ΙΟΥΛΙΤΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ: "Ο ΕΛΥΤΗΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ"

Η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου μας δίνει ένα εικονογραφημένο βιβλίο για τον Οδυσσέα Ελύτη, με το οποίο προσφέρει έναν άλλον τρόπο μύησης των παιδιών στη μαγεία, τις ιδέες και τα σύμβολα της ποίησης του μεγάλου Έλληνα ποιητή. 

Μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ίκαρος «Ο Ελύτης για παιδιά» (2022, σ. 112) της Ιουλίτας Ηλιοπούλου, η οποία – σημειωτέον – έχει επισκεφθεί δεκάδες σχολεία ανά την Ελλαδική επικράτεια για να μιλήσει στα παιδιά για τον μεγάλο ποιητή, στο πλαίσιο της προβολής του έργου του, που με συνέπεια και υπευθυνότητα επιτελεί πάνω από 25 χρόνια τώρα. 

Η συγγραφέας αφηγείται, με τρόπο ευχάριστο, τη ζωή του ποιητή δίνοντας πληροφορίες για τον ίδιο, την ποίηση και τον κόσμο στον οποίο μεγάλωσε. Στο κείμενο παρεμβάλλονται ποιήματα και πεζά αποσπάσματα του Οδυσσέα Ελύτη καθώς και δικά του εικαστικά και φωτογραφίες. Στις τελευταίες σελίδες προτείνεται μια πλειάδα δραστηριοτήτων, βασισμένες στο έργο του ποιητή, που μπορούν να πραγματοποιηθούν στο σπίτι ή στο σχολείο. 

Πρόκειται για ένα βιβλίο που απευθύνεται καταρχήν στα παιδιά, αλλά σίγουρα μπορούν να απολαύσουν και οι γονείς και οι δάσκαλοί τους. 

Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου έγραψε γι’ αυτό το βιβλίο της: «Ένα βιβλίο που επιδιώκει να απαντήσει σε ερωτήματα των παιδιών σχετικά με τον Οδυσσέα Ελύτη. Πολλές φορές βρέθηκα σε σχολεία, πολλές φορές μίλησα με παιδιά, του Δημοτικού, αλλά και του Γυμνασίου και του Λυκείου. Τα μικρά παιδάκια, που ακόμη έχουν τον χρόνο, την ανοιχτή καρδιά και την πείνα για γνώση μού έθεταν πάντα τα πιο ενδιαφέροντα ερωτήματα. Σε αυτά τα παιδάκια αφιερώνω το βιβλίο και περιμένω να το γνωρίσουν».

Παραθέτουμε ενδεικτικά μερικές σελίδες από το νεοεκδοθέν βιβλίο.

Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ / ΑΝΘΟΛΟΓΗΣΗ: ΙΟΥΛΙΤΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ

Μάρω Βασιλειάδου

Η Καθημερινή

Η Ελλάδα του Ελύτη 

Ανθολόγηση – επιμέλεια: Ιουλίτα Ηλιοπούλου 

εκδ. Ικαρος, σελ. 144 

«Ω ναι, δεν είναι μικρό πράγμα να ’χεις τους αιώνες με το μέρος σου, έλεγα ολοένα και προχωρούσα». Για την Ελλάδα μιλούσε ο Οδυσσέας Ελύτης σε αυτό το μικρό απόσπασμα, που προέρχεται από την ενότητα «Πρώτα πρώτα η ποίηση» στο βιβλίο «Ανοιχτά χαρτιά». Είναι μόνον ένα μικρό δείγμα από το υλικό που ανθολογείται στο δοκίμιο «Η Ελλάδα του Ελύτη», που θα κυκλοφορήσει την προσεχή Δευτέρα από τον «Ικαρο»: μια σεμνή εκδοτική συνεισφορά στην επέτειο των 200 χρόνων ύπαρξης του νεοελληνικού κράτους, με οδηγό τη διεισδυτική σκέψη του ποιητή. Την ανθολόγηση των κειμένων –από τα «Ανοιχτά χαρτιά», το «Εν λευκώ» και τη συλλογή συνεντεύξεων «Συν τοις άλλοις»– και την επιμέλεια έχει κάνει η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου. 

«Στο έργο του Ελύτη, Ελλάδα, πατρίδα, χώρα, ελληνισμός, γλώσσα, τέχνη, Αιγαίο, πολιτική, έθνος, κράτος, είναι λέξεις που χαράζονται βαθιά στον νου και ματώνουν συχνά την ψυχή, αλλά και τον καμβά της δράσης μας. Λέξεις απαντοχές μιας χώρας, της χώρας μας, μισοπραγματικής, μισοφανταστικής – “Ελλάδα δεύτερη του επάνω κόσμου” την ονόμασε στον “Μικρό Ναυτίλο”. Λέξεις λεπτές γραμμές στο δακτυλικό μας αποτύπωμα», γράφει η ίδια στον πρόλογό της. Η συζήτηση μαζί της, λίγες ημέρες πριν πάρουμε το βιβλίο στα χέρια μας, είναι ό,τι καλύτερο για όσους θέλουμε να ξαναδιαβάσουμε τον λόγο του ποιητή, υπό το πρίσμα της νέας έκδοσης. 

«Διαβάζοντας τον Ελύτη, ανακαλύπτεις διαρκώς· είτε γιατί βαθαίνει η κατανόησή σου όσο εξοικειώνεσαι με τη σκέψη του είτε γιατί στρέφεις το ενδιαφέρον σου σε άλλα σημεία του λόγου του, σημεία που η εποχή σε προκαλεί να τα προσέξεις», λέει η Ιουλίτα Ηλιοπούλου. «Ανακαλύπτοντας τον Ελύτη, ανακαλύπτουμε κάτι ακόμη από τη χώρα μας, κάτι που της στερούμε στην τρέχουσα αντίληψη, κάτι ενδεχομένως που της αποδίδουμε λαθεμένα, κάτι που πάντα θέλαμε να εκφράσουμε, κάτι απ’ τη διαρκέστερη σημασία της που συχνά προσπερνούμε». 

Ο ποιητής στον λόφο του Φιλοπάππου το 1965

«Εχοντας και τη χαρά της προσωπικής επαφής με τον ποιητή, τι νομίζετε ότι ήταν η Ελλάδα για εκείνον;» τη ρωτάμε. «Ο Ελύτης διέτρεξε δημιουργικά όλο σχεδόν τον αιώνα, διασταυρώθηκε με πολλές περιπέτειες της χώρας μας, πολέμησε στην πρώτη γραμμή, γνώρισε, αγάπησε πολλά ελληνικά στοιχεία, αλλά και αντέδρασε σε πλήθος πρακτικών», απαντάει. «Αγωνίστηκε να ανατρέψει πολλές αντιλήψεις. Βίωσε την υπαρκτή Ελλάδα, εναντιώθηκε στην τρέχουσα και αποτύπωσε τη διαρκή. Μη θέλοντας ποτέ να αποδείξει κάτι, δεν φοβήθηκε να μιλήσει ελληνικά στον κόσμο της οικουμένης. Για τα μεγάλα, τις αξίες και τις ιδέες, μέσα όμως από τον κόσμο των ταπεινών στοιχείων, ενός φύλλου λουίζας, μιας νεροσταγόνας, ενός βότσαλου και ό,τι αυτά μπορούν να αντιπροσωπεύουν». 

Διατρέχοντας το βιβλίο, περνώντας από φράση σε φράση και από σκέψη σε σκέψη –137 επιλεγμένα αποσπάσματα περιέχονται στο δοκίμιο, που διαρθρώνονται σε 7 ενότητες– διασταυρωνόμαστε συχνά όχι μόνο με την την έκρηξη των συναισθημάτων ενός ποιητή, αλλά και με το οξυδερκές βλέμμα ενός φιλοσόφου. Μήπως η ποίηση, εκτός από διαρκής ευαισθησία, συνιστά έναν τρόπο κατανόησης της πραγματικότητας; 

Αντίληψη του κόσμου 

«Η μεγάλη ποίηση, ναι», μας λέει η κ. Ηλιοπούλου. «Είναι ένας άλλος τρόπος αντίληψης του κόσμου. Και ο Ελύτης είναι κατεξοχήν ο ποιητής που ανασηκώνει το πέπλο της συνήθειας και μας οδηγεί να δούμε με παρθένο μάτι τον οικείο μας κόσμο, να ιεραρχήσουμε αλλιώς στοιχεία, ιδιότητες, επιδιώξεις. Με κατ’ αναλογίαν συσχετισμούς δείχνει πόσο πιθανό μπορεί να γίνει το απίθανο. Να γίνει σημαντικό ό,τι θεωρούσαμε αμελητέο. Ο Ελύτης ξέρει να βρίσκει και να προβάλλει το καίριο. “Το καίριο στη ζωή αυτή κείται πέραν του ατόμου”, όπως λέει. Κάτι που βέβαια προϋποθέτει την ολοκλήρωση του ατόμου, την εμβάθυνση στο θαύμα της ύπαρξης, την υπέρβαση πολλών ορίων, τη δυναμική πραγμάτωσή μας. Ο ίδιος στα πεζά κείμενά του δηλώνει: “Αντιλαμβάνομαι την ποίηση σαν μια πηγή αθωότητας γεμάτης από επαναστατικές δυνάμεις, που αποστολή μου είναι να τις κατευθύνω επάνω σ’ έναν κόσμο απαράδεκτο για τη συνείδησή μου”. Μέσα σ’ αυτό τον κόσμο δούλεψε και αυτόν θέλησε, από τα ίδια του τα υλικά, να ανασυνθέσει».

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΝΤΑΓΛΩΣΣΗΣ ΕΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟ ΓΑΛΛΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Την Πέμπτη 9 Νοεμβρίου 2017, στις 7 το απόγευμα, στο Γαλλικό Ινστιτούτο (οδός Σίνα 31) στο Auditorium Theo Angelopoulos, θα γίνει η παρουσίαση της έκδοσης "Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας! του Οδυσσέα Ελύτη με τη μουσική του Γιώργου Κουρουπού". 

Η έκδοση αποτελεί μίαν ιδιαίτερη ανθολογία, ποιητικού και πεζού λόγου του ποιητή σε πέντε γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, ιταλικά), όπου ο λυρισμός, η τόλμη και η εκφραστική δύναμη της γραφής τού Ελύτη συνδυάζονται με το χρώμα των εικαστικών του έργων και τις πρωτότυπες μελοποιήσεις ποιημάτων του από τον Γιώργο Κουρουπό, που συνοδεύουν την έκδοση σε δύο CD. 

Για την πραγματοποίηση της έκδοσης συγκεντρώθηκαν προηγούμενες μεταφράσεις καταξιωμένων μεταφραστών, αλλά έγιναν και νέες, ειδικά για την έκδοση. Περιλαμβάνονται μεταφράσεις των: Olga Broumas, Κίμωνα Φράιερ, Jeffrey Carson, Νίκου Σαρρή, Edmund Keeley και Γιώργου Σαββίδη, Xavier Bordes και Robert Longueville, Mala Soufarapis, Jacques Lacarrière, Michel Volkovitch, Αγγελικής Ιονάτου, Robert Levesque, Κων. Καΐτέρη, V. Rotolo, Tino Sangiglio, Mario Vitti, Filippo Maria Pontani, Massimo Cazzulo, Nicola Crocetti, Fr. Torres Córdoba, José Antonio Moreno Jurado, Román Bermejo, Pedro Βádenas de la Peña, Alfonso Silván Rodríguez, Miguel Castillo Didier, Horacio Castillo. 

Οι μεταφραστές επικεφαλής, που εργάστηκαν συστηματικά επιλέγοντας και μεταφράζοντας είναι οι David Connolly, Paola Maria Minucci, Beatrice Stelio Connolly και Νίνα Αγγελίδη, οι οποίοι θα παραβρίσκονται και θα διαβάσουν ποιήματα καθένας στη γλώσσα του. 

Για την έκδοση θα μιλήσουν: ο David Connolly, η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, η οποία σχεδίασε και επιμελήθηκε την έκδοση, ο συνθέτης Γιώργος Κουρουπός και η διευθύντρια των εκδόσεων Ίκαρος, Κατερίνα Καρύδη. 

Μελοποιημένα ποιήματα του Ελύτη από τον Γιώργο Κουρουπό, που περιλαμβάνονται στην έκδοση, θα ερμηνεύσουν ο πιανίστας Τίτος Γουβέλης και η σοπράνο Μάιρα Μηλολιδάκη, δίνοντας δείγματα από την μουσική του Γιώργου Κουρουπού, που ξέρει να συνταξιδεύει αβίαστα με το λυρισμό και τη διανοητική δύναμη της ποίησης του Οδυσσέα Ελύτη. 

Η εκδήλωση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα της EUNIC Hellas και τη συνεργασία των British Council, Instituto Cervantes de Atenas, Institut Français de Grèce, Istituto Italiano di Cultura di Atene και των εκδόσεων Ίκαρος. 

Είσοδος ελεύθερη.

Présentation de l’édition 

Le monde, le petit, le grand ! d’Odysséas Elytis, avec une mise en musique de Georges Kouroupos

09.11.2017, 19h00 

L’édition Le monde, le petit, le grand ! d’Odysséas Elytis avec une mise en musique de Georges Kouroupos, constitue une anthologie particulière des poèmes et des œuvres en prose du poète en cinq langues (grec, anglais, français, espagnol, italien), où le lyrisme, la puissance audacieuse et expressive de l’écriture d’Elytis s’associent aux couleurs de ses œuvres picturales et à la mise en musique de ses poèmes par Georges Kouroupos, deux CD accompagnant cette édition. 

Pour réaliser cette édition, des traductions précédentes émanant de traducteurs qualifiés ont été rassemblées, mais aussi de nouvelles traductions, spécialement pour cette édition qui comprend des traductions de : Olga Broumas, Kimonas Fraier, Jeffrey Carson, Nikos Sarris, Edmund Keeley, Georges Savvidis, Xavier Bordes et Robert Longueville, Mala Soufarapis, Jacques Lacarrière , Michel Volkovitch, Aggeliki Ionátou, Robert Levesque, Constantin Kaiteris, V. Rotolo, Tino Sangiglio, Mario Vitti, Filippo Maria Pontani, Massimo Cazzulo, Nicola Crocetti, Fr. Torres Córdoba, José Antonio Moreno Jurado, Román Bermejo, Pedro Βádenas de la Peña, Alfonso Silván Rodríguez, Miguel Castillo Didier et Horacio Castillo. 

Les traducteurs chefs de file qui ont travaillés de façon systématique en sélectionnant et en traduisant des textes sont David Connolly, Paola Maria Minucci, Beatrice Stelio Connolly et Nina Aggelidi, qui seront présents lors de la manifestation et liront des poèmes, chacun dans sa langue maternelle. David Connolly parlera de l’édition ainsi que la poétesse Ioulita Iliopoulou, le compositeur Georges Kouroupos et la directrice des éditions Ikaros, Katérina Karydi. 

Le pianiste Titos Gouvelis et la soprano Maira Milolidaki interpréteront des poèmes d’Elytis, mis en musique par Georges Kouroupos, en nous donnant ainsi un échantillon de sa musique, qui sait si bien voyager de concert avec le lyrisme et la force intellectuelle de la poésie de l’auteur. 

Sous l’égide de EUNIC Hellas et en partenariat avec British Council, Instituto Cervantes de Atenas, Institut français de Grèce, Istituto Italiano di Cultura di Atene et les éditions Ikaros. 

Entrée libre

Η διεθνής αυτή ανθολογία του Ελύτη παρουσιάστηκε πρόσφατα (15 Οκτωβρίου 2017) στη Βρετανική Βιβλιοθήκη του Λονδίνου. 

Ο ΠΕΝΤΑΓΛΩΣΣΟΣ ΕΛΥΤΗΣ ΣΤΗΝ 14η ΔΙΕΘΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Η πεντάγλωσση έκδοση «Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας!» του Οδυσσέα Ελύτη με τη μουσική του Γιώργου Κουρουπού (εκδόσεις Ίκαρος) παρουσιάστηκε το Σάββατο 13 Μαΐου 2017 στην 14η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης. 

Για την ξεχωριστή αυτή έκδοση της πεντάγλωσσης ανθολογίας ποιητικού και πεζού λόγου του Οδυσσέα Ελύτη, μίλησαν η Ιουλίτα Ηλιοπούλου και ο Γιώργος Κουρουπός, καθώς και η καθηγήτρια Σχολής Καλών Τεχνών Α.Π.Θ. Αλεξάνδρα Βουτυρά. Τη συζήτηση συντόνισε η φιλόλογος, κριτικός βιβλίων Λαμπρινή Κουζέλη. 

Η γενική γραμματέας του ΔΣ του Τελλογλείου, καθηγήτρια της Σχολής Καλών Τεχνών Α.Π.Θ. Αλεξάνδρα Βουτυρά, υπενθύμισε την επιτυχία της έκθεσης για τον Ελύτη πριν από ένα χρόνο στο Τελλόγλειο. Τόνισε επίσης ότι είναι πολύ σημαντικό που το βιβλίο συνδέει λόγο, εικόνα και εικαστικό αποτέλεσμα κι ότι έχει μεταφραστεί σε πέντε γλώσσες. Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στη μουσική που σφραγίζει το έργο του Ελύτη παρατηρώντας ότι "ακόμη κι οι εικόνες του και οι πινελιές του παρόλο που δεν έχουν ήχο είναι σαν μια μελωδία, σαν να ακούς το χρώμα και τις πινελιές του". 

ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΩΡΑ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ "ΝΑΥΤΙΛΟΥ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ" ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΟΧΑΡΑΚΗ

Σε εξέλιξη βρίσκεται, αγαπητοί συνοδίτες, η εκδήλωση, εδώ στο Ίδρυμα Θεοχαράκη - στο κέντρο της Αθήνας - της παρουσίασης του νέου βιβλίου για τον Οδυσσέα Ελύτη "Ο Ναυτίλος του αιώνα", από τις εκδόσεις Ίκαρος, σε επιμέλεια και σύνθεση Ιουλίτας Ηλιοπούλου.

Προλόγισε η Μαριλένα Πανουργιά, εκ μέρους του Ίκαρου, εν συνεχεία η Ιουλίτα Ηλιοπούλου εξέθεσε τις σκέψεις της για το βιβλίο αυτό, το οποίο θεωρεί πως είναι του Ελύτη, χωρίς τον ίδιο, αφού βασίζεται σε κείμενα του ίδιου του Ελύτη.

Ο καθηγητής Γεώργιος Μπαμπινιώτης, που είναι τώρα στο βήμα, χαρακτήρισε την έκδοση άκρως ποιοτική, "θαυμαστό βιβλίο" το ονόμασε, και θεώρησε πως αποτελεί την κορύφωση των υψηλού επιπέδου εκδηλώσεων που διοργανώθηκαν με την ανύστακτη φροντίδα και επιμέλεια της Ιουλίτας Ηλιοπούλου, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του ποιητή.

Στην εκδήλωση παρίστανται: η ποιήτρια Κική Δημουλά, ο πρόεδρος του Μεγάρου Μουσικής Ιωάννης Μάνος, ο συνθέτης Ηλίας Ανδριόπουλος (έχει μελοποιήσει τους Προσανατολισμούς του Ελύτη), καθηγητές πανεπιστημίου, ποιητές, μεταφραστές του Ελύτη, όπως ο καθηγητής Ντέιβιντ Κόνολυ και πολύς κόσμος.

Η ποιήτρια Κική Δημουλά προσέρχεται στην εκδήλωση