Για απειθαρχία σε αποφάσεις της Ι.Σ. της Εκκλησίας Ελλάδος παραπέμπονται οι Αιτωλοακαρνανίας & Κυθήρων

Του Αριστείδη Βικέτου

Μείζον ζήτημα ανοίγει στην Εκκλησία Ελλάδος γνωμάτευση της Συνοδικής Επιτροπής επί των Δογματικών και Νομοκανονικών ζητημάτων, η οποία διαπιστώνει απειθαρχία προς τις αποφάσεις της Ιεράς Συνόδου των Μητροπολιτών Μητροπολιτών Κυθήρων κ. Σεραφείμ και Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Κοσμά, ιδιαίτερα αναφορικά με τα υγειονομικά μέτρα, που είχαν αποφασιστεί κατά την περίοδο του Πάσχα για αναχαίτιση της πανδημίας του κορονοϊού. 

Η Επιτροπή, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του ageliaforos.com προχώρησε στον σχηματισμό φακέλων κατά των δύο Αρχιερέων και εισηγείται, μεταξύ άλλων, την παραπομπή τους για:

*Καταφρόνηση της προϊσταμένης εκκλησιαστικής Αρχής, 

*Απειθαρχία 

*Θεολογική πλάνη 

*Ηθική αυτουργία για απειθαρχία των πιστών σε σχέση προς τις υποδείξεις της Πολιτείας και της Εκκλησίας σε θέματα υγείας.

Παραθέτουμε εδώ μέρος του εγγράφου της Συνοδικής Επιτροπής επί των Δογματικών και Νομοκανονικών ζητημάτων. 

Τα Τακτικά μέλη της Επιτροπής είναι : 

-Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου κ. Δαμασκηνός 

-Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος 

-Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Άρτης κ. Καλλίνικος 

-Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κηφισίας, Αμαρουσίου και Ωρωπού κ. Κύριλλος 

-Ο Ελλογιμώτατος κ. Βλάσιος Φειδάς, Καθηγητής Ε.Κ.Π.Α. 

-Ο Ελλογιμώτατος κ. Γεώργιος Ανδρουτσόπουλος, Καθηγητής Ε.Κ.Π.Α. 

Για το ιστορικό της υπόθεσης αναφέρουμε ότι στις 11 και 12 Μαΐου 2021 συνεδρίασε η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας Ελλάδος και συζήτησε μεταξύ άλλων και την συμπεριφορά δύο Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτών, του Μητροπολίτη Κυθήρων και του Μητροπολίτη Αιτωλίας και Ακαρνανίας σε σχέση με τον εορτασμό της περιόδου του Πάσχα. Στο Δελτίο Τύπου, που εκδόθηκε, σημειωνόταν ότι “η Διαρκής Ιερά Σύνοδος εξέθεσε τις σχετικές αποφάσεις της ως εξής: 

Α. Προέβη σε μία εκτενή θεώρηση των κατά την παρελθούσα Πασχάλιο περίοδο συμπεριφορών και πειθαρχίας των παντός βαθμού Κληρικών προς τις Αποφάσεις Αυτής της Συνεδρίας της 20ής Απριλίου 2021, ως προς την λειτουργία των Ιερών Ναών και εξέφρασε την πικρία και αποδοκιμασία Της για τις περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες παρατηρήθηκαν εκ προθέσεως διαφοροποιήσεις από τις ομόφωνες Συνοδικές Αποφάσεις. 

Β. Γι’ αυτό και μετά πολλής θλίψεως απεφάσισε να ζητήσει από την Συνοδική Επιτροπή επί των Δογματικών και Νομοκανονικών Ζητημάτων τον σχηματισμό φακέλλων και την υποβολή εισηγήσεων περί των επομένων ενεργειών Αυτής σχετικώς προς τις επιστολές και λοιπές ενέργειες των Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτών Κυθήρων κ. Σεραφείμ και Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Κοσμά, με τις οποίες οι εν λόγω Αρχιερείς εξεδήλωσαν απειθαρχία και έλλειψη σεβασμού προς την ομόφωνη απόφαση του συλλογικού οργάνου διοικήσεως της Εκκλησίας της Ελλάδος, ως προς την έκτακτη διαδικασία τελέσεως των Ιερών Ακολουθιών εξαιτίας των υγειονομικών περιορισμών. 

Γ. Μετά λύπης ο Μακαριώτατος Πρόεδρος της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου διεπίστωσε, και συναπεδέχθησαν οι Σεβασμιώτατοι Συνοδικοί Αρχιερείς, ότι ιδίως ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κυθήρων κ. Σεραφείμ, και μέσω νεωτέρου κειμένου του προς την Διαρκή Ιερά Σύνοδο, καταφέρεται εναντίον των Αποφάσεων Αυτής, επιμένει να μην αντιλαμβάνεται την κρισιμότητα των δυσκόλων και εκτάκτων αποφάσεων της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου για την δημόσια υγεία και την προστασία της ανθρώπινης ζωής, αυτοαπομονώνεται και θέτει εαυτόν μακράν της συλλογικής προσπάθειας της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία στο σύνολό Της πασχίζει και εργάζεται τόσο για την την ακώλυτη επιτέλεση της Θείας Λατρείας, όσο και για την τήρηση των υγειονομικών μέτρων”. 

Με βάση τις ημερομηνίες προκύπτει ότι στην συγκεκριμένη συνεδρίαση η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας Ελλάδος εξουσιοδότησε τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο να στείλει προς τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου την γνωστή επιστολή για τον Μητροπολίτη Μόρφου, Νεόφυτο, η οποία αναγνώστηκε στην Ι.Σ της Εκκλησίας Κύπρου, κατά την συνεδρίαση της, στις 8 παρελθόντος Ιουνίου.

ΜΙΚΡΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΔΗΜΗΤΡΗ Δ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΠΟΥΛΟ

Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου ο Δημήτρης Δ. Τριανταφυλλόπουλος 

Του Αριστείδη Χ. Βικέτου 

Το Πανεπιστήμιο Κύπρου, επί πρυτανείας Τάσου Χριστοφίδη, μετά από πολλά χρόνια, απένειμε τον τίτλο του Ομότιμου Καθηγητή στον διακεκριμένο και σεμνό επιστήμονα, Δημήτριο Δ. Τριανταφυλλόπουλο, ο οποίος διετέλεσε από το 1993 έως το 2008 αναπληρωτής και τακτικός καθηγητής στη Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη στο νεοϊδρυθέν τότε Πανεπιστήμιο και εξελέγη Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής (2002). 

Ο Δ.Δ. Τριανταφυλλόπουλος έλαβε την πιο κάτω τιμητική επιστολή από τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Κύπρου. 

Ο Δημήτριος Δ. Τριανταφυλλόπουλος γεννήθηκε το 1941 στη Χαλκίδα, όπου και τελείωσε τα εγκύκλια μαθήματα, γιος φιλολόγου και αδερφός του Νίκου, του γνωστού μελετητή και εκδότη του Παπαδιαμάντη. Στο Πανεπιστήμιο Αθηνών χρωστάει τα πτυχία Φιλολογίας και Ιστορίας-Αρχαιολογίας, και μετά τη θητεία του στο Πολεμικό Ναυτικό τον εκεί διορισμό του ως βοηθού της έδρας Βυζαντινής Αρχαιολογίας στον αείμνηστο Καθηγητή Δημήτριο Πάλλα (16/2/1967-1973). Στη συνέχεια εξελέγη πρώτος στην Αρχαιολογική Υπηρεσία, υπηρέτησε επί 20 έτη ως Επιμελητής και Έφορος Αρχαιοτήτων στην Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων στα Ιωάννινα με ευθύνη για όλη τη Βορειοδυτική Ελλάδα, Κέρκυρα και Λευκάδα, κατόπιν στην Εφορεία Κυκλάδων και τέλος στη Διεύθυνση Αρχείου Μνημείων της Κεντρικής Υπηρεσίας. Μετεκπαιδεύτηκε επί τετραετία στη Βιέννη - με υποτροφία του Ιδρύματος Herder κατόπιν προτάσεως του αείμνηστου Καθηγητή και Ακαδημαϊκού Αναστασίου Ορλάνδου - και στο Μόναχο στην Ιστορία Τέχνης, Βυζαντινολογία και Κλασική Αρχαιολογία και είναι διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Μονάχου. Από το 1993 έως το 2008 εξελέγη παμψηφεί και εδίδαξε ως αναπληρωτής και τακτικός καθηγητής τη Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη στο νεοϊδρυθέν Πανεπιστήμιο Κύπρου, εξελέγη δε Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής (2002), παραιτηθείς σύντομα λόγω διαφωνίας του για την καταπάτηση της ακαδημαϊκής δεοντολογίας. Είναι μέλος πολλών ελληνικών, κυπριακών και ξένων επιστημονικών εταιρειών και έχει λάβει μέρος με ανακοινώσεις σε πολλά διεθνή και τοπικά συνέδρια. 

Ο καθηγητής Τριανταφυλλόπουλος διακονεί συχνά
στο αναλόγιο του ιστορικού ναού της Παναγίας Φανερωμένης, στην Λευκωσία.

Η εργογραφία του, που αριθμεί 7 βιβλία και κοντά στις 200 μελέτες σε ελληνικά, κυπριακά και ξένα περιοδικά, λεξικά πρακτικά συνεδρίων και χαριστήριους τόμους, περιστρέφεται, πέρα από άλλους τομείς, στην Εύβοια και την ιδιαίτερη πατρίδα του Χαλκίδα, την Ήπειρο, Αιτωλοακαρνανία, Ιόνια Νησιά (η μεταβυζαντινή τους τέχνη και η συνάντηση ή και σύγκρουση με τη δυτική τέχνη αποτέλεσε αντικείμενο της διατριβής του), τέλος την Κύπρο. Επίσης κατέγινε κατεξοχήν με θέματα εικονογραφίας, αλλά και με βιβλιογραφικές συναγωγές. Απασχολήθηκε επίσης με τον Θεοτοκόπουλο, την Επτανησιακή Σχολή του Παναγιώτη Δοξαρά, τους Νεοέλληνες Ναζαρηνούς της Σχολής του Μονάχου, τον Παπαδιαμάντη, τον Κόντογλου, τον Τσαρούχη, τον Πεντζίκη, τη σύγχρονη τέχνη της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τον δάσκαλό του Δημήτριο Πάλλα, τον συμπατριώτη του και ομότεχνο, πολύκλαυστο φίλο Δημήτριο Κωνστάντιο, πρόσφατα με τον Χαλκιδαίο Σκαλκώτα και τον Ευβοέα Τάσο Ζάππα, κ.ά. Μετά τη συνταξιοδότησή του ασχολείται, εκτός άλλων, με το Corpus των τοιχογραφημένων βυζαντινών ναών της Εύβοιας και την ιστορία της μεταβυζαντινής τέχνης της Κύπρου.

Παραθέτουμε, στη συνέχεια, άρθρο, στην αγγλική γλώσσα, του Δ. Δ. Τριανταφυλλόπουλου για την Βασιλική της Καμπανόπετρας (αρχαία Σαλαμίνα), η οποία από το 1974 βρίσκεται στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου. 

 

ΝΤΟΚΥΜΑΝΤΕΡ: ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ

Μια παλαιότερη, αλλά αποκαλυπτική και διαχρονική, ανάρτηση μας

«Στα άδυτα της Αγιάς Σοφιάς» 

ΣΤΟ ΛΟΣ ΑΝΤΖΕΛΕΣ Η ΠΡΩΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΡΟΒΟΛΗ 

ΤΗΝ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΓΡΑΨΕ Ο ΚΥΠΡΙΟΣ ΣΥΝΘΕΤΗΣ Γ. ΚΑΛΛΗΣ 

Του ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΒΙΚΕΤΟΥ  

Στο Los Angeles County Museum of Art - LACMA (Μουσείο Τέχνης της Κομητείας του Λος Άντζελες, το δεύτερο μεγαλύτερο μουσείο στις ΗΠΑ, θα προβληθεί αύριο, 23 Σεπτεμβρίου 2018, σε παγκόσμια πρεμιέρα το ντοκιμαντέρ, με τίτλο: «Στα άδυτα της Αγιάς Σοφιάς». Η έρευνα και σκηνοθεσία ανήκει στον Göksel Gülensoy, που γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Την μουσική έγραψε ο Κύπριος συνθέτης Γιώργος Καλλής και το σενάριο είναι του Kutsi Akilli. 

Tο ντοκιμαντέρ, για το οποίο ο «Φιλελεύθερος» είχε γράψει το 2014, είναι παραγωγή της Kinostanbul. Στο ρεπορτάζ του 2014 ο Göksel Gülensoy (Γκοκσέλ Γκιουλενσόϊ) είχε δηλώσει: «Έμεινα άφωνος, δεν πίστευα στα μάτια μου. Ήταν ως να βρέθηκα στον 5ο με 6ο μ.Χ αιώνα». Το ερέθισμα για να ξεκινήσει το ντοκιμαντέρ ήταν οι συζητήσεις του Göksel Gülensoy με τον αναπληρωτή καθηγητή , δρα İhsan Tunay. «Ανέκαθεν είχα έρωτα για την Αγία Σοφία. Ήξερα ότι θα ήταν μια μακροχρόνια σχέση. Πρώτα έπρεπε να την δω με τα ίδια μου τα μάτια, να την γνωρίσω και το πιο σημαντικό να την ανακαλύψω. Κι αυτό έκανα. Με το πέρασμα του χρόνου, η αγάπη μετατράπηκε σε πάθος που με κυριαρχεί εδώ και χρόνια», δηλώνει ο Göksel. 

Με την ευκαιρία της αυριανής πρεμιέρας του ντοκιμαντέρ ο Göksel Gülensoy (Γκοκσέλ Γκιουλενσόϊ) σε αποκλειστικές δηλώσεις στον «Φ» αναφέρει ότι είναι ο πρώτος σκηνοθέτης, που είχε την ευκαιρία να κινηματογραφήσει το κάτω μέρος μιας δομής (της Αγίας Σοφίας) 1500 χρόνων.

O Göksel Gülensoy και μέλη της ομάδας του μέσα στην Αγιά Σοφιά (ΦΩΤΟ: Kinostanbul)

Ο Τούρκος σκηνοθέτης μας είπε ότι έχει αποκομίσει πολλές εμπειρίες. Οι σημαντικότερες, συνεχίζει, ήταν ότι έμαθα για την ύπαρξη πολλών δωματίων της Ρωμαϊκής – Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στο υπόγειο (κάτω από τον ναό) και τις λειτουργίες του. «Είδα ότι υπήρχε μια άλλη πόλη κάτω από την σημερινή Κωνσταντινούπολη», τόνισε. "Οι θόλοι και οι μιναρέδες της Αγιάς Σοφιάς αποτελούν σύμβολα της Κωνσταντινούπολης που σου κόβουν την ανάσα», λέει ο σκηνοθέτης. «Αποκαλύψαμε ένα κόσμο τόσο εντυπωσιακό, όσο και αυτός που βρίσκεται στον ναό. Για τον λόγο αυτό είμαστε αφάνταστα ενθουσιασμένοι και συγκινημένοι», επισημαίνει ο Gülensoy. 

Το κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ, αναφέρει, είναι 90 λεπτά. Το μήκος της τηλεοπτικής σειράς είναι 6x52 λεπτά. Μόνο 52 λεπτά από αυτό θα προβληθεί στην αποψινή πρεμιέρα στο LACMA. 

Υπήρξε, αναφέρει, μια προσφορά από το LACMA για την παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας. «Σκέφτηκα ότι θα ήταν σωστή η απόφαση για ένα τέτοιο ντοκιμαντέρ να προβληθεί σε ένα από τα σημαντικά μουσεία των ΗΠΑ και δέχτηκα. Το πρόγραμμά μας για την Τουρκία δεν είναι ακόμα βέβαιο», δηλώνει ο Τούρκος σκηνοθέτης. 

Ο Göksel Gülensoy αποκαλύπτει ότι θέλει να συνεχίσει το ερευνητικό πρόγραμμά του, «γιατί στην περιοχή του Σουλτάναχμετ, όπου βρίσκεται η Αγιά Σοφιά, υπάρχουν πολλά ανεξερεύνητα μέρη». Προσθέτει ότι αναζητεί συμπαραγωγό για να μπορέσει να υλοποιήσω τους στόχους του. 

Τέλος, δηλώνει στον «Φ» ότι, αν υπάρξει ενδιαφέρον, θα προβάλει στην Κύπρο το ντοκιμαντέρ, που θα παρουσιαστεί απόψε στο LACMA. 

Ο συνθέτης Γιώργος Καλλής απάντησε στις ερωτήσεις του «Φ»: 

- Πως έγινε η γνωριμία με τον Göksel Gülensoy; 

- Η γνωριμία μας ήταν αρχικά διαδικτυακή... Ο Göksel παρακολουθούσε τη δουλειά μου από καιρό και έτσι πριν από μερικούς μήνες μου έστειλε ένα ηλεκτρονικό μήνυμα και περιέγραφε την ταινία. Με ρώτησε, εάν θα με ενδιέφερε να την επενδύσω μουσικά. Βρεθήκαμε στην Λευκωσία για πρόγευμα το καλοκαίρι και συμφωνήσαμε να προχωρήσουμε με την συνεργασία μας. 

- Γιατί αποφάσισες να γράψεις την μουσική στο συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ και τι σημαίνει για την μέχρι σήμερα δουλειά σου; 

-Το θέμα με ενδιέφερε, γιατί πρώτον πρόκειται για ένα Βυζαντινό Ναό ασύγκριτης αρχιτεκτονικής και ιστορικής αξίας. Εξ άλλου μετά από τη γνωριμία μου με τον Göksel διαπίστωσα ότι πρόκειται για ένα πολύ εργατικό σκηνοθέτη, αλλά και εξαιρετικό άνθρωπο. Μου περιέγραψε το ντοκιμαντέρ με περηφάνια κι ένα μεγάλο χαμόγελο και με κέρδισε αμέσως η αυθεντικότητα του. 

- Μπορείς να μας πεις δυο λόγια για τα βασικά χαρακτηριστικά της μουσικής του ντοκιμαντέρ; 

- Το θέμα του ντοκιμαντέρ μου δίνει τη δυνατότητα να συνδυάσω τις βυζαντινές ρίζες μας με συμφωνική κινηματογραφική μουσική, που πιστεύω θα δημιουργήσει ένα πολύ ενδιαφέρον μουσικό ακρόαμα. Εξάλλου, η γενική ιδέα της μουσικής υπόκρουσης είναι να μας πάρει πίσω στον χρόνο. 

- Ποιά η γνώμη σου για το ντοκιμαντέρ; 

- Δεν έχει ξαναγίνει τέτοιου είδους μελέτη για την Αγία Σοφία, πριν από αυτή τη πρωτοβουλία του Göksel. Για μένα είναι ένα θέμα ιδιαίτερα ενδιαφέρον, επηρεασμένος βεβαίως πάντοτε και από την ιστορία μας. Καταδυόμενος στα υπόγεια της Αγιάς Σοφιάς ο Göksel βρήκε και κατάλοιπα του παρελθόντος μέχρι και το 1200 μ.χ. Είναι σίγουρα μία αξιόλογη προσπάθεια επιστημονικής και όχι μόνον έρευνας, που αξίζει να την δει ο καθένας από εμάς. 

Το ντοκιμαντέρ "Στα άδυτα της Αγιάς Σοφιάς» είναι βασισμένο σε πολύχρονες εξερευνήσεις των υπόγειων στοών και υδροφόρων διόδων του εμβληματικού ναού. Πριν την προβολή του ντοκιμαντέρ θα μιλήσει η αρχαιολόγος, δρ. Χαλούκ Τσιετίνκαγια (Haluk Cetinkaya) . Ο διάσημος συγγραφέας Dan Brown έχει χαρακτηρίσει «υπέροχο» το ντοκιμαντέρ. Για την παραγωγή του, της οποίας εκτελεστικός διευθυντής είναι ο Σενά Ντεκτάς (Sena Denktas), δούλεψαν περίπου 45 άτομα διαφόρων ειδικοτήτων. 

Ο Τούρκος ντοκιμαντερίστας δηλώνει κατηγορηματικά ότι η επικοινωνία των στοών της Αγίας Σοφίας με τον Βόσπορο και τα Πριγκηπόννησα είναι ένας θρύλος.

Ο Göksel Gülensoy στα άδυτα της Αγιάς Σοφιάς

Τα υποβρύχια γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στο βυθό των τριών μεγάλων ιστορικών δεξαμενών της Αγίας Σοφίας από τέσσερις επαγγελματίες δύτες, με εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας. Τα γυρίσματα στις σήραγγες και τις πλωτές διόδους κάτω από την Αγιά Σοφιά έγιναν από ειδικούς του Διεθνούς Σπηλαιολογικού Κέντρου Boğaziçi. Το γεγονός ότι δεν βρέθηκε ένα έγγραφο ή ντοκουμέντο σχετικά με τον υπόγειο χώρο της Αγιάς Σοφιάς είχε ως αποτέλεσμα οι εργασίες να πάρουν περισσότερο χρόνο. Τώρα, με βάση τα γυρίσματα , η περιοχή έχει χαρτογραφηθεί. Οι δεξαμενές της Αγιάς Σοφιάς, οι οποίες έχουν βυθιστεί, εξετάστηκαν και μετρήθηκαν για πρώτη φορά. 

Όλα όσα καταγράφηκαν από την κάμερα εξετάστηκαν από επιστημονική επιτροπή και αποφασίστηκε ότι χρειάζονται και άλλες έρευνες για τον υπόγειο χώρο της Αγιάς Σοφιάς. 

Με τη βοήθεια των καθηγητών της Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ihsan Tunay και HaluK Cetinkaya, αλλά και των υπευθύνων του Μουσείου της Αγίας Σοφίας εντοπίστηκαν δύο πιθανές είσοδοι για τις σήραγγες του ναού . Η πρώτη είσοδος βρέθηκε στο τμήμα του πρόναου και λίγα μέτρα πιο μακριά εντοπίστηκε η δεύτερη. Στα υπόγεια της Αγιάς Σοφιάς υπάρχουν πολλοί κίονες, εξαιρετικού κάλλους, παρεκκλήσια με σπαράγματα νωπογραφιών και δωμάτια. 

Ο Göksel Gülensoy και η ομάδα του βρήκαν ένα τάφο, αλλά δεν είχαν αντιληφθεί τι είχαν ανακαλύψει. Αυτό το διαπίστωσε η αρχαιολόγος HaluK Cetinkaya, όταν είδε τις εικόνες. Ήταν ο τάφος του Αγίου Αντιγόνου! Τελευταία αναφορά στον τάφο του Αγίου είχε γίνει τον 13ο αιώνα από έναν Ρώσο περιηγητή. Επίσης, βρέθηκε ακόμη ένας τάφος, που εικάζεται πως ανήκει σε Πατριάρχη. Σύμφωνα με τον Göksel ο σεναριογράφος του Kutsi Akilli ελπίζει ότι μπορεί να βρεθεί δωμάτιο της Αγιάς Σοφιάς Σοφίας, από όπου διέφυγε ο ιερέας στη Λειτουργία της 29ης Μαΐου 1453, όταν ο Μωάμεθ ο Πορθητής εισέβαλε στον ναό, αλλά και το δισκοπότηρο που χάθηκε κατά την Άλωση της Πόλης και η παράδοση το θέλει να βρίσκεται κάπου στα βάθη του ναού. Στα ευρήματα συγκαταλέγεται και ένα στρατιωτικό παγούρι με ημερομηνία 1917.

Ψηφιδωτή τοιχογραφία στην Αγιά Σοφιά (ΦΩΤΟ: Α. Βικέτος)

Η Αγιά Σοφιά, την οποία επισκέπτονται κάθε χρόνο κατά μέσο όρο τρία εκ. τουρίστες, ήταν ο καθεδρικός ναός της Κωνσταντινούπολης, στο κέντρο της κωνσταντίνειας πόλης, στον Πρώτο λόφο της Κωνσταντινούπολης. Ο ναός, που σώζεται σήμερα και αποτελεί μουσείο, οικοδομήθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Α΄ κατά το πρώτο μισό του 6ου αιώνα μ.Χ. Το έργο ανέλαβαν ο Ανθέμιος από τις Τράλλεις και ο Ισίδωρος από τη Μίλητο. Η κατασκευή προχώρησε γρήγορα και ο ναός, μια κολοσσιαία τρουλαία βασιλική με μια αψίδα στα ανατολικά και συνολικό μήκος περί τα 135 μ., εγκαινιάστηκε στις 27 Δεκεμβρίου 537. Ο τρούλος της Αγίας Σοφίας είναι ελαφρώς μικρότερος από εκείνον του Πάνθεου στη Ρώμη. Η διάμετρός του φτάνει τα 31,87 μ. και βρίσκεται σε ύψος 55,6 μ. από το επίπεδο του δαπέδου. 

Όσον αφορά το εσωτερικό του ναού οι επιφάνειες των τοίχων καλύπτονταν με πολύχρωμη ορθομαρμάρωση (όπως παραμένουν και σήμερα) και αρχικά είχαν διακοσμηθεί με πολυάριθμους ψηφιδωτούς σταυρούς και διακοσμητικά σχέδια σε χρυσό βάθος. Ο άμβωνας από μάρμαρο και ελεφαντοστό είχε δύο κλίμακες. 

Τα παλιότερα σωζόμενα ψηφιδωτά με εικόνες του Χριστού της Παναγίας, του Ιωάννη του Προδρόμου, των Αρχαγγέλων, αυτοκρατόρων κλπ. χρονολογούνται το 843 μ.Χ. στην περίοδο μετά την Εικονομαχία. Ο τρούλος του ναού πιθανώς διακοσμήθηκε επίσης τον 9ο αιώνα με μια μεγάλη παράσταση του Παντοκράτορα, ο οποίος καταστράφηκε εντελώς, αλλά στις αρχές της Οθωμανικής περιόδου, ήταν ακόμη ορατός.
ΠΗΓΗ: Εφημερίδα Κύπρου «Ο Φιλελεύθερος», 22.9.2018 

Υπόγεια σήραγγα 

ΤΟ ΜΕΤΑΛΛΙΟ ΕΞΑΙΡΕΤΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΟΝ ΓΕΩΡΓΙΟ ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ

Του Αριστείδη Βικέτου 

Με την Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας συνδέθηκε η απονομή από τον πρόεδρο Αναστασιάδη του Μεταλλίου Εξαίρετης Προσφοράς της Κυπριακής Δημοκρατίας στον καθηγητή Γλωσσολογίας, Γεώργιο Μπαμπινιώτη, ο οποίος τόνισε ότι το αποδέχεται ως “την μεγαλύτερη εξωακαδημαϊκή τιμή”. 

Η τελετή της απονομής του Μεταλλίου έγινε στο προεδρικό μέγαρο. 

Παραλαμβάνοντας το Μετάλλιο Εξαίρετης Προσφοράς της Κυπριακής Δημοκρατίας ο καθηγητής Μπαμπινιώτης τόνισε ότι μεταξύ του ιδίου και της Κύπρου “υπάρχει ένας στενός δεσμός, που είναι εθνικός, που είναι επιστημονικός, που είναι βιωματικός, συναισθηματικός”. 

Ο Γ. Μπαμπινιώτης σημείωσε ότι ως δάσκαλος είναι περήφανος, γιατί εκατοντάδες Κυπρίων φοιτητών και φοιτητριών μυήθηκαν από την διδασκαλία του στην ελληνική γλώσσα και αποτελούν στελέχη σήμερα της εκπαίδευσης στην Κύπρο. 

«Η μεγαλύτερη χαρά μου, είτε όταν ευρισκόμενος στην Κύπρο, είτε στην Ελλάδα, είτε στο εξωτερικό, συναντώ Κύπριους φοιτητές μου, οι οποίοι θυμούνται, αναγνωρίζουν και μου θυμίζουν την φοίτησή τους στο Πανεπιστήμιο Αθηνών», ανέφερε και πρόσθεσε: «είμαι περήφανος γι΄ αυτό και είναι ένας στενός και ουσιαστικός δεσμός μου με την Κύπρο».

Επίσης, ο καθηγητής Μπαμπινιώτης ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι ως Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής, πριν από τριάντα χρόνια, το Πανεπιστήμιο άρχισε να φέρνει φοιτητές και μέλη του διδακτικού προσωπικού στην Κύπρο κάθε χρόνο. Μέχρι σήμερα, έχουν επισκεφθεί σε ένα προσκύνημα, κατά την έκφρασή του, την Κύπρο 4.500 φοιτητές του Πανεπιστημίου Αθηνών και 500 περίπου μέλη του Πανεπιστημίου. “Γιατί θέλαμε οι άνθρωποι της ελληνικής εκπαίδευσης να γνωρίζουν το Κυπριακό θέμα, τι είναι η Κύπρος, τι σημαίνει Κύπρος, ποιο είναι το πρόβλημα, και η συνέχεια και η σύνδεση με την Ελλάδα” ανέφερε και τόνισε: «Ο δάσκαλος στην ελληνική εκπαίδευση πρέπει να ξέρει αυτό το θέμα». 

Ο πρόεδρος Αναστασιάδης αναφέρθηκε εκτενώς στην ομιλία του στο έργο και τις τιμητικές διακρίσεις, τις οποίες έχει λάβει ο καθηγητής Μπαμπινιώτης κατά τη διάρκεια της πολύχρονης πορείας του. «Αναπτύσσοντας ποικίλη επιστημονική και ερευνητική δράση έχει κατορθώσει να καταστήσει κοινό κτήμα και δεξαμενή γνώσης ένα ογκώδη και σπουδαίο λεξιλογικό θησαυρό, ο οποίος συνοψίζεται μέχρι στιγμής σε εννέα λεξικά που καταλαμβάνουν συνολικά 12.500 σελίδες», είπε. Ως εκ τούτου, σημείωσε ο πρόεδρος Αναστασιάδης, «η σπάνια και ανεκτίμητης αξίας σχετική με τη λεξικογραφία δημιουργία του, καθώς και το υπόλοιπο εκτεταμένο διδακτικό και συγγραφικό του έργο συνέβαλαν τα μέγιστα, αφενός στη διάσωση, τη διατήρηση, την εξέλιξη και τη θωράκιση της ελληνικής γλώσσας από παγιοποιημένα γλωσσικά λάθη και δάνειες απειλές και, αφετέρου, στον εκσυγχρονισμό της επιστήμης της γλωσσολογίας».

Ο πρόεδρος Αναστασιάδης εξήρε “την ειλικρινή και ανιδιοτελή αγάπη” του Γ. Μπαμπινιώη για την Κύπρο και την αγαστή συνεργασία, που ανέπτυξε διαχρονικά με τους πολιτειακούς και εκκλησιαστικούς παράγοντες, αναλαμβάνοντας πληθώρα υποδειγματικών δράσεων και πρωτοβουλιών επ’ ωφελεία της προστασίας της κυπριακής διαλέκτου και της προόδου του κυπριακού εκπαιδευτικού συστήματος. Επίσης, ο πρόεδρος χαρακτήρισε «σημαίνουσας ιστορικής αξίας» την εισήγηση Μπαμπινιώτη για την ίδρυση στη Λευκωσία, Αρχείου Ηλεκτρονικής Καταγραφής του «Θησαυρού της Κυπριακής Ελληνικής Γλώσσας». 

Το αρχείο, το οποίο λειτούργησε με χρηματοδότηση από την Ιερά Μονή Κύκκου και υπό την επίβλεψη για πολλά έτη του καθηγητή, πέραν της ηλεκτρονικής καταγραφής του συνόλου της ελληνικής γραμματείας της Κύπρου από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα, καθώς και του αντίστοιχου γλωσσικού υλικού, αποσκοπεί στη σύνταξη Ιστορικού, Τοπωνυμικού και Ονομαστικού λεξικού της ελληνικής γλώσσας της Κύπρου.  

Στο πλαίσιο αυτό, επεσήμανε ο πρόεδρος Αναστασιάδης, «κατέγραψε και παρουσίασε την Κυπριακή Ελληνική ως ενότητα, η οποία συμπεριλαμβάνει την αρχαία, μεσαιωνική, νέα, λόγια και λαϊκή, αποδεικνύοντας και αναδεικνύοντας την Ελληνική Ιστορία και παράδοση του Κυπριακού Ελληνισμού».

Επίσκεψη στο Παγκύπριο Γυμνάσιο  

Ο καθηγητής Μπαμπινιώτης επισκέφτηκε το Παγκύπριο Γυμνάσιο, όπου μίλησε σε καθηγητές και μαθητές και αντάλλαξε μαζί τους απόψεις, κυρίως για θέματα της ελληνικής γλώσσας και της κυπριακής διαλέκτου. 

Παρών ήταν ο υπουργός Παιδείας, Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας, Πρόδρομος Προδρόμου, ο οποίος απηύθυνε χαιρετισμό.

Φωτογραφίες: Χρήστος Αβραμίδης – Στ. Ιωαννίδης (Προεδρία Κυπριακής Δημοκρατίας)

Οι Τουρκοκύπριοι επέστρεψαν έργα Ελληνοκυπρίων και Ελλήνων ζωγράφων

Επιστράφηκαν και έργα Γιάννη Μόραλη, Γιάννη Τσαρούχη, Νίκου Χατζηκυριάκου - Γκίκα, Φώτη Κόντογλου 

Του Αριστείδη Βικέτου 

Σαράντα έξι χρόνια, μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, οι Τουρκοκύπριοι επέστρεψαν 219 έργα τέχνης Ελληνοκυπρίων και Ελλήνων ζωγράφων, που ήταν από την κατεχόμενη Αμμόχωστο και οπτικο-ακουστικό υλικό από το αρχείο του ΡΙΚ, που παρουσιάζει Τουρκοκύπριους καλλιτέχνες και δημοσιογράφους την περίοδο 1955-1963, εγκαινίασαν ο πρόεδρος Αναστασιάδης και ο Μουσταφά Ακκιντζί. 

Την έκθεση, στην οποία παρουσιάζονται περίπου 60 από τα 219 έργα, εγκαινίασαν στο Λήδρα Πάλας («νεκρή» ζώνη Λευκωσίας) ο πρόεδρος Αναστασιάδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Μουσταφά Ακιντζί). 

Ο πρόεδρος Αναστασιάδης τόνισε ότι η ανταλλαγή των έργων αυτών, συμβάλλει στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων και προβάλλει τις κοινωνικο-πολιτισμικές τους ταυτότητες. Η τέχνη και ο πολιτισμός, πρόσθεσε, μπορούν να συμβάλλουν απτά στις προσπάθειες επίτευξης ειρήνης και συμφιλίωσης και αποτελούν μέσο ανάπτυξης εκατέρωθεν πολιτισμικής αντίληψης και κατανόησης των κοινωνικοπολιτικών ζητημάτων τα οποία θα πρέπει να αντιμετωπιστούν. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή ή εναλλακτική, τόνισε ο πρόεδρος Αναστασιάδης, από το να φέρουμε την ειρήνη στην πατρίδα μας. Και ο μόνος τρόπος, πρόσθεσε, για να πραγματοποιηθεί αυτό, είναι μέσω της αντιμετώπισης των δικαιολογημένων ευαισθησιών και ανησυχιών της κάθε κοινότητας, με την οικοδόμηση αμοιβαίου σεβασμού και ενώνοντας αυτό που αποτελεί τα κοινά συμφέροντα των Κυπρίων και μόνο των Κυπρίων. Μόνο τότε, τόνισε ο πρόεδρος Αναστασιάδης, θα επιτευχθεί διαρκής ειρήνη και θα υπάρχει βιώσιμο και λειτουργικό ομόσπονδο κράτος, που να διασφαλίζει το κοινό μέλλον σε μια ενωμένη Κύπρο, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ελεύθερο από εξαρτήσεις οποιασδήποτε τρίτης χώρας, με πλήρη σεβασμό στις δημοκρατικές αρχές, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις βασικές ελευθερίες όλων των νομίμων πολιτών του. 

Ο Μουσταφά Ακιντζί ανέφερε ότι ο ίδιος θεωρεί πως η έκθεση αυτή αποτελεί «εκδήλωση του σεβασμού Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων για τις πολιτιστικές αξίες της κάθε πλευράς και (αυτό) το βρίσκω υποσχόμενο όσον αφορά το μέλλον». Η προστασία και η διατήρηση των έργων τέχνης, πριν το 1974, Ελληνοκύπριων ζωγράφων κατέστησε δυνατό για μας να τα επιστρέψουμε, κάτι που κατέστησε εφικτή και αυτή την έκθεση, είπε. Κατά τον ίδιο τρόπο, πρόσθεσε ο κ. Ακιντζί, χαιρετίζουμε το γεγονός ότι τα ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά αρχεία για Τουρκοκύπριους που ανήκουν στην περίοδο πριν το 1963, τα οποία έχουν διατηρηθεί και έχουν δοθεί στην κοινότητά μας από το ΡΙΚ, ως μια κίνηση καλής θέλησης και σεβασμού. «Το παρελθόν μας θα μπορούσε να ήταν διαφορετικό, αλλά δεν μπορούμε ν’ αλλάξουμε το παρελθόν», σημείωσε. Ωστόσο, πρόσθεσε, «μπορούμε να αναλάβουμε την ευθύνη για ένα ειρηνικό μέλλον και να δείξουμε την απαραίτητα θέληση γι αυτό.Το να σεβόμαστε και να προστατεύουμε τα πολιτιστικά σύμβολα και έργα τέχνης ο ένας του άλλου αποτελεί μία από τις κύριες ευθύνες μας για ένα ειρηνικό μέλλον», κατέληξε. 

Η Ειδική Αντιπρόσωπος του ΓΓ του ΟΗΕ και επικεφαλής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ Ελίζαμπεθ Σπέχαρ ανέφερε ότι η έκθεση αποτελεί μια «μοναδική ευκαιρία για να ανακαλυφθούν εκ νέου αυτά τα σπάνια πολιτιστικά κοσμήματα και για να τα φροντίσετε μαζί ως ένα νησί». Πιο σημαντικό, πρόσθεσε, αποτελεί το γεγονός ότι μεταδίδει «ένα ισχυρό μήνυμα για την ανεκτίμητη αξία της ειρήνης». Η κ. Σπέχαρ εξέφρασε επίσης την ετοιμότητα του ΟΗΕ «να συνεχίσει να υποστηρίζει τις πλευρές στην εφαρμογή αξιόλογων πρωτοβουλιών που μπορούν να προωθήσουν περαιτέρω διάλογο, επαφές και συνεργασία μεταξύ των δύο κοινοτήτων, οικοδομώντας έτσι τα απαραίτητα θεμέλια για να επιτευχθεί και να διατηρηθεί μια συνολική διευθέτηση». 

Στα εγκαίνια της έκθεσης στο Λήδρα Πάλας παρευρέθηκαν η Ειδική Αντιπρόσωπος του Γεν. Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο, Ελίζαμπεθ Σπέχαρ, διπλωμάτες, καλλιτέχνες και συγγενείς των καλλιτεχνών που δεν είναι στη ζωή. 

Η έκθεση φέρνει στο φως εμβληματικά έργα σημαντικών Ελληνοκυπρίων καλλιτεχνών από το 1940 ως το 1970, όπως των Γεώργιου Πολ. Γεωργίου, Γιώργου Σκοτεινού, Στέλιου Βότση, Χριστόφορου Σάββα, Ανδρέα Χαραλαμπίδη, Μιχαήλ Κκάσιαλου, Ιωάννη Κισσονέργη, Νίκου Νικολαΐδη, Ρέας Μπέιλι, Αδαμάντιου Διαμαντή, Τηλέμαχου Κάνθου. Επίσης παρουσιάζονται έργα σημαντικών Ελλαδιτών καλλιτεχνών όπως των Γιάννη Μόραλη, Γιάννη Τσαρούχη, Νίκου Χατζηκυριάκου Γκίκα, Φώτη Κόντογλου κ.ά. 

Τα 140 από τα 219 προέρχονται από τη Δημοτική Πινακοθήκη της Αμμοχώστου. Από το σύνολο των έργων μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας είναι τα 44 έργα του Γ. Πολ. Γεωργίου που υπήρχαν στο εργαστήρι του στην οδό Ερμού 136 της Αμμοχώστου, ανάμεσά τους και το έργο «1963. Η συμβολική διαίρεση της Κύπρου». Στον πίνακα εικονίζονται τα 13 σημεία του δοτού συντάγματος και γράφει επίσης «Κάτω η Ζυρίχη». 

Ιδιαίτερης καλλιτεχνικής αξίας είναι και 25 έργα του Στέλιου Βότση, τα οποία είχαν σταλεί στο Λονδίνο για μια έκθεση, επιστράφηκαν στην Κύπρο λίγο πριν από την εισβολή και παρέμειναν σε κάποια αποθήκη στο λιμάνι της Αμμοχώστου. 

Ιδιαίτερα συγκινημένοι ήταν οι καλλιτέχνες που παρευρέθηκαν στα εγκαίνια της έκθεσης, έργα των οποίων περιλαμβάνονται σ’ αυτήν, αλλά και οι συγγενείς των δημιουργών που δεν είναι πια στη ζωή. Ανάμεσά τους ο Μάρκος Διαμαντής, εγγονός του Αδαμάντιου Διαμαντή, ο οποίος ζει στην Αυστραλία και αυτές τις μέρες έτυχε να είναι στην Κύπρο. 

«Τα έργα των Ελληνοκυπρίων διασώθηκαν χάρη στην ευαισθησία των Τουρκοκυπρίων που τα συγκέντρωσαν και τα φύλαξαν από το 1974», ανέφερε η Αντρούλλα Βασιλείου, συμπρόεδρος της Δικοινοτικής Επιτροπής για τον Πολιτισμό, που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην επιστροφή των έργων. Όπως τονίζει, «η παράδοση των έργων, στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους, αλλά και η ανταλλαγή με το αρχειακό υλικό του ΡΙΚ, είναι μια πράξη που θα βοηθήσει στη φιλία και την αδερφοσύνη μεταξύ των δύο κοινοτήτων». Ο Γιάννης Τουμαζής, που είχε την ευθύνη για την έρευνα, τη συντήρηση και την ταυτοποίηση των έργων, χαρακτήρισε αριστουργήματα τα έργα και τόνισε πως αλλάζουν τον τρόπο που βλέπουμε την κυπριακή τέχνη των δεκαετιών του ’50, ’60 και ’70. 

Τα έργα θα παραδοθούν στις Πολιτιστικές Υπηρεσίες και θα εκτεθούν στην Κρατική Πινακοθήκη Σύγχρονης Τέχνης για το ευρύ κοινό. Ειδική Επιτροπή που συστάθηκε από τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες θα αναλάβει την παράδοση των έργων στους νόμιμους δικαιούχους, σε συνεργασία με το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα. Από το σύνολο των 219 έργων ταυτοποιήθηκε το 95%. 

ΦΩΤΟ: Στ. Ιωαννίδης (ΓΤΠ)

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΜΑΡΑΓΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΡΠΑΣΙΑ

Του Αριστείδη Βικέτου

Το 2019 μας αποχαιρετά με ένα θαυμάσιο βιβλίο της αρχαιολόγου-ιστορικού, Άννας Μαραγκού, με εκπληκτικές φωτογραφίες του Πέτρου Φιάκκα. Τίτλος του: “Περπατώντας στην άκρη της γης μας” (Εκδόσεις Το Ροδακιό, Αθήνα). 

Στο προοίμιο η συγγραφέας γράφει: “Κάποτε είχε ερωτηθεί η Jacqueline de Romilly, η μεγάλη Γαλλίδα ιστορικός και λάτρις του ελληνικού πολιτισμού, για ποιο λόγο έγραψε βιβλίο με τίτλο ¨Γιατί η Ελλάδα¨; Απάντησε αποστομώνοντας τους πάντες με το απλό: ¨γιατί την αγαπώ, και γιατί είναι μοναδική¨. Με αυτήν τη φράση στο μυαλό αποτολμήσαμε ο Βαρωσιώτης Πέτρος Φιάκκας κι εγώ μια περιδιάβαση στην “ήπειρο” Καρπασία.

Ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια. 

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΜΑΡΑΓΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΡΠΑΣΙΑ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ "ΡΩΣΙΚΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ" ΣΤΑ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Η πλειοψηφία της κοινής γνώμης πληροφορήθηκε για την «Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία Βορείου Κύπρου» από το ρεπορτάζ του Αριστείδη Βικέτου στην εφημερίδα της Κύπρου “Ο Φιλελεύθερος” (φ. 19-8-2019). 

Όπως ήταν φυσικό το δημοσίευμα προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση σε Ελλάδα και Κύπρο και η είδηση αναδημοσιεύτηκε δαψιλώς στα ΜΜΕ. 

Έσπευσε η εκπρόσωπος της πρεσβείας της Ρωσικής Ομοσπονδίας στη Λευκωσία να κοινοποιήσει παλαιότερο έγγραφο της Ρωσικής Εκκλησίας (4-2-2019) όπου δηλώνεται ότι "ο κ. Αλεξέι Ιβανόφ, ο οποίος αυτοαποκαλείται κληρικός της «Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στο Εξωτερικό» και επικεφαλής της ενορίας αυτής στην Κερύνεια, δεν είναι και ποτέ δεν ήταν κληρικός της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και δεν χειροτονήθηκε κανονικά, και δεν έχει καμία επαφή με την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία". 

Κι ακόμα η εκπρόσωπος δήλωσε κατηγορηματικά πως “η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία πάντα συμπεριφέρεται με σεβασμό στο αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Κύπρου και καθοδηγείται από την αρχή της απόλυτης δικαιοδοσίας της Εκκλησίας της Κύπρου στο έδαφος της χώρας, που επεκτείνεται σε όλο το νησί”. 

Την ώρα, όμως, που η Ρωσική Εκκλησία εξαπολύει εγκύκλιο, πάση τη κτίσει, για να δηλώσει την παύση της μνημόνευσης του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου και την διακοπή κοινωνίας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο (εξαιτίας του Ουκρανικού Αυτοκεφάλου), δεν αισθάνεται την ανάγκη να πληροφορήσει την ανά την οικουμένη Ορθοδοξία για τους σχισματικούς, εκ των κόλπων της, που δρουν στα Κατεχόμενα της Κύπρου;

Η Ρωσική Εκκλησία ούτε αποκάλυψε το γεγονός, ως όφειλε, ούτε το καταδίκασε μέχρι τώρα ρητά και κατηγορηματικά, όπως επίσης θα ‘πρεπε. Το θέμα δεν είναι απλό και δεν μπορεί να τελειώσει με μια δήλωση του στυλ «είναι σχισματικοί, δεν ανήκουν σε μας». 

Σε μια τόσο ευαίσθητη περιοχή, όπως τα Κατεχόμενα της Κύπρου, όπου το ψευδοκράτος έχει τον απόλυτο έλεγχο των πάντων, εμφανίζονται κάποια στιγμή κάποιοι «ρώσοι σχισματικοί» και αρχίζουν την όποια εκκλησιαστική δράση τους ανενόχλητοι; 

Την ώρα που για να γίνει μία Θεία Λειτουργία ή άλλη λατρευτική εκδήλωση στα Κατεχόμενα από τους Ελληνοκύπριους, πρέπει να δοθεί – αν δοθεί – άδεια από τις αρχές του ψευδοκράτους, κάποιοι Ρώσοι «σχισματικοί» δρουν απολύτως ελεύθερα και διατηρούν και ιστοσελίδα! 

Η Ρωσική Εκκλησία οφείλει όχι μόνο να καταδικάσει την σχισματική σέκτα που δρα στα Κατεχόμενα της Κύπρου, αλλά και να προβεί σε όλες εκείνες τις διπλωματικές ενέργειες για την απομάκρυνση των εν λόγω από την μεγαλόνησο. 

Όσο αυτό δεν γίνεται, η σκιά πέφτει βαριά τόσο στην Ρωσική Εκκλησία όσο και στην Ρωσική πολιτική. 

Τέλος, η Εκκλησία της Κύπρου θα πρέπει να ζητήσει ξεκάθαρες εξηγήσεις από τη Μόσχα γι’ αυτή την ιστορία, ώστε να δοθεί τέλος σ’ αυτήν την …απίθανη – και καθόλου αθώα - εισπήδηση.

Αλλά ας δούμε κάποιες σημαντικές λεπτομέρειες του θέματος. 

Για το θέμα η Πρεσβεία της Ρωσίας στην Λευκωσία κοινοποίησε, όπως είπαμε, επιστολή του Τμήματος Εκκλησιαστικών Εξωτερικών Σχέσεων (ΤΕΕΣ) του Πατριαρχείου Μόσχας, με ημερομηνία 4.2.2019 και παραλήπτη τον κληρικό Pavel Povalyaev της ενορίας Αγίου Νικολάου Λεμεσού. 

Η επιστολή έχει τον τίτλο «Βεβαίωση» και σε αυτή αναφέρεται ότι το ΤΕΕΣ βεβαιώνει ότι "ο Αλεξέι Ιβανόφ, δεν είναι, ούτε υπήρξε ποτέ κληρικός της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ρωσίας, δεν έχει κανονική χειροτονία και δεν είναι σε κοινωνία με την Ορθόδοξη Εκκλησία". 

Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι η επιστολή αυτή δεν απευθύνεται επισήμως, όπως θα έπρεπε, στην Εκκλησία της Κύπρου, αλλά σε έναν ρώσο ιερέα, ο οποίος εξυπηρετεί τις λειτουργικές ανάγκες των ρωσόφωνων της Λεμεσού. Γιατί άραγε συνέβη αυτό; Μόνο οι Ρώσοι θα μπορούσαν να μας απαντήσουν υπεύθυνα. 

Την επιστολή – Βεβαίωση έδωσε στην δημοσιότητα η Πρεσβεία της Ρωσίας στην Λευκωσία, που σημαίνει ότι εκτός του κληρικού Pavel Povalyaev, που είναι ο παραλήπτης της επιστολής, γνώστης του θέματος ήταν εξ αρχής και η διπλωματική ρωσική παρουσία στην Κύπρο.

Η Alla Khanayeva, εκπρόσωπος της Ρωσικής Πρεσβείας στην Κύπρο, σχολίασε σχετικά στο Sputnik: «Η εκκλησία αυτή δεν είναι νόμιμη. Παρακολουθούμε στενά την κατάσταση, είμαστε σε συνεχή επαφή με τον εκπρόσωπο του Πατριαρχείου Μόσχας στην Κύπρο.». Αλήθεια ποιος είναι ο εκπρόσωπος του Πατριαρχείου Μόσχας στην Κύπρο; Υπάρχει επίσημος εκπρόσωπος και δεν το ξέρουμε; 

Η Ρωσική Πρεσβεία φαίνεται πως έχει θορυβηθεί αφού «παρακολουθεί στενά την κατάσταση» και είναι «σε συνεχή επαφή με τον εκπρόσωπο (sic) του Πατριαρχείου Μόσχας». 

Αφού η "Ρωσική Εκκλησία της Βορείου Κύπρου" είναι σχισματική για το Πατριαρχείο της Μόσχας (όπως λέγεται), γιατί άραγε τέτοια ταραχή στην Ρωσική διπλωματία στην Κύπρο; 

Η Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Κύπρου δεν έχει καμία επίσημη ενημέρωση, γι’ αυτό και ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος δήλωσε ότι θα φέρει το θέμα στην προσεχή συνεδρία της Ιεράς Συνόδου. 

Πάντως, η Ι. Σύνοδος της Εκκλησίας της Κύπρου θα πρέπει να συζητήσει σοβαρά το θέμα της παρουσίας κληρικών από την Μόσχα για την εξυπηρέτηση των ρωσόφωνων πιστών. Το δέον θα ήταν Κύπριοι κληρικοί να μαθαίνουν ρωσικά και αυτοί να θεραπεύουν τις λειτουργικές ανάγκες των πιστών και όχι να μεταβαίνουν στην μεγαλόνησο «εντεταλμένοι» ρώσοι κληρικοί. 

Τέλος, το Υπουργείο Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας θα πρέπει να πάρει θέση, καθώς το θέμα είναι πολύ σημαντικό από πολλές απόψεις.
Μία από αυτές είναι η Τουριστική εταιρεία, με την επωνυμία «Παναγία», η οποία σε συνεργασία με την καλούμενη «Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία της Βορείου Κύπρου» δραστηριοποιείται για την προσέλκυση Ρώσων και άλλων σλαβόφωνων Ορθοδόξων για προσκυνηματικό τουρισμό στην βόρεια Κύπρο!
Το θέμα έχει, δηλαδή, και μία διόλου ευκαταφρόνητη οικονομική διάσταση.
Αλλά αν σκεφτούμε ότι την τουριστική "προπαγάνδα" στα Κατεχόμενα ασκούν οι Ρώσοι της "Εκκλησίας της Βορείου Κύπρου", τότε το θέμα προσλαμβάνει μεγάλες διαστάσεις με απρόβλεπτες συνέπειες...

Κεραμικές δημιουργίες του Πικάσσο στο Κυπριακό Μουσείο

Του Αριστείδη Βικέτου 

Άνοιξε στο Κυπριακό Μουσείο, στην Λευκωσία, έκθεση με κεραμικές δημιουργίες του μεγάλου Ισπανού ζωγράφου, χαράκτη, γλύπτη, ποιητή, σκηνογράφου και δραματουργού, Πάμπλο Πικάσο (1881 – 8 Απριλίου 1973). Η έκθεση, που θα διαρκέσει μέχρι τις 8.9.2019, διοργανώνεται από το Τμήμα Αρχαιοτήτων, στο πλαίσιο του προγράμματος Picasso Mediterranée, που ηγείται το Εθνικό Μουσείο Πικάσσο στο Παρίσι. Παρουσιάζεται ένα μικρό μεν, αλλά απόλυτα αντιπροσωπευτικό μέρος της κεραμικής του δημιουργίας, με πρωτότυπα και μοναδικά έργα. Παράλληλα, η έκθεση περιλαμβάνει κυπριακές αρχαιότητες, ομαδοποιημένες με τέτοιο τρόπο, ώστε να διακρίνονται συγκεκριμένες θεματικές, σχήματα και μοτίβα της αρχαιότητας, απόηχους των οποίων οι αρχαιολόγοι διακρίνουν σε έργα του Πικάσσο. Ο επισκέπτης προσκαλείται να αναλογιστεί και να αισθανθεί πιθανά σημεία συνάντησης και διαλόγου, αλλά και κοινά γνωρίσματα, πολλά από τα οποία, ίσως και να εξελίχθηκαν τυχαία. 

Ανακοίνωση του Τμήματος Αρχαιοτήτων σημειώνει: «Αλήθεια, γνώριζε ο Πικάσσο για την κυπριακή αρχαιότητα; Ο καλλιτέχνης είναι σίγουρο ότι δεν επισκέφθηκε ποτέ την Κύπρο. Το έργο του όμως με τίτλο ¨Πρόσωπα Γυναίκας¨, το οποίο αποτέλεσε και το έναυσμα της παρούσας έκθεσης, είναι εμπνευσμένο από ένα κυπριακό πήλινο σύνθετο αγγείο της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού (περ. 2000 π.Χ.), το οποίο εκτίθεται στο Μουσείο του Λούβρου, ενώ παρόμοια υπάρχουν και στο Κυπριακό Μουσείο. 

Κυπριακό αγγείο

Παρόλο που στα "Πρόσωπα Γυναίκας" ο παραλληλισμός με συγκεκριμένο αρχαίο έργο είναι ξεκάθαρος, για τα υπόλοιπα έργα του Πικάσσο η επιλογή κυπριακών αρχαιοτήτων έγινε με τέτοιο τρόπο ώστε να γίνουν πιο απτές οι κοινές θεματικές, τα παρόμοια μοτίβα, οι χρήσεις και οι αναλλοίωτες τεχνικές που μπορεί να διακρίνει κανείς στα επώνυμα έργα του 20ου αιώνα και στα έργα των ανώνυμων δημιουργών της αρχαιότητας. 

Ως εκ τούτου, το ενδιαφέρον των επιμελητριών της έκθεσης εστιάστηκε κυρίως σε θέματα όπως η μεταμφίεση και το παίξιμο με τη φιγούρα του ταύρου, ο ανθρωπομορφισμός και ο ζωομορφισμός των αγγείων, οι περίτεχνες και πολυδιάστατες λαβές, ο γραπτός διάκοσμος, η στάση κάλυψης του σώματος και οι εικονιστικές σκηνές αγγείων». 

Ο Πάμπλο Πικάσσο, στην ώριμη ηλικία των εξήντα πέντε ετών, ασχολήθηκε με πάθος με την κεραμική τέχνη, η οποία και έγινε μέχρι το τέλος της ζωής του ένα από τα κύρια μέσα έκφρασής του.  

Ουσιαστικά, η συστηματική ενασχόληση του διάσημου καλλιτέχνη με την κεραμική ξεκίνησε το 1946 στο Vallauris, κατά τη διάρκεια των διακοπών του εκεί. Στο χωριό αυτό της νότιας Γαλλίας ο Πικάσσο γνώρισε το ζεύγος Suzanne και Georges Ramié, ιδιοκτήτες του εργαστηρίου κεραμικής «Madoura». Το ζεύγος είχε επαναλειτουργήσει ένα παλιό εργαστήριο κεραμικής με παραδοσιακό καμίνι που λειτουργούσε με ξύλα. Τόσος ήταν ο ενθουσιασμός του καλλιτέχνη με τον τόπο και τις δυνατότητες του πηλού, που ένα χρόνο αργότερα εγκαταστάθηκε στο Vallauris μαζί με τη νέα του σύντροφο Françoise Gilot. Έτσι, ξεκίνησε μια εξαιρετικά γόνιμη συνεργασία με το ζεύγος Ramié, οι οποίοι ουσιαστικά έθεσαν το εργαστήριο και τους τεχνίτες τους στη διάθεση του καλλιτέχνη. Διαμορφώθηκαν έτσι οι ιδανικές συνθήκες για να ξεκινήσει ο Πικάσσο να πειραματίζεται πυρετωδώς με τις διάφορες τεχνικές του πηλού. 

Η πανάρχαια τέχνη της αγγειοπλαστικής, η μεταβλητότητα και ανθεκτικότητα του πηλού ως πρώτης ύλης, η έκπληξη για το αποτέλεσμα, ο συνδυασμός των τεχνών (ζωγραφική, γλυπτική, αγγειοπλαστική), η χρηστικότητα και η μεταμόρφωση γοήτευαν τον Πικάσσο. Παράλληλα, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νότιας Γαλλίας και συγκεκριμένα του Vallauris, όπως o άπλετος χώρος, το φως, τα αρώματα της φύσης και η απλότητα της καθημερινής ζωής, ήταν όλα στοιχεία που συνέβαλαν καθοριστικά στο άνοιγμα ενός νέου αλλά σημαντικού κεφαλαίου στη ζωή του καλλιτέχνη. Ο Πικάσσο δημιουργεί κατά τη διάρκεια των επόμενων χρόνων και μέχρι το 1971 έναν τεράστιο αριθμό πρωτότυπων έργων κεραμικής που ξεπερνούν τις 3.500 σε αριθμό. 

Ο Πικάσσο θεωρούσε ότι η τέχνη των αρχαίων πολιτισμών «δεν είναι παρελθόν». Στα κεραμικά του έργα είναι φανερή η χρήση διάφορων σχημάτων, μοτίβων, υφών και θεματικών της αρχαιότητας και της μυθολογίας, χωρίς όμως να τα αντιγράφει, αλλά δημιουργώντας μια εντελώς νέα πραγματικότητα. Από τα προπαρασκευαστικά του σκίτσα μέχρι και τα τελικά του έργα, μπορεί κανείς να διακρίνει επιρροές από την κεραμική τέχνη αρχαίων πολιτισμών, ιδιαίτερα αυτών της περιοχής της Μεσογείου. 

Επιμέλεια Έκθεσης: Άντρη Μιχαήλ και Ευτυχία Ζαχαρίου-Καϊλα 

Σχεδιασμός Έκθεσης: Λάρα Άλφας

Γραφιστικά Έκθεσης: Φίλιππος Βασιλειάδης

ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΤΗΚΕ Η ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΜΑΜΑ ΜΟΡΦΟΥ

Του Αριστείδη Βικέτου

Με τον θριαμβικό παιάνα της Εκκλησίας «Χριστός Ανέστη», που έψελναν ιερείς και ιεροψάλτες, τους χαρμόσυνους ήχους της καμπάνας του Αγίου Γεωργίου Ευρύχου έγινε σεμνοπρεπώς η υποδοχή της λειψανοθήκης, η οποία είχε κλαπεί μετά το 1974 από τον ναό του Αγίου Μάμα Μόρφου. Προπορεύονταν νεαρά παιδιά, που έφεραν τον τίμιο Σταυρό και τα Εξαπτέρυγα. Στην είσοδο του προσωρινού Επισκοπείου ο Μητροπολίτης Μόρφου Νεόφυτος, θύμιασε και προσκύνησε την λειψανοθήκη, την οποία μετέφερε από το Ντίσελντορφ της Γερμανίας ο πρωτοσύγκελλος, αρχιμανδρίτης Φώτιος. 

Στη συνέχεια ο κ. Νεόφυτος πήρε με ευλάβεια ανά χείρας την λειψανοθήκη και την μετέφερε εντός του Επισκοπείου, όπου την εναπέθεσε σε τραπέζι, μπροστά από την εικόνα του Αγίου Μάμα, στολισμένο με άνθη. Οι ιεροψάλτες έψαλαν τα απολυτίκια των Αγίων Μάμαντος, Τρύφωνος, Μιχαήλ Συνάδων, Παντελεήμονος, Χαραλάμπους, Νεοφύτου, Ιωάννου του Λαμπαδιστού, νεομάρτυρος Πολυδώρου του Κυπρίου και Αποστόλου Φιλίππου, των οποίων τίμια λείψανα βρίσκονται στην λειψανοθήκη. Στη συνέχεια αναπέμφθηκε από τον Μητροπολίτη, Νεόφυτο, δέηση ευχαριστίας προς τον Τριαδικό Θεό για τον επαναπατρισμό της λειψανοθήκης. Στην τελετή παραβρέθηκαν από το Τμήμα Αρχαιοτήτων ο έφορος βυζαντινών μνημείων, Γιώργος Φιλοθέου, και η συντηρήτρια Στέλλα Πισαρίδου , οι οποίοι μαζί με την ιστορικό Τέχνης Μαρία Παφίτη ήταν στο Ντίσελντορφ κατά την παράδοση του ιερού κειμηλίου, το οποίο χρονολογείται από το 1835. 

Ο Μόρφου Νεόφυτος χαρακτήρισε ιστορική την μέρα του επαναπατρισμού της λειψανοθήκης και εξέφρασε την ελπίδα ότι «θα γίνει το θαύμα της επιστροφής της στην ελεύθερη Μόρφου». Ο Άγιος Μάμας, είπε, άκουσε τις παρακλήσεις μας. Επίσης, εξέφρασε την πεποίθηση ότι «χωρίς την βοήθεια Του δεν θα είχε καταστεί δυνατός ο επαναπατρισμός». Μέσα στην ιστορική λειψανοθήκη συνυπάρχουν πολλοί Άγιοι, σημείωσε ο Μητροπολίτης Μόρφου και τόνισε ότι «αυτό αποδεικνύει σε μας ότι θέλουν ολόκληρη η Κύπρος να έχει μέλλον, γιατί ο τόπος μας στήριξε το μέλλον του στην ορθόδοξη πίστη». 

Ο κ. Νεόφυτος ευχαρίστησε όσους συνέβαλαν στον επαναπατρισμό και ιδιαίτερα τον γέροντα του, αρχιμ. Συμεών, τον κ. Ρηγίνο Αριστοτέλους, το Υπουργείο Εξωτερικών, το Τμήμα Αρχαιοτήτων, τους Γερμανούς ιδιοκτήτες του οίκου δημοπρασιών Hargesheimer και την ιστορικό τέχνης, Μαρία Παφίτη, η οποία, είπε, τους «ευαισθητοποίησε» να αποσύρουν την λειψανοθήκη από την δημοπρασία και να την προσφέρουν αφιλοκερδώς στην Μητρόπολη. 

Σε ένδειξη ευχαριστιών ο πρωτοσύγκελλος της Μητρόπολης Μόρφου δώρισε εκ μέρους του Μητροπολίτη Νεόφυτου στο ζεύγος Hargesheimer τον συλλεκτικό τόμο «Η εκκλησία της Παναγίας του Άρακος», ο οποίος εκδόθηκε πρόσφατα από το Ίδρυμα Α Γ Λεβέντη και το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τράπεζας Κύπρου. 

Η λειψανοθήκη θα συντηρηθεί από συντηρητές της Μητρόπολης Μόρφου σε συνεργασία με τον βυζαντινολόγο, δρα Χριστόδουλο Χατζηχριστοδούλου, ο οποίος ταύτισε την λειψανοθήκη, όταν εντοπίστηκε στην Γερμανία, με αυτή που είχε κλαπεί από τον ναό του Αγίου Μάμα.

Τιμήθηκε η μνήμη του Αποστόλου Ανδρέα στο κατεχόμενο Ριζοκάρπασο

Κείμενο - Φωτογραφίες: Αριστείδης  Βικέτος 

Το ανακαινισμένο καθολικό του Αποστόλου Ανδρέα, στην κατεχόμενη Καρπασία, αποδείχθηκε μικρό για να χωρέσει το πλήθος, των προσκυνητών, που πήγαν, αψηφώντας τον κακό καιρό, στην ομώνυμη Μονή (κτίσμα του 19ου αιώνα) για να τιμήσουν την μνήμη Του. Το καθολικό της Μονής, μετά την ανακαίνιση του, δεν θυμίζει εκείνο που βλέπαμε πριν τρία χρόνια με τις φθορές, που προκλήθηκαν από τον χρόνο και την αναγκαστική φυγή των Ελληνοκυπρίων. Οι εγκλωβισμένοι με μπροστάρη τον ακάματο οικονόμο παπά -Ζαχαρία για 40 χρόνια έκαναν ό,τι μπορούσαν για να κρατήσουν μέσα σε αντίξοες συνθήκες σε λειτουργία την Μονή. 

Ο Χωρεπίσκοπος Καρπασίας Χριστοφόρος, ανέφερε ότι σύντομα θα αρχίσει η δεύτερη φάση των εργασιών για την αναστήλωση του μεσαιωνικού παρεκκλησίου (15ος αιώνας), την συντήρηση και τον ευπρεπισμό του αγιάσματος. 

Την Θεία Λειτουργία τέλεσε ο Χωρεπίσκοπος Καρπασίας, συλλειτουργούντων του οικονόμου παπά Ζαχαρία, ιερέων και διακόνων, που μετέβησαν στην Μονή από τις ελεύθερες περιοχές. Πριν από την Δοξολογία η εκκλησία ήταν πλήρης και έτσι πολλοί έμειναν στην στοά μπροστά από τον ναό και στους γύρω χώρους. 

Από νωρίς το πρωί είχε αρχίσει η προσέλευση εγκλωβισμένων και προσκυνητών από τις ελεύθερες περιοχές, με ιδιωτικά αυτοκίνητα και πούλμαν . Όλοι άναβαν το κερί τους και ασπάζονταν ευλαβικά την εικόνα του Πρωτόκλητου, ενώ άλλοι πήγαν με λαμπάδες και τάματα. Το παρών τους έδωσαν μαθητές και μαθήτριες του Γυμνασίου Ριζοκαρπάσου. Τον τίμιο Σταυρό, τα Εξαπτέρυγα και τις λαμπάδες κρατούσαν μαθητές. 

Στο δεξιό αναλόγιο έψαλαν μελωδικότατα τρία μέλη από τον χορό του καθεδρικού ναού Αγίου Ιωάννη Λευκωσίας υπό τον πρωτοπρεσβύτερο π. Δημήτριο. 

Τον Θείο Λόγο κήρυξε ο Χωρεπίσκοπος Καρπασίας Χριστοφόρος. 

Πριν από την απόλυση της Θείας Λειτουργίας τελέστηκε αρτοκλασία. Μετά η πανήγυρις ολοκληρώθηκε με την λιτάνευση πέριξ της Μονής της εικόνας του λαοφιλούς στην Κύπρο Αποστόλου Ανδρέα. 

Σημειώνεται ότι φέτος συμπληρώνονται 163 από την έναρξη το 1855 της οικοδόμησης του ναού από τον Ριζοκαρπασίτη παπά Ιωάννη Νικόλα Διάκου. Ο Χωρεπίσκοπος Καρπασίας δήλωσε ότι και φέτος «η χάρη του Αποστόλου Ανδρέα μας αξίωσε να έλθουμε να εορτάσουμε εδώ στο Μοναστήρι Του». Ο κ. Χριστοφόρος επεσήμανε ότι «όντως ήταν πολύ συγκινητική η προσέλευση των πιστών, που ήλθαν να πάρουν την ευλογία του Αγίου και να αντλήσουν δύναμη, ελπίδα και παρηγοριά στην ζωή τους». 

Έξω από την εκκλησία συναντήσαμε και την εγκλωβισμένη, Ε. Κ. Μίλησε με μάτια βουρκωμένα και είπε ότι παρακαλεί τον Απόστολο Ανδρέα να λυτρώσει την Κύπρο από τα δεινά της. Θυμήθηκε τις παλιές καλές μέρες, αλλά και τα «πέτρινα χρόνια», από το 1974 μέχρι το άνοιγμα των οδοφραγμάτων, που στην Λειτουργία ήταν μόνο μερικές ψυχές. Ρωτήσαμε την κ. Ε., αν θέλει να πάει να μείνει στις ελεύθερες περιοχές. «Έρχομαι βλέπω τα παιδιά μου και επιστρέφω», είπε και πρόσθεσε με λυγμό: «Δεν αφήνω τον τόπο μου, σαν το σπίτι μου εν έσιει (έχει)». 

Ο Ανδρέας Κίκας από την Δένεια, νέο παλληκάρι, είπε ότι για 10 χρόνια έρχεται στο Μοναστήρι την ημέρα της εορτής του Αποστόλου Ανδρέα. «Η χάρη του Αγίου είναι μεγάλη, να έχει καλά όλο τον κόσμο», πρόσθεσε.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΣΤΟΝ ΦΥΣΙΚΟ ΤΟΥ ΧΩΡΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΕΡΓΟ «Η Προκυμαία της Σμύρνης»

Κείμενο – φωτογραφίες: Αριστείδης Βικέτος 

Για πρώτη φορά ένα βιβλίο παρουσιάστηκε κατά την διάρκεια μιας περιδιάβασης. Ο λόγος για το μοναδικό στο είδος του δίτομο έργο: «Η προκυμαία της Σμύρνης» (εκδόσεις ΚΑΠΟΝ), το οποίο κυκλοφόρησε στην Αθήνα την προπερασμένη βδομάδα. Συγγραφείς, οι οποίοι έκαναν επίπονη έρευνα έξι χρόνων, είναι ο Γιώργος Πουλημένος, αναλυτής-προγραμματιστής, και ο Αχιλλέας Χατζηκωνσταντίνου, ειδικός στα γεωγραφικά πληροφοριακά συστήματα, μελετητής της σμυρναίικης ιστορίας και τοπογραφίας, και οι δύο με καταγωγή από την Σμύρνη. 

Στην περιδιάβαση το βιβλίο παρουσίασε στον φυσικό του χώρο, το θρυλικό «Και» (Quais) κατά τον 19ο αιώνα, λεωφόρος Κεμάλ Ατατούρκ σήμερα, ο Αχιλλέας Χατζηκωνσταντίνου, σε περίπου 50 μέλη της Πολιτιστικής Εταιρείας ΠΑΝΟΡΑΜΑ, που ταξίδεψαν ειδικά στην Σμύρνη από την Αθήνα με επικεφαλής την ιστορικό Μαριάνα Κορομηλά.

Ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΚΥΜΑΙΑ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Ο Αχιλλέας Χατζηκωνσταντίνου, η Μαριάνα Κορομηλά και η Γενική Πρόξενος της Ελλάδος στην Σμύρνη,
Αργυρώ Παπούλια

Ο Αχιλλέας Χατζηκωνσταντίνου στην παρουσίαση του βιβλίου στην προκυμαία της Σμύρνης

Το Γενικό Προξενείο της Ελλάδος στην Σμύρνη (Κτήριο Καπετανάκη)

Μερική άποψη της προκυμαίας, όπως είναι σήμερα

ΣΤΟΝ ΝΑΟ ΑΓΙΩΝ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΘΑΝΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΘΡΕΑ ΤΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΤΟΝ ΝΑΟ ΑΓΙΩΝ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΘΑΝΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΘΡΕΑ 

Στίχοι του Κούρδου Αχ. Καγιά και τσιτάτα του Τσε 

Του Α. Βικέτου 

ΦΩΤΟ: Α. ΒΙΚΕΤΟΣ 

Στίχοι από τραγούδια του Κούρδου τραγουδιστή, Αχμέτ Καγιά, και αποφθέγματα του Τσε Γκεβάρα γράφτηκαν πρόσφατα εξωτερικά και εσωτερικά στον ερειπωμένο και συλημένο ναό της Κυθρέας επ’ονόματι των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας, των οποίων η Εκκλησία τιμά την μνήμη στις 9 Οκτωβρίου. Επίσης, σημειώνεται και το όνομα του Τούρκου αγωνιστή, Ντενίζ Γκιεζμίς. 

Η στέγη του ναού δεν υπάρχει, ενώ μέσα είναι σορός τα χώματα. Μέχρι το 1974 ο ναός ήταν περικαλλής και γι’ αυτό το 2016 η Τεχνική Δικοινοτική Επιτροπή για την Διάσωση για την Πολιτιστική Κληρονομιά αποφάσισε ότι θα τον αναστηλώσει. Ωστόσο, μέχρι σήμερα οι εργασίες δεν έχουν αρχίσει. 

Ανάμεσα σε άλλα στους τοίχους του ναού έχουν γραφεί , με μαύρη και κόκκινη μπογιά που φαίνεται ότι είναι πρόσφατη, τα εξής: 

• «Ο χαρταετός μου κόλλησε στα σύρματα, που βρίσκονται μάνα τα νιάτα μου» (Αχμέτ Καγιά). 

• «Επαναστάτης δεν γίνεσαι. Γεννιέσαι». 

• «Ο μεγαλύτερος εχθρός της Ελευθερίας είναι δούλοι που είναι ευχαριστημένοι με την κατάστασή τους» (Τσε Γκεβάρα). 

• «Άσε να φύγει το φεγγάρι. Μείνε εσύ τούτο το βράδυ» (Αχμέτ Καγιά). 

Υπάρχει όμως και ένα προβοκατόρικο σύνθημα, αφού δεν έχει σχέση με όσα πρέσβευαν οι προαναφερθέντες. Αυτό αναφέρει: «Θάνατος στον Ρωμιό». Πιο δίπλα η λέξη Ευαγγέλιο είναι διαγραμμένη με Χ και από κάτω γράφει: Κοράνι. 

Ο Ντενίζ Γκεζμίς, αγωνιστής κατά της χούντας του 1971, εκτελέστηκε, ενώ ήταν φοιτητής, με απαγχονισμό, μαζί με άλλους δύο συναγωνιστές του, στις 6 Μαΐου 1972. 

Ο Αχμέτ Καγιά, τραγουδιστής και συνθέτης, υπέκυψε το 2000 από καρδιακή προσβολή στο Παρίσι, σε ηλικία 43 ετών, όπου ζούσε εξόριστος. Το έργο και ο λόγος του είχαν "την ενοποιητική επίδραση" στις σχέσεις μεταξύ των κοινοτήτων των Τούρκων και των Κούρδων της Τουρκίας. Ο Αχμέτ Καγιά γνώρισε την επιτυχία στα μέσα της δεκαετίας του 1980 στην Τουρκία. Τέσσερα χρόνια, μετά τον θάνατο του, ο τότε πρόεδρος της Τουρκίας, Αμπτουλάχ Γκιούλ, παρέδωσε, το προεδρικό Μεγάλο Βραβείο Τέχνης και Πολιτισμού στην Γκιουλτέν Καγιά, τη χήρα του καλλιτέχνη, ο οποίος είχε δεχθεί επιθέσεις από τους εθνικιστικούς κύκλους, επειδή ήθελε να τραγουδάει στη μητρική του γλώσσα. 

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΑΟΥ 

Ο ναός των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας βρίσκεται στο μέσον περίπου της Κυθρέας. Σύμφωνα με τον πρώην διευθυντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων, Αθανάσιο Παπαγεωργίου, δεν είναι γνωστό πότε χτίστηκε. Πιθανότατα αυτό να έγινε τον 17ο αιώνα ή στις αρχές του 18ου αιώνα. Αρχικά ήταν μονόκλιτος ναός, αλλά αργότερα προστέθηκε ακόμη ένα κλίτος βόρεια. Τότε κατεδαφίστηκε ο βόρειος τοίχος και αντικαταστάθηκε με χτιστούς κίονες, που στήριζαν μαζί με τους τοίχους τα σταυροθόλια που κάλυψαν το ναό. 

Στο νότιο τοίχο του ναού σώζονται σε όχι καλή κατάσταση τοιχογραφίες των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας ανατολικά της νότιας εισόδου του ναού και τοιχογραφίες του Αγίου Μηνά εφίππου και των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στα δυτικά της νότιας εισόδου. 

Στην τοιχογραφία των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας γράφει: «Φόβος για το τομάρι σου. Κόλαση». 

Ο βυζαντινολόγος, δρ. Χριστόδουλος Χατζηχριστοδούλου, τοποθετεί τις τοιχογραφίες στις αρχές του 18ου αιώνα και τις αποδίδει στον ζωγράφο Ιωαννίκιο, μοναχό της Μονής Αγίου Ηρακλειδίου. 

Ο Α. Παπαγεωργίου έχει γράψει ότι το εικονοστάσιο ήταν ξυλόγλυπτο του 19ου αιώνα με εικόνες του Χριστού, της Παναγίας, του Αγίου Γεωργίου, των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας και του Αγίου Δημητριανού, του Αγίου Προκοπίου, του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, του Αγίου Νικολάου και Μεγάλη Δέηση με 11 Αποστόλους. Οι εικόνες αυτές χρονολογούνταν στον 18ο αιώνα. Δύο άλλες εικόνες, του Ευαγγελιστή Μάρκου και του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου βρέθηκαν από την Βαυαρική αστυνομία στα υποστατικά του τούρκου αρχαιοκάπηλου Aydin Dikmen στο Μόναχο.