Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΡΟΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ "ΝΙΓΗΡΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΕΣ"

Στο τελευταίο τεύχος του ιστορικού περιοδικού «Οδός Πανός» (τχ. 203, Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2024), ο εκδότης του περιοδικού και ποιητής Γιώργος Χρονάς, παρουσιάζει με δύο καίριες φράσεις, στη στήλη του «Βιβλία σε στόματα λεόντων» (σελ. 136), το βιβλίο του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου «Νιγηρίας Αλεξάνδρου Παρακαταθήκες» (έκδοση Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού, Αθήνα 2024). 

Η αναφορά του έχει ως εξής: 

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος: «Νιγηρίας Αλεξάνδρου Παρακαταθήκες». Εκδόσεις Επτάλοφος ΑΒΕΕ, σελ. 152. Αγωνιστής και σχεδόν μάρτυρας του κόσμου της Νιγηρίας που έζησε υπό την σκέπη του Πατριαρχείου της Αλεξανδρείας. Γεννήθηκε το 1960, εκοιμήθη το 2023. Αληθινή γραφή ψυχής.

Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΡΟΝΑΣ ΓΙΑ "ΤΑ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΚΑ" ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΥ

Στο πρόσφατο τεύχος του ιστορικού περιοδικού «Οδός Πανός» (τχ. 202, Ιούλιος – Σεπτέμβριος 2024), ο εκδότης του περιοδικού και ποιητής Γιώργος Χρονάς, παρουσιάζει (σελ. 126) με δέκα λέξεις «Τα Χατζιδακικά» του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου: 

Η αναφορά του έχει ως εξής: 

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος: Τα Χατζιδακικά, Αθήνα 2023, σελ. 196. Σπάνια μελέτη από τον Π.Α.Α. για τον Χατζιδάκι. Εκλεκτές γνώσεις. Γραφή. Μπράβο. 

Ο ποιητής Γιώργος Χρονάς υπήρξε φίλος και συνεργάτης του Μάνου Χατζιδάκι. Ως εκ τούτου η γνώμη του έχει βαρύνουσα σημασία.

Ο "ΚΟΙΝΟΣ ΒΙΟΣ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΡΟΝΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο Γιώργος Χρονάς, ως ποιητής μοναχός που είναι, έχει γράψει τον Κοινό Βίο! 

Την απάντηση στο γιατί έγραψε αυτά τα ποιήματα, μου την έδωσε – άθελά του – ο Χρήστος Γιανναράς: 

"Σε άλλες εποχές ο πολιτισμός (ο κοινός τρόπος του βίου) είχε άξονα την εναργή συνείδηση της θνητότητας, τη «μνήμη θανάτου». Γιατί; Eπειδή γεννάει πλούτο ζωής η ανάληψη της ευθύνης του χρόνου, ευθύνης για την ψηλάφηση «νοήματος» (αιτίας και σκοπού) της ύπαρξης και του θανάτου. Σήμερα ο κοινός τρόπος ή πολιτισμός είναι μια πανικόβλητη (και αφελέστατη) προτροπάδην φυγή από το πρόβλημα". 

Ο Χρονάς αλληλοτρώγεται με τον χρόνο – χρόνια τώρα – και κατάλαβε ότι μόνο «ο κοινός τρόπος του βίου», μπορεί να τον κρατάει ποιητή και οδίτη αμετανόητο της Οδού Παν[τ]ός. 

Ο Μάνος Χατζιδάκις, κοινοβιάρχης κι αυτός, έβαλε μπρος να μελοποιήσει τον Κοινό Βίο του Χρονά (έργο 33, 1977). 

Είπε ο Χρονάς γι’ αυτή τη συνάντηση: 

"Με τον Μάνο Χατζιδάκι συναντήθηκα και ετοιμάζαμε τον Κοινό Βίο, που το θεωρούσε έργο της ζωής του, δυστυχώς, διασώθηκαν μόνο 4 τραγούδια που ακούγονται στο CD – εξαντλημένο – 2.000 Μ.Χ. και τραγουδά ο ίδιος. Ο Χατζιδάκις ήταν ένα παιδί, που αν θύμωνε, σηκωνόταν η θάλασσα. Αν καθόσουν δίπλα του άκουγες ένα ηφαίστειο έτοιμο να εκραγεί."
Κι αλλού λέει πάλι ο Χρονάς: "Δεν ξέρω πώς του μπήκε η ιδέα να κάνουμε αυτό το διπλό δίσκο. Έχει πολλά μουσικά και θεατρικά μέρη. Το έβλεπε σαν το «West Side Story» στο Σταθμό Λαρίσης. Ήθελε να παίζει η μπάντα της αστυνομίας, να είναι το έργο κάπως «κλέφτες κι αστυνόμοι». Τότε ο Σταθμός Λαρίσης δεν είχε καμία σχέση με το σημερινό Σταθμό – όχι αρχιτεκτονικά, αλλά από την άποψη του κόσμου. Όπως τώρα είναι άνθρωποι από το εξωτερικό, Αλβανοί και λοιποί, τότε ήταν Έλληνες που ερχόντουσαν από χωριά και μέναν εκεί ή στα γύρω μέρη, επειδή περιμένανε να βρουν παρέα, επειδή ήταν φτηνά ενοίκια.Τον τίτλο «Κοινός Βίος» εκείνος τον έδωσε. Μοιάζει δηλαδή να είναι απλή ζωή, αλλά και ταυτόχρονα ιδιαίτερη. Σημαίνει και το «μαζί». Έχει πολλά σημαινόμενα. Του άρεσε λοιπόν αυτή η ιδέα και τη συζητούσαμε τα βράδια που βρισκόμασταν στα cafe, και προχωρούσαμε. Δε μπορούσε όμως να βρει τραγουδιστή. Επειδή ήταν έρωτας μεταξύ ανδρών ή έτσι εφαίνετο να είναι, ιδίως στο τραγούδι – φινάλε, δε δεχόταν να το κάνει κανείς. Γι` αυτό, όταν στο τέλος του 1999 ο γιος του Γιώργος κυκλοφόρησε το «2.000 μ.Χ.», τραγουδάει ο ίδιος τέσσερα τραγούδια, χωρίς να γνωρίζουμε πού τα ηχογράφησε, ποιοι μουσικοί έπαιξαν και πότε. Κι εγώ δεν τα είχα ξανακούσει. Τα άκουσα όταν βγήκε το cd.
Το «Έπρεπε να `ρχόσουνα» είναι ένα τραγούδι – ποταμός, όπου δεν επαναλαμβάνεται κανένας στίχος. Είναι κατά τη γαλλική μορφή του τραγουδιού. Τέσσερις ή πέντε στροφές, που κάθε φορά συμπυκνώνουν την ίδια ιδέα."

Ο ίδιος ο Χατζιδάκις γράφει για το έργο αυτό: 

«Ένα έργο πάνω σε μια ποιητική ιδέα μου, που χρησιμοποιώντας ποιήματα του Γιώργου Χρονά, να σχηματίζεται ένα ειδικό κλίμα διαφορετικού «κοινού βίου», ποιητικά τοποθετημένου με περιγραφές ενός ακριβού κινηματογράφου. Έχουν γραφεί τέσσερα τραγούδια, μα ολόκληρο το έργο μένει ανολοκλήρωτο.» (σημείωμα στο cd). 

Να σημειώσουμε ότι στον ψηφιακό δίσκο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ 2.000 Μ.Χ. (απ' όπου προέρχεται και το φωτογραφικό υλικό που δημοσιεύουμε εδώ) ο ίδιος ο Χατζιδάκις ερμηνεύει τα τέσσερα ποιήματα του Χρονά και πρόκειται για την πρώτη ηχογράφηση του έργου. Έχουν τους τίτλους: 

-Περί πάθους 

- Οχτώ 

-Έπρεπε να ‘ρχόσουνα 

- Η εκδρομή 

Ο Γιώργος Χατζιδάκις - Θεοφανόπουλος και ο Νίκος Κυπουργός, που επιμελήθηκαν την έκδοση, αναφέρουν στο σημείωμά τους: «Ο Κοινός Βίος είναι ίσως το μόνο από τα ημιτελή έργα του συνθέτη, που μέσα από τα τέσσερα τραγούδια του ολοκληρώνεται. Σκόπευε δε, να το εκδώσει με τη φωνή του». Και προσθέτουν: «Ζητούμε συγνώμη από τους μουσικούς που έλαβαν μέρος στην ηχογράφηση του έργου, διότι παρά τις προσπάθειές μας δεν καταφέραμε να μάθουμε τα ονόματά τους. Την ίδια δυσκολία αντιμετωπίσαμε και με τους ηχολήπτες του studio όπου ηχογραφήθηκε.»
Πάντως, αυτό το ανολοκλήρωτο χατζιδακικό έργο, με τα τέσσερα μόλις τραγούδια (που παραθέτουμε στη συνέχεια), παίζεται και στις μέρες μας, γεγονός που αποδεικνύει την διαχρονικότητα τους.

Ο ΚΑΙΟΜΕΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ...

''Έχω δει τον Χατζιδάκι, τον πιο μοναχικό άνθρωπο του κόσμου, παραμονή Χριστουγέννων. Μοναξιά αγίου. Ήταν μόνος και καιγόταν ολόκληρος. Είδα τον Τσαρούχη μόνο. Είδα τον Γκάτσο να κάθεται απελπισμένος σ' ένα τραπέζι, είχα αυτή την τύχη. Είδα και τη μοναξιά του μη διάσημου, και ήταν το ίδιο.'' 

Γιώργος Χρονάς

Η "ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ" ΣΤΟΝ ΜΑΝΟ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΓΙΑ ΤΑ 90ΧΡΟΝΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ

Οδός Πανός, τεύχος 168 (Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2015) 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΜΑΝΟ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ 

90 χρόνια από την γέννησή του. 

Κείμενα, επιμέλεια: Νίκος Γκροσδάνης 

Κυκλοφόρησε μόλις χθες αυτός ο καλαίσθητος αφιερωματικός τόμος της Οδού Πανός (συλλεκτικό τεύχος, φυσικά), στον ποιητή της Οδού Ονείρων. 

450 σελίδες του (για τον) Μάνου Χατζιδάκι. Πρόκειται για το πέμπτο τεύχος του περιοδικού που αφιερώνεται στον Χατζιδάκι. 

Περιεχόμενα 

- Πρόλογος. 

- Ακολουθώντας τα Βήματα. 

- Αόρατος Θίασος να περνά... 

- Η Αγιούπα, η ταβέρνα του Γιαννιού, το Ρεμπέτικο, ο Χατζιδάκις και εγώ. 

- Μάνος Χατζιδάκις: «Δεν υπάρχει πια Λαϊκό τραγούδι.» 

- Κι αυτά που ακολούθησαν εκείνη την συνέντευξη του ’60. Ντίνος Χριστιανόπουλος και άλλοι.

- Μάνος Χατζιδάκις: Έτσι ξεκίνησαν όλα. 

- Μάνος Χατζιδάκις: Αν θα γινόμουν πρωθυπουργός... 

- Ήταν κάποτε το Ελληνικό Χορόδραμα. 

- Καλοκαίρι του 1962... στην Όμορφη Πόλη με την Οδό Ονείρων. 

- Όλα αυτά περάσανε κι όμως άφησαν το στίγμα τους... 

-  Μια αξέχαστη εποχή – Χατζιδάκις, Βουγιουκλάκη, Σακελλάριος. 

- Μάνος Χατζιδάκις: Περί έρωτος. 

- Αυτά που ακολούθησαν τον Μεγάλο Ερωτικό. 

- Ο Μάνος Χατζιδάκις, η Αμερική, το Blue και εγώ. 

- Ο Μάνος Χατζιδάκις και το Ελληνικό Σινεμά. Ένα Μουσικό Καφενείο με τ’ όνομα Πολύτροπον. 

- Ο Μάνος Χατζιδάκις και η Θεσσαλονίκη. 

- Η μαγεία της μουσικής κινηματογράφου και ο Μάνος Χατζιδάκις. 

- Ήταν κάποτε και το Τρίτο Πρόγραμμα. 

- «Ο Ύμνος στους Θεούς ας πάει.» 

- Μάνος Χατζιδάκις: Ανήκω σε αυτούς που θα με ανακαλύψουν και που θα με ανακαλύπτουν... 

- Η Φλέρυ, ο Ιγνάθιο κι εγώ στη Θεσσαλονίκη. 

- Δημήτρης Βερνίκος: Ο Μάνος Χατζιδάκις όπως τον γνώρισα. 

- Amarcord ...που θα πει Θυμάμαι (Μίνως Αργυράκης, Νίκος Κούνδουρος, Διονύσης Σαββόπουλος, Ντένη Βαχλιώτη). 

- Επίλογος: Μάνος Χατζιδάκις. Πάντα παρών 

Κείμενα Μάνου Χατζιδάκι © Γιώργος Χατζιδάκις. Οι φωτογραφίες προέρχονται από το προσωπικό αρχείο του Μάνου Χατζιδάκι. © Γιώργος Χατζιδάκις και από τα αρχεία του Δημήτρη Βερνίκου και του Νίκου Γκροσδάνη. Γραφιστική επιμέλεια τεύχους: Πέτρος Παράσχης.

Να σημειώσουμε ότι ιδιοκτήτης, εκδότης και διευθυντής του περιοδικού Οδός Πανός είναι ο ποιητής Γιώργος Χρονάς. 

Θυμίζουμε ότι τον Μάρτιο του 1979 η Οδός Πανός έγινε εκπομπή για το Τρίτο Πρόγραμμα του Μάνου Χατζιδάκι –16 εκπομπές με αυτό τον τίτλο και 50 παιγμένες και μη, με τίτλο το εκάστοτε θέμα της εκπομπής. Το 1981 η εκπομπή έγινε "εργοτάξιο εξαιρετικών αισθημάτων" με τη μορφή περιοδικού. 

Ο "ΚΟΙΝΟΣ ΒΙΟΣ" ΤΟΥ Γ. ΧΡΟΝΑ ΚΑΙ ΤΟΥ Μ. ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ - Με αφορμή την συνέντευξη του Γιώργου Χρονά στο Ραδιόφωνο της Εκκλησίας 89,5

Από το cd ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ 2.000 Μ.Χ.

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Το Ραδιόφωνο της Εκκλησίας 89,5 στο πλαίσιο της εκπομπής «Από Τέχνη σε Τέχνη», που μεταδίδεται κάθε Κυριακή 20:00-21:00, επιχειρεί να διαλεχθεί και να παρουσιάσει τα διάφορα είδη τέχνης μέσα από προσωπικές μαρτυρίες σημαντικών ανθρώπων που τα υπηρετούν. 

Αυτή την Κυριακή 21 Ιουνίου 2015 θα μεταδώσει σε επανάληψη, εκπομπή με καλεσμένο τον ποιητή Γιώργο Χρονά. Η εκπομπή έχει θέμα: «Θέατρο, λογοτεχνία και τέχνες» και την επιμελείται και την παρουσιάζει ο ιερέας και σκηνοθέτης π. Πέτρος Μινώπετρος. 

Διαβάζοντας το παραπάνω δελτίο τύπου του Ρ/Σ της Εκκλησίας της Ελλάδος, σκέφτηκα ότι ο Χρονάς, ως ποιητής μοναχός που είναι, έχει γράψει τον Κοινό Βίο! 

Την απάντηση στο γιατί έγραψε αυτά τα ποιήματα, μου την έδωσε – άθελά του – ο Χρήστος Γιανναράς: 

Σε άλλες εποχές ο πολιτισμός (ο κοινός τρόπος του βίου) είχε άξονα την εναργή συνείδηση της θνητότητας, τη «μνήμη θανάτου». Γιατί; Eπειδή γεννάει πλούτο ζωής η ανάληψη της ευθύνης του χρόνου, ευθύνης για την ψηλάφηση «νοήματος» (αιτίας και σκοπού) της ύπαρξης και του θανάτου. Σήμερα ο κοινός τρόπος ή πολιτισμός είναι μια πανικόβλητη (και αφελέστατη) προτροπάδην φυγή από το πρόβλημα». 

Ο Χρονάς αλληλοτρώγεται με τον χρόνο – χρόνια τώρα – και κατάλαβε ότι μόνο «ο κοινός τρόπος του βίου», μπορεί να τον κρατάει ποιητή και οδίτη αμετανόητο της Οδού Παν[τ]ός. 

Ο Μάνος Χατζιδάκις, κοινοβιάρχης κι αυτός, έβαλε μπρος να μελοποιήσει τον Κοινό Βίο του Χρονά (έργο 33, 1977). 

Είπε πρόσφατα ο Χρονάς γι’ αυτή τη συνάντηση: 

"Με τον Μάνο Χατζιδάκι συναντήθηκα και ετοιμάζαμε τον Κοινό Βίο, που το θεωρούσε έργο της ζωής του, δυστυχώς, διασώθηκαν μόνο 4 τραγούδια που ακούγονται στο CD – εξαντλημένο – 2.000 Μ.Χ. και τραγουδά ο ίδιος. Ο Χατζιδάκις ήταν ένα παιδί, που αν θύμωνε, σηκωνόταν η θάλασσα. Αν καθόσουν δίπλα του άκουγες ένα ηφαίστειο έτοιμο να εκραγεί."

Ο ίδιος ο Χατζιδάκις γράφει για το έργο αυτό: 

«Ένα έργο πάνω σε μια ποιητική ιδέα μου, που χρησιμοποιώντας ποιήματα του Γιώργου Χρονά, να σχηματίζεται ένα ειδικό κλίμα διαφορετικού «κοινού βίου», ποιητικά τοποθετημένου με περιγραφές ενός ακριβού κινηματογράφου. Έχουν γραφεί τέσσερα τραγούδια, μα ολόκληρο το έργο μένει ανολοκλήρωτο.» (σημείωμα στο cd). 

Να σημειώσουμε ότι στον ψηφιακό δίσκο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ 2.000 Μ.Χ. ο ίδιος ο Χατζιδάκις ερμηνεύει τα τέσσερα ποιήματα του Χρονά και πρόκειται για την πρώτη ηχογράφηση του έργου. Έχουν τους τίτλους: 

-Περί πάθους 

- Οχτώ 

-Έπρεπε να ‘ρχόσουνα 

- Η εκδρομή 

Το τελευταίο αυτό το τραγούδι παραθέτω εδώ. 

Ενδιαφερθείτε – όπως θα ‘λεγε κι ο Μάνος – να ακούσετε τα υπόλοιπα. 
Και βέβαια τον ίδιο τον Γιώργο Χρονά την Κυριακή στις 8 (πβλ. το ποίημά του «Οχτώ»), στο Ραδιόφωνο της Εκκλησίας (89,5), σε μια εκ βαθέων εξομολόγηση στον π. Πέτρο Μινώπετρο.

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΡΟΝΑΣ ΣΤΟΝ ΣΚΑΙ ΠΑΤΡΑΣ 89,4 ΤΩΡΑ!

Eντός ολίγου, αγαπητοί συνοδίτες, κυριολεκτικά εντός ολίγου, και ώρα 4 το απόγευμα (έως 6) στην εκπομπή του Σκάϊ Πάτρας 89,4 "Πατρινός είσαι και φαίνεσαι", που επιμελείται και παρουσιάζει η Ζέττα Ζάχου, προσκεκλημένος ο ποιητής Γιώργος Χρονάς.

Ο εκδότης του περιοδικού και των εκδόσεων "Οδός Πανός", ο ποιητής που βοά πως "πάντοτε είναι καιρός για ποιητές", κόντρα στην αναισθησία των καιρών, μιλάει για πολλά και διάφορα στην Ζέττα Ζάχου, επιλέγει μουσικές και - το κυριότερο - αναφέρεται στον Μάνο Χατζιδάκι, με τον οποίο συνδεόταν με βαθιά φιλία, με αφορμή και τα αυριανά γενέθλια του Μάνου (ζυγός μα και σκορπιός!).

Γιώργος Χρονάς, λοιπόν, στον Σκάϊ Πάτρας τώρα!