Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Νέλλη Σεμιτέκολο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Νέλλη Σεμιτέκολο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 20 Απριλίου 2021

ΘΑΝΟΣ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟΣ - ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΖΙΑΣ: ΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΝΟΗΣΗΣ

Θάνος Μικρούτσικος και Γιώργος Κοζίας στη συναυλία του Ιανουαρίου 2009
στο Μέγαρο Μουσικής (φωτό: Ιδιωτική Οδός)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Τον Ιανουάριο του 2009 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών πραγματοποιήθηκε μια ιδιαίτερη συναυλία με φωνητικά και πιανιστικά έργα του Θάνου Μικρούτσικου. 
Ανάμεσα στα μελοποιημένα που παρουσιάστηκαν, ήταν  και «Η γη τσακισμένο καράβι» (2008) σε ποίηση του Πατρινού Γιώργου Κοζία με παρεμβολές στίχων του Γουίλιαμ Μπλέικ (πρώτη εκτέλεση). Ήταν το τελευταίο έργο της συναυλίας. Ένας κύκλος εννέα τραγουδιών για φωνή και πιάνο, που τραγούδησε η Αγγελική Καθαρίου με τη σπουδαία Νέλλη Σεμιτέκολο στο πιάνο. 
Η Ιδιωτική Οδός είχε καλύψει εκείνη τη συναυλία και στην σχετική ανάρτηση γράφαμε:  
"Η μέτζο σοπράνο Αγγελική Καθαρίου έδωσε τον καλύτερό της εαυτό, ανταποκρινόμενη στο αίσθημα, αλλά και την δύσκολη σε πολλά σημεία παρτιτούρα του συνθέτη. Το έργο είχε μια έκδηλη μουσικότητα, κλιμάκωση και κορύφωση που κρατούσε αμείωτη την ένταση και την διαλεκτική μουσικής και ποίησης. Νομίζω ότι ο Γ. Κοζίας ευτύχησε γιατί ο Θάνος Μικρούτσικος ήταν σε κάλλιστη μελοποιητική στιγμή. Το έργο αφιέρωσε ο συνθέτης στην πρόωρα θανούσα συγγραφέα Μελίνα Καρακώστα". 
Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά, το έργο αυτό, όπως κι ένα ακόμα του Γ. Κοζία, "Ένας κόσμος χωρίς ταξιδιώτες" (2007), σε μουσική Θ. Μικρούτσικου πάντα, εκδόθηκαν από τον Γαβριηλίδη ως ένα βιβλίο CD του Μικρούτσικου με τίτλο "Πέντε κείμενα μετά μουσικής" (2013). 
Η Αγγελική Καθαρίου και η Νέλλη Σεμιτέκολο ερμηνεύουν, όπως και στη συναυλία, το "Η γη τσακισμένο καράβι", ενώ στο άλλο έργο η σπουδαία Πολωνέζα Ιβόνα Γκλίνκα παίζει φλάουτο και αφηγητής είναι ο Δημήτρης Παπανικολάου.  


Το βιβλίο περιέχει πέντε κείμενα του Θάνου Μικρούτσικου. Οι τίτλοι τους ενδεικτικοί του θεματικού ενδιαφέροντος αλλά και της ευαισθησίας που αποπνέουν. 
-Συγγνώμη κύριε Ντεμπυσσύ (1992) 
-Γράμμα στην αγαπημένη μου (1999) 
-Πως η "Πρώτη Μάρτη" έγινε "Πρω-Μαρ" ή Τι έπαιζε ο Alpha εκείνο το βράδυ ή Συζητώντας με την γιαγιά μου (2000) 
-Δεν δύναμαι να ανταποκριθώ εις την πρόσκλησή σας διότι έχω να καθαρίσω το κλαρινέτο μου (2005) 
-Μια νύχτα που άλλαξε τις ζωές μας (2011)  
Μετά τα κείμενα του Θ. Μικρούτσικου ακολουθεί το κεφάλαιο "Μετά μουσικής", με πρόλογο του συνθέτη. Στη συνέχεια: ένα κατατοπιστικό κείμενο για τα έργα του μουσικοκριτικού Γιώργου Μονεμβασίτη, τα δύο ποιητικά έργα που ακούγονται μελοποιημένα και τα βιογραφικά των συντελεστών. 
Στον πρόλογο του βιβλίου ο Θάνος Μικρούτσικος γράφει: 
"Θέλω να ευχαριστήσω από καρδιάς τον Γιώργο Κοζία για τα εξαιρετικά ποιήματα που μου εμπιστεύτηκε και τα οποία, σε συνδυασμό με τους στίχους του ιδιοφυούς William Blake με ώθησαν να δημιουργήσω το έργο "Η γη τσακισμένο καράβι". Σε αυτό το έργο, όπως και στο έργο "Ένας κόσμος χωρίς ταξιδιώτες", προσπάθησα να προσεγγίσω την ουσία των πραγμάτων δίχως να έχω στο μυαλό μου καμία εκ των προτέρων φόρμα. Ό,τι απαιτούσε το κείμενο, ό,τι απαιτούσουν οι φράσεις, οι λέξεις, τα πρόσωπα, οι εικόνες, τα σύμβολα του ποιητή. Είμαι ευτυχής και για έναν ακόμη λόγο. Ό,τι ήθελα να πω το απέδωσαν με τον καλύτερο τρόπο η Αγγελική Καθαρίου, τραγουδίστρια ανοιχτών οριζόντων και πάντα έτοιμη να αναμετρηθεί με ό,τι είναι ουσιαστικό νέο, η Νέλλη Σεμιτέκολο, που εδώ και σαράντα χρόνια είναι συνεχώς στην πρώτη γραμμή και στην οποία η ελληνική σύγχρονη μουσική οφείλει πολλά, η Ivona Glinka, απίστευτη φλαουτίστρια σε όλα τα επίπεδα, και ο Δημήτρης Παπανικολάου που στο στόμα του οι λέξεις αποκτούν με απόλυτη φυσικότητα το ακριβές βάρος που έχουν".
Μια έκδοση - ταξίδι στην ακριβή μελοποιημένη ποίηση. Με δυο Πατρινούς πρωταγωνιστές!
Όμως, θυμόμαστε, επίσης, ότι στο Κάστρο της Πάτρας το βράδυ της Πέμπτης 8 Αυγούστου 2013, ο Θάνος Μικρούτσικος έδωσε μια ξεχωριστή συναυλία όπου στο πρώτο μέρος η σπουδαία Νέλλη Σεμιτέκολο στο πιάνο και η μέτζο σοπράνο Αγγελική Καθαρίου ερμήνευσαν το έργο «H Γη τσακισμένο καράβι» του συνθέτη σε ποίηση του Γ. Κοζία, με παρεμβολές στίχων του ...δαιμονικού Μπλέηκ. 
Σε συνέντευξή του στον Σπύρο Αραβανή ο Γιώργος Κοζίας είπε για την συγκεκριμένη μελοποίηση:  
"Ο Θάνος Μικρούτσικος ισχυρίζεται ότι το κείμενο επιβάλλει τη μουσική που έχει ανάγκη. Πριν το πάρεις στα χέρια σου όμως είναι η μουσική που σε αναγκάζει να το ανακαλύψεις. Το διπλό αυτό κλειδί ή τα άπειρα κλειδιά της ανάγνωσης, χρειάζονται τον κατάλληλο κλειδούχο, διαφορετικά οι γραμμές μπλέκονται, δεν φθάνεις ποτέ στον σταθμό. Ο Θάνος μελοποιώντας με λόγιο τρόπο τα ποιήματα μου σεβάστηκε την ιδιαιτερότητα και την αυτονομία τους. Τα «έντυσε» με μελωδική θεατρικότητα. Η μουσική του Μικρούτσικου προσέφερε μια αίσθηση διαλογικής επινόησης από νότες εξεγερμένες, που δημιουργούν μια συνοπτική μελωδική γεωγραφία με έντονα μινιμαλιστικά και πρωτοποριακά στοιχεία. Η καλλιτεχνική μας σχέση θεωρώ ότι είναι εκρηκτική, υπερβαίνει το εφήμερο!"

 

Θάνος ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟΣ : 
"Η επινόηση" από τον κύκλο "Η γη τσακισμένο καράβι" σε ποίηση Γιώργου ΚΟΖΙΑ με παρεμβολές στίχων του William BLAKE. 
Ζωντανή ηχογράφηση από την πρώτη παρουσίαση του κύκλου στο ΜΕΓΑΡΟ Μουσικής Αθηνών: Θάνος ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟΣ - Αγγελική ΚΑΘΑΡΙΟΥ - Νέλλη ΣΕΜΙΤΕΚΟΛΟ. 


Κυριακή 11 Αυγούστου 2013

ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΟΥ ΘΑΝΟΥ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Στο κάστρο της Πάτρας το βράδυ της Πέμπτης 8 Αυγούστου, ο Μπέρτολτ Μπρέχτ κλήθηκε να «…διώξει την κατάρα των όσων μας συμβαίνουν…». Παράλληλα υπό την «καθοδήγηση» του Θάνου Μικρούτσικου  και με διαφορά …φάσης ο Γουϊλιαμ Μπλέηκ - με την ιδιότητα του προσκεκλημένου - «γνώρισε» τον Γιώργο Κοζία. 
Και εξηγούμαι: 
Η συναυλία του Θάνου Μικρούτσικου με την οποία έκλεισε το φετινό Φεστιβάλ Πάτρας - που μέλλει να ξαναγίνει "Διεθνές" - ήταν όντως αλλιώτικη, για κάποιους ίσως και ...αλλόκοτη. 
Στο πρώτο μέρος  η σπουδαία Νέλλη Σεμιτέκολο στο πιάνο και η σοπράνο Αγγελική Καθαρίου ερμήνευσαν το έργο «H Γη τσακισμένο καράβι» του Θάνου Μικρούτσικου σε ποίηση του πατρινού Γιώργου Κοζία, με παρεμβολές στίχων του ...δαιμονικού Μπλέηκ. Για το έργο αυτό έχουμε ξαναγράψει σχετικά και μπορείτε να δείτε εδώ
Θα ήθελα όμως να επισημάνω την μινιμαλιστική, εν πολλοίς, γραφή του Θ. Μικρούτσικου, που απέδωσε εξαιρετικά η ιέρεια της σύγχρονης ελληνικής μουσικής Νέλλη Σεμιτέκολο, και η οποία συνθετική γραφή συναντά ουσιαστικά πολλάκις την ποιητική τοιαύτη. Κι αυτή η συνάντηση ούτε εύκολη είναι ούτε αυτονόητη. Νομίζω πως το κοινό δεν πολυκατάλαβε το έργο αυτό, εξ ου και η αμηχανία του στο χειροκρότημα του τέλους. 


Ο λόγιος συνθέτης Θάνος Μικρούτσικος έχει πολύ σημαντικά έργα να επιδείξει, αλλά το κοινό, έχοντας συνδέσει τον δημιουργό με την "έντεχνη" ή "λαϊκή" πλευρά του, αδυνατεί να προσλάβει με πάθος τον Μικρούτσικο του Σταυρού του Νότου, όταν παρουσιάζεται ενώπιόν του με ένδυμα ...επίσημο. 
Στο δεύτερο μέρος της συναυλίας είχαμε ένα bonus για το κοινό, για όλους εμάς, όπως το χαρακτήρισε ο Θ. Μικρούτσικος. «Ο Κύκλος με την Κιμωλία» του Μάνου Χατζιδάκι σε ποίηση Μπέρτολτ Μπρεχτ και μετάφραση Οδυσσέα Ελύτη. Με τον Θάνο Μικρούτσικο στο πιάνο και τη Ρίτα Αντωνοπούλου στο τραγούδι. Μας έπαιξαν τα τέσσερα από τα έξι τραγούδια του έργου, που γράφτηκε για την ομώνυμη παράσταση του Θεάτρου Τέχνης (1956-57 σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν. 
Αν ο Κουν αλλά και ο Χατζιδάκις ήταν "αντιμπρεχτικοί", όπως είπε ο Θάνος Μικρούτσικος εισάγοντάς μας στο έργο, υπό την έννοια ότι δεν είχαν κατανοήσει επαρκώς την ανατρεπτική οπτική του Μπρεχτ στο θέατρο του 20ου αιώνα, ο Θ. Μικρούτσικος ήταν "αντιχατζιδακικός" στην ερμηνεία των τραγουδιών του Χατζιδάκι. Μας έδωσε μια "μικρουτσική" θεώρηση του έργου, με τη Ρίτα Αντωνοπούλου να είναι υπέρ του δέοντος "λαϊκή" και η δική του πιανιστική εκδοχή απείχε αρκετά από την σύνθεση του Χατζιδάκι. Παρ' όλα αυτά είχε ένα ενδιαφέρον αυτή η "άλλη άποψη". 


Η συναυλία ολοκληρώθηκε με την «Μουσική Πράξη στον Μπρεχτ» του Μικρούτσικου, με τον ίδιο τον συνθέτη να παίζει πιάνο, να τραγουδά, να αφηγείται, να διαλέγεται συνεχώς με την τραγουδίστρια Ρίτα Αντωνοπούλου, αλλά και τους δύο ευρωπαϊκών προδιαγραφών σολίστ στα πνευστά, τον Θύμιο Παπαδόπουλο και τον Δημήτρη Χουντή. 
Έγραψε ο συνθέτης για το έργο του αυτό σε σχέση με την Πάτρα: 
Από τις καλύτερες μουσικές στιγμές μου στην Πάτρα όταν πρωτόπαιξα την “Μουσική Πράξη στον Μπρεχτ” σε 4 παραστάσεις στο Δημοτικό Θέατρο το 1979. Αλλά και η επανάληψη του το 1998 στον ίδιο χώρο, εξαιρετική. Για να μιλήσουμε για την βαρβαρότητα αυτών που μας συμβαίνουν ο Μπέρτολτ είναι η καλύτερη περίπτωση. Και ας μην καταφέραμε να κρατήσουμε την πίπα μας αναμμένη, όλοι “ελπίζουμε στους σεισμούς που μέλλονται για νάρθουν”. 
Η ερμηνεία του έργου στο Κάστρο της Πάτρας την περασμένη Πέμπτη, είχε οίστρο και πάθος, αλλά και τέχνη και δεξιοτεχνία, θα έλεγα, όσον αφορά στην ενορχήστρωση του Μικρούτσικου για πνευστά και την θαυμάσια απόδοσή της από τους Θύμιο Παπαδόπουλο και Δημήτρη Χουντή. Η Ρίτα Αντωνοπούλου ήταν πολύ καλή, αλλά - ας με συγχωρήσει ο Θάνος - προτιμώ τον πρώτο εκτελεστή Γιάννη Κούτρα. Το έργο βέβαια του Μπρεχτ τόσο δυνατό και διαχρονικό, σα να γράφτηκε σήμερα. Λόγος προφητικός. 


Ο Θάνος Μικρούτσικος, χειμαρρώδης καθώς είναι, αναφέρθηκε με πολύ κολακευτικά λόγια στους μουσικούς της βραδιάς- το συνηθίζει άλλωστε - , κι αυτό τον τιμά, γιατί ξέρει να εκτιμά τους συνεργάτες του, πράγμα μάλλον ασυνήθιστο στον καλλιτεχνικό χώρο γενικότερα. 
Αναφέρθηκε επίσης και στη λογοτεχνική και ποιητική "Σχολή της Πάτρας", την οποία ο ίδιος γνώρισε από τον γνωστό φιλόλογο Άρη Δρουκόπουλο, και έκτοτε προβάλλει με πάθος. 
Ας ελπίσουμε ανάλογες σοβαρές συναυλίες να έχουν ...μοίρα στο Διεθνές Φεστιβάλ Πάτρας, το οποίο ο Θάνος Μικρούτσικος δημιούργησε εκ του μηδενός (1986-1990) και ο μύθος του ακόμη καλά κρατεί.

Δευτέρα 14 Μαρτίου 2011

ΕΡΓΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΑ ΤΩΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ


Πριν από λίγα λεπτά ξεκίνησε, αγαπητοί φιλόμουσοι συνοδίτες, η ζωντανή ραδιοφωνική μετάδοση από το Γ' Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας με την Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ υπό τον μαέστρο Γιώργο Βράνο στα ακόλουθα έργα:

E. Grieg: Peer Gynt (2η σουϊτα) 15’

Φ. Τσαλαχούρης: «Concerto για πιάνο & μικρή ορχήστρα, opus 33» (2000) 23’

Νέλλη Σεμιτέκολο, πιάνο

Τ. Χριστογιαννόπουλος: "Επτά τραγούδια σε ποίηση e.e. cummings" (18’)

Σολίστ : Έλενα Μαραγκού

Στεκόμαστε ιδιαιτέρως στο κοντσέρτο του φίλου συνθέτη Φίλιππου Τσαλαχούρη, το οποίο θα ερμηνεύσει σε λίγο η σπουδαία σολίστ και δασκάλα στο πιάνο Νέλλη Σεμιτέκολο (φωτό).

Το Κοντσέρτο για πιάνο & ορχήστρα, έργο 33 του Φίλιππου Τσαλαχούρη ολοκληρώθηκε το 2000. Αποτελεί φόρο τιμής σε πέντε συγγραφείς που θαυμάζει ο συνθέτης. Πέντε συγγραφείς, πέντε μέρη.

Το 1ο μέρος, που είναι αφιερωμένο στην Μαργκερίτ Γιουρσενάρ, είναι αυστηρά δομημένο σε ρυθμικά, συνοδευτικά σχήματα. Ο ρόλος του πιάνου προσδίδει στη μουσική χαρακτήρα τοκκάτας. Αν και ακολουθεί την καθιερωμένη φόρμα αλέγκρο σονάτας ηχεί περισσότερο σαν αναπαράσταση του στιβαρού νου, της καθαρής σκέψης και του ποιητικού λόγου της μεγάλης γαλλίδας συγγραφέως.

Το λυρικό πένθος της γραφής της Βιρτζίνια Γουλφ υπαγόρευσε την μουσική γραφή του 2ου μέρους… ένας ερωτικός χορός της φαντασίας και της προσμονής.

Το 3ο μέρος είναι εμπνευσμένο από την ποίηση της Ρωσίας. Η ποιήτρια Άννα Αχμάτοβα ενέπνευσε το συνθέτη και στη δημιουργία του Ακάθιστου Ρέκβιεμ. Το θεματικό υλικό αυτού το μέρους δεν έχει σχέση με το ρέκβιεμ αν και θα μπορούσε να ισχυριστεί βάσιμα ο ακροατής πως αποτελεί «επιμύθιό» του.

Η ασφυκτικά αδιέξοδη ατμόσφαιρα του Τόμας Μπέρνχαρντ όπως αυτή αποτυπώθηκε στο φινάλε του θεατρικού έργου Μινέττι συνθέτει το 4ο μέρος του Κοντσέρτου. Η μορφή του Γιώργου Λαζάνη, στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης, κάτω από το χιόνι… η αυτοκτονία… ο αποχαιρετισμός…

Το 5ο και τελευταίο μέρος είναι το μόνο που δεν έχει στον τίτλο του το όνομα συγγραφέα. Ο Γιόζεφ Κνέχτ είναι ο ήρωας του μυθιστορήματος του Έρμαν Έσσε Το παιχνίδι με τις χάντρες. Ο πλήρης τίτλος του ποιητικοί φινάλε είναι Ο Θάνατος του Γιόζεφ Κνέχτ στην παγωμένη λίμνη… ο ήρωας του βιβλίου είναι συνθέτης και μουσικός… βγάζει τελετουργικά τα ρούχα του και κολυμπά στην παγωμένη λίμνη μέχρι να σταματήσει η απογοητευμένη του καρδιά.

Εύλογα γεννάται το ερώτημα: γιατί Κοντσέρτο και όχι σουίτα… δεν είμαι μόνο η δεξιοτεχνία που προκαλεί το νου, αλλά και η πλοκή του συναισθήματος… concertare: συνεργώ, συμπράττω… πέρα από την κλασσική και τη ρομαντική υπέρβαση της «δυνατότητας» βρίσκεται και η υπέρβαση της σκέψης, η νοηματοδότηση της σιωπής, η ακροβασία της σκέψης «επάνω από το πεντάγραμμο»…

Ο συνθέτης έχει αφιερώσει το Κοντσέρτο στις πιανίστες Νέλλη Σεμιτέκολο και Έρντεϊ Μάρτα.
Related Posts with Thumbnails