"ΠΡΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΝ" ΜΕ ΤΟΝ ΘΕΟΔΩΡΟ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟ

Η ενορία του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού παρουσιάζει την διαδικτυακή εκπομπή «Προς Εκκλησιασμόν», όπου φιλοξενούνται εργάτες του πνεύματος και της τέχνης. 

Στην τριακοστή όγδοη εκπομπή προσκεκλημένος ο Θεόδωρος Γιαννόπουλος, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας και Διδάσκων στο Ανοιχτό και Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου. 

Επιμελείται και παρουσιάζει ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος. 

Κάμερα, τεχνική επεξεργασία: Κατερίνα Δ. Λεονάρδου 

 

Ο Θεόδωρος Γ. Γιαννόπουλος γεννήθηκε το 1979 στη Θεσσαλονίκη και μεγάλωσε στην Πάτρα. 

Είναι απόφοιτος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (2000) και διδάκτορας Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης (2007). Είναι Ακαδημαϊκός Υπεύθυνος του μεταπτυχιακού προγράμματος «ΠΝΥΚΑ: Πολιτική Ιστορία, Θεωρία και Πράξη» του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, καθώς και Διδάσκων/Συντονιστής Θεματικών Ενοτήτων στο πτυχιακό πρόγραμμα «Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό» του ίδιου πανεπιστημίου. Είναι επίσης Συντονιστής της κατεύθυνσης Αρχαιολογίας και Τέχνης στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Ελληνικές Σπουδές» του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου. Η διδακτορική του διατριβή δημοσιεύτηκε το 2008 στα γερμανικά με τίτλο Η τελευταία ελίτ του μυκηναϊκού κόσμου. Η Αχαΐα στη Μυκηναϊκή εποχή και το φαινόμενο των ταφών πολεμιστών κατά τον 12ο-11ο αιώνα π.Χ. (Dr. Rudolf Habelt, Βόννη). 

Μετά το τέλος του διδακτορικού στράφηκε στην μεταδιδακτορική εκείνη έρευνα που είχε ως προϊόν το βιβλίο «Πόθεν και πότε οι Έλληνες;» Οι υπεύθυνες απαντήσεις της επιστήμης και η παρούσα κατάσταση της έρευνας για την πρώτη αρχή του ελληνικού πολιτισμού (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2012, Λυκούργειο Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών 2013), το οποίο έτυχε ιδιαίτερα θερμής υποδοχής από τους επιστημονικούς φορείς, το αναγνωστικό κοινό και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης στην Ελλάδα. Έχει επίσης μεταφράσει στα ελληνικά το βιβλίο Johnson, J. 2018. Αρχαιολογική Θεωρία. Μια Εισαγωγή, το οποίο εκδόθηκε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Στα ερευνητικά του ενδιαφέροντα ανήκουν η Εποχή του Χαλκού στο Αιγαίο, το ινδοευρωπαϊκό πρόβλημα και η προϊστορία των γλωσσών, καθώς επίσης και ζητήματα αρχαιολογικής θεωρίας, επιστημολογίας και πολιτιστικής ανθρωπολογίας του παρελθόντος και του παρόντος. 

Ελλάδα και Κύπρος στον τρίτο αιώνα από την Επανάσταση του 1821

Του Θεόδωρου Γ. Γιαννόπουλου

Το έτος 2021 συμπληρώθηκαν 200 χρόνια από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Η σημαντι­κή αυτή επέτειος είναι σημαντικό να μείνει στη μνήμη όχι απλώς ως αφορμή αναδρομής στο παρελ­θόν, αλλά και ως έναυσμα για έναν ου­σιαστικό στοχα­σμό σχετικά με το μέλ­λον του ελληνι­σμού. Ήδη πριν περίπου 160 χρόνια ο Κωνστα­ντίνος Παπαρρη­γόπουλος εξέφρα­σε το όραμα ότι η ιστορική ενότητα του ελλη­νικού έθνους είναι η θεμε­λιώδης έν­νοια, με την οποία συναρ­τάται «ἅπαν τὸ μυστή­ριον τοῦ μέλλο­ντος ἡμῶν». Και «µολονότι ὁ Θεὸς μόνος ἠξεύρει τὰ μέλλο­ντα», κατά την απο­φθεγματική ρήση του Θε­όδωρου Κολοκο­τρώνη στην ομιλία του στην Πνύκα τον Οκτώβριο του 1838, είναι και σή­μερα, στην αυγή του τρί­του αιώνα εθνικού βίου, και εν μέσω μειζόνων παγκοσμίων εξελίξεων και ανακατατάξεων, κρίσιμης σημασίας η ανάπτυξη ενός ουσιώδους και επικαιροποιημένου πλέον οράματος για το μέλλον. Την ανάγκη αυτή υπηρετεί ο άρτι εκδοθείς συλλογικός τόμος με τίτλο «Τὸ μυστή­ριον τοῦ μέλλο­ντος ἡμῶν»: Ελλάδα και Κύπρος στον τρίτο αιώνα από την Επανάσταση του 1821 (Αθήνα: Liberal Books). Καρπός της συνεργασίας 13 επιστη­μόνων της νεώτερης γενιάς από την Ελλάδα και την Κύπρο και σε επιμέλεια του γράφοντος, η εκδο­τική αυτή προσπάθεια εδράζε­ται σε τρεις άξονες: την υπερελ­λαδικότητα, τη διε­πιστημονικότητα και τη διαφορετι­κότητα. 

Ο πρώτος άξονας αναφέρεται στη σημασία της υιοθέτησης μιας ευρύτερης και μη αμι­γώς ελλαδοκε­ντρικής αντίλη­ψης περί ελληνι­σμού. Το έτος 2020, άλ­λωστε, συμπλήρωσε την πρώτη της εξηκονταε­τία η μοναδική εκτός Ελ­λάδος ελλη­νική κρατική οντότητα, η Κυπρια­κή Δημοκρατία, με τα ζητήματα ταυτότητας, κρατικής συ­γκρότησης και σχέσης της με την Ελλάδα να χρήζουν ενσω­μάτωσης σε κάθε συζήτηση για το μέλ­λον του ελληνισμού. Δεν εί­ναι μάλιστα τυχαίο ότι μία από τις πιο όμορ­φες διαδικασίες των τελευταίων δεκαετιών στους κόλ­πους του ευρύτερου ελληνισμού σχε­τίζεται με τη Μεγαλόνησο. Πρόκειται για τις αθόρυβες, άτυ­πες, αλλά πολύ ου­σιαστικές διεργασίες «ένωσης» της Κύ­πρου με την Ελ­λάδα μέσω των πολύπλευ­ρων δεσμών, που δη­μιουργούνται μεταξύ Ελλαδιτών και Κυπρίων, διδα­σκόντων και φοιτητών, στο πλαίσιο της κυ­πριακής εξ αποστάσεως (αλλά και συμβατι­κής) πανεπιστημιακής εκ­παίδευσης. Οι εκδο­χές ελλη­νικού πανεπιστημίου, τις οποίες υπηρε­τούν πολλοί από όσους η (ακαδη­μαϊκή) τύχη «ἐθέσπισεν οἰκεῖν ἐς γῆν ἐναλίαν Κύ­προν», καθώς και οι πολύ­τιμες ευκαιρίες εργασίας και μόρφω­σης, που συνεχίζει να προσφέρει η Με­γαλόνησος σε νέους επι­στήμονες και φοι­τητές από την Ελ­λάδα της πρόσφατης οικονο­μικής κρίσης, υπαγο­ρεύουν, κατά την άποψή μας, ως βασικό όραμα για την τρίτη εκατονταε­τία του νέου ελληνι­κού κράτους την περαιτέρω και πολυδιάστα­τη αναί­ρεση της ενίοτε υφέρ­πουσας αντίληψης ότι «η Κύ­προς κείται μακράν». 

Σε ό,τι αφορά τον δεύτερο άξονα, εν μέσω ενός πολυσύνθετου και ραγδαία εξελισ­σόμενου κόσμου, η διαμόρφωση ενός ουσιαστικού οράματος για το μέλλον έχει ως απαραί­τητη προ­ϋπόθεση την καλ­λιέργεια μιας ιδιαιτέρως διεπιστημονικής οπτικής. Λειτουρ­γώντας ακριβώς ως ένα συναρπαστικό διεπιστη­μονικό καλειδοσκόπιο, ο νεοεκδοθείς συλλο­γικός τόμος φιλοξενεί τις συμβολές επιστη­μόνων από την Ελ­λάδα και την Κύπρο, οι οποίοι ιχνηλατούν ζητήματα ταυτότητας, επιστήμης και πολιτικής στις δύο χώρες από τη σκοπιά πολλών διαφορετικών πεδίων των ανθρωπι­στικών κυρίως επιστημών (π.χ. αρχαίας, νεώτερης και σύγχρονης ιστορίας, πολιτικής και κοινωνικής θεω­ρίας, γλωσσο­λογίας, αρχαιολογίας). Στο πλαί­σιο των συμβο­λών τους, οι οποίες εντάσσονται θεματικά σε τέσσερα Μέρη (Ι. Ελ­ληνική γλώσσα, ΙΙ. Εξω­τερική πο­λιτική και γεω­πολιτική, ΙΙΙ. Πολιτι­κή και ταυ­τότητα, ΙV. Πρόσληψη του ελ­ληνικού παρελθόντος), οι συγγρα­φείς απο­τιμούν πολλά από τα στοι­χεία, που ση­μάδεψαν τη διαδρο­μή του ελλα­δικού και κυ­πριακού ελληνι­σμού κατά τους τελευ­ταίους δύο αιώνες, διατυ­πώνοντας πα­ράλληλα το όραμά τους για τις προο­πτικές του μέλλο­ντος. 

Υπάρχει όμως και ένας τρίτος άξονας, στον οποίο εδράζεται η παρούσα προσπάθεια: η διαφορετι­κότητα. Ο τόμος αυτός μετουσιώνει, δηλαδή, στην πράξη μια τολμηρή απόφαση: το να συνυπάρ­ξουν σε μια έκδοση συγγραφείς όχι μόνο από διαφορετικούς επιστημονικούς κλάδους, αλλά και με διαφορετικές απόψεις, δια­φορετικές πολιτικές οπτικές και διαφορετι­κή ως τώρα διαδρομή, με γνώμονα το παρόν επιστημονικό τους έργο και το βλέμμα στραμ­μένο προς το μέλλον. H συνειδητή αυτή ποικιλο­μορφία εκκινεί από την άποψη ότι ανα­γκαία προϋπόθεση για ένα πιο ευοίω­νο μέλλον, ιδίως στην Ελλάδα, είναι το να μάθουμε να συνυ­πάρχουμε όσο το δυνατόν πιο ομαλά όχι μόνο με αυτούς, με τους οποίους συμφωνούμε, αλλά και με όσους μπορεί να διαφωνούμε. Πρόκειται για μια προοπτική, η οποία σε γενικότερο επίπεδο διέρχε­ται ανα­πόφευκτα μέσα από τη διαδικασία άμ­βλυνσης μιας ακόμα ζω­ντανής στην Ελλάδα ανθρωπο­λογίας (και όχι απλώς συγκυρίας) δι­χασμού, σύ­γκρουσης και μισαλλοδοξίας. Ένας από τους πιο ου­σιαστικούς τρόπους, άλλω­στε, να τιμή­σει κανείς τη Διακοσιετηρίδα από την έναρξη της Ελληνι­κής Επανάστα­σης είναι να θυμηθεί την προτροπή του Θεόδωρου Κο­λοκοτρώνη στον λόγο του στην Πνύκα («Σᾶς εἶπα ὅσα ὁ ἴδιος εἶδα, ἤκουσα καὶ ἐγνώρισα, διὰ νὰ ὠφε­ληθῆτε ἀπὸ τὰ ἀπερασμένα καὶ ἀπὸ τὰ κακὰ ἀποτελέσματα τῆς διχονοίας, τὴν ὁποίαν νὰ ἀποστρέφε­σθε, καὶ νὰ ἔχετε ὁμόνοια»). 

Αυτό δεν σημαίνει, φυσικά, πως πρέπει κανείς να πα­ραγνωρίζει ότι το να γί­νει πράξη η προτροπή του Κολοκοτρώνη όχι μόνο δεν είναι εύκολο (ή ενίοτε εφι­κτό), αλλά απαιτεί συ­χνά μια δύσκολη διαδικασία υπέρβασης, δηλαδή απαλλαγής από τα διάφορα «φορτία» του παρελθόντος, όχι μόνο από όσους βρίσκονται κάθε φορά απέναντί μας, αλλά και από εμάς τους ίδιους. Κρίσιμη, μάλιστα, ως προς αυτό είναι η αναστοχαστική συνειδητοποίηση πως ενίοτε οι προϋποθέσεις της όξυνσης και της διχόνοιας μπορεί να εντοπίζονται όχι μόνο στα εκάστοτε άκρα, αλλά να υφέρπουν ακόμα και στις αυτο­προσδιοριζόμενες ως μη ακραίες, «κεντρώες» και μετριοπαθείς οπτικές, μια διάσταση που ανέδειξε με εξαιρετικό τρόπο κατά τη δεκαετία του 2010 σε δύο σημαντικά άρθρα του για τις δρα­ματικές εξελίξεις του τέλους του 5ου αιώνα π.Χ. στην αρχαία Αθήνα ο Γάλλος ιστο­ρικός της αρ­χαιότητας και νυν διευθυντής του εμ­βληματικού περιοδικού των Annales Βεν­σάν Αζουλέ (Vincent Azoulay).* Είναι άραγε εφικτή αυτή η δύσκολη προ­σπάθεια αναστοχα­σμού και αυ­θυπέρβασης; Μπορεί να εί­ναι ποτέ πλή­ρης ή/και ειλικρινής η αποστασιο­ποίηση από τα «άχθη» και τις «δομές» ενός άκρως και πολλα­πλώς φορτι­σμένου παρελ­θόντος; Δεν είναι καθόλου εύκολες οι απα­ντήσεις στα εν λόγω ερωτήματα και αυτός είναι ο λόγος που τόσο ο βαθμός ρεαλισμού της γενικότερης φι­λοσοφίας, που καθόρισε τη φυσιο­γνωμία του πα­ρόντος εκδοτικού εγχειρή­ματος, όσο και το ίδιο το μέλλον των κοινωνιών μας σε Ελλάδα και Κύ­προ συνιστούν πράγ­ματι «μυστήριον». 

Θα ήθελα και από αυτή τη θέση να ευχαριστήσω όλους τους συγγραφείς του τόμου για τη συ­νεργασία που εί­χαμε καθ’ όλη τη διαδικασία της έκδοσης. Το εκδοτικό αυτό εγχείρημα οφείλει κα­ταρχάς πολλά στη μακρόχρονη, αγαστή συνερ­γασία ενός πυρήνα επιστημόνων, Ελλαδιτών και Κυ­πρίων, με πολυετή θητεία σε δύο κυ­πριακά πανεπιστήμια: το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Μέσα από τη συνύπαρξη της ομάδας αυτής συναδέλφων (Α. Κάρυος, Μ. Κούμας, Λ. Κουρκου­βέλας, Π. Χριστοδούλου και ο γράφων) σε προγράμ­ματα, όπως το πτυχιακό πρόγραμμα «Σπουδές στον Ελληνικό Πο­λιτισμό» και το μεταπτυχιακό πρόγραμμα «ΠΝΥ­ΚΑ: Πολιτική Ιστορία, Θεωρία και Πράξη» του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, καθώς και το με­ταπτυχιακό πρόγραμμα «Ελληνικές Σπουδές» του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύ­πρου, προέκυψαν τα διεπιστημονικά εκείνα ερεθίσματα, οι αναζητήσεις και οι προβληματισμοί, που αποτυπώνονται, μεταξύ άλλων, και στην κεντρική σύλληψη του εν λόγω συλλογικού έργου. Σε αυτό τον αρχικό πυρήνα συμμετεχόντων στον τόμο προστέθηκαν στην πορεία και οι υπόλοι­πες συμμετο­χές, προερ­χόμενες από εξαιρετικούς συναδέλφους (Π. Κρι­μπάς, Ι. Κω­τούλας, Σπ. Νια­βής, Δ. Παπα­δοπούλου, Κ. Σα­μπάνης, Α. Σταματίου, Α. Στεργίου, Κ. Ψι­μόγιαννου), οι οποίοι μοιράστηκαν εξαρ­χής την οραματική στόχευση και το βαθύτερο πνεύμα της παρούσας εκδο­τικής προσπάθειας. 

Θα ήθελα επίσης να ευχαρι­στήσω θερμά για την ηθική στήριξη τους Αναπληρωτές Καθηγη­τές Αντώνη Πετρίδη και Γιώργο Δεληγιαννάκη της Σχολής Αν­θρωπιστικών και Κοι­νωνικών Επιστημών του Ανοι­κτού Πανεπιστημίου Κύπρου, καθώς και το Σωματείο Φοιτη­τών και Αποφοίτων Ελληνικού Πο­λιτισμού του ίδιου πανεπιστημίου, που με τον πρόεδρό του Γιάν­νο Χαμάλη προσφέρει πάντοτε την αμέριστη και πολύτιμη συ­μπαράστασή του. Ως ευχαριστήριο, το έμβλημα το Σωματείου κοσμεί το εσώφυλλο του τόμου, ώστε αυτός να «πετάξει» όχι μόνο με τη ζεστασιά και θετική ενέργεια των ανθρώπων του, αλλά και με τα φτερά του υπέροχου πτηνού από το κυπροαρχαϊκό αγγείο του λεγόμενου ελεύθερου ζωγραφικού ρυθμού (750-600 π.Χ.), που αποτελεί την «καρδιά» του εμβλήματος. Θα ήθελα, τέλος, να ευχαρι­στήσω τον Δρ. Διε­θνών Σχέσεων Αθανάσιο Γραμμένο, με τον οποίο συ­νεργαστήκαμε στις πρώτες φάσεις του πα­ρόντος εγ­χειρήματος, για τη συμβολή του σε αυτό. Πέραν αυτού, η μελέτη του για την αποτυχία της «φιλελεύθερης» μεταρρυθμιστικής πρότασης στην Ελ­λάδα την περίο­δο της οικονομικής κρίσης αποτελεί σημαντική βιβλιογραφική αναφορά στο άρθρο του γράφοντος, το οποίο έχει τίτλο «Ἐὰν μισοῦνται ἀνάμεσό τους δὲν τοὺς πρέπει ἐλευθε­ριά»: Μια θεωρητική κριτική του πολιτικού διχασμού στην Ελλάδα. Στο κείμενο αυτό επιχειρείται μια πολύ­πλευρη θεωρητική ανάλυση πτυχών της πολιτικής και του δημο­σίου λόγου κατά την περίοδο της οικονο­μικής και της τρέχουσας υγειονομικής κρίσης, προερχομένων όχι τόσο από τα άκρα του πολιτικού φάσματος όσο από φαινομενικά «κεντρικότερες» και «θεσμικότερες» περιοχές του. Οι εκφάνσεις αυ­τές της δη­μόσιας αντιπαράθεσης, που αναδύονται πλέον ήδη εκ νέου και στο πλαίσιο της ρωσο-ουκρανικής πολεμικής κρίσης, προσεγγίζονται ως τα εκάστοτε «επιφαινόμενα» μιας βαθύτερης συγκρου­σιακής κουλτούρας με ανθρωπολο­γικές και ιστορικές παρα­μέτρους· μιας ιδιαίτε­ρα ανθε­κτικής δομής, η οποία επηρεάζει ουσιαστικά, σε συνειδητό, αλλά και ασυ­νείδητο επίπεδο, ένα ευρύ φάσμα της ελλη­νικής πολιτικής και κοινωνίας. 

Ένα βιβλίο με συγγραφείς ανθρώπους της νεώτερης γενιάς και θέμα το μέλλον ήταν προσήκον να εκδοθεί και σε έναν εκδοτικό οίκο της νεώτερης γενιάς. Ολόθερμες είναι, εν προκειμένω, οι ευχαρι­στίες όλων των συντελεστών του τόμου στις Εκδόσεις Liberal Books/Bookpath για το γεγονός ότι σε μια δύσκολη περίοδο για τον εκδοτικό χώρο (εν μέσω πανδημίας, αλλά και πληθώρας επετεια­κών εκδόσεων για τα έτη 2021-2022) αγκάλιασαν την παρούσα επιστημονική προσπάθεια. Πέραν του άριστου επαγγελματισμού του και της σπάνιας εντιμότητάς του, ο υπεύθυνος των Εκδόσεων Liberal Books Δημήτρης Δρες αξίζει κάθε έπαινο και διότι μετουσιώνει στην πράξη την καθόλου αυ­τονόητη –και στις μέρες μας εξόχως ταλαιπωρημένη– κεντρική έννοια, που συνιστά την επωνυμία του εκδο­τικού του οίκου. Η προσήλωση, άλλωστε, όλων των συντελεστών του τόμου στην θεμε­λιώδη αξία της ελευθερίας της έκφρασης και της κριτικής είναι ο ελάχιστος φόρος τιμής στους προ­γόνους μας σε Ελλάδα και Κύπρο, οι οποίοι ενέπνευσαν το παρόν πόνημα, πορευόμενοι με το σύν­θημα «ελευ­θερία ή θάνατος». Θερμά ευχα­ριστώ επίσης τον συ­νάδελφο και συμμετέχοντα στον τόμο Ανα­πληρωτή Καθηγητή Παναγιώτη Κρι­μπά για τη βοήθειά του στο πλαίσιο της εκδοτικής διαδικα­σίας. 

Εν κατακλείδι, και εκ μέρους όλων των συντελεστών του συλλογικού έρ­γου, εκ­φράζω την ελπίδα τα κείμενά του να συνεισφέρουν στις αναζητήσεις και στους ορα­ματισμούς όλων όσων, στον τρίτο πλέον αιώνα μετά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστα­σης και εμφο­ρούμενοι από υγιές ενδια­φέρον για τις τύχες του ελληνισμού, επιθυμούν να εξιχνιάσουν «τὸ μυστήριον τοῦ μέλλο­ντος ἡμῶν». 

* Azoulay (2014) και Azoulay (2019). Η ελληνική μετάφραση των δύο άρθρων είναι υπό έκδοση από τον συνάδελφο και συμμετέχοντα στον τόμο Πάνο Χρι­στοδούλου, τον οποίο θα ήθελα να ευχαρι­στήσω θερμά για το γεγονός ότι μου επέστησε την προσοχή σε αυτά, καθώς και στην έξοχη, υπαινι­κτική διασύνδεση που κάνει ο Αζουλέ μεταξύ της Αθήνας του τέλους του 5ου αιώνα π.Χ. και της σύγχρονης πολιτικής πραγματικότητας στη Γαλλία (μια διασύνδεση, που τόσο ο Π. Χριστοδούλου όσο και ο γράφων θα συμφωνούσαν ότι αφορά και χώρες του πιο άμεσου ενδιαφέροντός μας). 

Υ.Γ. Θα χρειαζόταν ίσως να γραφεί ένα δεύτερο, συνοδευτικό μικρό βιβλίο για να εξιστορήσει τις σχεδόν μυθιστορηματικές δυσχέρειες και ταλαιπωρίες, μέσα από τις οποίες διήλθε ως την τελευταία στιγμή ο εν λόγω συλλογικός τόμος μέχρις ότου τελικά εκδοθεί. Ορισμένες εξ αυτών πιθανώς να συνιστούν ένα είδος ιδιότυπης αλληγορίας για το πόσο δύσκολο είναι ενίοτε να απαγκιστρωθεί το μέλλον (ακόμη και ως κεντρική έννοια ενός συγγράμματος) από τα ποικιλόμορφα και ισχυρά δεσμά του παρελθόντος.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ Γ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ "ΠΟΘΕΝ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ;" ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ

Το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2015 το βράδυ, στην αίθουσα συνεδρίων του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Λευκάδας, πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση του βιβλίου: «Πόθεν και πότε οι Έλληνες;» του Θεόδωρου Γ. Γιαννόπουλου. 

Το βιβλίο είχαμε παρουσιάσει από την πρώτη στιγμή της κυκλοφορίας του εδώ στην Ιδιωτική Οδό.
Δείτε όλες τις σχετικές αναρτήσεις εδώ. 

Το σπουδαίο αυτό επιστημονικό σύγγραμμα, που συζητήθηκε πολύ, έτυχε από την πρώτη στιγμή μιας ιδιαίτερα θερμής υποδοχής από το αναγνωστικό κοινό της Λευκάδας, λόγω και των αναφορών του στην προϊστορία της Λευκάδας και στον ρόλο των ευρημάτων του W. Dörpfeld στο Στενό Μεγάλου Αυλακίου Λευκάδας στην έρευνα των απαρχών του ελληνικού πολιτισμού.

Ο συγγραφέας Θεόδωρος Γιαννόπουλος, με καταγωγή από την Λευκάδα από την πλευρά της μητέρας του (της γνωστής αρχιτέκτονος - πολεοδόμου Χαράς Παπαδάτου), μίλησε με τίτλο: «Το πρόβλημα της προέλευσης του ελληνικού πολιτισμού και ο ρόλος της Λευκάδας». 

Τον συγγραφέα προλόγισε ο Αντιπρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου κ. Σπ. Αρβανίτης.

Δημοσιεύουμε στη συνέχεια ολόκληρο το βίντεο της εκδήλωσης, καθώς ο επιστημονικός λόγος του Θεόδωρου Γιαννόπουλου είναι πάντα καίριος και ουσιαστικός. 

ΒΡΑΒΕΥΤΗΚΕ Ο ΘΕΟΔΩΡΟΣ Γ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ

Ο Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών Σπύρος Ευαγγελάτος συγχαίρει τον Θεόδωρο Γιαννόπουλο

Ανάμεσα στα φετινά βραβεία της Ακαδημίας Αθηνών, που απονεμήθηκαν στην καθιερωμένη ετήσια σχετική τελετή, προχθές 20 Δεκεμβρίου 2013, ήταν και το Λυκούργειο βραβείο, στον κ. Θεόδωρο Γ. Γιαννόπουλο για το βιβλίο του «Πόθεν και πότε οι Έλληνες;». Οι υπεύθυνες απαντήσεις της επιστήμης και η παρούσα κατάσταση της έρευνας για την πρώτη αρχή του ελληνικού πολιτισμού (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο, 2013). 

Το βραβείο αυτό, με χρηματικό έπαθλο 5.000 ευρώ, από τα έσοδα της δωρεάς Παναγιώτη Γραμματικάκη, απονέμεται για μελέτη με θέμα από την ιστορία του ελληνικού έθνους από αρχαιοτάτων χρόνων. 

Ο ερευνητής Θεόδωρος Γιαννόπουλος, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, με το βραβευμένο, πλέον, βιβλίο του αυτό, παρουσίασε στο ελληνικό κοινό την πρώτη εκτενή επιστημονική μονογραφία για την προέλευση του ελληνικού πολιτισμού. Στο βιβλίο, εκτός των άλλων, διάφορες δημοφιλείς υπεραπλουστεύσεις, παρανοήσεις ή εκούσιες διαστρεβλώσεις των υπό συζήτησιν φαινομένων, που τα τελευταία χρόνια εμφανίζονται στην Ελλάδα σε ένα πλήθος παραεπιστημονικών συγγραφών, ανασκευάζονται μέσω της αντιπαραβολής τους με την υπεύθυνη επιστημονική μεθοδολογία. 

Έτσι, δεν είναι τυχαίο που το βιβλίο του Θεόδωρου Γ. Γιαννόπουλου έτυχε θερμής υποδοχής από κοινό και κριτικούς, προβλήθηκε επαξίως από διάφορα ΜΜΕ, και - το κυριότερο - προκάλεσε συζητήσεις, προξένησε ζυμώσεις, θα λέγαμε, σε σχέση με τα όσα μέχρι τώρα πιστεύαμε για την προέλευση του ελληνικού πολιτισμού. 

Αξίως, λοιπόν, βραβεύτηκε ο Θ. Γιαννόπουλος από την Ακαδημία Αθηνών. 

Συγχαίρουμε θερμά και προσβλέπουμε στον λαμπρό αυτό νέο επιστήμονα, ο οποίος σίγουρα έχει πολλά να δώσει ακόμα στην διάρκεια της επιστημονικής καριέρας του που μόλις άρχισε δυναμικά. 

Π.Α.Α.

Δείτε και τις σχετικές αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού

- Ένα εξαιρετικό πόνημα του Θεόδωρου Γ. Γιαννόπουλου για την πρώτη αρχή του Ελληνικού Πολιτισμού

- Το "Πόθεν και πότε οι Έλληνες" του Θεόδωρου Γ. Γιαννόπουλου στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών

- Παρουσιάστηκε το βιβλίο του Θεόδωρου Γιαννόπουλου "Πόθεν και πότε οι Έλληνες"

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ "ΠΟΘΕΝ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ"

φωτο: Ιδιωτική Οδός

Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης παρουσίασαν απόψε στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας, το βιβλίο του Θεόδωρου Γ. Γιαννόπουλου «Πόθεν και πότε οι Έλληνες;» - Οι υπεύθυνες απαντήσεις της επιστήμης και η παρούσα κατάσταση της έρευνας για την πρώτη αρχή του ελληνικού πολιτισμού.  

Για την έκδοση μίλησαν o Ομότιμος Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Χρίστος Ντούμας, ο δρ. Αρχαίας Ιστορίας Βαγγέλης Πανταζής και ο συγγραφέας Θεόδωρος Γιαννόπουλος.

Ο σπουδαίος καθηγητής Χρίστος Ντούμας, ο οποίος υπήρξε και δάσκαλος του συγγραφέα στο Πανεπιστήμιο, τόνισε πως πρόκειται για μνημειώδη έκδοση, κατά πάντα άψογη, που θα έπρεπε να αποτελέσει πυξίδα και για τη συγγραφή νέων σχολικών εγχειριδίων αρχαίας ιστορίας. 

Τελείωσε την πυκνή σε νοήματα και παρατηρήσεις ομιλία του, λέγοντας στον συγγραφέα:

"Αγαπητέ Θόδωρε, επίτρεψέ μου να νιώσω υπερήφανος για τη δική σου δουλειά". 

Αλλά και ο δρ. Βαγγέλης Πανταζής θεώρησε κατόρθωμα το βιβλίο. Το χαρακτήρισε "απονενοημένο διάβημα" το οποίο βέβαια πέτυχε απολύτως τον επιστημονικό σκοπό του. 

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ "ΠΟΘΕΝ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ" ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ Γ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Πόθεν και πότε οι Έλληνες;  

Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης παρουσιάζουν  το βιβλίο του Θεόδωρου Γ. Γιαννόπουλου «Πόθεν και πότε οι Έλληνες;» 

Οι υπεύθυνες απαντήσεις της επιστήμης και η παρούσα κατάσταση της έρευνας για την πρώτη αρχή του ελληνικού πολιτισμού την Τετάρτη 13 Νοεμβρίου 2013, στις 7 μ.μ. στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο (Βασιλίσσης Σοφίας 22, Αθήνα).
Για την έκδοση θα μιλήσουν o Ομότιμος Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Χρίστος Ντούμας, ο δρ. Αρχαίας Ιστορίας κ. Βαγγέλης Πανταζής και ο συγγραφέας, κ. Θεόδωρος Γιαννόπουλος. 

Θα ακολουθήσει συζήτηση με τη συμμετοχή του κοινού.

Νομίζω ότι η Ιδιωτική Οδός παρουσίασε από τους πρώτους το εξαιρετικό αυτό βιβλίο, του οποίου η σημασία ήδη καταδεικνύεται περίτρανα. Ένα τέτοιο επιστημονικό σύγγραμμα έχει καταστεί σχεδόν ευπώλητο, έχουν γραφτεί εκτενείς κριτικές, έχει αναπτυχθεί ουσιαστικός διάλογος.
Γράφαμε σε σχετική ανάρτηση του περασμένου Ιανουαρίου: 

Η χαρά μου είναι μεγάλη διότι η Ιδιωτική Οδός παρουσιάζει άμα τη κυκλοφορία του το σπουδαίο αυτό πόνημα του λαμπρού νέου επιστήμονα – κυριολεκτώ – Θεόδωρου Γιαννόπουλου. Με την ανάρτηση αυτή μόλις αρχίζουμε την ενασχόλησή μας με το εν λόγω βιβλίο. Λόγω της εξαιρετικής σπουδαιότητάς του και της επικαιρότητας που θέλει διάφορους «ελληναράδες» να λένε και να γράφουν ό,τι φτάσει, κατά το κοινώς λεγόμενον, θα ασχοληθούμε εκτενώς και πάλι με τη μελέτη αυτή. Πάντως είναι σημαντικό ότι το βιβλίο αυτό εκδίδεται στη σειρά Νέες προσεγγίσεις στον Αρχαίο κόσμο των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης, την οποία διευθύνει ο Άγγελος Χανιώτης, Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας στο Institute for Advanced Study του Princeton. 

Επειδή γνωρίζω προσωπικά τον συγγραφέα και τους εκλεκτούς φίλους γονείς του, αγαπημένους, άλλωστε, της Ιδιωτικής Οδού, τον έγκριτο νομικό και συγγραφέα κ. Γεώργιο Θ. Γιαννόπουλο και την αρχιτέκτονα – πολεοδόμο κ. Χαρά Παπαδάτου, χαίρω διπλά γι’ αυτή την σπουδαία έκδοση, η οποία προμηνύει μια ανάλογη ακαδημαϊκή καριέρα για τον Θεόδωρο Γιαννόπουλο, που την αξίζει και του την εύχομαι ολόψυχα. 

Πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι σε πέντε Κυριακάτικες εκπομπές της σειράς «Γνωρίζοντας την ιστορία μας: Πόθεν και πότε οι Έλληνες;» στο ραδιόφωνο του Σκάι, ο δημοσιογράφος Άρης Πορτοσάλτε συζήτησε με τον αρχαιολόγο Θεόδωρο Γιαννόπουλο για την προέλευση των Ελλήνων και τις απαρχές του ελληνικού πολιτισμού. Τον άξονα της συζήτησης αποτέλεσε το πρόσφατο βιβλίο του Θ. Γιαννόπουλου με τίτλο «Πόθεν και πότε οι Έλληνες;». Τις εκπομπές αυτές μπορείτε να ακούσετε εδώ.

Η "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" ΓΙΑ ΤΟ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ ΠΟΝΗΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ Γ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ

Καθημερινή

Ποια είναι η καταγωγή των Ελλήνων 

Ένα βιβλίο που θίγει τα ευαίσθητα ζητήματα ταυτότητάς μας 

Της Μαρίας Τοπάλη 

ΘΕΟΔΩΡΟΣ Γ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ, 

Πόθεν και πότε οι Ελληνες; 

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 

Η σχετικά πρόσφατη εμπορική επιτυχία της «Θεσσαλονίκης» του Μαζάουερ, βιβλίου επιστημονικού και ογκωδέστατου, υποδεικνύει την ύπαρξη μιας μορφωμένης τάξης Ελληνίδων και Ελλήνων αναγνωστών που δεν τους φοβίζουν ούτε ο αριθμός των σελίδων ούτε η απαιτητική γραφή ούτε η ριζοσπαστική προσέγγιση ενός δύσκολου ζητήματος. Δικαιούται λοιπόν να αισιοδοξεί κανείς για την υποδοχή από το κοινό του έργου του διδάκτορα Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης Θεόδωρου Γιαννόπουλου (γεν. 1979). 

Συζητώντας, αντιμετωπίζοντας και συνθέτοντας ένα ευρύτατο αρχαιογνωστικό φάσμα αρχαιολογίας, φιλολογίας, γλωσσολογίας, ανθρωπολογίας, γενετικής κ.ά., ο συγγραφέας οδηγείται σε εκρηκτικά, με βάση τις μέχρι τώρα βεβαιότητές μας, συμπεράσματα. Οι πρώτες ελληνικές λέξεις θα μπορούσαν, ισχυρίζεται, να μας οδηγήσουν πολύ περισσότερες χιλιάδες χρόνια πίσω, από ό,τι πιστευόταν μέχρι τώρα: σε μια (γλωσσική πρωτίστως) συνέχεια από τη σκοτεινή προϊστορία μέχρι σήμερα, εστιαζόμενη ταυτόχρονα σε πολλά σημεία του ελλαδικού χώρου. 

Από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα του βιβλίου, ωστόσο, ο συγγραφέας φροντίζει να φυλαχθεί από κινδύνους και παρεξηγήσεις. Από τη μια, αντικρούει σθεναρά τους διαδεδομένους μύθους περί φυλετικής καθαρότητας/ανωτερότητας: διακρίνει αυστηρά μεταξύ τους τις κατηγορίες γλωσσική, εθνική, πληθυσμιακή/γενετική. Εμφατικά αρνείται την απόδοση χαρακτηριστικών «φυλής», «ομοεθνίας» ή «κοινής πολιτιστικής ταυτότητας» στον «ταλαιπωρημένο», όπως τον αποκαλεί, όρο «ινδοευρωπαϊκός», που θα πρέπει κατά τη γνώμη του να νοηθεί ως «δηλωτικός απλώς μιας ομάδας με κοινά γλωσσικά χαρακτηριστικά». Αυτό που προκύπτει ως πιθανή ελληνική συνέχεια απύθμενου χρονικού βάθους, όπως αυτή την οποία εισηγείται, αποσυνδέεται από οποιαδήποτε έννοια «φυλής». Από την άλλη, άοκνα υποδεικνύει τον χαρακτήρα των πορισμάτων του ως αντίκρουση βεβαιοτήτων, διάνοιξη ερωτημάτων, ανάδειξη αμφιβολιών και έμφαση στο σύνθετο και όχι στο απλουστευτικό. 

Ο Γιαννόπουλος ανατρέπει τις μέχρι τώρα βεβαιότητες και εμπεδώνει συστηματικά το γερό οικοδόμημα μιας πιο σύνθετης και διαφοροποιημένης προσέγγισης. Οι γνωστές, λοιπόν, φατρίες που μαίνονται κατά το μοντέλο Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός επί σύγχρονου ελληνικού εδάφους δεν θα βρουν στο βιβλίο έρεισμα για να ακονίσουν έτι περαιτέρω τα βέλη τους. Ολοι εμείς οι υπόλοιποι, όμως, θα βυθιστούμε αχόρταγα σε έναν κόσμο που δεν υποτιμά ούτε τη σκέψη ούτε το αίσθημα ούτε τη φαντασία μας. 

Εμβληματικές μορφές της αρχαιογνωσίας όπως ο Τζον Τσάντγουικ (1920-1998), που αποκρυπτογράφησε μαζί με τον Βέντρις τη Γραμμική Β, και ο Βίλελμ Ντέρπφελντ (1853-1940), πιονιέρος της σύγχρονης αρχαιολογικής ανασκαφής και ιδρυτής της Γερμανικής Σχολής Αθηνών, και ο ρηξικέλευθος στοχασμός τους αναφλέγονται υπό το φως νέων επιγνώσεων, σαν κάρβουνα σκεπασμένα από τη στάχτη για καιρό. Τα ομηρικά έπη ανασκάπτονται κι αυτά ως τόπος συνάντησης διαφορετικών παραδόσεων από διαφορετικές εποχές. Ο Ησίοδος «δικαιώνεται» χωρίς να οδηγούμαστε σε εύπεπτες απλουστευτικές προσεγγίσεις. Ο αναγνώστης εξοικειώνεται περαιτέρω με τα επιτεύγματα σημαντικών μελετητών, ανάμεσα στους οποίους ξεχωρίζουν ο Βρετανός Renfrew (θεωρία γλώσσας-γεωργίας), ο Ιταλός Alinei (λεξιλογική αυτοχρονολόγηση και παλαιολιθική συνέχεια των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών) και ο Γερμανός Maran (πολιτιστική μεταβολή), που έχουν εμφανώς και ομολογημένα επηρεάσει τη σκέψη του συγγραφέα. 

Εχοντας ολοκληρώσει την ανάγνωση, διαπιστώνουμε ότι μορφές και ονόματα όπως Οδυσσέας και Δωριείς φωτίζονται πλέον με τρόπο διαφορετικό, ενώ η προέλευση της γλώσσας μας έχει απαγκιστρωθεί από τις άκρες των δοράτων κι έχει καθαριστεί από το χιόνι της στέπας και τη σκόνη που δεν σήκωσαν μάλλον ποτέ άλογα πολέμου κατά τη γένεσή της. Καθίσταται περισσότερο ένα παμπάλαιο παραμύθι που λέγεται και ξαναλέγεται από πλάσματα ετερόκλητα και ποικίλα, ενώ οι απαρχές του χάνονται στο σκοτάδι της πιο απομακρυσμένης προϊστορίας. Συμφιλιωνόμαστε έτσι με το πρωτόγονο, το αρχαϊκό, το σύνθετο, το δυναμικό και εξελισσόμενο. Επιπλέον, η προϊστορία και η προϊστορική αρχαιολογία διεκδικούν με το έργο αυτό με αξιώσεις μερίδιο από τα σκήπτρα της μονοκρατορίας των κλασικών ομολόγων τους στα σύγχρονα ελληνικά συμφραζόμενα. Σύμφωνα άλλωστε με τον διεθνούς κύρους καθηγητή της Αρχαίας Ιστορίας Αγγελο Χανιώτη, διευθυντή της σειράς στην οποία ανήκει το και εκδοτικά άψογο πόνημα, το βιβλίο αποτελεί «και ένα δοκίμιο για τη θέση της αρχαιολογίας στη νεοελληνική κοινωνία».

Δείτε εδώ την ανάρτηση της Ιδιωτικής Οδού για το εξαιρετικό αυτό πόνημα. 

ΕΝΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ ΠΟΝΗΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ Γ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Θεόδωρος Γ. Γιαννόπουλος, Πόθεν και πότε οι Έλληνες; σειρά Νέες Προσεγγίσεις στον Αρχαίο Κόσμο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2012, 664 σελ.
«Πότε ξεκινά ο ελληνικός πολιτισμός; Πώς μπορούμε να ορίσουμε μεθοδολογικά την αφετηρία του και να την εντοπίσουμε στον χρόνο; Σε ποιους χρόνους και σε ποιες διαδικασίες μπορεί να αναχθεί η προέλευση του ελληνισμού των ιστορικών χρόνων; Το κυριότερο: πού μπορούμε να βρούμε, ως μέσοι Έλληνες αναγνώστες, υπεύθυνες απαντήσεις σε ερωτήματα τόσο σημαντικά και ευαίσθητα, μακριά από επικίνδυνες υπεραπλουστεύσεις και ακραίες ιδεοληψίες, από μυθομανείς «ερευνητές» χονδροειδούς ερασιτεχνισμού ή ενίοτε και αμφίβολης ψυχοπνευματικής ισορροπίας; Το βιβλίο αποτελεί ένα επιστημονικό όσο και συγγραφικό εγχείρημα. Λειτουργεί καταρχάς ως ένα συστηματικό και προσιτό εγχειρίδιο της μακροχρόνιας, διεθνούς επιστημονικής διερεύνησης των απαρχών του ελληνικού πολιτισμού. Στο πλαίσιο αυτό επικαιροποιεί δραστικά τις γνώσεις του ευρύτερου ενδιαφερόμενου κοινού στην Ελλάδα με δεδομένη την αληθινή κοσμογονία που τα τελευταία 25 περίπου χρόνια έχει συντελεστεί σε διεθνές επίπεδο τόσο στην μελέτη της προέλευσης των γλωσσών όσο και στην σχέση μεταξύ της αρχαιολογίας, της γλωσσολογίας, αλλά και άλλων εμπλεκομένων επιστημών. Οι πολλές και διαφορετικές θεωρίες που έχουν διατυπωθεί στην διεθνή επιστημονική κοινότητα περί της «ελεύσεως των Ελλήνων» ταξινομούνται κατά χρονικά παράθυρα, παρουσιάζονται αναλυτικά και σχολιάζονται κατά τον πλέον διεξοδικό, αλλά και εύληπτο τρόπο. Μέσα από ένα βασικό φροντιστήριο της προϊστορίας του Αιγαίου, αλλά και ενός ευρύτερου γεωγραφικού χώρου γίνεται κατανοητή η σύνθετη ιστορία της έρευνας του προβλήματος, καθώς και το υπόβαθρο των νέων, ανατρεπτικών πορισμάτων, στα οποία αυτή καταλήγει. Στις σελίδες του βιβλίου ο ομηρικός Οδυσσέας, η «Κάθοδος» των Δωριέων, οι μυστηριώδεις Πελασγοί, οι γραμμικές γραφές και τα πολυάριθμα μνημεία της προϊστορίας του Αιγαίου είναι μερικά μόνον από τα κομμάτια ενός μεγάλου και πολύπλοκου παζλ, το οποίο αποκαλύπτεται σιγά σιγά δίνοντας νέες, υπεύθυνες και αναπάντεχες απαντήσεις σε μια σειρά από σύνθετες, αλλά και συναρπαστικές ερωτήσεις. Απομένει να καταδειχθεί κατά πόσον μια διαφαινόμενη, ριζική μεταβολή της αντίληψης για το παρελθόν μπορεί να οδηγήσει και στην αλλαγή διαφόρων εδραιωμένων κατευθύνσεων που αφορούν το παρόν και το μέλλον όχι μόνον της Ελλάδας, αλλά και της Ευρώπης». 

Αυτό είναι το κείμενο του οπισθόφυλλου στο άρτι εκδοθέν από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης βιβλίο με τίτλο «Πόθεν και πότε οι Έλληνες;». Οι υπεύθυνες απαντήσεις της επιστήμης και η παρούσα κατάσταση της έρευνας για την πρώτη αρχή του ελληνικού πολιτισμού. Συγγραφέας του ο Θεόδωρος Γιαννόπουλος, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, ο οποίος με το βιβλίο αυτό φιλοδοξεί να παρουσιάσει στο ελληνικό κοινό την πρώτη εκτενή επιστημονική μονογραφία για την προέλευση του ελληνικού πολιτισμού.
Σε μια εποχή που τόσο η Ελλάδα όσο και η Ευρώπη διέρχονται από μια βαθιά κρίση, που σε σημαντικό βαθμό είναι και κρίση ταυτότητας, το εν λόγω βιβλίο μάς ταξιδεύει στις προϊστορικές απαρχές του ελληνικού και του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Μέσα από την συναρπαστική ιστορία της έρευνας του ινδοευρωπαϊκού προβλήματος και στο πλαίσιο μιας γλαφυρής και εύληπτης αφήγησης, ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να γνωρίσει την σοβαρή και υπεύθυνη, διεθνή επιστημονική διερεύνηση του προβλήματος της «ελεύσεως των Ελλήνων».
Μια μεγάλη επιστημονική αναζήτηση, η οποία οδήγησε από την βιβλική χρονολόγηση των πολιτισμών και των γλωσσών, όπως αυτή αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του δυτικού Χριστιανισμού ως τον ύστερο 19ο αιώνα, στις πιο σύγχρονες ανακαλύψεις της αρχαιολογίας και της πληθυσμιακής γενετικής. Την ίδια στιγμή, καθώς στο βιβλίο εξετάζονται αρκετά «ευαίσθητα» ζητήματα (όπως είναι π.χ. η σχέση έθνους και γλώσσας, έθνους και «φυλής», πολιτιστικής και «φυλετικής» [ή γενετικής] συνέχειας/ασυνέχειας), διάφορες δημοφιλείς υπεραπλουστεύσεις, παρανοήσεις ή εκούσιες διαστρεβλώσεις των υπό συζήτησιν φαινομένων, που τα τελευταία χρόνια εμφανίζονται στην Ελλάδα σε ένα πλήθος παραεπιστημονικών συγγραφών, ανασκευάζονται μέσω της αντιπαραβολής τους με την υπεύθυνη επιστημονική μεθοδολογία. Μέσω του δοκιμιακού αυτού σκέλους του βιβλίου επιχειρείται μια δυναμική παρέμβαση στην συχνά προβληματική αντίληψη της ιστορικής και αρχαιολογικής έρευνας στην Ελλάδα, καθώς και στην πάντα επίκαιρη τάση κακοποίησής της. 

Η χαρά μου είναι μεγάλη διότι η Ιδιωτική Οδός παρουσιάζει άμα τη κυκλοφορία του το σπουδαίο αυτό πόνημα του λαμπρού νέου επιστήμονα – κυριολεκτώ – Θεόδωρου Γιαννόπουλου. Με την ανάρτηση αυτή μόλις αρχίζουμε την ενασχόλησή μας με το εν λόγω βιβλίο. Λόγω της εξαιρετικής σπουδαιότητάς του και της επικαιρότητας που θέλει διάφορους «ελληναράδες» να λένε και να γράφουν ό,τι φτάσει, κατά το κοινώς λεγόμενον, θα ασχοληθούμε εκτενώς και πάλι με τη μελέτη αυτή. Πάντως είναι σημαντικό ότι το βιβλίο αυτό εκδίδεται στη σειρά Νέες προσεγγίσεις στον Αρχαίο κόσμο των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης, την οποία διευθύνει ο Άγγελος Χανιώτης, Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας στο Institute for Advanced Study του Princeton.

Επειδή γνωρίζω προσωπικά τον συγγραφέα και τους εκλεκτούς φίλους γονείς του, αγαπημένους, άλλωστε, της Ιδιωτικής Οδού, τον έγκριτο νομικό και συγγραφέα κ. Γεώργιο Θ. Γιαννόπουλο και την αρχιτέκτονα – πολεοδόμο κ. Χαρά Παπαδάτου, χαίρω διπλά γι’ αυτή την σπουδαία έκδοση, η οποία προμηνύει μια ανάλογη ακαδημαϊκή καριέρα για τον Θεόδωρο Γιαννόπουλο, που την αξίζει και του την εύχομαι ολόψυχα.

Π.Α.Α.

Μπορείτε να διαβάσετε την εισαγωγή και το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου πατώντας εδώ.
Η έκδοση συνοδεύεται από εκτενή περίληψη στα αγγλικά.