ΟΙ "ΕΡΩΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

Γιάννης Μόραλης, Ερωτικό (1990).
Λάδι σε μουσαμά, 200 εκ. x 200 εκ.
Μακεδονικό Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης.

Δύο τραγούδια από τον κύκλο τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι "Οι μπαλάντες της οδού Αθηνάς" (1983) σε στίχους του ίδιου, του Άρη Δαβαράκη και της Αγαθής Δημητρούκα και ερμηνείες των Βασίλη Λέκκα, Έλλης Πασπαλά, Ηλία Λιούγκου και Νένας Βενετσάνου. Ο Μ. Χατζιδάκις είχε σκεφτεί αυτό το έργο το 1972, αλλά το ολοκλήρωσε τη διετία 1981-1983.
Το εξώφυλλο του δίσκου φιλοτέχνησε ο Γιάννης Μόραλης. 

Πρώτα η Ερωτική άσκηση για δύο σε στίχους του ίδιου του Χατζιδάκι.
Ερμηνεία: Έλλη Πασπαλά, Βασίλης Λέκκας

Γιάννης Μόραλης, Ερωτικό (1998)

ΕΡΩΤΙΚΟ α'
"Ερωτική άσκηση για δύο"

το κορίτσι: 
Μαζί θα κάνουμε εκατό παιδιά
ο νέος:
Με δυο φεγγάρια στην καρδιά
το κορίτσι: 
Θα 'χεις τα χέρια σου σφιχτά
Θα 'χω τα πόδια μου ανοιχτά
και οι δύο μαζί: 
ο νέος:
Θα 'χεις τα πόδια σου ανοιχτά
Θα 'χω τα χέρια μου σφιχτά
το κορίτσι: 
Θα 'χω τα πόδια μου ανοιχτά
Θα 'χεις τα χέρια σου σφιχτά
ο νέος: 
Μαζί θα γίνουμε κι εμείς παιδιά
το κορίτσι:
Στου Ήλιου τη βαλανιδιά
ο νέος:
Θα 'χεις τα πόδια σου ανοιχτά
Θα 'χω τα χέρια μου σφιχτά
και οι δύο μαζί: 
το κορίτσι: 
Θα 'χω τα πόδια μου ανοιχτά
Θα 'χεις τα χέρια σου σφιχτά
ο νέος: 
Θα 'χεις τα πόδια σου ανοιχτά
Θα 'χω τα χέρια μου σφιχτά

ΕΡΩΤΙΚΟ β'
"Ερωτική άσκηση για τέσσερις" (στίχοι Μ. Χατζιδάκι)
Ερμηνεία: Νένα Βενετσάνου, Έλλη Πασπαλά, Βασίλης Λέκκας, Ηλίας Λιούγκος 

Γεννημένοι από μια θεία τραγωδία ερωτική
Μ’ όλα τα πάθη μας στη σάρκα σχεδιασμένα
Σπάμε τα σύνορα που ορίζουν οι θεσμοί
Και λειτουργούμε ερωτικά στ' απωθημένα.
α' γυναίκα:
Δώσε το στήθος σου να κόψω τη θηλή σου
β' γυναίκα:
Πονούν οι ρόγες μου πονάει το φιλί σου
α' νέος:
Άσε το χέρι μου να τρέξει στο κορμί σου
β' νέος:
Θέλω το σώμα μου να νιώσει την ορμή σου
και οι τέσσερις μαζί:
Μεγαλωμένοι σε παράνοια εθνική
Με τις επιθυμίες μας θαμμένες στα μουσεία
Γυρίσαμε τα πάθη μας σ’ αρχαία μουσική
Κι ο έρωτάς μας έγινε σκληρή δοκιμασία
α' γυναίκα:
Δώσε τη φλόγα σου να κάψω το κορμί μου
β' γυναίκα:
Πάρε το ρίγος μου της νύχτας συνδρομή μου
α' νέος:
Διώξε τον άνεμο που δέρνει την ψυχή μου
β' νέος:
Λιώσε το τέλος μου να νιώσεις την αρχή μου.
και οι τέσσερις μαζί:
Ο φόβος μας εφώλιασε σαν δήμιος κι αδερφός
Το πάθος μας ξελόγιασε σαν μάγος και σοφός
Κι ένας αλήτης έγινε της νύχτας μας Θεός
Μα όταν μας ξύπνησε ο σπασμός εχάθηκε στο φως

α' γυναίκα:
Δώσε...
β' γυναίκα:
Άσε...
α' νέος:
Θέλω...
β' νέος:
Πάρε...
α' γυναίκα και α' νέος:
Άσε...
β' γυναίκα και β' νέος:
Θέλω...
α' γυναίκα και α' νέος:
Πάρε...
β' γυναίκα και β' νέος:
Θέλω...
α' γυναίκα και α' νέος:
Πάρε...
β' γυναίκα και β' νέος:
Θέλω...
α' γυναίκα και α' νέος:
Πάρε...
α' και β' γυναίκες και α' νέος:
Θέλω...
και οι τέσσερις:
Πάρε...
Πάρε...

"ΜΕΣ ΣΤΙΣ ΖΕΣΤΕΣ ΝΥΧΤΕΣ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

π.α. ανδριόπουλος

«Οι Ήσυχες μέρες του Αυγούστου» του Παντελή Βούλγαρη γυρίστηκαν το 1991- 92. 

Εξαιρετικές ερμηνείες από τους: Αλέκα Παΐζη, Θέμιδα Μπαζάκα, Θανάση Βέγγο, Χρυσούλα Διαβάτη κ.α. 

Την μουσική για την ταινία έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις. 
Χατζιδάκις και Βούλγαρης ξανασυναντήθηκαν μετά από 20 χρόνια, δηλαδή μετά την ταινία του Βούλγαρη για τον Μεγάλο Ερωτικό του Μ. Χατζιδάκι. 

Η μουσική και τα τραγούδια του συνθέτη για τις «Ήσυχες μέρες του Αυγούστου», έργο 49 (1992), παραμένουν εκτός δισκογραφίας. Μόνο το 1998 στο cd «Η Νένα Βενετσάνου τραγουδά Μάνο Χατζιδάκι» που εκδόθηκε από τον Σείριο υπάρχουν τρία τραγούδια από την ταινία με τη φωνή της Βενετσάνου: «Μες στις ζεστές νύχτες του Αυγούστου» και «Στις ήσυχες μέρες του Αυγούστου» σε στίχους Χατζιδάκι, «Μικραίνει το φεγγάρι» σε στίχους Νίκου Γκάτσου. Στην ταινία τραγουδούσε και ο Ηλίας Λιούγκος.

Επιλέγουμε το τραγούδι «Μες στις ζεστές νύχτες του Αυγούστου», το οποίο μέσα στο φιλμ, η Βενετσάνου το τραγουδούσε και ως «Μες στη ζεστή νύχτα του Αυγούστου». 

Το ίδιο τραγούδι, περισσότερο μια «μουσική βινιέτα» εκ μέρους του Χατζιδάκι, αποδιδόταν κατά τη διάρκεια της ταινίας και από τη Μαριάνθη Σοντάκη με ελαφρώς αλλαγμένα ακόρντα, αλλά και στίχους. 

Το τραγούδι είναι μια καλοκαιρινή, μελαγχολική εικόνα στην άδεια Αυγουστιάτικη Αθήνα. Μοναξιά, συναισθηματικό κενό, μέρες που γλιστρούν και χάνονται… Μα κι ένα κορίτσι «φωτεινή γραφή στο αντικρινό παράθυρο, με τα γυμνά της στήθια». 

Ο Χατζιδάκις αληθινός ποιητής και μινιμαλιστής. Και στο στίχο και στη μουσική. 

Η Βενετσάνου στην ταινία τραγουδά τους εξής στίχους: 

Μες στη ζεστή νύχτα του Αυγούστου, 

το φως στο δρόμο καίγεται 

και η ψυχή μου αδειάζει 

καθώς αυτός δε φαίνεται 

το πάρκο ξεθωριάζει. 

Κι εκείνη, κι εκείνη μια φωτεινή γραμμή 

στο αντικρινό παράθυρο, 

ποτέ δεν θα φανεί.

Οι στίχοι που τραγουδάει η Ν. Βενετσάνου στο cd: 

Μες στις ζεστές νύχτες του Αυγούστου, 

το φως στο δρόμο οπλίζεται 

και η ψυχή μου αδειάζει 

το σώμα μου ερεθίζεται, 

το σπίτι ξεθωριάζει. 

Κι εκείνη, φωτεινή γραφή 

στο αντικρινό παράθυρο, 

με τα γυμνά της στήθια. 

Κι ετούτη η μέρα χάθηκε, 

δε βρέθηκε η αλήθεια.

ΕΙΚΟΣΙ ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ Μ.Χ.: ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΜΙΑΣ ΠΑΛΙΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

Είκοσι πέντε χρόνια σήμερα από την αναχώρηση του Μάνου Χατζιδάκι στ' άστρα.
Τριάντα χρόνια φέτος (συμπληρώνονται τον Νοέμβριο) από την ίδρυση και λειτουργία της Ορχήστρας των Χρωμάτων του Μάνου Χατζιδάκι, στην οποία φοίτησα ανελλιπώς μέχρι τον θάνατο του συνθέτη.
Γι' αυτό και σήμερα δημοσιεύω αυτή την φωτογραφία.
Με τον Μάνο Χατζιδάκι στα παρασκήνια του παλιού ΠΑΛΛΑΣ, μετά από συναυλία της Ορχήστρας των Χρωμάτων την περίοδο 1990-1991.

Την φωτογραφία, που έχει παραπέσει στο αρχείο μου (αν είναι δυνατόν!), ανέσυρε τυχαία από το δικό της η φίλη μουσικολόγος Ε.Π. και μου την χάρισε, είκοσι τόσα χρόνια μετά...

Και φυσικά αυτόματα μου 'ρθε στο νου το σπουδαίο τραγούδι του Χατζιδάκι, σε στίχους Άρη Δαβαράκη, από τις "Μπαλάντες τις Οδού Αθηνάς", με τον τίτλο: "Στη μνήμη μιας παλιάς φωτογραφίας".

Εδώ παραθέτω ένα σπάνιο βίντεο με μια ιδιαίτερη ερμηνεύτρια, την Ειρήνη Κουρδάκη, με την οποία συνεργάστηκε ο Χατζιδάκις σε κάποιες συναυλίες. Εδώ το 1982, στους Δεύτερους Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού Κέρκυρας. 
Οι στίχοι του τραγουδιού έχουν ως εξής:

Στη μνήμη μιας παλιάς φωτογραφίας
Σε κάποιο τοίχο που `χει γκρεμιστεί
Ψάχνω να βρω το σώμα μιας Αγίας
Που από τα πάθη της είχε κολαστεί.

Σώματα που πεθάναν ένα βράδυ
Κι ακολουθούν αρχαία διαδρομή
Είναι γυμνά και γέρνουν στο σκοτάδι
Κι αφήνουν σπίθες που λάμπουν στο κορμί.

Στη μνήμη μιας παλιάς φωτογραφίας 
Ζω τους αιώνες σε μια μικρή στιγμή. 

Ο χρόνος μ' έχει τώρα σταματήσει 
Δεν έχει δώρα να μας αρνηθεί
Δεν έχει θαύματα να μας ζητήσει 
Δεν έχει σώμα να τ’ απαρνηθεί.

Παραθέτω και την ερμηνεία του τραγουδιού με την Νένα Βενετσάνου, που είναι αυτή που το τραγούδησε στην ηχογράφηση του δίσκου "Οι μπαλάντες της Οδού Αθηνάς".

ΜΕΣ ΣΤΙΣ ΖΕΣΤΕΣ ΝΥΧΤΕΣ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ...

Κολάζ Οδυσσέα Ελύτη

Ένα μαγικό τραγούδι από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη, Ήσυχες μέρες του Αυγούστου, σε μουσική, στίχους και ενορχήστρωση του Μάνου Χατζιδάκι. 

Ερμηνεύει η Νένα Βενετσάνου. 

Τα τραγούδια που έγραψε ο Χατζιδάκις για την ταινία, έργο 49 (1992) περιλαμβάνονται στον δίσκο Η Νένα Βενετσάνου τραγουδά Μάνο Χατζιδάκι (Σείριος 1998).

Μες στις ζεστές νύχτες του Αυγούστου, 

το φως στο δρόμο οπλίζεται 

και η ψυχή μου αδειάζει

το σώμα μου ερεθίζεται, 

το σπίτι ξεθωριάζει. 

Κι εκείνη, φωτεινή γραφή 

στο αντικρινό παράθυρο, 

με τα γυμνά της στήθια. 

Κι ετούτη η μέρα χάθηκε, 

δε βρέθηκε η αλήθεια.

ΜΕΣ ΣΤΙΣ ΖΕΣΤΕΣ ΝΥΧΤΕΣ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ...

Ένα μαγικό τραγούδι από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη, Ήσυχες μέρες του Αυγούστου, σε μουσική, στίχους και ενορχήστρωση του Μάνου Χατζιδάκι. 

Ερμηνεύει η Νένα Βενετσάνου. 

Τα τραγούδια που έγραψε ο Χατζιδάκις για την ταινία, έργο 49 (1992) περιλαμβάνονται στον δίσκο Η Νένα Βενετσάνου τραγουδά Μάνο Χατζιδάκι (Σείριος 1998).

Μες στις ζεστές νύχτες του Αυγούστου, 

το φως στο δρόμο οπλίζεται 

και η ψυχή μου αδειάζει

το σώμα μου ερεθίζεται, 

το σπίτι ξεθωριάζει. 

Κι εκείνη, φωτεινή γραφή 

στο αντικρινό παράθυρο, 

με τα γυμνά της στήθια. 

Κι ετούτη η μέρα χάθηκε, 

δε βρέθηκε η αλήθεια.