Όραμα και πράξη στην ποίηση του Γιώργου Κοζία

 

«Πολεμώντας υπό σκιάν», «Εξάγγελος», «Τι αιώνα κάνει έξω;

Εκδόσεις Περισπωμένη

                                                                               εξόριστε Ποιητή,

                                                                             στον αιώνα σου, λέγε, τι βλέπεις;

                                                                             Οδυσσέας Ελύτης.

 

του Δημήτρη Παπανικολάου*

Αν η Ποίηση αντανακλά από τους ουρανούς, τη μαγική εικόνα των αρχετύπων και της αιώνιας ομορφιάς, οι ποιητές ως δέκτες αποκρυπτογραφούν ό,τι εφανερώθη μυστικά από τη σιωπή των άστρων, εκφράζοντας με πυρετική γραφή το αισθητικό αποτύπωμα της ενατένισης και της αποκάλυψης των κρυμμένων αληθειών.

Ο Γιώργος Κοζίας, πιστός της Ποίησης, εμβαπτίζεται στα νάματά της, αναπαριστώντας με λέξεις ακριβών νοημάτων τις εκπορευόμενες έννοιες από «τα αχανή ανάκτορα της μνήμης»¹ και την αχρονική ουσία της ψυχής. Στην αρμονική αυτή σύζευξη, όπου ενοραματικά και διαισθητικά γίνονται αισθητά τα ηχητικά κύματα του σύμπαντος, ο ποιητής διαμεσολαβεί και εμπνευόμενος διαλογικά αντιφωνεί και τα μεταλαμπαδεύει σε ύλη ονειρική. Τα δώρα της ποίησης που μας προσφέρει, είναι μια συνηγορία στην εκλέπτυνση του βίου, με την ακαταμάχητη έλξη του Έρωτος, που πάντα επενεργεί και θάλλει στου σώματος τη μνήμη, καθώς εναντιώνεται στη λήθη. Γι’ αυτό κανοναρχεί επαναληπτικά λόγια και εικόνες, απαντώντας με υπαρξιακή αγωνία και στοχασμό, στο αίνιγμα του κόσμου. Με τη συσσωρευμένη ποιητική ενέργεια, εξακτινώνει τις κυοφορούμενες ιδέες και επιδρά στην γλωσσική εκφορά των νοουμένων, εκφράζοντας με ρυθμολογία και μετρική αναλογία, «ήχους από την πρώτη ποίηση της ζωής μας».² Έτσι, από τα μονοπάτια του νου και τα άδυτα της ψυχής, αντλεί αναμνήσεις και συναισθήματα και τα μετουσιώνει με σκέψη και φαντασία σε αρχιτεκτονικά άρτιες ποιητικές συνθέσεις.

Στην τελευταία του συλλογή με τίτλο «Τι αιώνα κάνει έξω;», διερευνά και απαντά με τη γραφή του, για ό,τι τεκταίνεται εξακολουθητικά, διερωτώμενος τι μένει στου χρόνου το πέρασμα. Με γρηγορούσα συνείδηση και με ψυχικά αποθέματα εκ της βιωμένης εμπειρίας κοπιάζει νυχθημερόν για να προλάβει τον καιρό. Αντιμάχεται με τη βίαια μεταβαλλόμενη συνθήκη, ορίζοντας ως αντίβαρο τις συντεταγμένες τής ευαισθησίας του και επιζητεί διακαώς την επικοινωνία με το έτερον.

«...Οι μέρες μας περνούν γεμάτες πάτρωνες και ανία

Σε ποια πατρίδα, σε ποιο χώμα, σε ποιο χρόνο

σε ποια μνήμη, φωνή θα βγάλεις;

Γυμνός και μόνος στο βασίλειο της Ανάγκης

Δούλος στρατώνος       

Μοίρα σου η Δημοκρατία της πλάνης και του Μαμωνά

 

Άχ Φραγκοράφτη, άχ, Χνούδι μου

μας έφαγε ο ερημόκαμπος!»

 

Καταθέτει το απόσταγμα των μελετημένων θέσεών του, με τη μνήμη σταθερή αξία των προσανατολισμών του, αναζητώντας διέξοδο από τους εγκλεισμούς και τους επαπειλούμενους αποκλεισμούς των ορθοφωνούντων, ένεκα των καταδυναστευτικών επιρροών του «αρνητικού πνεύματος»³ που διαχέεται απειλητικά στο κοινωνικό σώμα.

«Ο ποιητής θα απαρνηθεί το άσμα του

ο στρατηγός θα τρέμει τις διαταγές του

ο ιερέας θα φοβάται τον άμβωνά του

 

Δεν είναι η Λειψία, δεν είναι το Ντεπώ

Ο Μαύρος Ήλιος του Αούστερλιτς

Της Αιγύπτου η πανούκλα

Δεν είναι η μάχη των Εθνών

Κι ο τάφος που ισιώνει τον καμπούρη

 

Καλογιάννο, Καλογιάννο

σπλαχνίσου τον άνθρωπο που τραυλίζει στον αιώνα του!»

 

Με την εν λόγω συλλογή, κλείνει τον κύκλο μιας επίπονης δημιουργικής πορείας και με συνειδητή απεύθυνση προς τον καθένα, αποστέλλει ό,τι πολύτιμο είχε εξορύσσει από την διακεκαυμένη ζώνη του νου, -εκεί όπου «η Ομορφιά, δεν είναι παρά η αρχή του Τρομερού»,-⁴ ως μηνύματα-σήματα ενός ελλοχεύοντος κινδύνου. Η συλλογή αποτελεί το απαύγασμα της τεχνικής ενός κατακτημένου ύφους γραφής, εμβαθύνοντας παράλληλα το περιεχόμενο, με τις έννοιες να ορίζουν την ποιητική και τη φιλοσοφία του, εκφράζοντας εν είδει προφητείας τη συλλογική μοίρα της ύπαρξης.

«Είδα χλωμή την πόλη των Φοινικόδεντρων

Σιωπηλό τον χρυσό κορυδαλλό

Τότε ακούστηκε η σφυρίχτρα του προφήτη

Που πας, Αμνέ του Θεού;

 

Λαοί φεύγουν, μετάνθρωποι έρχονται

στέκονται ανάποδα στην άβυσσό τους

σε αρχαίους τάφους, σε στέρνες

σε πηγάδια, μάσκες νεκρικές

κούφια κορμιά

ψυχές σκεβρωμένες στο Εγώ τους

 

Κάτω από το άστρο του Σκορπιού

Που πας, Αμνέ του Θεού;

 

Δούλε της Amazon, εργάτη του Ντιτρόιτ

Σκλάβε της Μαύρης Θάλασσας

Άνεργε του Πάτερσον

Νέοι Ιησού του Ναυή μας οδηγούν

 

Ξυπνάει ο χαλκός

Κι ο θάνατος βογκά, Πόλη διαλεχτή!

Οι κραυγές στην καρδιά της σάλπιγγας ηχούν

 

Γκρεμίζοντας

                     γκρεμίζοντας

                                         γκρεμίζοντας

στα χαρακώματα, στους πύργους

στις επάλξεις, στο Υπερπέραν

 

Δούλε, εξέσπασάς με

Δούλε, εξέσπασας ως πάνθηρ στην Νέα Ιεριχώ

 

Και με τα νύχια γράψε

στο χώμα επάνω το σωτήριον

 

ΣΑΛΠΙΣΤΕ, ΣΑΛΠΙΣΤΕ, ΙΣΩΣ ΓΙΝΕΙ ΚΑΠΟΙΟ ΘΑΥΜΑ!»

Διερωτάται επί των θεμελιωδών ζητημάτων για το μηδέν, το άπειρον, το Είναι και μη Είναι, την αρχή και το τέλος των πραγμάτων, προτείνοντας την αισθητική θεώρηση του κόσμου έναντι της δυσαρμονίας και του χάους. Εμφορούμενος από τα ιδεώδη των νοητών ανταποκρίσεων και αντανακλάσεων, προεκτείνει την τέχνη του έως τα απώτατα εκφραστικά σημεία ενός ιδιότυπου εξπρεσιονισμού. Μεταγράφει τα συλλογικά πάθη και τη δική του αγωνία σε στοχευμένη διαμαρτυρία, καθώς οι μηχανισμοί των εξουσιών διαμορφώνουν ανεπαισθήτως μια απανθρωποποιημένη πραγματικότητα που τείνει να καταστεί συνήθεια.

Μετέχει στο γίγνεσθαι, θέτοντας εαυτόν σε κάθε κοινωνική ενέργεια και διερωτώμενος για τη βία, αποφαίνεται «με λογισμό και μ’ όνειρο»5 για ό,τι αποσιωπάται και αποκρύπτεται, εγκλωβίζοντας τα δρώντα υποκείμενα. Προτάσσει λόγο και πράξη, δίνοντας σώμα και ψυχή, ως αποδεικτικά στοιχεία μετοχής. Προσδίδει, έτσι, στη φωνή του αναγνωρίσιμο τόνο, ταυτότητα και ιδιοπροσωπία. Δεν υποστέλλει τις σημαίες της αισθητικής, που ύψωσε εν μέσω καταιγίδας και, παρά τους ενάντιους ανέμους, αποτολμά τον πλου «πρόσω ηρέμα».⁶

«Θύελλες, θύελλες μας παρασέρνουν

Κι άλλοι νεκροί περνούν

δίπλα στους κέδρους

κάτω από τον Πολικό Αστέρα

 

Κι εμείς τι μνημονεύουμε;

Τριήμερα με λίγο στάρι

Εννιάμερα, όσα τα τάγματα των Αγγέλων

Τεσσαρακοστά, Ετήσια

Λαζάρου και Θωμά

και καθημερινής σε ξένο χώμα

 

να ρίχνεις τα δίχτυα στον μέγα Γενισέι

και ψυχούλα να μη βρίσκεις!

 

Ώ! Ποτάμι της απέραντης Ενότητας

Περνούν οι απόντες σαν τους γερανούς

Κι εμείς τι μνημονεύουμε;

Γυρνώντας και ξαναγυρνώντας μες στη δίνη

κοιτάμε τους θλιμμένους ουρανούς

Μάρτυρας ας είναι τούτος ο αγέρας – το ανώνυμο

κερί, ο τάφος Ουσάκοφ, το λιβάνι

 

Κι αυτός που μαχόταν και δεν μάχεται πια

Ώ! ποτάμι της απέραντης Ενότητας

Από άλλη όχθη σε αποχαιρετά

 

Ματιόρα, σε αγαπώ!

 

Έρχεται το τέλος, έρχεται πεινασμένο για λάφυρα

Σαν παγοθραυστικό και μας τσακίζει

Υψώνοντας λευκά οστά

Τρώγοντας και πίνοντας τρέλα και λησμονιά».

Δεν διστάζει να αναμετρηθεί με τους Δασκάλους, συνομιλώντας με τα μεγάλα πνεύματα της Ποίησης. Εμφανείς οι επιρροές από τους ποιητές Διονύσιο Σολωμό, Μίλτο Σαχτούρη, Μανόλη Αναγνωστάκη, Κώστα Καρυωτάκη, Πάουλ Τσέλαν, Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, Μπόρις Πάστερνακ και Μπέρτολ Μπρέχτ. Οι εκλεκτικές συγγένειες και η δημιουργική αφομοίωση των έργων τους αντιφεγγίζει και φανερώνει μια νέα εκφραστική δυναμική στη γραφή του.

«...Όταν προβάλει η αυγή κροκάτη

κι οι παλιοί Κορδελιέροι ξαναμοιράσουν τα χαρτιά

Ελευθερία – Ισότητα – Άδελφοσύνη

 

...βαθιά να μπαίνει το μαχαίρι και να δείχνει

ΤΟ ΔΙΚΙΟ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΝ ΜΑΡΑ!»

Στον «Εξάγγελο», σε άνιση πάλη και αγώνα, γράφει στον χρόνο των συντελεσθέντων πραγμάτων, θίγει με αιχμηρό τρόπο την ασχήμια της εποχής και δείχνει την ευθύνη ενός εκάστου.

«...Κάθε ομορφιά θα μαραθεί και θα σβήσει

όπου βασιλεύει σκουλήκι

και μούχλα και σήψη

Το σάβανό σου υφαίνουμε Γη

κι υφαίνουμε μέσα κατάρα διπλή

Υφαίνουμε το ανύφαντο

που μας καταδιώκει

υφαίνουμε καβάλα σ’ έναν τάφο

ακαταπαύστως...»

Λογίζει ως καθήκον του την υπέρβαση των καθημερινών πραγμάτων, αφού εξαντλήσει τη μετοχή του σε αυτά, προτάσσοντας πνευματική ετοιμότητα για να αντιμετωπιστεί κάθε αδικία. Υπερβαίνει τη διά του πόνου μονοδιάστατη έκφραση, επαληθεύοντας το παράλογο και την παλιά κατάρα, με αναφορά στα τραγικά πρόσωπα του αρχαίου μύθου.

«Ο Πελίας θρηνεί για τον τυφλό Θάμυρι

με τη λύρα του σπασμένη στα πόδια

Ο Μαρσύας διδάσκει αυλό τον εραστή του

Ακατάπαυστα ο Όκνος γνέθει ένα σχοινί κορδόνι...»

Στη συλλογή «Πολεμώντας υπό σκιάν», διακρίνεται ποιητική αδεία, εν είδει αποφθεγμάτων, υποδόρια ειρωνεία, με μια αυστηρή κριτική ματιά πάνω στα πράγματα και τους ανθρώπους.

Ως αγωνιστής της ζωής αποστρέφεται τις αλλοζονικές και εγωιστικές συμπεριφορές. Σάτιρες που δεν χαρίζονται σε κανέναν, ελεγείες για ό,τι μας συνέχει και μας θλίβει για τον φόβο, την ερημία, την αδυναμία να ζήσουμε.

«Οι προσπάθειές μας υπήρξαν ατελέσφορες

εκπλιπαρώντας μισό γραμμάριο ελευθερίας,

στα ωραία πάρτι γενεθλίων να κλαίμε,

τα γαλήνια μνημόσυνα να γελάμε…

Ποιοί λεηλάτησαν τα σπίτια

των επιθυμιών και των πόνων,

τα εφηβικά κορμιά, τα ερωτικά ενδύματα;

Τι χάσαμε, τι μας πήραν οι ύπατοι

οι ντελικάτοι θάνατοι, οι τελετάρχες φίλοι;

 

Οξυγόνο με δόσεις πάλι μας τάζουν

και με θλιμμένο ύφος

σε αμήχανες κηδείες με άνθη μας χλευάζουν»

Με συνείδηση και αυτογνωσία αναφέρεται στην προσδοκία για ό,τι παραμένει δυνάμει να φανεί. Αναστοχάζεται της ζωής του το ταξίδι και με αναγωγική αναφορά των βιωθέντων σε μαρτυρία, προβαίνει στον απολογισμό όλων των απονενοημένων διαβημάτων, πριν την πτώση των γενναίων στα ματωμένα πεδία. Αναγιγνώσκοντας τα αγγελτήρια, για ό,τι χάθηκε στη σκόνη του χρόνου, αποχαιρετά με νοσταλγία τους απογοητευμένους εραστές.

Ποιος ποιεί την νήσσαν;

Ποιος τα όνειρα θάπτει και θρηνεί απαρηγόρητος;

Πότε η ψυχή και το πνεύμα του ουρανού θα λάμψει στο σκοτάδι;

Ποια μουσική δονεί το Είναι με τον άμετρο ρυθμό του επέκεινα;

Ο Γιώργος Κοζίας απαντά με πύρινους στίχους και δραματικούς τόνους, αρνούμενος αφηγήματα, παραινέσεις και συναλλαγές στα εμπορεία και τα χρηματιστήρια του ψεύδους.

«...Η τοκογλυφία στέγνωσε τις καρδιές,

μάρανε τα νυφικά κρεβάτια,

τ’ αηδόνι έπαψε να κελαηδεί «Δικαιοσύνη»,

κι ο Ερμής, πάτρωνας των κλεφτών,

στην πολιτεία διαλαλεί:

 

«Κανάγιες, το ψωμί της Goldman Sachs σας τρέφει!»

 Εξαργυρώνει την αλήθεια του με αίμα, παρηγορώντας τους «πεινώντες και διψώντες»⁷ για αθανασία και γράφει τα νικητήρια των απανταχού πολιορκημένων, με της τέχνης τη μεθυστική παρηγορία.

«...Τι μένει εδώ, τι πάει σε άλλον ουρανό

δρέποντας, δρέποντας άνθη;

Βέβηλα τα ιδανικά

Συντροφιά με το εφ’ ώ ετάχθη.

 

Κάθε μέρα μια έκτακτη πολιορκία...

 

ενός λεπτού «ανακωχή» λέξις τετριμμένη.

Η ύλη ολολύζει ή καγχάζει;

 

Ορμάει το Αδιέξοδο κι υπέροχα μας σφάζει».

Η «μελοποίηση έργων του»⁸ από τον συνθέτη Θάνο Μικρούτσικο, αποτελεί την αισθητική κορύφωση μιας πρωτόφαντης σύζευξης λόγου και ήχου, έμπνευσης και επινοητικότητας, όπου η μελωδία, σαν άλλη ψαλμωδία, υμνεί την ομορφιά, κομίζοντας της μουσικής ποιητικής τα δώρα.

«...Οι ώρες θα περνούν, θα γυρίζουν τ’ άστρα,

οι ουρανοί θα παίζουν μπλουζ στην ερημιά μου...»

Ο Γιώργος Κοζίας πασχίζει για το ποιητικά δέον και, αν χρειαστεί σχίζει τα χαρτιά του, καίγοντας τις όποιες βεβαιότητες, για να μας προσφέρει στο τέλος την πεμπτουσία της τέχνης του ως «αγγελικό και μαύρο, φως».⁹

Σημειώσεις: 

1.Ιερός Αυγουστίνος. «Εξομολογήσεις». Χ 8,13. Μετάφραση: Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου. Εκδόσεις Πατάκη. Αθήνα 1997 και στο έργο του Paul Ricoeur, «Η μνήμη, η ιστορία, η λήθη». σ.163. Μετάφραση: Ξενοφών Κομνηνός,. Εκδόσεις Ίνδικτος. Αθήνα 2013 

2. Κ.Π.Καβάφη. «Φωνές». Ποιήματα (1896-1918). σ.95. Ίκαρος Εκδοτική Εταιρεία. Αθήνα 1982 

3. Gilles Deleuze. «Ο Νίτσε και η Φιλοσοφία». σ. 86. Μετάφραση: Γιώργος Σπανός,. Εκδόσεις Πλέθρον. Αθήνα 2002 και στο έργο, Friedrich Nietzsche. «Η γενεαλογία της ηθικής». II.11. σ.80-83. Μετάφραση-επιμέλεια: Ζήσης Σαρίκας. Εκδόσεις Νησίδες. Θεσσαλονίκη 2001 

4. Rainer Maria Rilke. «Ελεγείες του Ντουΐνο». σ.359. Μετάφραση: Άρης Δικταίος. Εκδόσεις Σ.Ι.Ζαχαρόπουλος. Αθήνα 1983 

5. Διονύσιος Σολωμός. «Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι»-«Σχεδίασμα Γ΄». σ.208. Ποιήματα και πεζά. Εκδόσεις Εξάντας. Αθήνα 1990. 

6. Οδυσσέας Ελύτης. «Ιδιωτική οδός». σ.79. Εκδόσεις Ύψιλον/βιβλία. Αθήνα 1990 

7. Καινή Διαθήκη. «Τέταρτος Μακαρισμός, του κατά Ματθαίον». (Μτθ, 5:6). Αποστολική Διακονία Εκκλησίας της Ελλάδος. Αθήνα 1981. 

8. Θάνος Μικρούτσικος. «Πέντε κείμενα. σ.9-28. Μετά μουσικής». σ. 31-41. «Η γη τσακισμένο καράβι». Ποίηση Γιώργος Κοζίας, William Blake, σ.42-49. «Ένας κόσμος χωρίς ταξιδιώτες». σ.51-53. Ποίηση Γιώργος Κοζίας. Απαγγελία από τον ηθοποιό Δημήτρη Παπανικολάου. Βιβλίο-CD. Εκδόσεις Γαβριηλίδης. Αθήνα 2013. 

9. Γιώργος Σεφέρης. «Το φως». σ.228. «Ποιήματα». Ίκαρος Εκδοτική. Αθήνα 1982 

*Ο Δημήτρης Παπανικολάου είναι συγγραφέας.

Ο ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΖΙΑ "Τι αιώνα κάνει έξω;"

Χωρίς κανένα πρόσχημα

Βαγγέλης Χατζηβασιλείου

Γιώργος Κοζίας, Τι αιώνα κάνει έξω;, Περισπωμένη, Αθήνα 2025, 61 σελ. 

Ο ποιητής αντί να ανατρέξει, να αναλογιστεί και να μνημονεύσει, αντί να χύσει για άλλη μία φορά δάκρυα για το σβησμένο επαναστατικό ήθος, προτιμά να φωνάξει και να εκραγεί, εγκαταλείποντας τα πάντα και λατρεύοντας μόνο αποκαΐδια. 

Το ποιητικό σύστημα του Γιώργου Κοζία είναι ένα σύστημα χωρίς λυρικό εγώ, όπου οι εξάρσεις της ατομικής φωνής και η διαστολή του όποιου προσωπικού αισθήματος (με ό,τι μπορεί να σημαίνει ο όρος «προσωπικό αίσθημα» στην ποίηση) δεν έχουν καμία θέση. Είναι κάτι που δεν προέκυψε εξαρχής στο έργο του, αλλά κερδήθηκε, όπως όλες οι σημαντικές κατακτήσεις, κατά την πορεία: από τον Ζωολογικό κήπο (1989) και τον Μάρτυρα που δεν υπήρξε (1995), που στάθηκαν, ασφαλώς, καταθέσεις με κάπως πιο εξομολογητικό χαρακτήρα, ο Kοζίας πέρασε πρώτα στο Πεδίον ρίψεων (2001) και εν συνεχεία στον Κόσμο χωρίς ταξιδιώτες (2007), στον 41o παράλληλο (2012), στο Πολεμώντας υπό σκιάν… (2017) και στον Εξάγγελο (2021), για να καταλήξει σε μια περίπλοκα υφασμένη ειρωνεία: αντίδοτο στη συγκινησιακή αφλογιστία της αισθηματολογίας και του μελοδραματισμού, που μπαίνουν συχνά από την πίσω πόρτα στον χώρο της σύγχρονης ποίησης. 

O Άγγελος της Ιστορίας 

Κι αν στον Εξάγγελο, ο εξάγγελος της αρχαίας τραγωδίας μιλάει για τις πηγές του ποιητικού παρελθόντος, αν όντως μας υποδεικνύει το διακείμενο με το οποίο συνομιλεί ο Κοζίας, σε μια συνθήκη ελεύθερης (ακόμα και συνειρμικής ή υπερρεαλιστικού τύπου) ανταλλαγής, τότε θα χρειαστεί να μνημονεύσουμε τους πιο απροσδόκητους επισκέπτες: από Σολωμό, Καβάφη, Σικελιανό, Σεφέρη και Σαχτούρη μέχρι Ρίλκε, Σελίν, Τσέλαν και Τούμας Τρανστρέμερ. Το ποιητικό παρελθόν και το διακείμενο, ωστόσο, δήλωναν ανέκαθεν την παρουσία τους στην ποίηση του Κοζία ως ένα διαρκές παιχνίδι ρητορικών τρόπων, οι οποίοι αυτονομούνται γρήγορα από τον τόπο της καταγωγής τους για να υπονομεύσουν εκ των ένδον τη συγκρότηση της οποιασδήποτε συμπαγούς και ενιαίας ενότητας. Οι κουίντες του Εξάγγελου, για να επανέλθω στο αμέσως προηγούμενο βιβλίο του ποιητή, κρύβουν (αν είναι να σκεφτούμε τον εξάγγελο της αρχαίας τραγωδίας) πρωτίστως τις πηγές του ποιητικού παρελθόντος ενώ το ιστορικό παρελθόν στο οποίο διανοίγονται τα ποιήματα της συλλογής ισοδυναμεί κατά πάσα πιθανότητα (αν είναι να σκεφτούμε τον άγγελο της Ιστορίας του Μπένγιαμιν και του Κλέε) με τη θεματική, αλλά και με την υπαρξιακή ή την οντολογική της ταυτότητα. 

Δεν παρακολουθεί πάντοτε ο Κοζίας τις διαδρομές και τις μετατροπές ή τις μεταστροφές της Ιστορίας στον Εξάγγελο ούτε συστεγάζει ετερογενή γεγονότα και ασύμπτωτες μεταξύ τους ιστορικές περιόδους κάτω από την ίδια σκέπη, όπως το δοκιμάζουν συχνά τα τελευταία χρόνια οι ποιητές νεότερων ή και πολύ νεότερων γενεών από τη δική του, φτιάχνοντας ένα pastiche που ταιριάζει στα μέτρα και στη λογική ενός άλλου πνεύματος. Η Ιστορία, παρ’ όλα αυτά, ξεμυτίζει κάθε τόσο από τους στίχους του Κοζία (ως τεκμήριο και συμβάν, ως μνημείο και ως απομνημονευμένος τόπος μα και ως καλλιτεχνικός υπαινιγμός ή ως μύθος και ως αλληγορία), ορίζοντας και την ποιητική του: ό,τι περιμαζεύει ο Άγγελος της Ιστορίας από τα αποκαΐδια της, ό,τι αναλαμβάνει να προφυλάξει για λογαριασμό της μνήμης, αλλά και ό,τι ξεγλιστράει κάτω από τα φτερά του για να πεταχτεί στο χάος, καταλήγει στο πένθος και στον θρήνο. Πένθος για τις χαμένες επαναστάσεις, τις εξεγέρσεις και τις ξεθεμελιώσεις σε οικουμενικό επίπεδο και θρήνος για την αναπότρεπτη εν κατακλείδι απώλεια των πάντων. 

Η καταβαράθρωση στο μηδέν 

Μακρηγόρησα εσκεμμένα στα προηγούμενα ποιητικά βιβλία του Κοζία και ιδίως στον Εξάγγελο, για να υποδείξω το άλμα που επιχειρεί ο ποιητής στην καινούργια συλλογή του. Οι ποιητικές και οι ιστορικές παραπομπές δεν λείπουν και τώρα από το βιβλίο (από τον Σεφέρη, τη Γαλλική Επανάσταση και τον Αγώνα του 1821 μέχρι το ιστορικό βάρος της Πράγας), ο Κοζίας, όμως, είναι σαν να μη θέλει να παίξει άλλο τους ρόλους που ανέθεσαν μέχρι πρότινος το παρελθόν και η μνήμη. Οι χαμένες επαναστάσεις, ο στροβιλισμός της Ιστορίας, ακόμα και η παραδοχή της απώλειας σε όλα τα επίπεδα, φαίνεται να μην έχουν πια νόημα. Ο ποιητής αντί να ανατρέξει, να αναλογιστεί και να μνημονεύσει, αντί να χύσει για άλλη μία φορά δάκρυα για το σβησμένο επαναστατικό ήθος, προτιμά να εκραγεί: 

Είσαι στο πιάτο του Καρυωτάκη η καρδιά 

Και στο τραπέζι του μαύρου πετεινού το κεφάλι 

Κακορίζικε άνθρωπε 

                                     Σε εποχή γερασμένη 

Τυφλός λαός σαν νυχτερίδα 

Χαύνωση ουρλιάζει, με χαύνωση κοιμάται 

Και ξημερώνει σκουντουφλώντας 

ανίδεος και ακαμάτης 

σαν γελωτοποιός στον Άδη 

Κακορίζικε άνθρωπε 

                            Σε εποχή γερασμένη 

Τι ακριβώς συμβαίνει; Παρήλθαν τα χρόνια και επήλθε ο κορεσμός; Αυξήθηκαν οι προσδοκίες και λιγόστεψαν οι ελπίδες, για να δώσουν ξαφνικά τη θέση τους στην οργή και στον διδακτισμό; Ας προσέξουμε καλύτερα την ποιητική αρχιτεκτονική και τη γλωσσική οργάνωση του Κοζία. Ναι, μιλάει με οργισμένη φωνή μα η οργή του είναι σκηνοθετημένη. Και ίσως διαφαίνεται κάποιος διδακτισμός, μα πώς αλλιώς να σκηνοθετηθεί η οργή; Νομίζω πως ο ποιητής και η τέχνη του δεν αντέχουν πλέον τόση Ιστορία και τόση κατανόηση, δεν αποζητούν να συνεισφέρουν πλέον σε ερμηνείες και εξηγήσεις. Μπορούν, όμως, σίγουρα, να επινοήσουν τον χώρο της αποχώρησής τους με τη διασπορά του στίχου και με τον χλευασμό (ακόμα και με την καταγγελία) της οποιασδήποτε σοβαροφάνειας. Ας απομείνει ο λόγος εντελώς γυμνός και αφτιασίδωτος για να λειτουργήσει αποτελεσματικότερα σε ένα τοπίο και σε έναν αιώνα που δεν χρειάζονται κανένα πρόσχημα.

the books' journal 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΖΙΑ "ΤΙ ΑΙΩΝΑ ΚΑΝΕΙ ΕΞΩ;"

H ποιητική συλλογή του Γιώργου Κοζία «ΤΙ ΑΙΩΝΑ ΚΑΝΕΙ ΕΞΩ;», εκδόσεις Περισπωμένη 2025, παρουσιάζεται από το βιβλιοπωλείο Το Δόντι την Πέμπτη 9 Οκτωβρίου 2025, 8:30 μ.μ. στο Cafe Cinema (Πεζόδρομος Γεροκωστοπούλου 54, Πάτρα). 

Στη συζήτηση με τίτλο «Η ποίηση ως πολιτική πράξη» συμμετέχουν οι: Κρίστυ Κουνινιώτη, δημοσιογράφος, Γιάννης Χρυσανθόπουλος, ποιητής, δοκιμιογράφος και ο συγγραφέας. Ποιήματα θα διαβάσουν οι: Περικλής Βασιλόπουλος, ηθοποιός, σκηνοθέτης και Εμμανουέλα Καμπίτση, ηθοποιός. 

Ο Γιώργος Κοζίας ολοκληρώνει την ποιητική τριλογία που ξεκίνησε με το «Πολεμώντας υπό σκιάν…» (2017), συνεχίστηκε με τον «Εξάγγελο» (2021) και κορυφώνεται με τη συλλογή «Τι αιώνα κάνει έξω;», με τριανταένα νέα ποιήματα ενός προεπαναστατικού και συνάμα προφητικού ύφους για τον αιώνα που διανύουμε.

ΑνΑγΝώΣειΣ ΦίΛωΝ

Ελευθερία Θάνογλου 

Γιώργος Κοζίας 

ΤΙ ΑΙΩΝΑ ΚΑΝΕΙ ΕΞΩ; 

Εκδόσεις Περισπωμένη, 2025 

Στην τελευταία του ποιητική συλλογή, ο ποιητής Γιώργος Κοζίας μας παραδίδει ποιήματα γεμάτα από την φθορά του ανθρώπου. Ποιήματα που πέρα ότι περικλείουν μέσα τους λόγο πολιτικού μανιφέστου, κουβαλούν ταυτόχρονα και μια βαθιά μελαγχολία για την μοίρα του ανθρώπου μέσα στην Ιστορία. 

Ο άνθρωπος ως «κακορίζικος», η κοινωνία σαν «γερασμένη εποχή», η ελευθερία σαν «μουλαρίσιο τομάρι», το σώμα που γίνεται «δέρμα για πορτοφόλια». Ο ποιητής μας δείχνει έναν κόσμο όπου το δίκιο ανήκει στους εξεγερμένους, όπου η Ιστορία στήνει παγίδες και σέρνει θανάτους, όπου τα έθνη γίνονται λαοί «τυφλοί, σαν νυχτερίδες». 

Κι όμως, μέσα στην γενική απαισιοδοξία, υπάρχει κι ένας παλμός ελπίδας και αντίστασης από τον ποιητή: το άλογο του απελευθερωτή, τα πουλαράκια που θα πιστέψουν και θα νικήσουν, η φωνή που ζητάει να τραγουδήσει ξανά. 

Στην ποίηση του Κοζία επίσης βρίσκουμε πολλές λογοτεχνικές αναφορές (Καρυωτάκης, Μπρεχτ, Βιγιόν κ.α) στήνοντας εξαιρετικά μια «θεατρική» σκηνή από την Αλεξανδρούπολη μέχρι το Λένινγκραντ και από τη Βαβυλώνα ως τη Βηρυτό όπου ο άνθρωπος ξαναζεί την τραγωδία του. 

Συλλογή παντός καιρού που θέτει πολλά ερωτήματα και σκέψεις και απαιτεί αναγνώστες που δεν θα την προσπεράσουν εύκολα. Την χάρηκα, μιας εδώ και πολύ καιρό βαδίζω αισθητικά και αναγνωστικά σε τέτοιου είδους μονοπάτια…. Άλλωστε πώς να ξεφύγει κανείς απ΄ αυτή την παγκόσμια σκηνή που πλέον μόνο τραγωδίες παίζει;

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΖΙΑΣ: «Τι Αιώνα κάνει έξω;»

Η ποιητική τριλογία του Γιώργου Κοζία που ξεκίνησε με το μαχητικό «Πολεμώντας υπό σκιάν…» (2017), συνεχίστηκε με τον «θαρραλέα αιρετικό» «Εξάγγελο» (2021) κορυφώνεται με τη συλλογή «Τι Αιώνα κάνει έξω;» Τριάντα ένα νέα ποιήματα για τον αιώνα που διανύουμε. 

Ανθολογούμε αποσπάσματα - διαμάντια. 

"...Τι στέκεις καρδιά μου, τόσο εκστατική 

τινάξου στο Μπαλκάνι! 

Αλεξάνδρεια, Θήβα, Πρέβεζα, Ερμούπολη, Κιλκίς 

Πικρό ψωμί και κίβδηλη ζωή 

Τι απέγινε των παλαιών πόλεων η οργή;" 

"...Οι μέρες μας περνούν γεμάτες πάτρωνες και ανία 

Σε ποιά πατρίδα, σε ποιό χώμα, 

σε ποιόν χρόνο σε ποιά μνήμη, φωνή θα βγάλεις; 

Γυμνός και μόνος στο βασίλειο της Ανάγκης 

Δούλος στρατώνος..." 

"...Πάνω ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων 

τὸν ἐξευτελισμὸ καὶ τὴ μικρότητα 

Τί λάμπει, τί βροντᾷ στὸ ἀστροφώτιστο κενὸ 

καὶ τὸ σπαθὶ σηκώνει 

Ἕνα βουβὸ ἄφες αὐτοῖς μᾶς στεφανώνει." 

 ~ΤΙ ΑΙΩΝΑ ΚΑΝΕΙ ΕΞΩ;~ Περισπωμένη, 2025

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΖΙΑΣ: ΟΙ ΝΕΟΙ ΟΦΕΙΛΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΤΡΑ ΝΑ ΒΓΑΛΟΥΝ ΡΟΔΟ

Στο φύλλο του Σαββατοκύριακου, 19-20 Ιουλίου 2025, της εφημερίδας ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ, δημοσιεύεται μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη του ποιητή Γιώργου Κοζία στην δημοσιογράφο Κρίστυ Κουνινιώτη, με αφορμή την νέα ποιητική συλλογή του  "ΤΙ ΑΙΩΝΑ ΚΑΝΕΙ ΕΞΩ;", εκδ. Περισπωμένη, 2025  ΚΡΙΣΤΥ ΚΟΥΝΙΝΙΩΤΗ. 

Μεταξύ άλλων, λέει ο ποιητής Γ. Κοζίας: 

«Ζούμε το τέλος του ανθρώπου και τη γέννηση ενός νέου τύπου ύπαρξης» δήλωσε πρόσφατα ο Δημήτρης Νανόπουλος. Αυτό το βάδισμα του νέου τύπου ανθρώπου περιγράφω στον «Αιώνα»: (Λαοί φεύγουν, μετάνθρωποι έρχονται/στέκονται ανάποδα στην άβυσσο τους/σε αρχαίους τάφους, σε στέρνες/σε πηγάδια, μάσκες νεκρικές/κούφια κορμιά /ψυχές σκεβρωμένες στο Εγώ τους…).

Ο άνθρωπος που τραυλίζει στον αιώνα του, ο πάσχων άνθρωπος σε όλες τις εποχές αναζητάει το θαύμα. Παραφράζοντας τον Emil Cioran θα έλεγα ότι ζούμε στον πάτο μιας Κόλασης όπου κάθε στιγμή παραμονεύει το θαύμα. Αλλά για να συμβεί αυτό πρέπει να σαλπίσουμε, να πέσουν τα τείχη της Ιεριχούς...

Πορεύομαι σαν τους ήρωες του Κεχαϊδη, τον φραγκοράφτη, τον παπλωματά, το Χνούδι, ψάχνοντας καλύτερες μέρες και αγοράζοντας λέξεις παρηγορητικές, λέξεις πίστης, αγάπης, ελπίδας, κερδίζοντας χρόνο μέχρι "να 'ρθει μια μέρα, μια ουράνια μέρα...". 

Παραθέτουμε, στη συνέχεια, ολόκληρη την ποιητική συνέντευξη του Γιώργου Κοζία. 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΖΙΑΣ Τι αιώνα κάνει έξω;

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΖΙΑΣ 

Τι αιώνα κάνει έξω; 

Περισπωμένη 2025

Ο Γιώργος Κοζίας ολοκληρώνει την ποιητική τριλογία που ξεκίνησε με το μαχητικό Πολεμώντας υπό σκιάν... (2017), συνεχίστηκε με τον «θαρραλέα αιρετικό» Εξάγγελο (2021) και κορυφώνεται με τη συλλογή Τι Αιώνα κάνει έξω; Τριάντα ένα νέα ποιήματα ενός προεπαναστατικού και συνάμα προφητικού ύφους για τον αιώνα που διανύουμε. 

Καλογιάννο, Καλογιάννο 

σπλαχνίσου τον άνθρωπο που τραυλίζει στον αιώνα του! 

Ποίηση αντίστασης, ποίηση αφύπνισης, ποίηση που δεν αντανακλά μόνο την πραγματικότητα, αλλά με δεξιοτεχνία την μεγεθύνει. Εμπύρετος λόγος, επικός και εμπρηστικός ταυτόχρονα, με ξεσπάσματα λεπτότητας, από την αρχή ως το γοερό και ένδοξο τέλος του. Η ποιητική μιας οργισμένης μελαγχολίας σε νέα δοκιμή.

ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΖΙΑ ΣΤΑ ΙΣΠΑΝΙΚΑ

YORGOS KOZÍAS 

Ποιήματα του Γιώργου Κοζία έχουν μεταφραστεί και ανθολογηθεί στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ισπανικά, πολωνικά και αραβικά. 

Παραθέτουμε στη συνέχεια πέντε ποιήματά του στα ισπανικά, τα οποία μετέφρασε ο Χοσέ Αντόνιο Μορένο Χουράδο, σε συνεργασία με τον έλληνα Jorge Vayanos (Stelios Karayanis).

 

"Όλοι έχουμε ανάγκη τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα"

Πίνακας του Ιερώνυμου Μπος, «Τα Επτά Θανάσιμα Αμαρτήματα και τα Τέσσερα Τελευταία Αγαθά»

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο Μάνος Χατζιδάκις μου έμαθε Τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα, ήτοι το δημοφιλές «τραγουδισμένο μπαλέτο» (ballet chanté) των Κουρτ Βάιλ και Μπέρτολτ Μπρεχτ.

Ο Μπρέχτ με το κείμενό του εδώ εννοούσε –και ψιλοκορόιδευε– την ηθική μιας φαύλης μεσαίας τάξης, άρα πρόκειται για Τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα των μικροαστών. 

Η υπόθεση είναι γνωστή: δύο αδελφές, η Αννα Ι και η Αννα ΙΙ, ταξιδεύουν σε επτά πόλεις των ΗΠΑ προκειμένου να συγκεντρώσουν χρήματα ώστε η οικογένειά τους να αποκτήσει ένα σπίτι στις όχθες του Μισισιπή. Η πρώτη παίζει τον ρόλο του «πωλητή», του ιμπρεσάριου, η δεύτερη αποτελεί το «αντικείμενο» προς πώληση. Σε κάθε μία από τις πόλεις, οι αδελφές έρχονται αντιμέτωπες με ένα θανάσιμο αμάρτημα. Το ποιητικό κείμενο είναι σατιρικό: το σημαντικό ηθικό ζήτημα τίθεται καθώς η Αννα ΙΙ φέρεται ενάντια στο «σωστό» μόνον όταν ΔΕΝ διαπράττει ένα από τα θανάσιμα αμαρτήματα. Η άρνησή της, για παράδειγμα, να εργαστεί σε καμπαρέ ερμηνεύεται ως Αλαζονεία, ενώ η επιθυμία της να προτιμήσει τον άνθρωπο που αγαπά έναντι του πλούσιου θαυμαστή της εκλαμβάνεται ως Λαγνεία.

Όταν προ ετών είδα τα Επτά θανάσιμα αμαρτήματα, στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών (Ίδρυμα Ωνάση), από την Ομάδα ύψιλον, σε σκηνοθεσία και χορογραφία Αγγελικής Στελλάτου και μουσική του Σταύρου Γασπαράτου, διαπίστωσα πόσο προκλητικό είναι το θέμα αυτό. Η Α. Στελλάτου μας έδωσε μια άρτια παράσταση, που συνδύαζε χορό, βίντεο (εκπληκτικό σε μερικές σκηνές) και ζωντανή μουσική, αλλά χωρίς να μπει στο ...μεδούλι της αμαρτίας. Να διερευνήσει την γοητεία της, να αντιληφθεί την επίδρασή της στον μικροαστικό κόσμο μας, να μας δώσει, εντέλει, μια πλέρια αμαρτωλή διάσταση, από την οποία θα πήγαζε η κάθαρση.

Η πιο διαδεδομένη λίστα των 7 θανασίμων είναι: αλαζονεία, ζηλοφθονία, οργή, οκνηρία, απληστία, λαιμαργία, λαγνεία. 

Τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα έχουν τον δικό τους ρόλο στη σημερινή κοινωνία και έχει ενδιαφέρον πώς ερμηνεύονται από τη σύγχρονη εξελικτική ψυχολογία. Διάσημοι ξένοι ψυχολόγοι εντοπίζουν επτά θανάσιμα αμαρτήματα της σύγχρονης εποχής: «Ευσεβής» αλήθεια, iPhonοφιλία, Ναρκισσιστική μυωπία, Δικαιωματισμός, Τηλεφωνομανία, Υπερχρέωση, Ξενοφοβία.

Αναζητείται, λοιπόν, χορογράφος και συνθέτης για το σύγχρονο ...αμαρτωλό μπαλέτο, που αφορά όλους μας.

Επί του παρόντος με καλύπτει το ποίημα του Γιώργου Κοζία: 

ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΝΑΣΙΜΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ 

Στο όνειρό του αντίκρισε τον Σοπενχάουερ. 

-Πρόσεξε, του φώναξε, 

με κυνηγούν επτά αντιπρόσωποι των νόμων. 

Κραδαίνουν αόρατα ραβδιά. 

-Ησύχασε, τον παρότρυνε εκείνος, 

όλοι έχουμε ανάγκη 

τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα. 

Κόσμος χωρίς ταξιδιώτες, Γιώργος Κοζίας, Στιγμή, 2007 

ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΙΗΤΗ ΓΙΩΡΓΟ ΚΟΖΙΑ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Την Τετάρτη 19 Ιουνίου 2024, το απόγευμα, στη συνάντηση της Λέσχης Ανάγνωσης «Στεριανή ζάλη», στο βιβλιοπωλείο Μονόκλ, στο κέντρο της Αθήνας (Φειδίου 11), έγινε μια σοβαρή και ουσιαστική κουβέντα για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Κοζία «Εξάγγελος» (εκδόσεις Περισπωμένη 2021). 

Τα μέλη της Λέσχης – συντονιστής ο Αντώνης Τσόκος - ήταν καλά διαβασμένα και έκαναν καίριες και εύστοχες παρατηρήσεις πάνω στην ποίηση του Γιώργου Κοζία, ο οποίος ήταν παρών και διαλέχθηκε επί της ουσίας με τους …υποψιασμένους αναγνώστες. 

Η ποίηση του Γ. Κοζία μας ενδιαφέρει γιατί ακριβώς είναι στέρεη, δύσκολη, δεν έχει σχέση με φτηνούς αισθηματισμούς ή ατάκες. Έχει αρχιτεκτονική, πνοή, ορμή. Όμως, ίσταται πάντοτε ενώπιον μας προς ανακάλυψιν. Δεν είναι δεδομένη ούτε αυτονόητη. Γιατί, όπως θα ‘λεγε κι ο Ρεμπώ «Το χέρι που βαστά την πέννα είναι ισάξιο αυτού που κρατά τ’ αλέτρι».

Φωτογραφίες: Ιδιωτική Οδός

Γιώργος Κοζίας: ΤΟ ΔΕΡΜΑΤΑΔΙΚΟ

Βυρσοδεψείο στο Μαρόκο 

Γιώργος Κοζίας: ΤΟ ΔΕΡΜΑΤΑΔΙΚΟ 

(ένα Μπρεχτικό παράδοξο) 

Η ελευθερία είναι σαν ένα μουλαρίσιο τομάρι 

ΑΡΙΑΝ ΜΝΟΥΣΚΙΝ 

Σ’ αυτόν τον κόσμο που ιστόρησε ο γέρο Ευριπίδης 

κτίστης δραμάτων και ταβερνιάρης λέξεων 

Στον κόσμο που γδέρνει, κηδεύει και στενάζει 

όλο χοντρές κι ανάπηρες δημοκρατίες 

και κοιλαράδες ερωτύλους 

Χλευάζοντας έστησα το μουλαρίσιο τομάρι 

Έμβλημα κρατερό 

στους ναούς, στις πλατείες και στα πορνεία 

Και το τραγουδάω στίχο, στίχο 

και το τεμαχίζω μερίδα την μερίδα 

Γένος αχόρταγο, άγριο γένος των ανθρώπων 

Πού χάθηκαν οι γενναίοι ταμπάκηδες 

με τους ωραίους τρόπους; 

Σπορά του γδάρτη, του μακελάρη 

του αποκεφαλιστή, του ερημωμένου 

Βλέπω τυφλούς ανθρώπους 

στο Πουργατόριο να σέρνουν την τιμή τους 

Και έθνη της ηδονής και της κλεψύδρας 

στο Μέγα Κόφτη να ουρλιάζουν: 

- Σαν τα φύλλα της Βίβλου, Κύριε 

το μέσα μας έξω το γυρίζεις! 

Κι ακούγεται του πίθηκου ο τροχός 

Δέρμα για πορτοφόλια 

για αμπαζούρ, για άλμπουμ 

Δέρμα της σκύλας του Μπούχενβαλντ 

δέρμα εργατικό, 

δέρμα του σκλάβου δέρμα παραφροσύνης 

Πέτα καταραμένο Τίποτα, πέτα 

Εγκαταλείπω την ΣΑΡΚΑ! 

Φτωχός θεατρίνος, που 

με απληστία σπαράζει την Μοίρα 

πάνω στου ρόλου του το γερασμένο πετσί 

Γδάρε το μάτι που επιθυμεί 

γδάρε το κεφάλι που κρέμεται 

γδάρε τα βλέφαρα που νεύουν 

γδάρε τα χείλη που ρωτούν 

γδάρε τις μπούκλες που παγιδεύουν 

Κι όταν κερδίσεις τον έπαινο 

με την χρυσή σαγή, το αμάραντο στεφάνι 

Πέτα καταραμένο πανανθρώπινο Τίποτα, πέτα! 

Θα ‘ρθει μια μέρα, μια ουράνια μέρα 

ΘΑ ’ΡΘΕΙ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΜΕ ΛΑΜΨΗ ΚΑΙ ΦΩΤΙΑ. 

(Ανέκδοτο) Αύγουστος - Οκτώβριος ΄21

ΤΟ ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΤΩΝ ΑΝΘΕΩΝ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΖΙΑ

Το Γλωσσάριο των Ανθέων
Ανθολογία Ποιημάτων για Λουλούδια
εν Ανθηρώ Έλληνι Λόγω
Επιμέλεια έκδοσης: Δώρα Μέντη, Εκδόσεις «Πικραμένος», 2018

Η ΚΑΡΔΙΑ ΚΥΝΗΓΑΕΙ ΕΝΤΕΛΒΑΪΣ 
Πέρασε ὁ ἄνθρωπος
ποὺ πουλοῦσε τὸ Αἰώνιο Λουλούδι.
Κοίταξε τὸ ἀπέραντο πλῆθος,
ἄνδρες, γυναῖκες, παιδιά,
ἐργάτες ὑπαλλήλους, κερδοσκόπους...

Πῶς τὴν μεγάλη, τὴν θορυβώδη
συνάθροιση νὰ ἐξηγήσει
μὲ βλέμμα ταπεινοῦ πραγματευτῆ;

Ἕνα ἀγόρι φιλοῦσε ἕνα κορίτσι.
Γιατὶ μόνη ἡ καρδιὰ δὲν μποροῦσε.
Γιατὶ ἔρημη ἡ καρδιά μας κυνηγάει.

Πέρασε πάλι αὐτὸς ποὺ διαλαλοῦσε:
«Ἐντελβάις, τὸ Αἰώνιο Λουλούδι».
Κοίταξε τὶς σιλουέτες τῶν ἀνθρώπων.

Τὸ κορίτσι φιλοῦσε τώρα τὸ ἀγόρι.
Τὰ πάντα καὶ τίποτα ποθοῦσε.
Τὸ Ἐντελβάις, τὸ Αἰώνιο Λουλούδι ἀναζητοῦσε.

*ΟΠΟΥ ΗΝ ΚΗΠΟΣ, Γιώργος Κοζίας, «Η καρδιά κυνηγάει εντελβάις» σελ. 202

Νίκου Εγγονόπουλου, «Το γλωσσάριο των ανθέων» 

την ποίησιν ή την δόξα; 
την ποίηση 
το βαλάντιο ή την ζωή; 
τη ζωή 
Χριστόν ή Βαραββάν; 
Χριστόν 
την Γαλάτειαν ή μιαν καλύβην; 
την Γαλάτεια 
την Τέχνη ή τον θάνατο; 
την Τέχνη 
τον πόλεμο ή την ειρήνη; 
την ειρήνη 

την Ηρώ ή τον Λέανδρο; 
την Ηρώ 
την σάρκα ή τα οστά; 
την σάρκα 
τη γυναίκα ή τον άνδρα; 
τη γυναίκα 
το σχέδιον ή το χρώμα; 
το χρώμα 
την αγάπη ή την αδιαφορία; 
την αγάπη 
το μίσος ή την αδιαφορία; 
το μίσος 
τον πόλεμο ή την ειρήνη; 
τον πόλεμο 

νυν ή αεί; 
αεί 
αυτόν ή άλλον; 
αυτόν 
εσένα ή άλλον; 
εσένα 
το άλφα ή το ω μέγα; 
το άλφα 
την εκκίνηση ή την άφιξη; 
την εκκίνηση 
την χαράν ή την λύπην; 
την χαρά 
την λύπην ή την ανίαν; 
την λύπη 
τον άνθρωπο ή τον πόθο; 
τον πόθο 
τον πόλεμο ή την ειρήνη; 
την ειρήνη 

ν΄ αγαπιέσαι ή ν΄ αγαπάς; 
ν΄ αγαπώ 
Από τη συλλογή Έλευσις (1948)