδαιάκης είναι Καθηγητής Βυζαντινής Μουσικολογίας και Ψαλτικής Τέχνης στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. 

Ο Αχιλλέας Χαλδαιάκης διετέλεσε και Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής, ενώ σήμερα είναι Μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΕΚΠΑ. Το ψαλτικό και επιστημονικό έργο του είναι ευρύτατα γνωστό, ενώ πολλές είναι και οι δημοσιεύσεις του στην ελληνική ξένη βιβλιογραφία. Στις 6 Οκτωβρίου 2025 συμμετείχε σε ένα διεθνές συνέδριο στο Παλέρμο της Ιταλίας με τον γενικό τίτλο: Grecia forma delle arti. Στο συνέδριο αυτό ο Καθηγητής Αχιλλέας Χαλδαιάκης πραγματοποίησε ανακοίνωση με θέμα: “Poetry Set to Music: the example of Theodorakis and Hadjidakis”. 

Παραθέτουμε στη συνέχεια την επιστημονική ανακοίνωση του Καθηγητού Αχιλλέα Χαλδαιάκη, όπως δημοσιεύθηκε στα πρακτικά του διεθνούς συνεδρίου. 

Στην ανακοίνωση του ο Καθηγητής παραπέμπει και σε εκπομπές του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου στο Γ’ Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας - στην εκπομπή "Εγνατία Οδός" του Γιώργου Ντόβολου - για τους δύο μεγάλους συνθέτες, καθώς και στα βιβλία του «Τα Χατζιδακικά» και «Τα Θεοδωρακικά»: 

For the relationship between the two great composers and the tradition of the so-called Byzantine Music, their influences and inspirations from it, one can listen to a series of related radio-programs given by Panagiotis Andriopoulos, broadcast by the Third Program of Greek Radio, as part of the program “Egnatia Odos”, edited and presented by George Dovolos; a. About Hatzidakis: [1] Μάνος Χατζιδάκις, Εκκλησιαστική Ποίηση και Μουσική [1/2] | 25.10.2025 [2] Μάνος Χατζιδάκις, Εκκλησιαστική Ποίηση και Μουσική [2/2] | 26.10.2025; b. About Theodorakis: [1] Ο «Εκκλησιαστικός» Μίκης Θεοδωράκης [1/3] | 08.11.2025 Ο «Εκκλησιαστικός» Μίκης Θεοδωράκης [2/3] | 09.11.2025 [3] Ο «Εκκλησιαστικός» Μίκης Θεοδωράκης [3/3] | 15.11.2025. Cf.. additionally, Panagiotis Andriopoulos, Τα Χατζιδακικά, Athens 2023; Idem, Τα Θεοδωρακικά, Athens 2025. 

Chaldæakes, Achilleas (2025). 

“Poetry Set to Music: the example of Theodorakis and Hadjidakis”, in Maria Caracausi (a cura di), Grecia Oggi. Incontri tra Le Arti. Pages 35-53. Palermo University Press: Culturesocietà, 20.

 

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΗΣ "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ" ΣΤΟΝ ΜΑΝΟ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

Ένα επετειακό βιβλίο «100 χρόνια Μάνος Χατζιδάκις» κυκλοφορεί την Κυριακή 19 Οκτωβρίου 2025 με την «Καθημερινή». 

Πολλές πλευρές του ανθρώπου, καλλιτέχνη, συνεργάτη, δημιουργού Μάνου Χατζιδάκι φωτίζουν 25 δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες, συγγραφείς, εκδότες και πανεπιστημιακοί που θυμούνται την επίδραση του ίδιου και του έργου του στην πορεία τους.

 

Στο βιβλίο - αφιέρωμα δημοσιεύεται και το κείμενό μας από ΤΑ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ μας, με τίτλο "Ο Χατζιδάκις, ο Χριστιανόπουλος και το Κυπαρισσάκι". Στον τόμο της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ έχει τον τίτλο: Ο Χριστιανόπουλος και το "Κυπαρισσάκι" και υπότιτιλο: "Η άγνωστη ιστορία μας ...παρ' ολίγον παρεξήγησης". Το παραθέτουμε στη συνέχεια. 

ΙΛΑΡΙΩΝ ΑΛΦΕΓΙΕΦ ΤΕΛΟΣ!

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Πριν από είκοσι μέρες ακριβώς (5 Ιουλίου 2024) είχαμε δημοσιεύσει το κείμενό μας, με τίτλο: Ένα πολυδιάστατο σκάνδαλο για τον Βουδαπέστης Ιλαρίωνα Αλφέγιεφ. 

Καταλήγαμε ως εξής: «Το σίγουρο είναι ότι άλλοτε κραταιός ανήρ του Πατριαρχείου Μόσχας βρίσκεται σε δεινή θέση και στη δίνη σκανδάλων. Δε νομίζω να σωθεί…». 

Επιβεβαιωθήκαμε πανηγυρικά! 

Η Σύνοδος του Πατριαρχείου Μόσχας κατά την σημερινή της (25-7-2024) συνεδρία, αποφάσισε να παυθεί προσωρινά ο μητροπολίτης Βουδαπέστης και Ουγγαρίας Ιλαρίωνας από τη διοίκηση της Επισκοπής Βουδαπέστης-Ουγγαρίας. 

Η προσωρινή διοίκηση της Επισκοπής ανατέθηκε στον Πατριαρχικό Έξαρχο Δυτικής Ευρώπης Μητροπολίτη Κορσούν και Δυτικής Ευρώπης Νέστορα. 

Επίσης η Σύνοδος της Ρωσικής Εκκλησίας πέταξε τον μητροπολίτη Ιλαρίωνα από τις θέσεις του προέδρου διαφόρων Συνοδικών Επιτροπών. Κοινώς Ιλαρίων Αλφέγιεφ τέλος! 

Αυτά τα είχαμε προβλέψει εγκαίρως και επαληθευτήκαμε. Αλίμονο σε εκείνους – τους Έλληνες κυρίως - οι οποίοι εθελοτυφλούν και δεν βλέπουν τα όσα KGBεμπίστικα συμβαίνουν στην Ρωσική Εκκλησία και φυσικά πόσα δεν ξέρουμε…

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΑΤΣΙΚΟΥΛΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΟ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΠΑΤΡΩΝ ΝΙΚΟΔΗΜΟ

Ο μακαριστός Μητροπολίτης Πατρών Νικόδημος 
δια χειρός του ζωγράφου Γιώργου Μπογδανόπουλου

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 

του Νικολάου Κατσικούλη 

Το αγιολογικό και υμνογραφικό έργο του Μητροπολίτου πρώην Πατρών Νικοδήμου Βαλληνδρά 

(1974-2005) 

Πρόλογος 

Η πρώτη μου επαφή με το αγιολογικό και το υμνογραφικό έργο του μακαριστού Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου έγινε κατά τα πρώτα φοιτητικά μου χρόνια. Τότε μελέτησα το βίο και την πολιτεία του εν Αγίοις πατρός ημών Νικολάου του Πλανά, μέσα από τις μαρτυρίες της ακολούθου του, μοναχής Μάρθας κι εντυπωσιάσθηκα από τα χαρίσματα του, για τα κοσμικά μέτρα, απλοϊκού και ολιγογράμματου ιερέως. Ύστερα περιήλθα τα μέρη της πρωτεύουσας που συνδέθηκαν με τη ζωή του, στάθηκα μπροστά στο λείψανο και τον τάφο του, στον Ι. Ναό Αγίου Ιωάννου, οδού Βουλιαγμένης, που πλέον δεν είναι του «αγρού», αλλά αστικός και πολύβουος και συμμετείχα σε αγρυπνία στον Ι. Ναό του αγίου Ελισσαίου στο μοναστηράκι, που τότε μόλις είχε ξαναδοθεί στη λατρεία του Θεού μετά την αναστήλωσή του. Εκεί πλέον δεν έψαλαν ο Παπαδιαμάντης με τον Μωραϊτίδη, ούτε λειτουργούσε ο παπα-Νικόλας κάνοντας λάθη στις αναγνώσεις, αλλά κατά τρόπο μυστήριο, ήσαν όλοι παρόντες, αν και προ πολλών ετών νεκροί, χάρη στο διαρκές «σήμερον» του λειτουργικού μας χρόνου. 

Ύστερα αναζήτησα και προμηθεύτηκα την ακολουθία του νεοφανούς για την Εκκλησία και περισσότερο για μένα Αγίου των Αθηνών, όπως και τον παρακλητικό του κανόνα, ποιήματα αμφότερα του Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου (Βαλληνδρά), αλλά δεν εστίασα στον υμνογράφο ή τουλάχιστον τότε έδωσα μικρή σημασία στο τίνος η γραφίδα υμνούσε το νέο μου Άγιο. Στην πορεία των ετών, κι ενώ πλούτισα τη βιβλιοθήκη μου (φυσική και ψηφιακή) με πολλές εκδόσεις Ακολουθιών διαφόρων υμνογράφων της εποχής μας κι ενώ γνώρισα τους αγίους των καιρών μας μέσα από το έργο τους, μιας και οι υμνογράφοι μπορούν μέσα από την τέχνη τους να υμνολογούν και αγίους που ακόμη δεν έχει ανακηρύξει επίσημα η Εκκλησία, συγκέντρωσα το μεγαλύτερο μέρος του υμνογραφικού έργου του Μητροπολίτη Πατρών Νικοδήμου. Αργότερα και στο πλαίσιο των σπουδών μου στο Διιδρυματικό Προγράμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, Ελλάδα: Εκκλησιαστική Ιστορία και Πολιτισμός, αιτήθηκα το θέμα της διπλωματικής μου εργασίας να πραγματεύεται το υμνογραφικό έργο του Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου, του Βαλληνδρά. Η γενική συνέλευση της Ε.Δ.Ε. ενέκρινε το θέμα με τίτλο: Το αγιολογικό και υμνογραφικό έργο του Μητροπολίτου πρώην Πατρών Νικοδήμου Βαλληνδρά (1974-2005), κι έτσι μου δόθηκε η ευκαιρία να ενσκήψω στον πλούτο της υμνολογικής και αγιολογικής καταγραφής του ανωτέρω σπουδαίου εκκλησιαστικού άνδρα, που σημάδεψε και λάμπρυνε την εκκλησιαστική ιστορία και πλούτησε την εκκλησιαστική γραμματεία του εικοστού αιώνος. Είμαι σε θέση να ευχαριστήσω θερμά την τριμελή εξεταστική μου επιτροπή, αποτελούμενη από τους Καθηγητές κ.κ. Εμμανουήλ Καραγεωργούδη και Βασίλειο Κουκουσά και τον Αναπληρωτή Καθηγητή και επιβλέποντά με, κ. Ιωάννη Παναγιωτόπουλο για τη φροντίδα και την καθοδήγηση. Τέλος ευχαριστώ τον πάλαι ποτέ στενό συνεργάτη του μακαριστού Πατρών Νικοδήμου, Άρχοντα Δικαιοφύλακα της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας και θεολόγο, κ. Παναγιώτη Ανδριόπουλο, χωρίς τη σημαντική βοήθεια του οποίου θα ήταν αδύνατον να συγκεντρώσω τα έργα του Νικοδήμου. 

Άμφισσα, 1 Ιουνίου 2022 

Νικόλαος Κ. Κατσικούλης

 

ΕΝΑ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟ ΣΚΑΝΔΑΛΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΛΑΡΙΩΝΑ ΑΛΦΕΓΙΕΦ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Η εξόριστη – λόγω της λογοκρισίας Πούτιν – ρωσική εφημερίδα Novaya Gazeta Europe, δημοσιεύει σήμερα ένα μεγάλο …αφιέρωμα στον μητροπολίτη της Ρωσικής Εκκλησίας στην Βουδαπέστη, τον Ιλαρίωνα Αλφέγιεφ, τον πάλαι ποτέ πανίσχυρο υπουργό εξωτερικών του Πατριαρχείου Μόσχας. 

Το εκτενές δημοσίευμα έχει ως τίτλο: «Έργα και ημέρες του μητροπολίτη Ιλαρίωνα» και υπότιτλο: «Ο πρώην αγαπημένος του Πατριάρχη Κύριλλου έλαβε ουγγρικό διαβατήριο, έγινε ιδιοκτήτης ξένου κτήματος, συνήψε περίεργη σχέση με τον υπάλληλο του κελιού του και τον απείλησε σε κηρύγματα και αλληλογραφία». 

Το δημοσίευμα είναι όντως …γαργαλιστικό, καθώς ξεκινάει με μια μεγάλη κλοπή στην Ουγγρική Ορθόδοξη επισκοπή της Ρωσικής Εκκλησίας, για την οποία φέρεται ως υπεύθυνος ο νεαρός George Suzuki, έμπιστος, μέχρι πρότινος, του Βουδαπέστης Ιλαρίωνα. Ο G. Suzuki κατηγορεί τον μητροπολίτη Ιλαρίωνα για σεξουαλική παρενόχληση, ενώ ο Ιλαρίων δηλώνει ότι πίσω από τον Γιώργο υπάρχει «μια γυναίκα που αυτοαποκαλείται μητέρα του» και που προσπάθησε να τον εκβιάσει, ζητώντας αποζημίωση για την ηθική βλάβη που φέρεται να προκάλεσε στον γιο της. 

Ο δεκαοχτάχρονος Γκεόργκι Σουζούκι, ένας Ορθόδοξος νεαρός από Ρωσο-Ιαπωνική οικογένεια, προσφέρθηκε να διακονήσει τον μητροπολίτη Ιλαρίωνα και είχε αλληλογραφία μαζί του, καθώς, σύμφωνα με τον Γεώργιο, ήθελε να στηρίξει τον ιεράρχη, που είχε χάσει τη θέση του και να γίνει μαθητής του. Ο Ιλαρίων συμφώνησε και κάλεσε τον Suzuki να εργαστεί στην ενορία της Αγίας Τριάδας. Τον Οκτώβριο του 2022, ο νεαρός άνδρας έφτασε στη Βουδαπέστη. 

Στη συνέχεια, στο δημοσίευμα της Novaya Gazeta Europe, γίνονται λεπτομερείς αναφορές για την σχέση των δύο, παρατίθενται διάλογοι μεταξύ τους, αφού ο νεαρός ηχογραφούσε τις συνομιλίες του με τον Ιλαρίωνα (που παρατίθενται στο δημοσίευμα) και υπάρχουν φωτογραφίες που δείχνουν ότι ο νεαρός απολάμβανε μια άνετη ζωή με τον Ιλαρίωνα: μαζί πήγαιναν σε εστιατόρια, έκαναν διακοπές σε χιονοδρομικά κέντρα και στον ελεύθερο χρόνο του ο νεαρός έκανε ιστιοπλοΐα. 

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, κατά τη διάρκεια της κοινής τους ζωής, στο τηλέφωνο του G. Suzuki αποθηκεύτηκαν στοιχεία για την πολυτελή ζωή του Ιλαρίωνα. Για παράδειγμα, ένα συμβόλαιο για την αγορά ενός κτήματος εμβαδού 2.360 τετραγωνικών μέτρων έναντι 2.150.000 ευρώ στα προάστια της Βουδαπέστης, το οποίο διαθέτει 14 δωμάτια, πισίνα, γυμναστήριο, κάβα και χώρο στάθμευσης. Στην πολυτελή έπαυλη, ο Ιλαρίων περνά τον ελεύθερο χρόνο του, δέχεται καλεσμένους, κάνει δεξιώσεις και «οδηγεί» ένα ηλεκτρικό σκούτερ. 

Ο Ιλαρίων δεν αρνείται ότι είναι ιδιοκτήτης κτήματος στην Ουγγαρία. Υποστηρίζει ότι η αγορά ακινήτων και ο μη μοναστικός τρόπος ζωής του πρέπει να εξηγηθούν από τα «δικαιώματα» που έλαβε για τα πολλά βιβλία και τις ταινίες του, για τις οποίες «μπορείτε να διαβάσετε στη Wikipedia». Ο Ιλαρίων δηλώνει ότι δεν έλαβε χρήματα από χορηγούς για την αγορά κτήματος στην Ουγγαρία και δηλώνει ότι το κτήμα σχεδιάζεται ως «σκήτη» και «ακόμη και ως μοναστήρι». 

Όλα τα παραπάνω είναι, φυσικά, πολύ …ύποπτα… Μήπως κάποιοι της Ρωσικής Εκκλησίας θέλουν να …εξαφανίσουν τον Ιλαρίωνα; Τέτοια αποκάλυψη δεν μπορεί να είναι τυχαία. Το σίγουρο είναι ότι άλλοτε κραταιός ανήρ του Πατριαρχείου Μόσχας βρίσκεται σε δεινή θέση και στη δίνη σκανδάλων. Δε νομίζω να σωθεί…

"ΠΡΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΝ" ΜΕ ΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΑΠΑΔΗΜΟΥΛΗ (ΒΙΝΤΕΟ)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Σε ανάρτησή του στα social media, ο απερχόμενος ευρωβουλευτής Δημήτρης Παπαδημούλης ανακοίνωσε: "Μετά από δέκα συνεχόμενα χρόνια ως εκλεγμένος Αντιπρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου με μεγάλες πλειοψηφίες, μόνος Έλληνας και μόνος από την Αριστερά και τρεις θητείες ως ευρωβουλευτής (2004-2009, 2014-2019, 2019-2024), αποχωρώ από την ενεργό πολιτική. Θα συνεχίσω, μακριά από αιρετά αξιώματα, να υπηρετώ τις ίδιες αξίες ως ενεργός πολίτης".

 

Στην έβδομη διαδικτυακή εκπομπή «Προς Εκκλησιασμόν», μια παραγωγή της ενορίας του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού, προσκεκλημένος μας ήταν - πριν τρία χρόνια (Μάρτιος 2021) -  ο ενορίτης του Αγίου Γεωργίου Ν. Ψυχικού, Δημήτρης Παπαδημούλης, τότε Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. 

Ο Δημήτρης Παπαδημούλης στην συνέντευξη του αυτή μας μίλησε για την προσωπική του πορεία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ελλάδα μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τις προοπτικές της Ενωμένης Ευρώπης, στην αντιμετώπιση σύγχρονων κρίσεων, όπως η οικονομική και το προσφυγικό. 

Επίσης, αναφέρθηκε σε εκκλησιαστικές προσωπικότητες του καιρού μας (Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος, Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος, Μητροπολίτης Βελγίου Αθηναγόρας), αλλά και στην ενορία του, στον Άγιο Γεώργιο Ν. Ψυχικού. 

Ανάμεσα στα πολλά που μας είπε τότε ο Δημήτρης Παπαδημούλης, ήταν και η προαναγγελία της αποχώρησής του από το Ευρωκοινοβούλιο (δεν θα διεκδικούσε νέα θητεία), κάτι που έγινε τώρα. 

    

Ο Δημήτρης Παπαδημούλης γεννήθηκε το 1955 στην Αθήνα και κατάγεται από την Ήπειρο. Τελείωσε τη Βαρβάκειο και σπούδασε στο Ε.Μ.Π.. Εργάστηκε ως πολιτικός μηχανικός και στέλεχος επιχειρήσεων (1980-2004). Οργανώθηκε στην Αριστερά από τα 18 του («Ρήγας Φεραίος»- ΚΚΕ Εσωτερικού-ΕΑΡ-ΣΥΝ-ΣΥΡΙΖΑ). Εκλέχτηκε Ευρωβουλευτής το 2004. Το 2009 διακρίθηκε ως ένας από τους τρεις πιο δραστήριους ευρωβουλευτές στο σύνολο του Ευρωκοινοβουλίου. Εκλέχτηκε βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, το 2009 και το 2012. Στις 25 Μαΐου 2014 επανεκλέχθηκε Ευρωβουλευτής.

Την 1η Ιουλίου 2014 εκλέχθηκε Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στις ευρωεκλογές του 2019 επανεξελέγη Ευρωβουλευτής για τρίτη φορά.

Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Μ.Γ. ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ "ΝΙΓΗΡΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΕΣ"

Καθηγητής Μ. Γ. ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ 

Κοσμήτορας της Σχολής Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης 

Άρχων Προστάτης των Γραμμάτων της Μ.τ.Χ.Ε. 

ΑΡΧΙΕΡΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΕΣ 

Υπάρχουν βιβλία που από την πρώτη ανάγνωσή τους γίνεται κατανοητό ότι θα αποτελέσουν σταθμό στη σχετική βιβλιογραφία, συχνά όχι εξαιτίας της πρωτοτυπίας ή του όγκου τους, αλλά πρωτίστως λόγω των ιδεών που περικλείουν και του τρόπου με τον οποίο τις εκφράζουν. Βιβλία μικρά και ολιγοσέλιδα, ωστόσο συγκλονιστικά και καθοριστικά, που αντανακλούν τη λάμψη μεγάλων προσωπικοτήτων, τα λόγια, τις σκέψεις και τα διανοήματα των οποίων περιέχουν. 

Ένα τέτοιο βιβλίο μας έδωσε πρόσφατα ο Άρχων του Οικουμενικού Θρόνου κ. Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, υπό τον τίτλο Νιγηρίας Αλεξάνδρου Παρακαταθήκες (Αθήνα 2024, έκδ. Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού, σελ. 151). Μικρός αλλά εξαιρετικά περιεκτικός τόμος, όπου σκιαγραφείται η προσωπικότητα και το έργο του μακαριστού Μητροπολίτου Νιγηρίας κυρού Αλεξάνδρου, του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής. 

Μετά το σημείωμα του εκδότη (σ. 3) και το προλογικό σημείωμα του συγγραφέα και επιμελητή της ύλης του τόμου (σ. 7), ακολουθούν τα πλήρη κείμενα τεσσάρων μεγάλων συνεντεύξεων του μακαριστού Μητροπολίτη στον κ. Παναγιώτη Ανδριόπουλο, μουσικολογιώτατο εκκλησιαστικό δημοσιογράφο και θεολόγο, Άρχοντα Δικαιοφύλακα της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, με τους εξής κατά σειρά χαρακτηριστικούς τίτλους: «Τα πρώτα βήματα στη Νιγηρία …» (σ. 11), «Οδεύοντας προς την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο …» (σ. 45), «Ιεραποστολή στον 21ο αιώνα …» (σ. 75) και «Η εισβολή του Πατριαρχείου Μόσχας στην Αφρική …» (σ. 111). Ο τόμος κλείνει με τρίστιχα του π. Παναγιώτη Καποδίστρια (σ. 147), αφιερωμένα στον μακαριστό Αλεξανδρινό ιεράρχη, την προσωπικότητα και το εκκλησιαστικό έργο του. 

Μέσα από τα κείμενα αυτών των συνεντεύξεων, διακριτικά διακοσμημένα με χαρακτηριστικές φωτογραφίες του Νιγηρίας Αλεξάνδρου, γνωρίζουμε όχι μόνο τα σχετικά με την ποιμαντική διακονία του στη Μαύρη Ήπειρο και όσα αφορούν τον τρόπο με τον οποίο κατανοούσε και ασκούσε το ιεραποστολικό έργο, αλλά και όσα σχετίζονται με την ευρύτερη εκκλησιαστική και πανορθόδοξη διακονία του. Συγκεκριμένα όσα αφορούν την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης, του 2016, στην οποία πήρε ενεργό μέρος, τόσο ως μέλος της αντιπροσωπείας του παλαιφάτου δευτεροθρόνου Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής, όσο και ως μέλος της Πανορθοδόξου Γραμματείας της, αλλά και την εισπήδηση του Πατριαρχείου Μόσχας στα εδάφη της κανονικής δικαιοδοσίας του Αλεξανδρινού Θρόνου, που αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα εθνοφυλετικής αντίληψης και δράσης στη σύγχρονη Ορθόδοξη Εκκλησία. 

Ο μακαριστός Μητροπολίτης Νιγηρίας Αλέξανδρος Γιαννίρης γεννήθηκε στην Αθήνα στις 15 Μαΐου 1960. Αποφοίτησε από τη Γεωπονική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1983 και από τη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 1994. Διάκονος χειροτονήθηκε την 1 Οκτωβρίου 1988 και Πρεσβύτερος στις 2 Οκτωβρίου 1988. Στις 24 Νοεμβρίου 1997 χειροτονήθηκε Επίσκοπος Νιγηρίας. Στις 27 Οκτωβρίου 2004 μετά την προαγωγή της Επισκοπής Νιγηρίας σε Μητρόπολη προήχθη σε Μητροπολίτη. Εκοιμήθη στην Αθήνα στις 30 Ιουνίου 2023, μετά από μακρόχρονη και πολυώδυνη ασθένεια. Υπήρξε από τους αδάμαντες της Αλεξανδρινής ιεραρχίας, Αρχιερεύς με άποψη και θέσεις, με πρωταγωνιστικό ρόλο στα εκκλησιαστικά πράγματα της εποχής του και με μεγάλο ιεραποστολικό έργο. Προασπίστηκε τα δίκαια του Γένους και την ορθοπραξία της ορθοδοξίας στο εκκλησιολογικό πεδίο, ιδίως απέναντι στις επεκτατικές ρωσικές εκκλησιαστικές βλέψεις της εποχής μας. 

Πρόκειται λοιπόν για συλλογή κειμένων που όντως συνοψίζουν τις παρακαταθήκες του μακαριστού Νιγηρίας Αλεξάνδρου στην Εκκλησία, γι’ αυτό και αξίζουν συγχαρητήρια στον κ. Παναγιώτη Ανδριόπουλο, του οποίου τα έργα είναι πάντοτε ενδιαφέροντα και καινοτόμα για το σύγχρονό μας θεολογικό και εκκλησιολογικό πεδίο, για την πρωτοβουλία του αυτή, που πραγματικά πλουτίζει την τρέχουσα θεολογική βιβλιογραφία μας.

Ο π. ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΑΥΓΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ "ΝΙΓΗΡΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΕΣ"

ΠΡΟΣΩΠΙΚΉ ΜΑΡΤΥΡΊΑ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΊΑ 

Παν. Ανδριόπουλος, Νιγηρίας Αλεξάνδρου παρακαταθήκες, Ενορία Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού, 2024, σσ. 152. 

Ο Μητροπολίτης Αλέξανδρος γεννήθηκε ως Γεώργιος Γιαννίρης στην Αθήνα στις 15 Μαΐου 1960, χειροτονήθηκε την 1η Οκτωβρίου 1988, εξελέγη πρώτος επίσκοπος της νεοσύστατης επισκοπής Νιγηρίας στις 23 Σεπτεμβρίου 1997, αναδείχθηκε πρώτος Μητροπολίτης της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Νιγηρίας στις 27 Οκτωβρίου 2004, και απεβίωσε στην Αθήνα στις 30 Ιουνίου 2023. 

Αυτή θα ήταν μια αρκετά συμβατική νεκρολογία για έναν τυπικό ορθόδοξο επίσκοπο. Μόνο που ο Μητροπολίτης Αλέξανδρος δεν ήταν ούτε συμβατικός ούτε τυπικός. Δεν ήταν ούτε στενόμυαλος ούτε εθελοτυφλών. Ίσως τον βοήθησαν σαυτό οι σπουδές που έκανε σε έναν εξωθρησκευτικό κλάδο, μια και πέρα από το πτυχίο θεολογίας που έλαβε από το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, είχε και πτυχίο Γεωπονίας από το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ή ίσως συνέδραμε ο χρόνος που έζησε στην Αφρική, όπου συνεργάστηκε στενά με τον φίλο του και σημερινό Μητροπολίτη Καμερούν Γρηγόριο - ας σημειωθεί πως η επισκοπή Νιγηρίας ανήκε αρχικά στην Μητρόπολη Καμερούν. Και ο Μητροπολίτης Αλέξανδρος ήταν προσεκτικός και ανταποκρινόταν δημιουργικά στον πολιτισμό των ιθαγενών της Μαύρης Ηπείρου. Ήταν άλλωστε ένας από τους λίγους εκκλησιαστικούς ηγέτες που χειροτόνησαν συνειδητά και αποκλειστικά Αφρικανούς κληρικούς. Ωστόσο, παρά το άνοιγμα και την ανοιχτότητά του, ο Νιγηρίας Αλέξανδρος παρέμεινε ταπεινός και ευσεβής. Η κηδεία του έγινε χωρίς θόρυβο και δημοσιότητα στη Μονή του νεοανακηρυχθέντος Αγίου Πορφυρίου στο Μήλεσι έξω από την Αθήνα. 

Το ανά χείρας βιβλίο περιέχει μια απομαγνητοφώνηση - επιμελημένη και φροντισμένη από τον Παναγιώτη Ανδριόπουλο, θεολόγο, μουσικό και Άρχοντα του Οικουμενικού Θρόνου - τεσσάρων συνεντεύξεων με τον Μητροπολίτη Αλέξανδρο που οργανώθηκαν από τον Ανδριόπουλο: Η μία ήταν για τον Τηλεοπτικό σταθμό της Μητροπόλεως Πατρών κατά τη διάρκεια ενός συνεδρίου νεολαίας, η άλλη για μια ενημερωτική ιστοσελίδα στην Ελλάδα, και οι υπόλοιπες δύο για μια διαδικτυακή εκπομπή στο Πολιτιστικό Κέντρο της Ενορίας του Αγίου Γεωργίου, στο Νέο Ψυχικό στην Αθήνα, όπου γίνεται απόψε και η επίσημη παρουσίαση. 

Η πρώτη συνέντευξη (σελίδες 11-44), που πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2000, περιγράφει τα πρώτα χρόνια του Μητροπολίτη Αλέξανδρου στη Νιγηρία. Η δεύτερη (σελίδες 45-74), που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2016, περιέχει την ανάλυση του Μητροπολίτη Αλέξανδρου για την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο. Η τρίτη (σελίδες 75-109), που διεξήχθη τον Ιούνιο του 2021, διερευνά τις παρατηρήσεις του Μητροπολίτη Αλέξανδρου σχετικά με την ιεραποστολική εντολή κατά τον 21ο αιώνα. Και η τελευταία συνέντευξη (σελίδες 111-145), που έλαβε χώρα τον Φεβρουάριο του 2022, συζητά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την Αφρική, η πρώτη με στρατιωτική αιματοχυσία και η δεύτερη με εκκλησιαστική παραβίαση. 

Τον θυμάμαι καθαρά και μου λείπει πολύ. Η παγκόσμια εκκλησία μόλις είχε αρχίσει να τον γνωρίζει, ενώ η ευρύτερη εκκλησία θα αναγνωρίσει σιγά σιγά το κενό που άφησε η απουσία του. Τον γνώρισα καλά κατά τη διάρκεια της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου στην Κρήτη το 2016, όπου αμφότεροι υπηρετήσαμε ως υπεύθυνοι Τύπου των αντίστοιχων εκκλησιών μας: του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας στην περίπτωσή του και του Οικουμενικού Πατριαρχείου στη δική μου. Αλλά απολάμβανα και ανυπομονούσα για τις συναντήσεις μας σε ένα μικρό καφενείο στην πλατεία έξω από τον μητροπολιτικό ναό της Αθήνας, όπου περνούσαμε ώρες συζητώντας. Η ουσία αυτού του βιβλίου προς τιμήν του - ως καταγραφή και αντανάκλαση ενός διαλόγου ή μιας συζήτησης - είναι ο κατάλληλος φόρος τιμής σε έναν άνθρωπο του οποίου η κοσμοθεωρία διαμορφώθηκε από την απλότητα και την κοινωνικότητα, καθώς και από την ουσία που τα ενώνει: δηλαδή, τον ανοιχτό διάλογο. 

Ο Μητροπολίτης Αλέξανδρος αισθανόταν άνετα να μιλάει και να υπηρετεί στη γλώσσα του, τη γλώσσα των ενοριτών του - πάντοτε ανάλογα με το εκάστοτε εκκλησίασμα. Η πρώτη του συνέντευξη προσφέρει μια εικόνα του γιατί, παρά τον θαυμασμό των πιστών και των φίλων του, δεν έλαβε ποτέ την τετριμμένη λατρεία των εθνικιστών, για τους οποίους η διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και των εθίμων υπερισχύει κάθε άλλης φιλοδοξίας: 

Ερώτηση: Το λέω αυτό, Θεοφιλέστατε, ως συνέχεια αυτού που ακούστηκε να λέτε νωρίτερα σε κάποια συνεδρίαση, δηλαδή το ότι είστε Έλληνας το έχετε θέσει σε δεύτερη μοίρα. Μπροστά στο ότι είστε ιεραπόστολος, ορθόδοξος ποιμένας. 

Απάντηση: Μπροστά στην ιδιότητα, είπα, πιο σωστά, ότι είμαι Έλληνας, αναντίρρητα, δεν αρνούμαι την καταγωγή μου. Μπορεί να νιώθω και υπερήφανος για την καταγωγή μου. Αλλά, από τη στιγμή που εντάχθηκα στο Πατριαρχείο και κλήθηκα να υπηρετήσω σε έναν χώρο συγκεκριμένο, κατ’ αρχήν στη Νότιο Αφρική, κι, αν θέλετε, όπως σας είπα και προηγουμένως, εκεί ζυμώθηκαν κάποιες ιδέες μέσα μου. Από τη στιγμή, λοιπόν, που κλήθηκα να υπηρετήσω ως Επίσκοπος, ως προεστώς της ευχαριστιακής σύναξης της Εκκλησίας της Νιγηρίας, θεωρώ ότι το κύριο και πρώτιστο στοιχείο της ταυτότητάς μου δεν είναι η ελληνική καταγωγή, δεν είναι η εθνική μου καταγωγή, αλλά το γεγονός ότι είμαι κληρικός και δη επίσκοπος ορθόδοξος κληρικός σε κάποιον συγκεκριμένο χώρο. Νομίζω ότι αυτό είναι πάρα πολύ ουσιαστικό για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε και να ξεπεράσουμε τις όποιες προκαταλήψεις δημιουργούνται στους ιθαγενείς πληθυσμούς, είτε είναι Νιγηριανοί, είτε είναι Ουγκαντέζοι, είτε είναι οπουδήποτε, ότι δεν είμαστε μία Εκκλησία εθνική. Γιατί όσο θα επιμένουμε να κινούμαστε μέσα στα στενά, στα θλιβερά στενά όρια, τα εθνικά μας, όσο θα επιμένουμε να είμαστε ελληνοκεντρικοί ή ελλαδοκεντρικοί, πιο σωστά, τόσο περισσότερα εμπόδια θα συναντήσουμε και τόσο πιο πολύ απομακρυνόμαστε από την ίδια τη φύση και την ουσία της Εκκλησίας. 

Ενώ ομολογεί την απογοήτευσή του για την περιορισμένη ατζέντα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, ο Νιγηρίας Αλέξανδρος παραδέχεται επίσης την ξεχωριστή και ιστορική της μοναδικότητα στη συγκέντρωση των ετερόκλητων Ορθόδοξων Εκκλησιών από τα τέσσερα σημεία του πλανήτη, παρά την ανειλικρινή και αδικαιολόγητη απόσυρση ορισμένων από αυτές την τελευταία στιγμή. Η πεποίθησή του Μητροπολίτη ήταν ότι, αν οι αυτοκέφαλες εκκλησίες ήθελαν να πετύχει η Μεγάλη Σύνοδος, τότε σίγουρα θα έβρισκαν τρόπο να παρευρεθούν και να την κάνουν να λειτουργήσει. Συγκινήθηκα από την αναγνώρισή του: 

Κατά την ταπεινή μου άποψη - δεν μιλώ εκ μέρους της Εκκλησίας της Αλεξανδρείας - μιλώ ως πρόσωπο, διαβλέπω μία αστοχία, ίσον αμαρτία, ένα θεολογικό έλλειμμα. Η αποδόμηση της Συνόδου και η άρνησή μου να συμμετάσχω, σημαίνει ότι αρνούμαι να συναντηθώ πρόσωπο με πρόσωπο με τον άλλον. Και αυτό θεολογικά είναι διάτρητο. Ναι, πάμε για να συναντηθούμε. Πάμε, γιατί πρέπει να βρεθούμε πρόσωπο προς πρόσωπο. Πάμε γι’ αυτό που είπε και ο Οικουμενικός Πατριάρχης και νομίζω το επαναλαμβάνουν όλοι και το αντιλαμβανόμαστε όλοι, αλλά το εξέφρασε σε κάποια από τα κείμενά του τους τελευταίους μήνες, ότι, παρά τα πολλά προβλήματα, πρέπει κάποια στιγμή να γίνει ένα ξεκίνημα και αυτή τη στιγμή το ξεκίνημα γίνεται. 

Και ομολογώ ότι συμμερίζομαι πλήρως την απογοήτευσή του για το γεγονός ότι τα θέματα και τα κείμενα της ημερήσιας διάταξης ήταν πολύ πιο συντηρητικά από τις αρχικές προτάσεις που υποβλήθηκαν τη δεκαετία του 1960. 

Η “διαφάνεια” του Μητροπολίτη Αλέξανδρου είναι ιδιαίτερα εμφανής στη συνέντευξή του για το ιεραποστολικό έργο στην Αφρική, όπου με θάρρος επέκρινε την παρέμβαση - για την ακρίβεια, τον πνευματικό και οικονομικό εκβιασμό - των μοναχών του Αγίου Όρους, οι οποίοι αντί να επικεντρωθούν στην σιωπή και την προσευχή για το ιεραποστολικό έργο αποφάσισαν να απειλήσουν με αφαίρεση της υλικής υποστήριξης του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας επειδή αποφάσισε να χειροτονήσει διακόνισσες:

Αυτήν τη στιγμή, ας μην απατώμεθα - συγχωρέστε μου τον ρεαλισμό και την κυνικότητα - αλλά, αν ζητήσεις βοήθεια από οποιαδήποτε τοπική Εκκλησία, το πρώτο που θα σου ζητηθεί είναι ανταλλάγματα. Και αν δεν σου ζητηθούν ανταλλάγματα, τα ανταλλάγματα αυτά μπορεί να είναι είτε ελληνικές σημαιούλες μες στις εκκλησίες, για να ξεκινήσω από εμάς, επειδή είμαι Έλληνας, είτε κρεμμυδόσχημοι τρούλλοι και δεν ξέρω τι άλλο μπορεί να σου ζητηθεί. Επομένως, στην οικονομική ανέχεια δένεται το άρμα της ιεραποστολής και εκεί πέρα μπορεί να δικαιολογηθούν τα πάντα. Να δικαιολογηθούν και οι συμπεριφορές και οι επιλογές κάποιων εξ ημών. Δεν είναι πάντοτε κακοπροαίρετοι. Πολλές φορές βρίσκεσαι πολύ στριμωγμένος. Όμως, το μεγαλύτερο είναι να μπορείς να αντισταθείς στην προσπάθεια επιβολής μοντέλου ιεραποστολής και τρόπου από τους χορηγούς, διότι αυτήν τη στιγμή έχουμε συντηρητικές οργανώσεις που πάντοτε βοήθησαν την ιεραποστολή, αλλά εκφράζουν ίσως μιαν άλλη εποχή και οι οποίες ακόμα προσπαθούν να επιβάλλουν μοντέλο λειτουργίας. Έχουμε κάποιες περιπτώσεις, θα το πω κι ας μου συγχωρεθεί, αλλά είναι αλήθεια. Έχουμε την παρέμβαση ακόμα και Αγίου Όρους. 

Ας πούμε, όταν η Σύνοδος του Πατριαρχείου μάς συζήτησε την χειροτονία των γυναικών μετά την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο, θυμάμαι την επιστολή που εστάλη από συγκεκριμένη μονή του Αγίου Όρους προς τον Μητροπολίτη που θα γινόταν αυτό και μετά σε όλους μας διέρρευσε αυτή η επιστολή και πλέον είναι γνωστή, επομένως μπορώ να αναφερθώ, όπου στο τέλος έλεγε ότι λυπούμεθα, αλλά φοβούμεθα, ότι μπορεί να επηρεάσει την οικονομική ευρωστία της Μητροπόλεως σας, αν ο Πατριάρχης το κάνει αυτό, διότι οι ευσεβείς χριστιανοί θα ενοχληθούν, θα σκανδαλιστούν και μπορεί να μην δώσουν χρήματα. Εάν αυτό δεν είναι οικονομικός εκβιασμός δεν ξέρω τι είναι. 

Επιπλέον όμως, με συγκινεί η έμφαση που δίνει ο Μητροπολίτης Αλέξανδρος στα ανθρώπινα δικαιώματα και την ελευθερία του λόγου, όπως επίσης το ενδιαφέρον του για την πείνα και τη φτώχεια, καθώς και η κατανόηση της νηστείας και του γάμου στο πλαίσιο του αφρικανικού λαού. Ταυτίστηκε με τις ξεχωριστές διατροφικές ανάγκες ενός φτωχού εργάτη, ο οποίος χρειαζόταν πρωτεΐνες για την επιβίωσή του, και με τις γηγενείς γαμήλιες προσδοκίες ενός αναπτυσσόμενου έθνους, το οποίο αδιαφορούσε για τα γνωστά δυτικά προβλήματα, όπως οι μικτοί γάμοι. 

Τέλος, υπάρχει ο τραγικός αντίκτυπος της υπενθύμισης του Μητροπολίτη Αλέξανδρου ότι οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί δύσκολα συμπράττουν με τις απεχθείς σταυροφορίες στην ιστορία του Δυτικού Χριστιανισμού. Καταδικάζει ευθέως ως εχθρότητα και αίρεση την αδελφοκτονία που προκάλεσε η εισβολή του Πούτιν στο κυρίαρχο κράτος της Ουκρανίας, καθώς και τη διάρρηξη της ενότητας που δημιούργησε η παραβίαση της αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Αλεξάνδρειας από τον Μόσχας Κύριλλο. Και αποδίδει και τα δύο στον ιμπεριαλισμό και τον επεκτατισμό του “Ρωσικού Κόσμου” που έτσι κι αλλιώς προηγείται της Μεγάλης Συνόδου και της Αυτοκεφαλίας της Ουκρανίας. Οι δόλιες και υπολογιστικές μηχανορραφίες παικτών όπως ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος και ο Μητροπολίτης Ουγγαρίας Ιλαρίωνας [πρώην Βολοκολάμσκ] αποκαλύπτονται ως ξεδιάντροπες και βάρβαρες. Και ο Νιγηρίας κατακεραυνώνει τη συλλογική διαφθορά των Πατριαρχείων Ρωσίας και Αντιόχειας - μαζί με τους υποτακτικούς και δουλοπρεπείς τους υπερασπιστές - που ενώ μπορούσαν να έχουν εμμονή με τον σφετερισμό μιας μόνο ενορίας στο Κατάρ για να δικαιολογήσουν την απουσία τους από τη Μεγάλη Σύνοδο, όμως παρέμειναν τυφλοί στην κατοχή μιας ολόκληρης ηπείρου από την Εκκλησία της Ρωσίας!

Ο αείμνηστος Μητροπολίτης Αλέξανδρος ήταν μια ανάσα φρέσκου αέρα σε μια ασφυκτική ιεραρχία, ένας υποστηρικτής της συνοδικότητας σε ένα σύστημα όπου επικρατεί η μυστικότητα, και μια φωνή ελευθερίας σε μια εκκλησία όπου κυριαρχεί η αυταρχία. Είχα το ξεχωριστό προνόμιο να είμαι φίλος του. Και είναι ιδιαίτερη τιμή μου να προσφέρω αυτό το ταπεινό αφιέρωμα στη μνήμη του. 

π. Ιωάννης Χρυσαυγής

Μετάφραση Ντένια Αθανασοπούλου-Κυπρίου

Απειλείται με καθαίρεση ο πατρινός ιερέας Αναστάσιος Γκοτσόπουλος

Του Κωνσταντίνου Φλαμή 

Ακόμη και με καθαίρεση απειλείται πλέον ο ιερέας Αναστάσιος Γκοτσόπουλος ο οποίος με συνέντευξη που έδωσε σε διαδικτυακό κανάλι και ιστότοπο, όχι μόνο δήλωσε υπέρμαχος της Ρωσικής Εκκλησίας, του Πούτιν κλπ αλλά για μία ακόμη φορά δήλωνε πως δεν αναγνωρίζει τον Μητροπολίτη Κιέβου Επιφάνιο θεωρώντας τον… αιρετικό (παραβιάζοντας τις αποφάσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος) αλλά και … απαξιώνοντας τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο τον οποίον συνεχώς έχει στον στόχο του μαζί με άλλους δήθεν ορθόδοξους φανατικούς της Πάτρας. 

Ο Μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος κατηγορεί τον π. Αναστάσιο για τα εξής: 

1. Δήλωσε πως εκφράζει την υποστήριξη και τον σεβασμό του στον πρώην Μητροπολίτη Κίεβου Ονούφριο και τους πιστούς του που… «μαρτυρούν» (φιλορώσοι). 

2. Δέχεται ότι ο Ονούφριος (που δεν αναγνωρίζεται από την Εκκλησία της Ελλάδος)… μνημονεύει τον Πατριάρχη Μόσχας. 

3. Εξέφρασε προσωπικές απόψεις και μάλιστα αγνοώντας τις αποφάσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος για το Ουκρανικό και τάχθηκε συνεχώς υπέρ του Πατριάρχη Μόσχας και του πρώην Μητροπολίτη Ονούφριου που είναι φιλορώσος.

Ο Μητροπολίτης Πατρών στην κλήση προς απολογία επισημαίνει: «Επιδεικνύεις ούτω ανεπίτρεπτον εκκλησιαστικό ήθος και αντιεκκλησιαστική συμπεριφορά, ως κατά συρροήν πράττεις διαχρονικά, παρά τας εν πλησμονή αγάπης πολλάκις συστάσεις μας, επιδεικνύοντας απείθιαν εις την προϊσταμένη σου Εκκλησιαστική αρχή. Καταφρονείς δε, τις αποφάσεις της Ιεράς Συνόδου που ελήφθησαν το 2019 σχετικώς με το εκκλησιαστικό ζήτημα της Ουκρανίας μη αποδεχόμενος αυτάς. Ευτυχώς όμως και δυστυχώς δι’ εσέ, που η Αγία μας Εκκλησία διοικείται από το Συνοδικό Σύστημα, εν Πνευμάτι Αγίω. Το ανωτέρω Κανονικόν αδίκημα, προβλέπεται και τιμωρείται, η απείθεια δηλαδή προν τον οικείον Επίσκοπον, εν προκειμένω προς εμέ, ο οποίος συντάσσομαι με την απόφαση της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος η οποία αναγνωρίζει την αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ουκρανίας υπό τον Μητροπολίτη Επιφάνιο. Σημειωτέον δε ότι έχεις υποπέσει σε κατά συρροή εις το ανωτέρο κανονικό αδίκημα διότι παρεχώρησες την ανωτέρω διαδικτυακή συνέντευξη χωρίς την άδεια του Επισκόπου σου, εξάλλου άλλωστε αυτό σε χαρακτήριζε ανέκαθεν. Αλλά και γενικώς με την ως άνω αήθη συμπεριφορά σου, καταφρονείς και την οικεία Εκκλησιαστική Αρχή, αδίκημα το οποίο προβλέπεται και τιμωρείται.

Στη συνέχεια με απαντήσεις που έδωσες για την αναγνώριση της αυτοκεφαλίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, κατηγόρησες άμεσα τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, αδίκημα το οποίο τιμωρείται με καθαίρεση: «ει τις κληρικός υβρίσει τον Επίσκοπον καθαιρείσθω»! 

Και συνεχίζει ο Μητροπολίτης Πατρών: «Με τις απαντήσεις που έδωσες υποπίπτεις εις σοβαρά κανονικά αδικήματα αφού αφ’ ενός μεν προβαίνεις πολλάκις εις εξύβρισιν του Μακαριωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου εξισώνοντάς τον με τον αιρετικόν Νεστόριον, Μεκδόνιον και το λατινόφρονα Μητροφάνην, και αφετέρου προτρέπεις και προκαλείς δημόσια εις τέλεσιν αδικημάτων ήτοι την σύγκλιση Πανορθοδόξου Συνόδου με πρόσκλησιν αναρμόδιου Πατριάρχου, διαπράττοντας το κανονικόν αδίκημα της εξυβρίσεως. Με τις απαντήσεις που έδωσες για τον Μητροπολίτη Επιφάνιο που θεωρείς… ψευτοεπίσκοπο, και την αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας «ψεύτικη Εκκλησία», διέπραξες το αδίκημα του σκανδαλισμού των πιστών. 

Ο Μητροπολίτης κάλεσε τον π. Αναστάσιο Γκοτσόπουλο σε απολογία την Τρίτη 23 Ιανουαρίου για τρία σοβαρά αδικήματα: 

1. Απείθεια και καταφρόνηση του οικείου Επισκόπου κατά συρροή 

2. Εξύβριση του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως κατά συρροή 

3. Σκανδαλισμού των πιστών κατά συρροή. 

Αναμένεται η απόφαση του Μητροπολίτη και η τιμωρία του π. Αναστασίου.

"ΤΑ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ" ΣΤΗΝ "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Στο σημερινό - Κυριακή 14 Ιανουαρίου 2024 - φύλλο της εφημερίδας "Η Καθημερινή", η έγκριτος δημοσιογράφος κυρία Γιώτα Συκκά με τίμησε με την προβολή του βιβλίου μου "Τα Χατζιδακικά" (Ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2023). 

Την ευχαριστώ από καρδιάς για τις εύστοχες επιλογές και παρατηρήσεις της και βέβαια για την θερμή υποδοχή του πονήματός μου για τον μέγιστο Μάνο Χατζιδάκι. 

ΤΟ ΟΡΙΣΤΙΚΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΡΩΣΟΥ ΠΡΩΗΝ ΚΛΙΝ ΛΕΩΝΙΔΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Στις 23 Σεπτεμβρίου 2023 δημοσιεύσαμε άρθρο του Αλέξανδρου Κιριλένκο (Πνευματικό Μέτωπο Ουκρανίας) για τον καθηρημένο ρώσο μητροπολίτη πρ. Κλιν Λεωνίδα, «Πατριαρχικό Έξαρχο Αφρικής» της Ρωσικής Εκκλησίας. 

Ο αρθρογράφος μας πληροφόρησε ότι με διάταγμα του Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλου, απολύθηκε από τη θέση του πρύτανη της Εκκλησίας των Αγίων Πάντων Μόσχας ο καθηρημένος από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας πρ. Κλιν Λεωνίδας και …προφήτευσε: 

«Πιθανότατα, στην επικείμενη συνεδρίαση της Συνόδου της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο αποπεμφθείς Λεωνίδας (Γκορμπατσόφ) θα απομακρυνθεί από τη θέση του «έξαρχου». Γιατί; Δεν πρόκειται για αποτυχίες στο έργο ή για τυχόν παραβάσεις. Πρόκειται για τη φιλία του Λεωνίδα (Γκορμπατσόφ) με τον νεκρό Γιεβγκένι Πριγκόζιν και, ενδεχομένως, ακόμη και για τις προσπάθειές του να καταλάβει τον πατριαρχικό θρόνο». 

Και ο Αλέξανδρος Κιριλένκο μας είπε, ακόμη, και τα εξής διαφωτιστικά: 

«Κατά έναν «περίεργο» τρόπο, η ανάπτυξη των δομών της «εξαρχίας» στην Αφρική συνέπεσε με τη χωροθέτηση των στρατιωτικών βάσεων της οργάνωσης Βάγκνερ του Πριγκόζιν στην αφρικανική ήπειρο. Ορισμένα ρωσικά μέσα ενημέρωσης αποκάλεσαν τον Λεωνίδα (Γκορμπατσόφ) «Πριγκόζιν με ράσα», λέγοντας ότι «ο Λεονίντ άρχισε να αντιγράφει όχι μόνο τη ρητορική του εταίρου του για την ανάπτυξη της Αφρικής, αλλά και τις εξουσιαστικές φιλοδοξίες του». Κατά τη διάρκεια της ανεξήγητης ανταρσίας του Πριγκόζιν τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους, ο Λεωνίδας (Γκορμπατσόφ) δεν καταδίκασε άμεσα τις ενέργειες του εταίρου του. Αυτό ερχόταν σε αντίθεση με τη θέση του Πατριάρχη Κύριλλου, ο οποίος ζήτησε ενότητα γύρω από τις «νόμιμες αρχές» – δηλαδή τον Ρώσο πρόεδρο Πούτιν». 

Πράγματι ο πρ. Κλιν Λεωνίδας καθαιρέθηκε από την Σύνοδο της Εκκλησίας της Ρωσίας από «Πατριαρχικός Έξαρχος Αφρικής». Στη θέση του η Σύνοδος όρισε τον Επίσκοπο Ζαράϊσκ Κωνσταντίνο. 

Δε νομίζω ότι είναι εύκολο να πει κανείς τι ακριβώς συμβαίνει στα …άδυτα της Ρωσικής Εκκλησίας. Αποπέμφθηκε …μετ’ επαίνων – και χωρίς εξήγηση – ο πρ. Βολοκολάμσκ (νυν Βουδαπέστης) Ιλαρίων, Πρόεδρος του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων της Ρωσικής Εκκλησίας. Τώρα …καθαιρέθηκε ο πρ. Κλιν Λεωνίδας και από τον Ναό που διακονούσε και από την «Πατριαρχική Εξαρχία Αφρικής». Να δούμε ποιος έχει σειρά τώρα… 

Πάντως η καθαίρεση Λεωνίδα από την «Πατριαρχική Εξαρχία Αφρικής», την οποία ίδρυσε η Μόσχα ως αντίποινα στην αναγνώριση της Αυτοκεφαλίας της Ουκρανίας από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, δικαιώνει πανηγυρικά το Παλαίφατο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας που προέβη στην καθαίρεση του για όσα αντικανονικά εποίησε στην δικαιοδοσία του. Ταυτόχρονα, η Ρωσική Εκκλησία είναι πιο …μπροστά από όσες Ορθόδοξες Εκκλησίες δεν πήραν την θέση που θα έπρεπε για την καθαίρεση πρ. Κιλν. Τον αποκαθήλωσε νωρίς, χωρίς τις αναστολές των άλλων Ορθοδόξων, οι οποίοι έπρεπε πανηγυρικά από την πρώτη στιγμή να αποδεχθούν την απόφαση του Δευτερόθρονου Πατριαρχείου της Ορθοδοξίας. 

Ειδικά μνημονεύω την στάση αποχής του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου, ο οποίος, λόγω της μακράς διακονίας του στην Αφρική, θα έπρεπε να στηρίξει ανεπιφύλακτα τις αποφάσεις του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας. Όχι μόνο την καθαίρεση του πρ. Κλιν, αλλά και την υιοθέτηση της καταδίκης των «καινοφανών εκκλησιολογικοπολιτικών «θεωριών» περί διαποιμάνσεως του Ρωσικού κόσμου ανά την υφήλιο επί τη βάσει της εθνικότητος». (απόφαση 22ας Νοεμβρίου 2022). 

Δεν πέρασε ούτε χρόνος από την καθαίρεση πρ. Κλιν Λεωνίδα από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και αποκαθηλώθηκε και από την δική του, την Ρωσική Εκκλησία. 

Η ιστορία φαίνεται πως ξεπερνάει τις …αμήχανες Ορθόδοξες Εκκλησίες, οι περισσότερες των οποίων διακατέχονται ακόμα από έναν φόβο απέναντι στη Ρωσία. Αλλά υπάρχει και συνέχεια, με τις αποφάσεις της Συνόδου της Ρωσικής Εκκλησίας, τον μήνα Δεκέμβριο: 

ЖУРНАЛ № 129 

ИМЕЛИ СУЖДЕНИЕ о положении дел в Ереванско-Армянской епархии. 

ПОСТАНОВИЛИ: 

1. Преосвященного митрополита Клинского Леонида освободить от временного управления Ереванско-Армянской епархией и почислить на покой. 

2. Временное управление Ереванско-Армянской епархией поручить Преосвященному архиепископу Подольскому и Люберецкому Аксию. 

Ο πρώην Κλίν Λεωνίδας έχασε και τη θέση του στην Αρμενία και η Σύνοδος τον έβαλε στις τάξεις των “εφησυχαζόντων”… 

Το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής και ο προκαθήμενός του Πατριάρχης Θεόδωρος δικαιώθηκαν πανηγυρικά με την καθαίρεση του Λεωνίδα. Ποιος ξέρει τι γίνεται στα εσωτερικά της Ρωσικής Εκκλησίας και μέσα σε λίγους μήνες ξηλώθηκε παντελώς! 

Ας τα βλέπουν αυτά όσοι δυσπιστούν ακόμη απέναντι στις αποφάσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου και των άλλων Εκκλησιών (Αλεξανδρείας, Κύπρου, Ελλάδος) που αναγνώρισαν την Αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ουκρανίας, χωρίς να υποταχθούν στον ρωσικό φόβο και στις ρωσικές απειλές.

ΠΑΤΡΩΝ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ: "ΥΙΟΘΕΤΟΥΜΕ ΑΠΟΔΕΔΕΙΓΜΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΦΗΜΕΣ Ή ΔΙΑΔΟΣΕΙΣ"

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος Σκλήφας, του Ευθυμίου και της Κατίνας, μου απέστειλε άλλο ένα εξώδικο. Αυτή τη φορά γιατί θεωρεί ότι τον συκοφάντησα – αυτόν και τον βοηθό του Κερνίτσης Χρύσανθο - με κείμενό μου για την υπόθεση του επισκόπου Τρωάδος Πέτρου, ο οποίος έχει τεθεί σε αργία από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. 

Στο εξώδικό του ο σεβασμιώτατος αναφέρει ότι ο επίσκοπος Τρωάδος Πέτρος «από τον Αύγουστο 2015 έπαυσε να είναι κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών και υπάγεται στη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου» και ότι με το κείμενό μου τον προσβάλω. Γράφει επί λέξει; «…με κατηγορείτε …ότι σιωπώ σχετικά με διαδόσεις εναντίον του, οι οποίες σημειώνω δεν έχουν επιβεβαιωθεί και δεν έχω αρμοδιότητα να τις διερευνήσω, αφού ο εν λόγω κληρικός υπάγεται στη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Μάλιστα μας αποδίδετε την μομφήν ότι τον συγκαλύπτομε και εγώ και ο Επίσκοπος Κερνίτσης… Προσποιείσθε ότι σας διαφεύγει το γεγονός ότι η θέση μας μάς επιβάλει να υιοθετούμε αποδεδειγμένα πράγματα και όχι φήμες ή διαδόσεις, στις οποίες πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί». 

Εφ’ όσον, λοιπόν, ο μητροπολίτης Πατρών ξεκαθαρίζει την θέση του, σε σχέση με τον Τρωάδος Πέτρο, δεν έχω παρά να αποδεχθώ τους λόγους του που είναι σαφείς και κρυστάλλινοι. Δέχομαι ότι δεν συγκαλύπτει τίποτα, ότι δεν έχει αρμοδιότητα να διερευνήσει ανεπιβεβαίωτες διαδόσεις και μάλιστα κληρικού του Οικουμενικού Πατριαρχείου και ότι είναι επιφυλακτικός, ως εκ της θέσεως του, σε φήμες και διαδόσεις που δεν έχουν αποδειχθεί. 

Δεν είχα καμία πρόθεση να προσβάλω ή να δυσφημίσω τον σεβασμιώτατο και αρκούμαι στο επίσημο δελτίο της Μητροπόλεως Πατρών για την εκλογή του Τρωάδος Πέτρου: «Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πατρῶν κ. Χρυσόστομος, μίλησε μέ λόγια θερμά γιά τόν Θεοφιλέστατο Τρωάδος καί ἀνέφερε χαρακτηριστικά, ὅτι μέ πολύ δυσκολία ἀποχωρίζεται ἕνα ἐκ τῶν σεμνῶν καί ἐργατικῶν καί συνετῶν Κληρικῶν τῆς Μητροπόλεως Πατρῶν, ὁ ὁποῖος τόσον ὡς Ἐφημέριος, ὅσον καί ὡς Ὑποδιευθυντής τῶν Μ.Μ.Ε. τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως, ἐσχάτως δέ ὡς Ἐφημέριος καί ὡς ὑπεύθυνος τοῦ Πανεπιστημιακοῦ Ναοῦ τῶν Τριῶν Ἰεραρχῶν τοῦ Πανεπιστημίου Πατρῶν, ἐργάστηκε μέ ἐπιτυχία. Ὅμως, ἐφ’ ὅσον ὁ Θεός οὓτως ὠκονόμησε, μέ χαρά, παρεχώρησε τό κανονικό ἀπολυτήριο στόν π. Πέτρο, ὣστε νά ἀξιοποιηθῇ ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, γιά τήν Ἱερά Μητρόπολη Βελγίου».

Ιωάννης Μπουγάς: Προφητικό άρθρο του Παν. Ανδριόπουλου για την Εκκλησία του copypaste

Ιωάννου Π. Μπουγά, Θεολόγου 

Στην ιστοσελίδα ΦΩΣ ΦΑΝΑΡΙΟΥ στις 14 Νοεμβρίου 2023 ο Θεολόγος κ. Παναγιώτης Ανδριόπουλος δημοσίευσε άρθρο με τον τίτλο: «Η Εκκλησία του Κοπιμισμού του Ηγουμένου της Μονής Βατοπαιδίου Εφραίμ». 

Πρωτίστως του αξίζουν θερμά συγχαρητήρια και ο δίκαιος έπαινος, όχι μόνο για τις ρηξικέλευθες θεολογικές του σκέψεις και τα ιστορικά τεκμήρια που παρουσιάζει, αλλά και για το θάρρος του να στηλιτεύσει τις αλλοτριώσεις που δημιουργεί ο εν Ελλάδι περιφερόμενος θίασος κάποιων Αγιορειτών Ηγουμένων και Μοναχών. Αυτοί, οι κατ’ όνομα ασκητές, ως γκουρού επηρεάζουν προς ίδιον όφελος το χριστεπώνυμο πλήρωμα της Εκκλησίας της Ελλάδος με συνεχείς επισκέψεις σε αίθουσες εκδηλώσεων, με συμμετοχή σε εθνικοθρησκευτικές φιέστες και πολλές φορές με την παρουσία τους σε κοσμικά σαλόνια, για την προβολή δήθεν του αγιορείτικου μοναχισμού, ωσάν να είχε ανάγκη προβολής η αγιορείτικη άσκηση. 

Πολλοί εξ αυτών, με την ανοχή κάποιων Μητροπολιτών, κατευθύνουν «πνευματικὰ» το ποίμνιο κάποιων εν Ελλάδι Μητροπόλεων. Οι Μητροπολίτες αυτοί συλλειτουργούν με τους περιφερόμενους μάγους-καλογέρους, παραχωρώντας και τον αρχιερατικό τους θρόνο και όπως εύστοχα παρατηρεί ο κ. Ανδριόπουλος μνημονεύονται και στο: «εν πρώτοις μνήσθητι..». Βεβαίως η θεραπεία όλων αυτών των εκτός Εκκλησίας μαγικών πρακτικών, όπως η μεταφορά λειψάνων, εικόνων, αντιγράφων εικόνων, υφασμάτων κλ.π. πραγματοποιείται από την Εκκλησία της Ελλάδος και το Οικουμενικό Πατριαρχείο εν Συνόδω. 

Αυτό όμως που ο κ. Ανδριόπουλος παρουσιάζει στο άρθρο και δημιουργεί προβληματισμό είναι η αναφορά του στην «Εκκλησία της Αντιγραφής». Προβάλλει ως παράδειγμα την Εκκλησία του «copy paste» στην Σουηδία και γίνεται προφητικός για το τι μέλλει γενέσθαι και στην Εκκλησία της Ελλάδος.

   

Οι παρακάτω λόγοι και σκέψεις δεν ανήκουν στον κ. Ανδριόπουλο αλλά με βάση το άρθρο του γεννιούνται οι κάποιοι προβληματισμοί. 

Είναι γεγονός ότι η σύγχρονη τεχνολογία έχει προχωρήσει σε αφάνταστο σημείο και συνεχώς εξελίσσεται με κλασικό πλέον παράδειγμα τη δημιουργία «τεχνητών δικτύων νεύρων ή νευρώνων», των απλούστερα λεγομένων ανθρωποειδών (ρομπότ). Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης (μηχανοάνθρωποι) σύντομα θα αποτελούν τεράστιο στρατό με ανθρώπινη μορφή και κοινωνική δράση.

Ταυτόχρονα γεγονός είναι ότι σήμερα στην Εκκλησία η αντιγραφή και ο μιμητισμός είναι καθημερινή πρακτική. Ενδεικτικά, γνωστά πλέον, παραδείγματα αναφέρουμε τα παρακάτω: αν ένας ιερεύς τελέσει εκτός ναού το μυστήριο του γάμου ή αν τελέσει τη βάπτιση στην θάλασσα ή αν σε πανήγυρη χρησιμοποιήσει γιγαντοοθόνη εντός του ναού, ή αν ευλογήσει τα όπλα, εκτός τυπικής τάξεως, κατά την διάρκεια ακολουθίας ή αν κρεμάσει χριστουγεννιάτικα λαμπιόνα στον πολυέλαιο ή αν αντιγράψει τελετές άλλων εκκλησιαστικών δικαιοδοσιών και τόσες άλλες αλλοτριωτικές πράξεις ή λαογραφικά έθιμα που βαπτίζονται ευσεβείς συνήθειες και παράδοση, τότε θα αρχίσουν να το τελούν και άλλοι και στο τέλος θα γίνει συνήθεια ώστε κάποιοι θα μιλούν για ορθόδοξη παράδοση. Έτσι σήμερα στην Εκκλησία της Ελλάδος, και αλλού, η λαθεμένη συνήθεια υπάρχει, η αντιγραφή υπάρχει, το «copy paste» είναι καθημερινή πραγματικότητα. Η «Εκκλησία του Κοπιμισμού» εδώ και καιρό ευρίσκεται και στην Ελλάδα. 

Υπόθεση του μέλλοντος. Τι θα συμβεί εάν συνδυαστεί «η Εκκλησια του Κοπιμισμού» με την ενεργό κοινωνική παρουσία των ανθρωποειδών (ρομπότ); 

Το παράδειγμα ίσως να θεωρηθεί υπερβολικό και φαντασιώδες. Αν λοιπόν σε λίγα χρόνια ένα ανθρωποειδές, ένας τεχνάθρωπος συμμετάσχει στην Θεία Ευχαριστία χωρίς ο ιερεύς να το αντιληφθεί και στην συνέχεια το φαινόμενο επαναλαμβάνεται σε πολλοὺς ναούς απο την στρατιά των ανθρωποειδών, τότε η «Εκκλησία της Αντιγραφής», της συνήθειας, του αλλοτριωτικού ήθους, τι θα πράξει; 

Αυτές τις ελάχιστες σκέψεις τις πυροδότησε το άρθρο περί της «Εκκλησίας του Κοπιμισμού». Φαντασιώσεις, γραφικότητες και αφέλειες θα πουν κάποιοι. Είναι οι ίδιοι που κάποτε δεν πίστευαν ότι μπορεί να «ανάβουν» οι πιστοί ηλεκτρονικό κεράκι ή να υπάρχει διαδικτυακή εξομολόγηση ή να περιφέρονται ασκητές του Αγίου Όρους με ελικόπτερα και να διαβιούν σε πολυτελή ξενοδοχεία.

Κατακλείοντας τη σύντομη αυτή αναφορά στο άρθρο του κ. Ανδριόπουλου ελπίζουμε να δώσει ο Κύριος να μην γευτεί η Εκκλησία την αλλοτρίωση του «copy paste» και στην επερχόμενη εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. 

 __________________ 

Ο Ιωάννης Π. Μπουγάς είναι Πτυχιούχος Θεολογικής Σχολής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Διδάκτωρ του Τμήματος Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, στο γνωστικό αντικείμενο της Νεώτερης Ελληνικής Ιστορίας. Διδάκτωρ του Τμήματος Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής-Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο γνωστικό αντικείμενο της Φιλοσοφίας-Θρησκειολογίας. Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Μεταδιδακτορικός Ερευνητής του τμήματος Θεολογίας του Πανεπιστήμιου Αθηνών στο γνωστικό αντικείμενο Εκκλησιαστική Ιστορία. Έχει συγγράψει βιβλία και άρθρα ιστορικού, εκκλησιαστικού και φιλοσοφικού περιεχομένου.

Ο ΜΟΣΧΑΣ ΚΥΡΙΛΛΟΣ ...ΚΑΘΑΙΡΕΣΕ ΤΟΝ ΚΑΘΗΡΗΜΕΝΟ ΠΡΩΗΝ ΚΛΙΝ ΛΕΩΝΙΔΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Στις 23 Σεπτεμβρίου 2023 δημοσιεύσαμε άρθρο του Αλέξανδρου Κιριλένκο (Πνευματικό Μέτωπο Ουκρανίας) για τον καθηρημένο ρώσο μητροπολίτη πρ. Κλιν Λεωνίδα, «Πατριαρχικό Έξαρχο Αφρικής» της Ρωσικής Εκκλησίας. 

Ο αρθρογράφος μας πληροφόρησε ότι με διάταγμα του Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλου, απολύθηκε από τη θέση του πρύτανη της Εκκλησίας των Αγίων Πάντων Μόσχας ο καθηρημένος από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας πρ. Κλιν Λεωνίδας και …προφήτευσε: 

«Πιθανότατα, στην επικείμενη συνεδρίαση της Συνόδου της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο αποπεμφθείς Λεωνίδας (Γκορμπατσόφ) θα απομακρυνθεί από τη θέση του «έξαρχου». Γιατί; Δεν πρόκειται για αποτυχίες στο έργο ή για τυχόν παραβάσεις. Πρόκειται για τη φιλία του Λεωνίδα (Γκορμπατσόφ) με τον νεκρό Γιεβγκένι Πριγκόζιν και, ενδεχομένως, ακόμη και για τις προσπάθειές του να καταλάβει τον πατριαρχικό θρόνο». 

Και ο Αλέξανδρος Κιριλένκο μας είπε, ακόμη, και τα εξής διαφωτιστικά: 

«Κατά έναν «περίεργο» τρόπο, η ανάπτυξη των δομών της «εξαρχίας» στην Αφρική συνέπεσε με τη χωροθέτηση των στρατιωτικών βάσεων της οργάνωσης Βάγκνερ του Πριγκόζιν στην αφρικανική ήπειρο. Ορισμένα ρωσικά μέσα ενημέρωσης αποκάλεσαν τον Λεωνίδα (Γκορμπατσόφ) «Πριγκόζιν με ράσα», λέγοντας ότι «ο Λεονίντ άρχισε να αντιγράφει όχι μόνο τη ρητορική του εταίρου του για την ανάπτυξη της Αφρικής, αλλά και τις εξουσιαστικές φιλοδοξίες του». Κατά τη διάρκεια της ανεξήγητης ανταρσίας του Πριγκόζιν τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους, ο Λεωνίδας (Γκορμπατσόφ) δεν καταδίκασε άμεσα τις ενέργειες του εταίρου του. Αυτό ερχόταν σε αντίθεση με τη θέση του Πατριάρχη Κύριλλου, ο οποίος ζήτησε ενότητα γύρω από τις «νόμιμες αρχές» – δηλαδή τον Ρώσο πρόεδρο Πούτιν». 

Πράγματι ο πρ. Κλιν Λεωνίδας καθαιρέθηκε από την Σύνοδο της Εκκλησίας της Ρωσίας από «Πατριαρχικός Έξαρχος Αφρικής». Στη θέση του η Σύνοδος όρισε τον Επίσκοπο Ζαράϊσκ Κωνσταντίνο. 

Δε νομίζω ότι είναι εύκολο να πει κανείς τι ακριβώς συμβαίνει στα …άδυτα της Ρωσικής Εκκλησίας. Αποπέμφθηκε …μετ’ επαίνων – και χωρίς εξήγηση - ο πρ. Βολοκολάμσκ (νυν Βουδαπέστης) Ιλαρίων, Πρόεδρος του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων της Ρωσικής Εκκλησίας. Τώρα …καθαιρέθηκε ο πρ. Κλιν Λεωνίδας και από τον Ναό που διακονούσε και από την «Πατριαρχική Εξαρχία Αφρικής». Να δούμε ποιος έχει σειρά τώρα… 

Πάντως η καθαίρεση Λεωνίδα από την «Πατριαρχική Εξαρχία Αφρικής», την οποία ίδρυσε η Μόσχα ως αντίποινα στην αναγνώριση της Αυτοκεφαλίας της Ουκρανίας από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, δικαιώνει πανηγυρικά το Παλαίφατο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας που προέβη στην καθαίρεση του για όσα αντικανονικά εποίησε στην δικαιοδοσία του. Ταυτόχρονα, η Ρωσική Εκκλησία είναι πιο …μπροστά από όσες Ορθόδοξες Εκκλησίες δεν πήραν την θέση που θα έπρεπε για την καθαίρεση πρ. Κιλν. Τον αποκαθήλωσε νωρίς, χωρίς τις αναστολές των άλλων Ορθοδόξων, οι οποίοι έπρεπε πανηγυρικά από την πρώτη στιγμή να αποδεχθούν την απόφαση του Δευτερόθρονου Πατριαρχείου της Ορθοδοξίας. 

Ειδικά μνημονεύω την στάση αποχής του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου, ο οποίος, λόγω της μακράς διακονίας του στην Αφρική, θα έπρεπε να στηρίξει ανεπιφύλακτα τις αποφάσεις του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας. Όχι μόνο την καθαίρεση του πρ. Κλιν, αλλά και την υιοθέτηση της καταδίκης των «καινοφανών εκκλησιολογικοπολιτικών «θεωριών» περί διαποιμάνσεως του Ρωσικού κόσμου ανά την υφήλιο επί τη βάσει της εθνικότητος» (απόφαση 22ας Νοεμβρίου 2022). 

Δεν πέρασε ούτε χρόνος από την καθαίρεση πρ. Κλιν Λεωνίδα από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και αποκαθηλώθηκε και από την δική του, την Ρωσική Εκκλησία. Η ιστορία φαίνεται πως ξεπερνάει τις …αμήχανες Ορθόδοξες Εκκλησίες, οι περισσότερες των οποίων διακατέχονται ακόμα από έναν φόβο απέναντι στη Ρωσία. 

Νομίζω πως η πρωθυπουργός της Εσθονίας Κάγια Κάλας, η οποία επισκέφθηκε αυτή την εβδομάδα στην Αθήνα και παραχώρησε αποκλειστική τηλεοπτική συνέντευξη στην εκπομπή της ΕΡΤ «Επίλογος» και στον Απόστολο Μαγγηριάδη, τα λέει θαυμάσια: 

«Η Ρωσία θέλει να φοβόμαστε, ο φόβος είναι το όπλο της. Σε απειλούν με αυτό που εσύ φοβάσαι έτσι ώστε να μην πάρεις τις αποφάσεις σου. Αν δούμε τον ορισμό της “τρομοκρατίας”, είναι, ουσιαστικά, να σε φοβίσω ώστε να μην πάρεις τις αποφάσεις που κανονικά θα έπαιρνες. Γι’ αυτό δεν πρέπει να φοβόμαστε, επειδή αυτό είναι που τους ενδυναμώνει. Οι δικτάτορες θέλουν να βλέπουν ότι φοβάσαι και μετά πιέζουν ακόμα περισσότερο. Δεν πρέπει, λοιπόν, να τους το προσφέρουμε αυτό. Νομίζω πως όλες αυτές οι απειλές μέχρι στιγμής είναι κενές, αν κοιτάξουμε πίσω. Προτού ξεκινήσει ο πόλεμος ο Πούτιν απειλούσε πως σε όποιον έδινε όπλα στην Ουκρανία θα συνέβαιναν τρομερά πράγματα. Δεν έγινε τίποτα. Υπήρξαν απειλές που δεν υλοποιήθηκαν. Πρέπει να εκλάβουμε τις απειλές ως αυτό που πράγματι είναι. Θέλουν να μας κάνουν να φοβηθούμε, να μας τρομοκρατήσουν. Δεν πρέπει να το επιτρέπουμε αυτό».

Η Εκκλησία της Αλβανίας απαντά στο “Φως Φαναρίου”

ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ 

Μία τυπική ευγενής αναφορά δεν σημαίνει ακύρωση βαρυτάτων ευθυνών

Σχετικά με δημοσίευμα στην ιστοσελίδα «Φως Φαναρίου» (3 Οκτωβρίου 2023) που χαρακτηρίζεται ως «Ντοκουμέντο», τα γεγονότα έχουν ως εξής: Όπως ήδη έχει διευκρινιστεί (δελτίο τύπου 5 Ιουλίου 2023), ο Αρχιμανδρίτης (Arjan) Θεοφάνης Κόγια, χειροτονημένος στη Ρουμανία, μετά την αποτυχία των διχαστικών ενεργειών του στο Ελμπασάν (1995) στα πρώτα κρίσιμα χρόνια για την Εκκλησία της Αλβανίας, εγκαταστάθηκε στις ΗΠΑ. Εκεί εντάχθηκε σε ρουμανική κοινότητα υπό τη δικαιοδοσία της Ορθοδόξου εν Αμερική Εκκλησίας (OCA). Δεν ζήτησε ποτέ συγγνώμη για την υπονομευτική δράση του, η οποία μέχρι σήμερα εξακολουθεί να έχει συνέπειες. 

Στις 8 Σεπτεμβρίου 2019, προερχόμενος από τις ΗΠΑ, επισκέφτηκε τα Τίρανα, τον τόπο της γεννήσεώς του. Τότε, κατ’ άκραν επιείκειαν, τού επετράπη να λειτουργήσει, ως κληρικός πλέον μιας άλλης Ορθοδόξου Αυτοκεφάλου Εκκλησίας, της Ρουμανικής και προσφωνήθηκε με ευγενή χαιρετισμό, κατά την προτροπή του Κυρίου (Μτ 5:44). Ωστόσο, όταν αργότερα έγινε γνωστό ότι επιδίωκε να ανυψωθεί εις Μητροπολίτη για τις κοινότητες των Αλβανών της Αμερικής υπό την OCA, εις διαδοχήν του μακαριστού Μητροπολίτου Νίκωνος Liolin, κατά την επίσκεψή του στα Τίρανα στις 9 Αυγούστου 2020, δεν τού επετράπη να συλλειτουργήσει. 

Οι αρμόδιοι της OCA, όταν ενημερώθηκαν για τις διχαστικές ενέργειές του το έτος 1995, δεν προχώρησαν στην εκλογή του. Στη συνέχεια προσέγγισε την Ελληνορθόδοξη Αρχιεπισκοπή Αμερικής υπό το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Τελικά εξελέγη Βοηθός Επίσκοπος του Οικουμενικού Πατριάρχη για τους Αλβανικής καταγωγής Ορθοδόξους στη Β. Αμερική, εις διαδοχήν του μακαριστού Μητροπολίτου Ηλία Κάτρε, ο οποίος είχε σφόδρα εναντιωθεί στις αρχικές διχαστικές προσπάθειες του τότε Αρχιμανδρίτη Θεοφάνη Κόγια. 

Η φωτογραφία που προβάλλεται στο εν λόγω δημοσίευμα δεν είναι από την Αλβανία, αλλά από μία επίσκεψη του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου κ. Αναστασίου στη Βοστόνη. Ως προς το ηχητικό παράθεμα, μια ευγενής τυπική προφορική αναφορά δεν εξαλείφει τις ευθύνες για σοβαρά παραπτώματα. 

Τα γεγονότα αυτά αποτελούν αδιαμφισβήτητο τεκμήριο του τρόπου με τον οποίο ενεργεί ο συγκεκριμένος κληρικός, σε σχέση με τις προσωπικές του επιδιώξεις και τις αρνητικές επιπτώσεις τους για την κατ’ Αλβανίαν Ορθόδοξο Εκκλησία 

Τίρανα 6 Οκτωβρίου 2023 

Από το Γραφείο Τύπου της Ιεράς Συνόδου

ΤΡΙΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΟΥ ΚΩΣΤΗ ΔΕΜΕΡΤΖΗ ΓΙΑ ΤΑ "ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ" ΣΤΗΝ "ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΥΒΟΙΑ"

ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΥΒΟΙΑ 22-9-2023 

Βιβλία που λάβαμε 

Ο Μάνος Χαζιδάκις ως επικίνδυνος αντιεξουσιαστής 

Επ’ αφορμή των «Χατζιδακικών», του Παναγιώτη Ανδριόπουλου 

Του μουσικολόγου Κωστή Δεμερτζή

Φίλοι μου, ποιος χρωστάει μεγαλύτερη χάρη σε ποιον; Εμείς σ’ αυτήν, που είναι τόσο όμορφη, που χαιρόμαστε να την βλέπουμε; Ή αυτή σ’ εμάς, που, αν δεν ήμασταν εμείς, σε τι θα χρησίμευε η ομορφιά της; 

Σωκράτης, κατά Ξενοφώντα 

(από τα «Απομνημονεύματα», εδώ: από μνήμης) 

Ο Παναγιώτης Ανδριόπουλος, αγαπητός φίλος, δραστήριος ερευνητής και δημιουργός σε όλο το φάσμα του πολιτισμού, με επίκεντρο, όμως, την μουσική, εξέδωσε πρόσφατα (τον Ιούνιο, φέτος) το βιβλίο του «ΤΑ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ». Ένα βιβλίο 200 σελίδων, με έναν εκπληκτικό πλούτο ύλης, την οποία ο Ανδριόπουλος γνωρίζει «από πρώτο χέρι», όντας συν-δημιουργός πολλών από τα δρώμενα του πολιτισμού που επεξεργάζεται στις σελίδες του, και έχοντας γνωρίσει από κοντά προσωπικότητες του τόπου που, έχοντας το μέγεθος που έχουν – και τη σημασία που έχουν – αναζητούν τον κατάλληλο αποδέκτη, για να «κουμπώσουν» και να προωθηθούν στον χώρο που τους αναλογεί – διαμορφώνοντας την ταυτότητα του τόπου με τρόπο που θα του άξιζε, αν ο τόπος αποδειχνόταν άξιος για κάτι τέτοιο. 

Το ότι ο Χατζιδάκις έρχεται, στο βιβλίο, ως κεντρική μορφή του βιβλίου, συσχετιζόμενος με μια μεγάλη σειρά φυσιογνωμιών της τέχνης (στον όρο αυτό εννοούμε: και της μουσικής, και των γραμμάτων) και του πνεύματος είναι χαρακτηριστικό της οπτικής του βιβλίου – και εύστοχο: ο Χατζιδάκις υπήρξε γεφυροποιός ανάμεσα στα ρεύματα πολιτισμού που ενέσκηπταν και διέτρεχαν τον χώρο, επιλεκτικός, κριτικός, και ευρύνους. Και ο Ανδριόπουλος είχε θητεύσει κοντά του – την εποχή της Ορχήστρας των Χρωμάτων. 

Σε μια στιγμή, το βλέμμα μας θα πρέπει να εστιαστεί και στον ίδιο τον Πατρινό συγγραφέα, τον Παναγιώτη Ανδριόπουλο, με σπουδές θεολογίας και επάγγελμα καθηγητής, έχει την δυνατότητα (όπως πολλοί από εμάς) να συνεισφέρει – και συνεισφέρει πολλά! – στον πολιτισμό μας, χωρίς να συνωστίζεται στους συλλόγους και στους διαδρόμους και στα λόμπυ και όπου αλλού για να κερδίσει τον επιούσιο «πουλώντας» την συνεισφορά του. Η εκπομπή του «προς εκκλησιασμόν» (στην οποία μας έκανε την τιμή να παρουσιάσει, κι εμάς και τα βιβλία μας) είναι ένα ζεστό, ΠΡΟΣΩΠΙΚΌ – και πολυπρόσωπο, μιας συλλογικής προσωπικότητας, εκεί, στο Άγιο Γεώργιο Νέου Ψυχικού. Πατώντας γερά το ένα του πόδι στην καθ’ ημάς Ανατολή της Βυζαντινής μουσικής, ως ιεροψάλτης, μεταξύ άλλων, και γνωρίζοντας καλά τον χώρο της «Ευρωπαϊκής» (κάποτε λεγόμενης) μουσικής, είναι ιστορικά υποψιασμένος, και απέχει από αδόκιμα κοκτέιλ, μείγματα και αμαγάλματα σαν εκείνα που δοκιμάστηκαν κατά καιρούς στον Ελληνικό χώρο, «τοποθετώντας» τα τελευταία εκεί που τους αρμόζει, στην ιστορική τους αξία και σημασία. 

Όμως, στον Ανδριόπουλο και στο βιβλίο του έχουμε κι άλλα να πούμε. Τον λόγο έχει ο συγγραφέας, εδώ, αναπαράγουμε τον πρόλογό του στο βιβλίο του, με τίτλο: «Μάνος Χατζιδάκις, ο επικίνδυνος αντιεξουσιαστής». Και μόνον το ότι ο πρόλογος του βιβλίου αυτού έχει αυτή τη διατύπωση, λέει πολλά για την οπτική γωνία του συγγραφέα. Εμείς, … για περισσότερα, στα επόμενα φύλλα!

Με αφορμή τα «Χατζιδακικά», του Παναγιώτη Ανδριόπουλου 

(κάποιες παρατηρήσεις) 

(πρώτη συνέχεια από πέντε) 

Έχοντας παρουσιάσει, στις δύο προηγούμενες συνέχειες, τον πρόλογο του Παναγιώτη Ανδριόπουλου στο βιβλίο του «τα Χατζιδακικά», συνεχίζουμε, στις συνέχειες που ακολουθούν με τις δικές μας σημειώσεις, πλέον, πάνω στο βιβλίο το ίδιο του Ανδριόπουλου – ακριβέστερα: στην συγγραφική του πράξη. 

Ο όρος «συγγραφική πράξη», εδώ, χρειάζεται μια διευκρίνιση. Γιατί η συγγραφή ενός βιβλίου σαν «τα Χατζιδακικά» δεν είναι κάτι που μπορεί να απομονωθεί από την γενικότερη ζωή και δράση του συγγραφέα. Και τούτο ισχύει για κάθε βιβλίο, αλλά περισσότερο για τον τρόπο που είναι συντεταγμένα τα «Χατζιδακικά»: δηλαδή οργάνωση, κατά ενότητες, ενός αριθμού παλαιότερων κειμένων, κατά τρόπο ώστε αυτά να συντίθενται, πλέον, σε μια νέα ενότητα. Ένα, τρόπον τινά, ψηφιδωτό στιγμών του παρελθόντος χρόνου, ώστε να μας δίδεται μια νέα εικόνα, μια νέα «σύνθεση». 

Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο του Κωστή Δεμερτζή

Σημείωση Ιδιωτικής Οδού:

Εκφράζω την βαθειά ευγνωμοσύνη μου στον έγκριτο μουσικολόγο και ευρυμαθέστατο (είναι πολλές οι ιδιότητές του) Κωστή Δεμερτζή, γιατί έσκυψε με τόση προσοχή στα "ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ" μου και με πλούτισε με τα τόσο ουσιαστικά κείμενά του. 

Π.Α.Α.