Η ΠΑΡΘΕΝΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΚΑΤΑ ΝΙΚΟ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗ

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Η Παναγία με το βρέφος 

Ν.Γ.Π.: Είμαι πραγματιστής, όχι υλιστής. Επανέρχομαι στην των πραγμάτων αλήθειαν. Μου αρέσουνε οι αισθηματικοί άνθρωποι που ξεχνάνε τον εαυτό τους εν ονόματι της αγάπης που παρέχουν. Και τα πράγματα πρέπει να τ’ αρνηθείς για να τα αποκτήσεις. Ας μιλήσουμε και λίγο σόκιν: πράμα λέμε το αιδοίον. Άμα το ‘χεις, είναι σαν να μιλάς για έναν αγρό και τις περιπέτειες της καλλιέργειάς του. Όταν δεν το ‘χεις, η λαχτάρα σού δίνει μιαν άλλη αντίληψη, πιο μόνιμη. Γι’ αυτό ήταν παρθένος η Παναγία, για να δεχτεί τα λόγια και να μη γίνει μια νοικοκυρά της σειράς. Πώς θα μπορούσε η Αριάδνη να βοηθήσει τον Θησέα, αν δεν ήταν παρθένος; Πώς αλλιώς θα μπορούσε να τον βοηθήσει, βρίσκοντας τη διέξοδο μέσα απ’ τον λαβύρινθο των διαδρόμων; 

Σ.Τ.: Αν σας άκουγε η Μποβουάρ τώρα... 

Ν.Γ.Π.: Κι όμως, η παρθενία είναι κάτι βασικό, γιατί αξιοποιεί το πράμα της γυναικός, αξιοποιεί το σώμα μέσα απ’ τη λαχτάρα για το σώμα. 

Σ.Τ.: Γράφετε κάπου ότι μέσα απ’ το σώμα αξίζει να υμνούμε τον Θεό. Η παρθένα θα τον υμνεί μέσα απ’ τη νοσταλγία του σώματός της; 

Ν.Γ.Π.: Πάρε παράδειγμα τη Θεοτόκο: υμνεί τον Θεό μέσα απ’ τη θνητότητα του σώματός της που παραδέχεται από τα πριν. Καταλάβατε; 

Σ.Τ.: Ομολογώ πως όχι. Το σώμα το αντιλαμβάνομαι όχι μέσα από το θνητό του μέλλον, αλλά μέσα από το αισθησιακό παρόν του - με καλεί σε άλλες χαρές. 

Ν.Γ.Π.: Μα, βέβαια, καλό μου παιδάκι, δίκιο έχεις. Κάθε άνθρωπος είναι φυσικό να θέλγεται από αυτές. Αλλά ο πνευματικός αγώνας είναι να καταλαβαίνουμε αυτά τα θέλγητρα μέσα από τη βεβαιότητα του τάφου που τα περιμένει. «Ο θάνατος εννοούμενος παρ’ ανθρώποις αθανασία εστί». Έτσι παίρνει νόημα η ζωή, γιατί «εν σώμα εσμέν». 

Από συνέντευξη του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη στον Στάθη Τσαγκαρουσιάνο. 

"ΠΡΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΝ" ΜΕ ΤΟΝ ΓΑΒΡΙΗΛ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΕΝΤΖΙΚΗ (ΒΙΝΤΕΟ)

Με αφορμή τη σημερινή επέτειο της κοίμησης του κυρ Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη (1908 - 1993), θυμόμαστε την συνέντευξη που μας παραχώρησε ο γιός του, Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης, φιλόλογος, λογοτέχνης και μεταφραστής, στο πλαίσιο των διαδικτυακών εκπομπών μας, με τίτλο «Προς Εκκλησιασμόν», που είναι μία παραγωγή της ενορίας του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού. 

Επιμελείται και παρουσιάζει ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος. 

Ο Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης ομιλεί για το έργο του πατέρα του, αλλά και για την δική του κατάθεση στα γράμματα. 

Ο Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης σπούδασε βυζαντινή και νεοελληνική φιλολογία και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στον χώρο της συγκριτικής γραμματολογίας. Εργάστηκε ως διορθωτής δοκιμίων, επιμελητής εκδόσεων, μεταφραστής και λεξικογράφος. Εκπαιδεύτηκε στη διερμηνεία συνεδρίων, εργάστηκε επί δεκαετία ως υπάλληλος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παραιτήθηκε κι έκτοτε διερμηνεύει για ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, διεθνείς και ιδιωτικούς φορείς, ως ελεύθερος επαγγελματίας. Έχει μεταφράσει Τσέστερτον, Σουϊφτ, Έρικ Άμπλερ, τόμους του Νέου Συναξαριστή, έχει συγγράψει δίτομο ταξιδιωτικό και προσκυνηματικό Οδηγό του Αγίου Όρους και την Τρίοδο «Το Βυζάντιο έχει ρεπό» (έχουν εκδοθεί δύο τόμοι και το ΩΑ Ωξύρρυγχα και απόκρυφα). Επιμελείται το συγγραφικό και εικαστικό έργο του πατέρα του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη.

Στην πρώτη εκπομπή «Προς Εκκλησιασμόν», την επιμέλεια της εικόνας και του ήχου είχαν η Κατερίνα Λεονάρδου και η Μαργαρίτα Στασινού.

ΜΝΗΜΗ ΝΙΚΟΥ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗ

Σε μια κατάμεστη αίθουσα και μέσα σε συγκινητική ατμόσφαιρα πραγματοποιήθηκε την Δευτέρα 13 Ιουνίου 2023 εκδήλωση εις μνήμην Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, που έλαβε χώρα στον φιλόξενο Σύλλογο των Αθηναίων, στην Πλάκα. 

Η βραδιά τα είχε όλα: ομιλίες, αναγνώσεις, μουσική! Για τον συγγραφέα και το έργο του, με αφορμή την επανέκδοση από τον ΔΟΜΟ τριών νέων βιβλίων: 

• Αντρέας Δημακούδης 

• Μαρτυρίες χαμού και δεύτερης πανοπλίας 

• Ομιλία 

Μίλησαν οι: π. Εύαγγελος Γκανάς, Γαβριήλ Πεντζίκης, Δημήτρης Μαυρόπουλος και ο ιερομόναχος Συμεών δε λα Χάρα, ο Περουβιανός. 

Επιλεγμένα πεντζικικά αποσπάσματα διάβασε η ηθοποιός Όλια Λαζαρίδου. 

Ζωντανά τραγούδησε η Μάρθα Μαυροειδή. 

Με βιντεοσκοπημένα μηνύματά τους παρενέβησαν ο Διονύσης Σαββόπουλος και ο Δημήτρης Νόλλας.

Τέλος, όσοι παρευρέθηκαν είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν πολλά ζωγραφικά έργα του Ν.Γ. Πεντζίκη, που προβάλλονταν στην οθόνη κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης. 

Παραθέτουμε φωτογραφικό υλικό, καθώς και το βίντεο της εκδήλωσης. 

Επίσης, παραθέτουμε και την συνέντευξή μας με τον Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκη, την πρώτη στη σειρά των εκπομπών μας 'Προς Εκκλησιασμόν". 

 

Συμπληρώνονται φέτος τριάντα χρόνια από τον θάνατο του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, ενός από τους σημαντικότερους -κατά πολλούς του σημαντικότερου- Έλληνα συγγραφέα του 20ού αιώνα. Το έργο του Πεντζίκη πατά γερά στην ελληνική γλώσσα και τον τόπο, αρδεύεται από τα πλούσια νερά της παράδοσης και βυθίζεται μέσα στη μυθική γεωγραφία της Ελλάδας. Ταυτόχρονα όμως, ανοίγεται στα νέα ρεύματα της τέχνης του 20ού αιώνα, αφουγκράζεται την καλλιτεχνική πρωτοπορία της εποχής του και συνδέει την ελληνική λογοτεχνία με τις παγκόσμιες εξελίξεις. Πρόκειται για ένα έργο ριζοσπαστικά μοντερνιστικό, λυρικό και γλωσσοκεντρικό, ελληνικό και παγκόσμιο. Το έργο του Ν.Γ. Πεντζίκη, παρατηρεί ο Γιώργος Σεφέρης, είναι «όλο γλιστρήματα και κυματισμοί», άλλοτε «σαν τη θάλασσα που λαμπυρίζει» και άλλοτε «σαν την επικίνδυνη κινούμενη άμμο». Και το πιο ξεχωριστό γνώρισμα του πεντζικικού έργου, συνεχίζει ο μεγάλος μας ποιητής, είναι «η αμεσότητα της αγάπης του για το χώμα, τους βράχους, τα νερά, τη θάλασσα, τα φυτά, τα ζώα, τα πουλιά, τα μαμούδια - και για τους απλούς ανθρώπους [...] για όλη τη δημιουργία πάνω σε τούτα τα χώματά μας, νωπή, έτσι που μας τη δίνει, σαν τον καρπό μόλις τον έκοψες απ' το δέντρο».

ΜΝΗΜΗ ΝΙΚΟΥ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗ - Γιατί ο μύθος είναι η ανέκαθεν αλήθεια

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Είκοσι εννέα χρόνια από την αναχώρηση του κυρ Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη (13-1-1993).
Του σπουδαίου αυτού Θεσσαλονικιού λογοτέχνη, ζωγράφου, ποιητή, διανοητή, που όμοιόν του δεν μπορώ να δω στις μέρες μας. Ήταν μια μοναδική και ανεπανάληπτη περίπτωση. Θυμάμαι τώρα μια αναδρομική έκθεση έργων του στην Δημοτική Πινακοθήκη Πατρών.
Ήταν πραγματικά μια αξιέπαινη πρωτοβουλία της Δημοτικής Πινακοθήκης, υπό την εμπνευσμένη δεσποτεία του τότε υπευθύνου της, ποιητή Δημήτρη Παπανικολάου. Είναι …αλλιώς ωραίο ένας ποιητής να τιμά έναν άλλο ποιητή σαν τον Πεντζίκη, έναν Ποιητή, που ποιούσε τα πάντα!
Η σημασία εκείνης της έκθεσης φαίνεται και από το γεγονός ότι αναφέρεται στο επίσημο χρονολόγιο του Πεντζίκη, όπως αυτό δημοσιεύθηκε στο αφιέρωμα που έγινε σ’ αυτόν από το ένθετο του Κυριακάτικου φύλλου της εφημερίδας «Η Καθημερινή», «7 ΗΜΕΡΕΣ», στις 2 Μαρτίου 1997. Η έκθεση στην Πάτρα ήταν το κύκνειο άσμα του Πεντζίκη, θα λέγαμε, αφού δύο χρόνια μετά πέθανε. Αυτός ο αναστημένος!
Στο χρονολόγιο του ποιητή διαβάζουμε για τη χρονιά της έκθεσης: 

1991: Συμμετέχει στη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης για το μυθιστόρημα, που διοργανώνει το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών. Δεύτερη έκδοση του «Αρχείου». Μεγάλη αναδρομική έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Πάτρας. 

Αλλά η έκθεση αναφέρεται και σε ένα συνοπτικότερο χρονολόγιο του Ν.Γ. Πεντζίκη, του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου.
Και να σημειωθεί πως η έκθεση στην Πάτρα περιλάμβανε ζωγραφικά έργα του Πεντζίκη, αλλά και έκθεση βιβλίων του.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ Ν.Γ. ΠΕΝΤΖΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ (1991) by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

H έκθεση του Νίκου Γ. Πεντζίκη στην Πάτρα ήταν ένα τολμηρό εγχείρημα του τότε υπευθύνου της Δημοτικής Πινακοθήκης Δημήτρη Παπανικολάου, οτρηρού θεράποντος, για χρόνια, στον χώρο της Δημοτικής Πινακοθήκης. 

Ο Δημήτρης Παπανικολάου θυμάται για εκείνο το τόλμημά του: «είχα μια βαθιά πεποίθηση, ότι όλα θα πάνε κατ’ ευχήν, μια και ο ίδιος, μου είπε στην πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία μας, «δεν μπορώ εγώ να κάνω κάτι, κάμε εσύ ό,τι θες». Υπήρξε ένας ενθουσιασμός, μια δεκτικότητα εκ μέρους των αγαπώντων και εχόντων έργα του Πεντζίκη, που πρόθυμα παραχώρησαν, άνευ όρων σχεδόν, ό,τι είχαν. Έτσι, η αναζήτηση των έργων του, ήταν ένα ταξίδι μύησης «στην καλοσύνη των ξένων», αλλά τόσο ανοιχτών ανθρώπων, καθώς το χριστιανικό πνεύμα που είχε διαποτίσει το είναι τους, εκδηλώνονταν με εμπιστοσύνη σ’ έναν άγνωστο κατ’ ουσίαν, αφού δεν απαιτήθηκε καμμία επιβεβαίωση, παρά μόνο ο λόγος για ό,τι ειπώθηκε. Από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, αλλά και από άλλες πόλεις, συγκεντρώθηκαν αντιπροσωπευτικά έργα, τα οποία αποτέλεσαν ένα ψηφιδωτό όλων των ζωγραφικών κατακτήσεων του Πεντζίκη. Από την απλή απεικόνιση τοπίων και προσώπων, με μολύβια, κραγιόνια και μελάνια, έως τα της ψηφαρίθμησης, με τέμπερες, υπήρξε θεία χάριτι, ένα πανόραμα όλων των βαθμίδων της έρευνάς του και της ιδιότυπης έκφρασής του. Η Θεσσαλονίκη, μιλούσε για την έκθεση των Πατρών και οι Θεσσαλονικείς της Πάτρας, για την προσεγμένη και φροντισμένη παραγωγή της Δημοτικής Πινακοθήκης. Υπήρξαν και αναφορές στον Αθηναϊκό τύπο, ενώ, σύμφωνα με μαρτυρίες, σχολιάστηκε ευμενώς, ιδιαίτερα στους λογοτεχνικούς και καλλιτεχνικούς κύκλους της συμπρωτεύουσας. 

Από αριστερά: Δημήτρης Παπανικολάου, Δημήτρης Βλαχοδήμος, Αθηνά Σχινά 

Ήταν μια περιπέτεια, με αίσιο τέλος, και για μένα μια μαθητεία, καθώς για δύο ώρες πριν παρουσιαστεί η έκθεση και δύο ώρες με το τέλος της, είχα την τύχη και την τιμή, να με δεχτεί ο κυρ Νίκος στο σπίτι του και να μου μιλά ενθουσιωδώς επί παντός επιστητού. Δεν έκανα ποτέ δεύτερες σκέψεις και πήγαινα πάντα «γυμνός» χωρίς να σημειώνω τίποτα. Εδώ, βέβαια, τίποτα δεν μπορούσε να προκαθοριστεί, ακόμα και αν το ήθελες. Δύο φορές επιχείρησα να τον ρωτήσω κάτι που αφορούσε την έκθεση, ώστε να έχω τη σύμφωνη γνώμη του και το προσπέρασε με ένα νεύμα ελευθερίας και αποδοχής, συνεχίζοντας να μου αφηγείται ό,τι τον επηρέασε και τον συνείχε. Ο λόγος του ήταν χειμαρρώδης και ανέφερε γνωστά και άγνωστα για μένα στοιχεία, από τη λογοτεχνία, το Βυζάντιο, το Άγιο Όρος, τον Τζόυς, αλλά και τον δικό μας Νίκο Καχτίτση. Μου έκανε εντύπωση ότι τον είχαν επηρεάσει οι εκ βορρά συγγραφείς, Σουηδοί αν θυμάμαι και η απογοήτευσή του «από πρόσωπα και πράγματα» και το όλο κλίμα της εποχής, τον έστρεψαν στην Ορθοδοξία, εμποτίζοντας το πνεύμα του και στον εσωτερικό μονόλογο, ως τρόπο σκέψης-έκφρασης, ιδιαίτερα μετά τις σπουδές και την παραμονή του στο Στρασβούργο. Καθόμαστε σε δύο καναπέδες, απέναντι από το γραφείο του και δίπλα σχεδόν από ένα ξύλινο έπιπλο, εκεί όπου είχε φωτογραφηθεί για το αφιέρωμα-μονόλογο, τ.33, 1988, στο περιοδικό «Το Τέταρτο», του Μάνου Χατζιδάκι και στον δημοσιογράφο Εμμανουήλ Μ. Αναγνωστάκη».

Ν.Γ. ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΠΑΤΡΩΝ (1991) by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Ο Δημήτρης Παπανικολάου εμπιστεύτηκε στην Ιδιωτική Οδό και τρεις ανέκδοτες φωτογραφίες του μακαριστού κυρ Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, "όλες ακριβά δώρα του φιλολόγου Δημήτρη Βλαχοδήμου", όπως μας είπε. 

Η πρώτη φωτογραφία, είναι στα τέλη της δεκαετίας του ’80, στην κληματαριά της Αγιορείτικης Ιεράς Μονής Σταυρονικήτα, με μοναχούς και προσκυνητές,
Η επόμενη είναι από την αγαπημένη του γωνιά με τις εικόνες, όταν είχε αποθάνει και η τελευταία με το σκήνωμά του, από την εξόδιο ακολουθία στο Αγιορείτικο μετόχι της Ιεράς Μονής Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους, στην Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, το γυναικείο Μοναστήρι στην Ορμύλια Χαλκιδικής, όπου και ετάφη, κατ’ επιθυμία του.

Ευχαριστώ θερμά τον Δημήτρη Παπανικολάου γι’ αυτό το ταξίδι μνήμης στον κόσμο του Πεντζίκη, τον οποίο ευτύχησα να ακούσω από κοντά σε διάλεξή του στην Αθήνα, σαν ήμουν φοιτητής, στο Ίδρυμα Γουλανδρή – Χορν, στην Πλάκα, που δεν υπάρχει πιά…

Ο Πεντζίκης ανήκει στην προσωπική μου μυθολογία. Όχι ως ένας χριστιανός τεχνίτης, αλλά ως ένας ολοκληρωμένος καλλιτέχνης. 

Και για να τον θυμηθούμε: "Εγώ δεν πιστεύω στην απομυθοποίηση - γιατί ο μύθος είναι η ανέκαθεν αλήθεια."

ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΓΑΒΡΙΗΛ ΠΕΝΤΖΙΚΗ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Θυμίζουμε και την εκπομπή μας "Προς Εκκλησιασμόν", μία παραγωγή του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Ψυχικού, με προσκεκλημένο τον Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκη, φιλόλογο, λογοτέχνη και μεταφραστή. Ομιλεί για το έργο του πατέρα του, Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, αλλά και για την δική του κατάθεση στα γράμματα.

 

"ΠΡΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΝ" ΜΕ ΤΟΝ ΓΑΒΡΙΗΛ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΕΝΤΖΙΚΗ (ΒΙΝΤΕΟ)

Η ενορία του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Ν. Ψυχικού παρουσιάζει την νέα διαδικτυακή εκπομπή «Προς Εκκλησιασμόν», όπου φιλοξενούνται εργάτες του πνεύματος και της τέχνης. 

Επιμελείται και παρουσιάζει ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος. 

Στην πρώτη εκπομπή προσκεκλημένος ο Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης, φιλόλογος, λογοτέχνης και μεταφραστής. 

Ομιλεί για το έργο του πατέρα του, του σπουδαίου λογοτέχνη Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη (1908 - 1993), αλλά και για την δική του κατάθεση στα γράμματα. 

Ο Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης σπούδασε βυζαντινή και νεοελληνική φιλολογία και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στον χώρο της συγκριτικής γραμματολογίας. Εργάστηκε ως διορθωτής δοκιμίων, επιμελητής εκδόσεων, μεταφραστής και λεξικογράφος. Εκπαιδεύτηκε στη διερμηνεία συνεδρίων, εργάστηκε επί δεκαετία ως υπάλληλος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παραιτήθηκε κι έκτοτε διερμηνεύει για ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, διεθνείς και ιδιωτικούς φορείς, ως ελεύθερος επαγγελματίας. Έχει μεταφράσει Τσέστερτον, Σουϊφτ, Έρικ Άμπλερ, τόμους του Νέου Συναξαριστή, έχει συγγράψει δίτομο ταξιδιωτικό και προσκυνηματικό Οδηγό του Αγίου Όρους και την Τρίοδο «Το Βυζάντιο έχει ρεπό» (έχουν εκδοθεί δύο τόμοι και το ΩΑ Ωξύρρυγχα και απόκρυφα). Επιμελείται το συγγραφικό και εικαστικό έργο του πατέρα του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη. Η μοναχοκόρη από πρώτο γάμο, τον έκανε πανευτυχή παππού. Ζει στη Θεσσαλονίκη, όπου γεννήθηκε το 1952. 

Στην πρώτη εκπομπή «Προς Εκκλησιασμόν», την επιμέλεια της εικόνας και του ήχου είχαν η Κατερίνα Λεονάρδου και η Μαργαρίτα Στασινού.