Η "ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ" ΑΠΟ ΤΙΣ "ΟΠΕΡΕΣ ΤΩΝ ΖΗΤΙΑΝΩΝ" - ΜΙΑ ...ΦΕΥΓΑΤΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Στο Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν (Φρυνίχου 14, Πλάκα) από την Παρασκευή 17 ως την Τετάρτη 22 Οκτωβρίου παίζεται για έξι παραστάσεις το έργο «Νέα Ελλάδα (The Making-Of)» από την ομάδα «Οι όπερες των ζητιάνων». 

Πρόκειται για ένα «λαϊκίστικο ορατόριο για την άνοδο, την πτώση και το rebranding του Έθνους» του Χαράλαμπου Γωγιού. Αυτό το καρναβαλικό οπερατικό όργιο του Χαράλαμπου Γωγιού και της ομάδας «Οι όπερες των ζητιάνων» σε ποίηση της Μαρίας Τοπάλη (Ο Χορός της Μεσαίας Τάξης) και του Δημήτρη Δημόπουλου (Helios Corp.) ανεβαίνει σε σκηνοθεσία του Αλέξανδρου Ευκλείδη. 

Με δεκαετή έντονη παρουσία «Οι όπερες των ζητιάνων» επιζητούν, όπως δηλώνουν, να απαλλάξουν την όπερα από το υπέρογκο κόστος της, την ακαμψία και τη δογματική της εκδοχή, χρησιμοποιώντας με εφευρετικότητα τα ευέλικτα «υλικά» της, αποκαλύπτοντας μια διαφορετική και ουσιαστική εκδοχή της. Νομίζω πως τα έχουν καταφέρει. 

Σ’ αυτή την παραγωγή, όμως, έχουν ...φύγει τελείως! Η μουσική του Γωγιού είναι μετα-οπερατική, αν μπορούμε να την πούμε έτσι. Είναι απολύτως στην υπηρεσία της σάτιρας. Νομίζω πως ο Γωγιός έγραψε εδώ μια «σατιρική μουσική». Δεν είναι ούτε μελωδία ούτε διαφωνία. Τα μοτίβα είναι πρωτόφαντα, έως και ηθελημένα φάλτσα! Υπηρετούν πιστά την παρωδία, την σάτιρα, τον άκρατο σαρκασμό, ειδικά όσα παραπέμπουν σε θεοδωρακικές μελωδίες του παρελθόντος, που εδώ είναι αρκούντως ...πειραγμένες.

Είναι, όμως - τα μουσικά θέματα - ευφάνταστα και δύσκολα, πολλάκις, στην απόδοσή τους. Τραγουδούν και παίζουν οι: Λυδία Ζερβάνου (τσέλο), Ιωάννα Φόρτη (μπαγλαμάς) και Χρήστος Κεχρής (κιθάρα). Και οι τρεις τους συντονίζονται στη μουσική γραφή του Γωγιού, η οποία είναι απαιτητική. 

Απίθανος ο Αλέξανδρος Ευκλείδης, ο σκηνοθέτης της παράστασης και κειμενογράφος, ο οποίος ως Αντιπεριφερειάρχης δίνει πραγματικό ρεσιτάλ! Νομίζω πως είναι ο κατ’ εξοχήν πρωταγωνιστής της παράστασης. Σε παρασύρει ολοκληρωτικά! Και ως ηγούμενος της πομπής του Επιταφίου της «Παλιάς Ελλάδας» στους γύρω δρόμους της Πλάκας– παρακαλώ! – εκφωνεί με μοναδικό τρόπο τη λίστα των θυτών και των θυμάτων της «Παλιάς Ελλάδας». 

Από τα ωραία της παράστασης είναι η έκδοση των έξι «αποπληθωριστικών» χαρτονομισμάτων που χαιρετίζεται ως μια σωτήρια και ευφυής καινοτομία. Τα χαρτονομίσματα σκορπίζονται φυσικά στο κοινό, το οποίο καλείται από τον Αντιπεριφερειάρχη να τα βράσει! Κυριολεκτικώς! Οι θεατές, άμα τη επιστροφή τους από την επιτάφια πομπή, καλούνται να βράσουν τα χαρτονομίσματα σε μια κατσαρόλα που κοχλάζει! 

Το φινάλε, με την Λυδία Ζερβάνου να τραγουδάει εξαιρετικά την άρια της Ιζόλδης (σε μουσική Βάγκνερ), με ελληνικά λόγια που αναφέρονται στην Ελλάδα που πεθαίνει, αποτελεί την κορύφωση του δράματος. 

«Οι όπερες των ζητιάνων», μ’ αυτή την παράσταση επιχειρούν και καταφέρνουν ένα καυστικό σχόλιο ενός σαρκασμού χωρίς όρια, μέσα από «ένα καρναβαλικό οπερατικό όργιο», για να υπογραμμίσουν το όντως μίζερο νεοσυντηρητικό μας παρόν (επικίνδυνο για το μέλλον μας) που το μεταμφιέζουμε και το περιφέρουμε με όρους γραφικού marketing.

Η ΟΠΕΡΑ "ΠΛΗΓΗ" ΤΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΓΩΓΙΟΥ (ΒΙΝΤΕΟ)

Πριν έξι χρόνια -Ιούλιος 2008 - παρακολούθησα την πρώτη εκτέλεση της όπερας του ταλαντούχου συνθέτη Χαράλαμπου Γωγιού Πληγή Όπερα σε επτά γεύματα, μια παραγωγή του Ελληνικού Φεστιβάλ που ανέβηκε στον χώρο Η της Πειραιώς 260. 

Η όπερα του Γωγιού, βασισμένη πάνω στο ...πιασάρικο Μοιραίο πάθος της Τζότζεφιν Χαρτ, που έκανε ταινία ο Λουί Μαλ, είχε πολλά ετερόκλητα μουσικά στοιχεία, που προκάλεσαν αρκετές συζητήσεις στους μουσικούς κύκλους, όμως, χάρις και στην ευφάνταστη σκηνοθεσία της Μαριάννας Κάλμπαρη, μπόρεσε να κρατήσει το ενδιαφέρον του κοινού, αν ληφθεί υπ' όψιν και η μεγάλη διάρκειά της (3 ώρες). 

Το dissonArt ensemble υπό τον μαέστρο Βασίλη Χριστόπουλο, οι πρωταγωνιστές Τάσος Αποστόλου, Δάφνη Πανουργιά (ήσαν πανθομολογουμένως εξαιρετικοί) και στη συνέχεια οι υπόλοιποι συντελεστές (ο τενόρος Γιάννης Χριστόπουλος, ο βαρύτονος Βαγγέλης Μανιάτης κ.α.), υπηρέτησαν νομίζω αρκετά καλά το νέο αυτό είδος που μας προτείνει ο Γωγιός. Ένα μουσικό θέατρο για σήμερα. 

Διαβάστε εδώ παλαιότερη αναφορά της Ιδιωτικής Οδού.

Παραθέτω βίντεο από την όπερα που εντόπισα στο youtube.

 

YASOU AIDA: ΜΙΑ ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΗ, ΑΝΤΙΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ...ΦΙΛΙΑΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών παρακολουθήσαμε προχθές 1 Ιουλίου στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης μια σύγχρονη διασκευή της όπερας Αΐντα του Τζουζέπε Βέρντι με τίτλο Yasou Aida!. 

Η παράσταση, που είναι μια συμπαραγωγή της Neuköllner Oper με την Εταιρεία Μουσικού Θεάτρου «Οι όπερες των ζητιάνων», επιχειρεί μια προσέγγιση - την ώρα που προβάλλεται πανταχόθεν μόνο σύγκρουση - των ελληνογερμανικών σχέσεων σε περίοδο οικονομικής και πολιτικής κρίσης, μέσω της αναφοράς σε ένα από τα εμβληματικά έργα της αποικιοκρατικής περιόδου της Ευρώπης, την Αΐντα του Βέρντι. 

Έτσι, από τον ηγεμονικό, αποικιακό λόγο του ύστερου 19ου αιώνα (οι «πολιτισμένοι» Αιγύπτιοι κατακτητές και οι «βάρβαροι» Αιθίοπες κατακτημένοι...) περνάμε στην εποχή μας όπου, αντίστοιχα, παρατηρούμε να νομιμοποιείται η λήψη σκληρών πολιτικών αποφάσεων που επηρεάζουν άμεσα τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων, μέσω της αναφοράς σε έναν, στην ουσία του, μετααποικιακό λόγο που βρίθει φαντασιακών αναπαραστάσεων (οι «εργατικοί» Βόρειοι και οι «τεμπέληδες» Νότιοι, οι «πειθαρχημένοι» Γερμανοί και οι «άσωτοι» Έλληνες...). 

Η τόσο επίκαιρη αυτή παράσταση - που απομυθοποιεί την αντίληψη των πολλών ότι η τέχνη δεν έχει σχέση με τη ζωή - παρουσιάστηκε αρχικά σε μια  σειρά 23 παραστάσεων στη Neuköllner Oper του Βερολίνου τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο του 2012, όπου έγινε δεκτή με ενθουσιασμό, και στη συνέχεια για 4 φορές στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης τον περασμένο Μάρτιο. Οι παραστάσεις στο Ίδρυμα Κακογιάννης ήταν, νομίζω όλες, sold out. Όχι τυχαία βέβαια. 

Ας δούμε τις συνιστώσες αυτής της πρωτότυπης παραγωγής. 

Το σφιχτοδεμένο λιμπρέτο του ευφάνταστου Δημήτρη Δημόπουλου τρίγλωσσο (ελληνικά, γερμανικά και αγγλικά). 

Η σκηνοθεσία του Αλέξανδρου Ευκλείδη - δραματουργικά επεξεργασμένη από τον Γερμανό Bernhard Glocksin - λιτή και λειτουργική, αναδείκνυε ουσιαστικά τις επί μέρους σκηνές. Νομίζω πως ήταν εξαιρετική η απόδοση της γραφειοκρατικής καθημερινότητας των ευρωπαϊκών κέντρων αποφάσεων. Φίλος μού έλεγε πρόσφατα πως η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρόκειται να διαλυθεί γιατί υπηρετεί μια τεράστια γραφειοκρατία! 

Η μουσική προσαρμογή του συνθέτη Χαράλαμπου Γωγιού, ο οποίος και διηύθυνε από το πιάνο ένα μόλις πενταμελές (!) ορχηστρικό σύνολο, νομίζω πως ήταν μια νέα δημιουργία. Τι κι αν διατήρησε τις βασικές συνιστώσες -άριες, ντουέτα, χορωδιακά, ορχηστρικά αποσπάσματα- του αυθεντικού έργου; Η ανάπλασή του ήταν ριζική και μερικές στιγμές λίαν εμπνευσμένες («Ύμνος στον Φθα» και το "σήμα κατετεθέν" της Αΐντα, ήτοι το θριαμβευτικό εμβατήριο). Τα διάφορα ηχητικά εφέ που έκαναν φλογέρες, μελόντικες με σωλήνες ή καζού, συνέβαλαν τα μέγιστα στον σαρκασμό και το σκώμμα που αναδυόταν από μία σουρεαλιστική όπερα δωματίου, θα έλεγα. Ή αντισυμβατική, αν προτιμάτε. 

Θα ήθελα μόνο να σημειώσω ότι το πρώτο μέρος (μέχρι το διάλειμμα) μου φάνηκε σαν εισαγωγή για το απογειωτικό δεύτερο. 

Πρέπει πάντως να τονίσουμε το ταλέντο του Χαράλαμπου Γωγιού να ανεβάζει όπερες - είτε αυτούσιες είτε διασκευασμένες - "εκ του μηδενός", δηλ. με εξαιρετικά λίγα μέσα, καταρρίπτοντας, ουσιαστικά, τον μύθο ότι "η όπερα θέλει πολλά λεφτά". Η δουλειά του Γωγιού είναι ένα "χειροποίητο θέαμα". Και να λάβουμε υπ' όψιν ότι η συγκεκριμένη παραγωγή στάθηκε πολύ καλά στη Γερμανία!
Από την καλοκουρδισμένη ομάδα των δέκα Ελλήνων και Γερμανών τραγουδιστών, που εναλλάχθηκαν σε ρόλους μονωδών και χορωδών, ξεχώρισε το πρωταγωνιστικό ζεύγος της Ελπινίκης Ζερβού (Ελπίδα/Αΐντα) και του Fabian Martino (Ράινερ Μες/Ρανταμές). Ειδικά η Ελπινίκη Ζερβού νομίζω πως έδωσε ρεσιτάλ! Φωνητικά αλλά και υποκριτικά. Μου έμοιαζε σαν έτοιμη από καιρό για κάτι τέτοιο, χωρίς να παραβλέπω ότι την διακρίνει η συνέπεια και η δυναμικότητα σε ό,τι κάνει. 

Δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω με το γραφέν: "Σεβόμενη το πρωτότυπο, αλλά αποδομώντας το μουσικοδραματικά με ανελέητο χιούμορ, η από κάθε άποψη άκρως επαγγελματική αυτή δουλειά αποτέλεσε ερεθιστικό υπόδειγμα σύγχρονου, πολιτικά σκεπτόμενου μουσικού θεάτρου".

"Η ΚΟΡΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΙΓΙΔΟΣ" ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΠΕΡΕΣ ΤΩΝ ΖΗΤΙΑΝΩΝ

Το εξαιρετικό πρωταγωνιστικό ζευγάρι Βάσια Ζαχαροπούλου και Δημ. Ναλμπάντης

Η κόρη της καταιγίδος, αυτή η λησμονημένη οπερέτα του Θεόφραστου Σακελλαρίδη, αναβίωσε χθες το βράδυ στην Πειραιώς 260, στο πλαίσιο του Ελληνικού Φεστιβάλ, από τις Όπερες των ζητιάνων του ταλαντούχου Χαράλαμπου Γωγιού, σε σκηνοθεσία Αλέξανδρου Ευκλείδη.

Ήταν μια πολύ δροσερή παράσταση, αρτιότατη μουσικά και σκηνοθετικά, και - το κυριότερο - σημερινή. Δεν επρόκειτο για μια ρετρό οπερέτα, αλλά για μια μουσική παράσταση που μας ενδιαφέρει σήμερα.

Ο συνθέτης Χαράλαμπος Γωγιός με τον μαέστρο Μίλτο Λογιάδη

Η σκηνοθεσία, αλλά και η μουσική κάποιες φορές, επέλεξε να στηλιτεύσει - με πολλή δόση χιούμορ και ειρωνείας - την "βιομηχανία γάμων", που κατακλύζει την κοινωνία μας, με όλες τις μικροαστικές συνήθειες, που συνθέτουν το δήθεν και εν τέλει το τίποτα. Από την άλλη, ο δικηγόρος στο έργο που απατούσε ασυστόλως την γυναίκα του με την "κόμισσα" Πλουπλού, νομίζω πως παραπέμπει ίσα στον Στρος Καν και σε κάθε μεγαλοπιασμένο οικονομικά, ο οποίος δεν μπορεί να μην απατάει τη σύζυγό του. Αλλιώς είναι ...ύποπτος...

Η σοπράνο Έλενα Χατζηαυξέντη ενσάρκωσε θαυμάσια την "κόμισσα Πλουπλού"!

Η ενορχήστρωση του Χαράλαμπου Γωγιού για μικρό σύνολο οργάνων ήταν - όπως πάντα - ευρηματική και άκρως αποτελεσματική, όπως και η διεύθυνσή του! Ένας ταλαντούχος άνθρωπος μπορεί να κάνει πολλά! Ο Γωγιός μας απέδειξε και μας υπέδειξε τον τρόπο για το ανέβασμα της οπερέτας στις μέρες μας. Κι ακόμα μας προτείνει την οπερέτα ως μέρος του λαϊκού μας πολιτισμού, που συνήθως καταφρονούμε, ως δυτικόφερτο, ενώ στην ουσία αφορά στην νεοελληνική μας πραγματικότητα.

Ο Δημήτρης Ναλμπάντης που υποδύθηκε εξαίσια τον γαμπρό Πέτρο με την Δ. Πανουργιά

Ευστοχώτατες και οι επιλογές του ως προς το καστ των τραγουδιστών - νέοι και άφθαρτοι - οι οποίοι ήταν και πολύ καλοί ηθοποιοί!

Μια παράσταση που ενθουσίασε το κοινό που κατέκλυσε το χώρο. Διέκρινα τον Λευτέρη Βογιατζή, την Δόμνα Σαμίου, την Μαρία Κεχαγιόγλου, τον Μίλτο Λογιάδη, τον Μάρκελλο Χρυσικόπουλο και πολλούς ακόμα ανθρώπους του πολιτισμού, οι οποίοι έδειχναν κατευχαριστημένοι.

Ευχόμαστε στις Όπερες των ζητιάνων πάντα ανατροπές και ευρηματικές παραστάσεις.

Σας παραπέμπω, αγαπητοί συνοδίτες, στην ιστοσελίδα τους για όλες τις λεπτομέρειες της παράστασης.

- Συντελεστές
- Ιστορικό σημείωμα για το έργο του Λέκτορα Θεατρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης Μανώλη Σειραγάκη.
- Σημείωμα του σκηνοθέτη και του μουσικού διευθυντή

"ΣΙΩΠΗ, Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΑΚΟΥΕΙ" ΚΑΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ!!!

Tην ολόφρεσκη παράσταση Σιωπή, ο βασιλιάς ακούει του Νίκου Κυπουργού είχα απολαύσει πέρυσι στο BIOS της Πειραιώς και είχα γράψει τα σχετικά εδώ.
Η παράσταση ανεβαίνει και φέτος από τις Όπερες των ζητιάνων στην εμπνευσμένη ενορχήστρωση και μουσική διδασκαλία του ταλαντούχου συνθέτη Χαράλαμπου Γωγιού, αλλά στο θέατρο Χυτήριο (Ιερά Οδός 44).
Οι τρεις τραγουδιστές: Ιωάννα Φόρτη - Μούσα, Δημήτρης Δημόπουλος - Μουσικός και Ζαφείρης Κουτελιέρης - Βασιλιάς, δίνουν ρεσιτάλ, οπότε, αγαπητοί συνοδίτες, όσοι εραστές του αρίστου σπεύσατε.
Αύριο δε Κυριακή, μπορείτε κάλλιστα να συνδυάσετε τη μουσική παράσταση στο Χυτήριο, με μια επίσκεψη στο Μουσείο Σοκολάτας Παυλίδη (Πειραιώς 135), δυό βήματα από το θέατρο Χυτήριο. Η έκθεση με την ιστορία της «Υγείας Παυλίδη» από το 1861 μέχρι σήμερα, είναι μόνο γι' αυτό το Σαββατοκύριακο.
Οπότε, μουσικόφιλοι και σοκολατόπληκτοι σπεύσατε!!

ΣΤΗΝ ΟΛΟΦΡΕΣΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ "ΣΙΩΠΗ, Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΑΚΟΥΕΙ" ΣΤΟ BIOS

Σήμερα το πρωί στο BIOS της Πειραιώς για το έργο του Νίκου Κυπουργού Σιωπή, ο βασιλιάς ακούει. Μια μουσική παράσταση για παιδιά και μεγάλους, ένα ολόφρεσκο μιούζικαλ, αν και γραμμένο το 1993! Είναι αφιερωμένο από τον Ν. Κυπουργό στη μνήμη του John Cage (1912-1992).
Η παράσταση ανεβαίνει τώρα από τις Όπερες των Ζητιάνων σε ενορχήστρωση και μουσική διδασκαλία του ταλαντούχου συνθέτη Χαράλαμπου Γωγιού.
Οι τρεις τραγουδιστές: Ιωάννα Φόρτη - Μούσα, Δημήτρης Δημόπουλος - Μουσικός και Ζαφείρης Κουτελιέρης - Βασιλιάς, ήταν πραγματικά άψογοι, τόσο τραγουδιστικά όσο και υποκριτικά. Η μικρή ορχήστρα, το ARTEFACTS ENSEMBLE, αποτελούμενη από μουσικούς ειδικευμένους στη σύγχρονη μουσική, ερμήνευσε αριστοτεχνικά τη μεταγραφή του Χ. Γωγιού για μικρό σύνολο.

Η παράσταση κερδίζει αβίαστα μικρούς και μεγάλους. Και με παιχνιδιάρικο τρόπο μεταδίδει κυρίως στους μικρούς θεατές τις βασικές έννοιες της μουσικής, αφού το θέμα της είναι ο ανικανοποίητος με τη μουσική της αυλής του βασιλιάς.
Τελικά η Μούσα αναλαμβάνει να παρουσιάσει το ιδανικό έργο, που δεν είναι άλλο παρά... Σσσσσ!!!... Ο βασιλιάς ακούει τη... σσσσσ!!...
Έχω ξαναδεί τα έργα που ανεβάζει ο Χαράλαμπος Γωγιός στο BIOS και μου αρέσει πολύ η λιτότητα, η ευρηματικότητα και η σημερινή ματιά τους. Χαίρομαι γιατί η νέα γενιά λυρικών τραγουδιστών και μουσικών βρίσκει ένα βήμα για να δείξει τις πολλές ικανότητές της και το πάθος της για μουσική δημιουργία, σε πείσμα των ...αντιμουσικών καιρών μας.

Στην φωτό (από αριστερά): Ζαφείρης Κουτελιέρης, Ιωάννα Φόρτη και Δημήτρης Δημόπουλος με την σοπράνο Δάφνη Πανουργιά, η οποία είχε συμμετάσχει στην παράσταση του 1994.