ΘΕΜΑ ΚΑΘΟΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΤΟ 2007 (Β') - ΒΙΝΤΕΟ

Ο θεολόγος Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος συνομιλεί με τον δημοσιογράφο Κωνσταντίνο Φλαμή στον Τηλεοπτικό Σταθμό Super B της Πάτρας τον Απρίλιο του 2007, για το θέμα που είχε προκύψει τότε με τον κληρικό της Μητροπόλεως Πατρών Κύριλλο Κωστόπουλο και την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Στο δελτίο των ειδήσεων παρεμβαίνει και ο τότε εφημέριος των Ρωμαιοκαθολικών της Πάτρας π. Μάρκος.

 

ΔΥΣΙ ΚΥΡΙΟΙΣ ΔΟΥΛΕΥΕΙΝ; Ένα βραβείο μεταξύ Ρώμης και Πειραιώς

ΔΥΣΙ ΚΥΡΙΟΙΣ ΔΟΥΛΕΥΕΙΝ; 

Ένα βραβείο μεταξύ Ρώμης και Πειραιώς 

Πριν από λίγες ημέρες ανακοινώθηκαν τα ονόματα των φετινών νικητών του Βραβείου Γιόζεφ Ράτσινγκερ, το οποίο από το 2011 απονέμει το Ίδρυμα «Γιόζεφ Ράτσινγκερ – Βενέδικτος ΙΣΤ´»: Πρόκειται για τον 82χρονο ιστορικό της θεολογίας, ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου του Lugano π. Inos Biffi και για τον καθηγητή δογματικής και συμβολικής θεολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κ. Ιωάννη Κουρεμπελέ. Για δεύτερη φορά στην πενταετή ιστορία της διάκρισης τιμάται μη Ρωμαιοκαθολικός θεολόγος (μετά τον Αγγλικανό Richard Burridge) και για πρώτη Ορθόδοξος και μάλιστα Έλληνας. Η απόφαση για το βραβείο, το οποίο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 50 000 Ευρώ, λαμβάνεται από το Ίδρυμα Ράτσινγκερ σε συνεννόηση με τον επίτιμο Πάπα Βενέδικτο. 

Η επιλογή του κ. Ιωάννη Κουρεμπελέ για τη σημαντική αυτή διάκριση εγείρει ορισμένα ερωτήματα, από τη στιγμή μάλιστα που δεν έχει δημοσιευτεί κάποιο αναλυτικό αιτιολογικό της βράβευσης: Επί τη βάσει ποιων εργασιών τιμήθηκε ο καθηγητής του Αριστοτελείου; Πόσες από αυτές είναι μεταφρασμένες σε ξένες γλώσσες (μάλλον δύσκολο να υποθέσει κανείς ότι η επιτροπή των κριτών στελεχώνεται από επιστήμονες που διαβάζουν νέα ελληνικά και που κατανοούν το ενίοτε επιτηδευμένα κρυπτικό, γέμον περιττών νεολογισμών ιδιόλεκτο του καθηγητή); Πόσα κείμενά του έχουν προσληφθεί κριτικά από τη διεθνή βιβλιογραφία και ποιος είναι ο αριθμός των ετεροαναφορών του στη διεθνή επιστημονική κοινότητα; Ποια είναι η συνεδριακή του δραστηριότητα στο εξωτερικό;

Η μελέτη της ιστοσελίδας του (http://users.auth.gr/kourebe/) γεννάει περισσότερα ερωτήματα από αυτά που διασαφηνίζει, καθώς πληροφορείται κανείς πως το μόνο βιβλίο του ακαδημαϊκού δασκάλου της συμπρωτεύουσας που κυκλοφορεί σε ξένη γλώσσα είναι μια μελέτη για τον Ρωμανό τον Μελωδό και μάλιστα στα ρουμανικά. Η επιλογή άρθρων σε ξένες γλώσσες που διατίθεται (προφανώς ελάχιστα έχουν παραλειφθεί από τη συνολική παραγωγή του συγγραφέα) περιέχει έντεκα δημοσιεύματα• μία περίπτωση, η οποία θα με απασχολήσει ευθύς παρακάτω, είναι απλώς η αγγλική και γερμανική μετάφραση ελληνόφωνου δημοσιεύματος. Κατά τα άλλα, αναρωτιέμαι πώς αντέδρασε η κριτική επιτροπή στο αντίκρυσμα τίτλων όπως “Orthodoxy and Orthology in the Context of Religionism”. Η, ριζικότερα: Τα έλαβε, άραγε, εις γνώσιν της; 

Στην περί ης ο λόγος ιστοσελίδα δημοσιεύεται ελληνιστί, αγγλιστί και γερμανιστί μελέτημα του καθηγητή Κουρεμπελέ με τίτλο «Ορθοδοξία ανορθόδοξη; Στιγμές στη σύγχρονη ελληνική θεολογική έκφραση και στίγματα μετα-θεολογικών στιγμών». Κατά τη γνώμη του υπογράφοντος, το περιεχόμενο της μελέτης αυτής, γραμμένης, όπως προκύπτει ήδη από τον τίτλο, στο επιτηδευμένο ιδιόλεκτο του κ. Κουρεμπελέ, δεν αντέχει σε στοιχειώδη θεολογική επιστημονική κριτική, ξεκινώντας από την άγνοια της σχετικής βιβλιογραφίας ή από τον αριθμό των αυτοπαραπομπών, τεκμήριο, αν μη τι άλλο, και μιας προβληματικής αισθητικής. Πιο ενδιαφέρον από το περιεχόμενο (ουσιαστικά τίποτε άλλο παρά μια πολεμική εναντίον του Παντελή Καλαϊτζίδη, βασισμένη στην εσφαλμένη ερμηνεία των θέσεών του, αλλά και εναντίον των καθηγητών Πέτρου Βασιλειάδη, Χρυσόστομου Σταμούλη και Στυλιανού Τσομπανίδη) είναι το γεγονός πως η μελέτη αυτή δημοσιεύεται στον τόμο «Πατερική θεολογία και μεταπατερική αίρεση» (Πειραιεύς 2012), όπου περιλαμβάνονται τα πρακτικά ομώνυμης ημερίδας της Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιώς, μαζί με συμβολές των Μητροπολίτου Ναυπάκτου κ. Ιεροθέου, των καθηγητών π. Γεωργίου Μεταλληνού, π. Θεοδώρου Ζήση καιΔημητρίου Τσελεγγίδη, κ.ά. 

Είναι γνωστό πως η Ιερά Μητρόπολη Πειραιώς πρωτοστατεί στην πολεμική εναντίον της Εκκλησίας της Ρώμης. Ο Μητροπολίτης κ. Σεραφείμ, μάλιστα, την Κυριακή της Ορθοδοξίας του 2012 θεώρησε σκόπιμο να συμπληρώσει σχετικά το Συνοδικό της Ορθοδοξίας. Εκτός των παράλογων αναθεμάτων εναντίον των Ραββίνων του Ιουδαϊσμού, καθώς και κατά του Ισλαμισμού και των Μαρτύρων του Ιεχωβά (πώς να αποχωρίσει κανείς από την εκκλησιαστική κοινωνία ανθρώπους που ούτως ή άλλως δεν ανήκουν σε αυτή;) ο πολυγράφος και θορυβώδης ιεράρχης του ωραίου επινείου των Αθηνών προχώρησε στον ονομαστικό αναθεματισμό του τότε εν ενεργεία Πάπα Βενεδίκτου ΙΣΤ´: «Τω κανονικώς ανυποστάτω και εκπεσόντι αιρεσιάρχη Πάπα και Πατριάρχη Παλαιάς Ρώμης Βενεδίκτω τω 16ω και τοις αυτώ κοινωνούσι, Ανάθεμα, Ανάθεμα, Ανάθεμα.» Ο αναθεματισμός αυτός, όπως και άλλοι σχετικοί, εκφωνήθηκαν λίγες μόλις εβδομάδες μετά την ημερίδα στην οποία έλαβε μέρος ο κ. Κουρεμπελές. 

Αναρωτιέται κανείς: 

1. Αγνοούσε ο κ. Καθηγητής την αντιρωμαιοκαθολική στάση των διοργανωτών και των συνεισηγητών του; Σημειώνεται πως ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου Ιερόθεος, ο οποίος εδώ και χρόνια δημοσιεύει σχετικά, έδωσε μάχη πριν λίγους μήνες στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο ώστε να μην αναγνωριστεί καν ο χαρακτηρισμός «Εκκλησία» για τους Ρωμαιοκαθολικούς, η δε αντίστοιχη συγγραφική παραγωγή των π. Θεοδώρου Ζήση, π. Γεωργίου Μεταλληνού και Δημητρίου Τσελεγγίδη είναι γνωστή. Αν ο κ. Κουρεμπελές αγνοούσε αυτά τα οφθαλμοφανή πράγματα, πώς δικαιώνει την επιστημονική του υπόσταση; Ανδεν τα αγνοούσε, γιατί έλαβε μέρος; Είχε άραγε την αφέλεια πως θα τους αλλάξει απόψεις; Και, αν την είχε, γιατί δεν το προσπάθησε (το ότι δεν το επεχείρησε φαίνεται και από την απλή ανάγνωση της εισήγησής του); 

2. Από τη στιγμή που έλαβε χώρα ο εκ μέρους του Μητροπολίτη Πειραιώς αναθεματισμός του Πάπα Βενέδικτου, μόλις λίγες εβδομάδες μετά την ημερίδα, γιατί ο καθηγητής επέτρεψε να δημοσιευτεί το κείμενό του στον τόμο, αντί να το αποσύρει σε ένδειξη διαμαρτυρίας; Όχι μόνο δεν πρόσθεσε καμία σχετική σημείωση, ώστε να διαχωρίσει τη θέση του, αλλά μέχρι σήμερα το κείμενο αυτό το προβάλλει, όπως ήδη σημειώθηκε, σε τρεις γλώσσες στην ιστοσελίδα του, όπου φιλοξενείται η– τουλάχιστον ποσοτικώς– ισχνή για ακαδημαϊκό καθηγητή της θεολογίας παραγωγή ξενόγλωσσων άρθρων του. Ακόμη χειρότερα: ο εν λόγω πανεπιστημιακός έχει αναρτήσει ακόμη και το βίντεο της εισήγησής του. 

Προφανώς η παρουσία του κ. Κουρεμπελέ στην ημερίδα της Ι. Μ. Πειραιώς δεν αποτελεί ολίσθημα της στιγμής, αλλά συνειδητή επιλογή, η οποία μαρτυρεί μια συγκεκριμένη θεολογική στάση. Η άποψη αυτή τεκμηριώνεται και από τη συμμετοχή του ως συντονιστή σε εκδήλωση για την παρουσίαση της διδακτορικής διατριβής του π. Πέτρου Χιρς «Η Εκκλησιολογική Αναθεώρηση της Β΄ Βατικανής Συνόδου: Μία ορθόδοξη διερεύνηση του Βαπτίσματος και της Εκκλησίας κατά το Διάταγμα περί Οικουμενισμού» (το βίντεο της εκδήλωσης: http://intv.gr/arxeio/vivlio/item/protopresvyterou-k-petrou-xirs-i-ekklisiologiki-anatheorisi-tis-v-vatikanis-synodou-mia-orthodoksi-diereynisi-tou-vaptismatos-kai-tis-ekklisias-kata-to-diatagma-peri-oikoumenismoy). Ο συγγραφέας είναι γνωστότατος για τις απόψεις του εναντίον όχι μόνο της οικουμενικής κίνησης και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, αλλά και αυτού του Οικουμενικού Πατριάρχη1. Στην εκδήλωση αυτή περιστοιχιζόταν, μεταξύ άλλων, και πάλι από τον Σεβ. Μητροπολίτη Ναυπάκτου κ. Ιερόθεο και από τον καθηγητή Δημήτριο Τσελεγγίδη, επιβλέποντα της εργασίας του. Μήπως και στην περίπτωση αυτή αγνοούσε ο κ. Κουρεμπελές πού συμμετείχε; Πώς πιστεύει πως θα σχολίαζε, άραγε, ο επίτιμος Πάπας Βενέδικτος, ο οποίος μάλιστα είχε λάβει μέρος στη Β´ Βατικανή Σύνοδο ως σύμβουλος, τις απόψεις του νεοπροσήλυτου στην Ορθοδοξία π. Πέτρου Χιρς; Και πώς θα αντιδρούσε μαθαίνοντας ότι ο κ. Κουρεμπελές όχι μόνο συντόνισε μια εκδήλωση αντιοικουμενιστών, αλλά και ουδόλως ήγειρε λόγο αποφασιστικά κριτικό έναντι των θέσεων του π. Χιρς; 

Προφανώς ο επίτιμος Πάπας και η επιτροπή του βραβείου αγνοούσαν την εδώ περιγραφόμενη δραστηριότητα του κ. Κουρεμπελέ. Ωστόσο, ουδέν μέν ει κρυπτόν υπό τον ήλιον. Έχει ήδη ξεκινήσει μια κριτική συζήτηση στο ρωμαιοκαθολικό κόσμο για την επιλογή του Έλληνα καθηγητή, όπως τεκμαίρεται από το άρθρο “War die Jury schlecht beraten? Verleihung des Ratzinger-Preises stößt auf Unverständnis” (= Έλαβε η κριτική επιτροπή κακές συμβουλές; Η απονομή του βραβείου Ράτσινγκερ προκαλεί αμηχανία) στο σημαντικό οικουμενικό περιοδικό Ökumenische Information, Katholische Nachrichten-Agentur, τχ. 43 / 25.10.2016, σ. 16. 

Πώς αντιδρά ο Μητροπολίτης Πειραιώς Σεραφείμ, ο οποίος δημοσιοποιεί με αυθορμητισμό τις απόψεις του επί παντός γενομένου, στη βράβευση του – προσκληθέντος σε ημερίδα του – κ. Κουρεμπελέ από το Ίδρυμα Ράτσινγκερ, και μάλιστα με τη συγκατάθεση ενός ανθρώπου που ο επίσκοπος της εν επινείω Εκκλησίας έχει προσωπικά αναθεματίσει; Τι σκέφτεται, άραγε, ο π. Πέτρος Χιρς για την εξέλιξη αυτή, όταν μάλιστα πριν λίγο καιρό ο βραβευόμενος υπήρξε συντονιστής της εκδήλωσης παρουσίασης της αντιρωμαιοκαθολικής διατριβής του; Πώς αντιδρά όμως και ο ίδιος ο κ. Κουρεμπελές; Προτίθεται, άραγε, να εμμείνει στη συμπόρευσή του με τους αντιοικουμενιστικούς κύκλους ή θα διαφοροποιηθεί δημόσια από αυτούς, εξηγώντας και τους λόγους της αλλαγής στάσης του; Ή, μήπως, θα προτιμήσει το δρόμο της άρνησης του βραβείου και του χρηματικού επάθλου που το συνοδεύει; Ο ίδιος γνωρίζει σίγουρα πως η συνέπεια και η αξιοπρέπεια αποτελούν αρετές οι οποίες οφείλουν να συνοδεύουν έναν οποιονδήποτε άνθρωπο, πολλώ μάλλον έναν ακαδημαϊκό δάσκαλο, στη βιοτή του. Και γνωρίζει, επίσης, το μήνυμα που κρυστάλλινα εκπέμπουν καινοδιαθηκικά χωρία όπως τα Μτθ. 5: 37 («ἔστω δὲ ὁ λόγος ὑμῶν ναὶ ναί, οὒ οὔ• τὸ δὲ περισσὸν τούτων ἐκ τοῦ πονηροῦ ἐστιν»), Μτθ. 6: 24 («Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν• ἢ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει, ἢ ἑνὸς ἀνθέξεται καὶ τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει») και Αποκ. 3: 15-16 («οἶδά σου τὰ ἔργα, ὅτι οὔτε ψυχρὸς εἶ οὔτε ζεστός• ὄφελον ψυχρὸς ἦς ἢ ζεστός. οὕτως ὅτι χλιαρὸς εἶ, καὶ οὔτε ζεστὸς οὔτε ψυχρός, μέλλω σε ἐμέσαι ἐκ τοῦ στόματός μου»). 

Γιώργος Βλαντής

_________________________________

Βλ. παρέμβασή του στο ιστολόγιο του Π. Ανδριόπουλου: «Ή [sic] δραστηριότητές μας, αφού είναι με ευλογία, δεν είναι αντιεκκλησιολογικές αλλά είναι οπωσδήποτε αντι-αιρετικές. Και η αίρεση είναι εκκλησιολογική: η σχετικοποίηση της μοναδικότητας και άρνηση της αγιότητας της Εκκλησίας, με το να δέχονται κάποιοι προϊστάμενοι η αίρεση των Λατίνων ως μέρος του Σώματος του Χριστού –μια αίρεση που σταθερά, για πολλά χρόνια τώρα, προωθεί ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως και οι oμονοούντες του.» (27.08.2016, http://panagiotisandriopoulos.blogspot.de/2016/08/blog-post_57.html• και μόνο η δήλωση αυτή του κληρικού τούτου Μητροπόλεως των Νέων Χωρών αρκεί για την παραπομπή του σε εκκλησιαστικό δικαστήριο).

Ο ΠΑΠΑΣ, Ο ΕΚΟ, Ο π. ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΚΑΙ Η ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Το Πάσχα του 2007 ο αρχιμανδρίτης Κύριλλος Κωστόπουλος, κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών, έθεσε με τον δικό του τρόπο δημοσίως δύο θέματα, τα οποία εξακολουθούν με αμείωτη ένταση να απασχολούν την Εκκλησία στην Ελλάδα, αλλά και την κοινή γνώμη σ΄ ένα βαθμό. 

Το πρώτο ήταν - και είναι - το γεγονός ότι κατά Κύριλλον και τους ομόφρονές του "Ο Παπισμός είναι αίρεση" και το δεύτερο ότι η ομοφυλοφιλία απαιτεί λογικές "εκκαθάρισης". Ιδιαίτερα το θέμα αυτό, που απασχολεί υπερβαλλόντως στις μέρες μας μέρος της Διοικούσας Εκκλησίας λόγω της επέκτασης του συμφώνου συμβίωσης και στα ομόφυλα ζευγάρια, εγείρει ερωτήματα στους ανυποψίαστους και απροκατάληπτους πιστούς για το μένος και το παραλήρημα που υπερπερισσεύει, γιατί τόσο μανικά άραγε;

Στην περίπτωση Κύριλλου Κωστόπουλου είχα τοποθετηθεί δημοσίως και είχα πληρώσει στο ακέραιο το αντίτιμο. Φυσικά δεν μετανιώνω. Αντιθέτως θεωρώ κάπως ...προφητική την στάση μου στο όλο θέμα. Έτσι, με την ευκαιρία αναδημοσιεύω ένα κείμενό μου του Ιανουαρίου του 2008, με αφορμή το ότι ο εν λόγω κληρικός είχε πει - κατά τον πατρινό τύπο - τον τότε Πάπα Βενέδικτο "ομοφυλόφιλο".

Έγραφα πριν εφτά χρόνια: 

Όταν διαμαρτυρήθηκα δημόσια για την αποκάλυψη ότι ο αρχιμανδρίτης Κύριλλος Κωστόπουλος χαρακτήρισε σε κήρυγμά του τον Πάπα «ομοφυλόφιλο» - γεγονός το οποίο, εφ’ όσον δεν διαψεύστηκε πάραυτα, ισχύει πανηγυρικώς – είχα υπ’ όψιν μου το κλασικό παράδειγμα του Ουμπέρτο Έκο: «Μια επαρχιακή εφημερίδα με 500 αναγνώστες γράφει ότι ο Πάπας είναι ομοφυλόφιλος… Το Βατικανό εκδίδει μια διάψευση για όλες τις εφημερίδες, απευθύνει διάγγελμα δια της ιταλικής τηλεόρασης, αποκαθιστώντας τη φήμη του Πάπα και καταδικάζοντας το κατάπτυστο μύθευμα… Αποτέλεσμα; Εκεί που το ήξεραν 500 άνθρωποι, τώρα 20.000.000 άνθρωποι μαθαίνουν, έστω και αρνητικά, ότι κυκλοφόρησε η φήμη πως ο Πάπας είναι γκέυ… Ελπίζω να μην πέσουμε κι εμείς στην ίδια παγίδα, την παγίδα της προπαγάνδας…». 

Προς στιγμήν σκέφτηκα μήπως ο π. Κύριλλος γνώριζε το παράδειγμα του Έκο, αλλά, αμέσως, θεώρησα αδύνατον η «πνευματικότητά» του να περιλαμβάνει έναν Φράγκο σύγχρονο διανοούμενο. Στη συνέχεια σκέφτηκα μήπως, διαμαρτυρόμενος – και άρα αναδεικνύοντας το θέμα – γίνομαι, ακουσίως, όργανο της πρακτικής που περιγράφει ο Έκο. 

Τον δισταγμό μου αυτόν κατανίκησε η ιδιότητά μου ως Ορθοδόξου Χριστιανού, που δεν ενδιαφέρεται για την σημειολογία της επικοινωνίας. Γιατί εδώ το θέμα δεν είναι μια εφημερίδα, αλλά ένας Ορθόδοξος ιερέας, ο οποίος, μέσα στο αντιπαπικό παραλήρημά του, μετέρχεται και ανήθικα μέσα, προκειμένου «να διοχετεύσει αλλού τα δικά του προβλήματα» (βλ. δήλωση Καθολικού Αρχιεπισκόπου Κερκύρας Ιωάννη). 

Ο π. Κύριλλος, ως Ορθόδοξος ιερέας, δεν δικαιούται να χαρακτηρίζει, όχι τον Πάπα της Ρώμης, αλλά κανέναν άνθρωπο ως ομοφυλόφιλο, πόρνο, μοιχό κ.λ.π. Και σύμφωνα με την Ορθόδοξη πνευματικότητα δεν πρέπει να προβαίνει σε τέτοιους χαρακτηρισμούς ούτε «μέσα του», δηλ. στο νου και την ψυχή του. Πόσο μάλλον δημόσια! Το γεγονός ότι ο π. Κύριλλος αποφεύγει να πει έστω και μια λέξη για το θέμα, φανερώνει την απίστευτη δειλία του και την υποταγή του στους όρους μιας φτηνής «επικοινωνιακής» λογικής: «Άστο, θα ξεχαστεί». Γιατί, φυσικά, όταν μιλούσε δεν σκέφτηκε τι ξεστομίζει και ποιες συνέπειες μπορεί να έχει ο λόγος του. Στην ίδια λογική στοιχείται και η τοπική Εκκλησία, αφού ο λαλίστατος – σε άλλες περιπτώσεις – εκπρόσωπος τύπου της Μητρόπολης, έχει καταπιεί, στην κυριολεξία, τη γλώσσα του. Στην προκειμένη περίπτωση η σιωπή είναι συνενοχή. Η λογική είναι, επίσης, γνωστή: «Ο Πάπας είναι πολύ μακριά, είναι αρχηγός ετεροδόξων, άρα δεν αξίζει να τα χαλάσουμε με τους δικούς μας». Λησμονούμε, δηλ., ότι ο Πάπας είναι πρωτίστως άνθρωπος, πλασμένος κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν Θεού, και όχι ανθρωπόμορφο τέρας, επειδή είναι Πάπας. 

Ο π. Κύριλλος προσέβαλε βάναυσα τον θρησκευτικό ηγέτη ενός και πλέον δισεκατομμυρίου ανθρώπων και ένα αρχηγό κράτους, με το οποίο η Ελλάδα έχει διπλωματικές σχέσεις. Οφείλει να ζητήσει δημόσια συγγνώμη, τόσο από τον Πάπα και τους Καθολικούς, όσο και από εμάς τους Ορθοδόξους, οι οποίοι δεν χρησιμοποιούμε μεθόδους σπίλωσης και εξουθένωσης του οποιουδήποτε άλλου. 

Μέχρι να το πράξει, οι Καθολικοί, ας δεχθούν τη δική μου συγγνώμη, ως το ελάχιστο που θα έπρεπε να κάνει κάθε Ορθόδοξος Χριστιανός απέναντι σε παρόμοια «γκεμπελική», δηλ. φασιστική λογική εκκαθάρισης. 

Όσο για το αν οι Καθολικοί και όποιοι άλλοι είναι «αιρετικοί», και άρα πρέπει σύμφωνα με τους «Ορθόδοξους» Ταλιμπάν να καούν – η Ιερά Εξέταση ως νοοτροπία είναι προνόμιο πάντων! – ας κοιτάξει ο καθείς το πνευματικό του χάλι, όπως περιγράφεται από τους αγίους Βαρσανούφιο και Ιωάννη στα διακριτικά και ησυχαστικά κείμενά τους: 

«Οι Πατέρες δεν απαίτησαν τίποτε άλλο, παρά μόνο έμπρακτη ομολογία Πίστεως. Αν πραγματικά βρεθεί κάποιος που δέχεται ή διδάσκει βλάσφημα δόγματα για το Χριστό και ζει μακριά Του, απ’ αυτόν πρέπει να φεύγουμε και να μην τον πλησιάζουμε. Αν όμως θελήσουμε να ελέγξουμε τα πραγματικά βιώματα της καρδιάς, καθένας που δεν τηρεί τις εντολές του Χριστού, είναι αιρετικός. Και αν ο άνθρωπος δεν πιστέψει με όλη του την καρδιά, τα λόγια δεν τον ωφελούν καθόλου».

ΘΑ "ΘΡΙΑΜΒΟΛΟΓΗΣΕΙ" ΔΗΜΟΣΙΑ Ο ΑΡΧΙΜ. ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΑ;

Κάποιος ανώνυμος, φυσικά, μου έστειλε το παρακάτω σχόλιο:

Κ. Ανδριόπουλε, 

ενώ ασχολείστε με τα Αρχιερατικά Συλλείτουργα, μήπως πρέπει να ασχοληθείτε και με τον Andrew Michael Sullivan, ρωμαιοκαθολικό βρετανό συγγραφέα, αρθρογράφο, πολιτικό σχολιαστή και διάσημο μπλόγκερ ο οποίος καταλήγει σήμερα στο συμπέρασμα και δηλώνει δημόσια ότι ο Πάπας Βενέδικτος είναι γκέι και σφοδρά ερωτευμένος με τον ομορφότερο άνδρα του Βατικανού τον έμπιστο γραμματέα του και αρχιεπίσκοπο Γκέοργκ Γκάσγουεϊν; 

Θα γράψετε, τώρα, κ. Ανδριόπουλε επιστολές σε Μητροπολίτες, Αρχιεπισκόπους, Πατριάρχες, Εφημερίδες, και στην Ιστοσελίδα σας εναντίον του Andrew Sullivan όπως πράξατε για τον π. Κύριλλο Κωστόπουλο απαιτώντας «εδώ και τώρα να ζητήσει συγνώμη» από τον Πάπα, ή απλά «θα ποιήσετε την νήσσαν»; 

Και αν συμβεί το δεύτερο πως θα εξηγήσετε τη στάση σας εναντίον του π. Κυρίλλου και μάλιστα ως ορθόδοξος θεολόγος; Στη θέση σας θα ένιωθα βαθιά ντροπή, τουλάχιστον...

Το τι λέει ο κάθε βρετανός μπλόγκερ δεν με ενδιαφέρει. Το τι λέει, όμως, ένας ορθόδοξος κληρικός, ο οποίος υποτίθεται ότι εκφράζει την ορθόδοξη θεολογία με ενδιαφέρει. Και στην ορθόδοξη θεολογία και Εκκλησία η πρακτική του κάθε κληρικού Κύριλλου Κωστόπουλου είναι τουλάχιστον ανίερη... 

Δεν επεκτείνομαι. Ο νοών νοείτω. Όταν ο αρχιμ. Κύριλλος Κωστόπουλος βρει την ανδρεία για να ...θριαμβολογήσει δημοσίως για την "δικαίωσή" του περί Πάπα, θα λάβει την κατάλληλη απάντηση.

Φίλος του ιστολογίου που έχει παρακολουθήσει το θέμα έθεσε το υποθετικό ερώτημα:

"Τι θα γινόταν αν στην ορθόδοξη εκκλησία αρχίζαμε και λέγαμε για τους κληρικούς μας ό,τι ακούγεται, ψιθυρίζεται, αναπαράγεται; Θα γεμίζαμε ομοφυλόφιλους, πόρνους και μοιχούς";

Π.Α.Α.

ΤΟ ...ΑΝΤΙΠΑΠΙΚΟ ΠΟΙΜΝΙΟ ΤΟΥ ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟ "ΜΟΛΩΝ ΛΑΒΕ" ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

- "...ἐκφράζοντας καί τό Ὀρθόδοξο φρόνημα τοῦ εὐσεβοῦς λαοῦ πού ποιμαίνω, τῶν Χριστιανῶν τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως, εὐχόμαστε ἀπό καρδίας στόν παραιτηθέντα Πάπα Βενέδικτον ΙΣΤ´ νά τόν φωτίσει ὁ Θεός νά γνωρίσει τήν ἀλήθεια, ἡ ὁποία εἶναι ΜΟΝΟ στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία...". 

Η απορία είναι αυτόματη: Ο λαός της Δημητσάνας, Μεγαλόπολης και λοιπών χωρίων και ορέων εξουσιοδότησε τον Σεβ. Γόρτυνος Ιερεμία στο ...φαιδρό - ας με συγχωρήσει ο Σεβασμιώτατος - κείμενό του για την παραίτηση του Πάπα, να καλέσει τον Ποντίφικα στην Ορθοδοξία; Προσωπικώς νομίζω ότι δεκάρα τσακιστή δεν δίνει το ποίμνιο του Σεβασμιωτάτου για τον Πάπα και το Βατικανό. Άλλα προβλήματα έχει στα οποία θα ήταν καλό να εγκύψει πιο ουσιαστικά ο Σεβ. Γόρτυνος και να αφήσει τον Πάπα Βενέδικτο απερίσπαστο να συνεχίσει να απολαμβάνει την ...αίρεσή του. 

- Για τον Σεβ. Πειραιώς τι να πω πια; Με εκπλήσσει ευχάριστα με κάθε νέο κείμενό του. Στο τελευταίο για την Εκκλησία και την Αριστερά τελειώνει μ' ένα ηχηρό Μολών λαβέ: "Τέλος ὅσον ἀφορᾶ στόν ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ καί τήν ΔΗΜΑΡ πού αὐτοπροβάλλονται ὡς Εὐρωπαϊσταί θά πρέπει νά τούς ὑπενθυμίσει κάποιος τό λεγόμενο Εὐρωπαϊκό κεκτημένο καί τό δικαιϊκό σύστημα τῶν κρατῶν δικαίου καί ὅσον μέ ἀφορᾶ μέ τήν πρώτη κίνηση οἱουδήποτε γιά τήν καταδολίευση τῆς συμβατικῆς ὑποχρεώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους πρός τήν Ὀρθόδοξο Καθολική Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος διά τήν μισθοδοσία τοῦ Ἱεροῦ Κλήρου εἶναι ἤδη ἕτοιμο τό νομικό ὁπλοστάσιο καί τά ἀπαιτούμενα νομικά κείμενα διά τήν διεκδίκησι τῆς Πειραϊκῆς χερσονήσου...". 

Όχι κάτι λιγότερο! Την Πειραϊκή χερσόνησο ολόκληρη! 

Ποιος τόλμησε να ψελίσσει κάτι; ΚΑΝΕΙΣ! 

Οι ...επαναστάτες αριστεροί απεδείχθησαν λαγοί μπροστά στο "Μολών λαβέ" του Πειραιώς. Αν και λαλίστατοι εδώ κατάπιαν τη γλώσσα τους. 

Αλλά και οι διάφοροι "εκκλησιαστικοί κύκλοι" οι οποίοι ...θάβουν ιδιωτικώς τον Μητροπολίτη Πειραιώς για τις κατά καιρούς δημόσιες τοποθετήσεις του, όταν τον δουν πέφτουν και τον προσκυνούν! Άρα, ο Σεβασμιώτατος κατόρθωσε να παίζει τους πάντες ...μονότερμα! 

ΕΥΓΕ ΤΟΥ! 

Π.Α.Α.

Ο HANS KUNG ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΠΟΛΥΤΑΡΧΙΣΜΟ (ΤΥΠΟΥ ΠΟΥΤΙΝ) ΣΤΗΝ ΡΩΜΑΙΟΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

«Απολυταρχισμός (τύπου Πούτιν) στην Εκκλησία»[1]

Ο Θεολόγος Hans Küng μιλάει για την επίσκεψη του Πάπα στην Γερμανία, τη συγκάλυψη της κρίσεως στην Εκκλησία και την αναγκαιότητα συγκλήσεως μιας νέας Συνόδου.

Μετάφραση από το περιοδικό Spiegel (Νο.38/19.9.11): αρχιμ. Μελέτιος Κουράκλης
για την Ιδιωτική Οδό

Spiegel: Καθηγητά Küng, ο παλαιός συνάδελφός σας στο Πανεπιστήμιο ως Καθηγητής Ιωσήφ Ράτζινγκερ έρχεται σε λίγες ημέρες, ως Πάπας, για επίσημη επίσκεψη στη Γερμανία, με την ιδιότητά του ως αρχηγός Κράτους. Έχετε δεχθεί πρόσκληση για ακρόαση απ' αυτόν;

Küng: Δεν έχω ζητήσει καμία ακρόαση. Και βασικά ενδιαφέρομαι περισσότερο για διάλογο παρά για ακροάσεις.

Spiegel: Συνομιλεί ο Βενέδικτος ο 16ος καθόλου μαζί σας;

Küng: Μετά την εκλογή του ως Πάπας με προσκάλεσε σε μία τετράωρη, φιλική συζήτηση στην θερινή του κατοικία στο Castel Gandolfo. Τότε είχα ελπίσει ότι θα εγκαινιαζόταν μία νέα εποχή διαφάνειας και ειλικρίνειας. Βεβαίως η ελπίδα αυτή δεν έχει εκπληρωθεί. Επικοινωνούμε μόνο μεταξύ μας, ιδιωτικώς. Οι κυρώσεις εναντίον μου –αφαίρεση της άδειας εκκλησιαστικής διδασκαλίας- ισχύουν πάντα, μέχρι σήμερα.

Spiegel: Πότε σας έγραψε για τελευταία φορά ο Βενέδικτος;

Küng: Με ευχαρίστησε, μέσω του προσωπικού του γραμματέα Gänswein, για την αποστολή προς αυτόν του τελευταίου βιβλίου μου και με συνεχάρη εγκαρδίως.

Spiegel: Έχετε ασκήσει δριμεία κριτική στον Πάπα στο κριτικό έναντι της Εκλησίας έργο σας Ist die Kirche noch zu retten? (Μπορεί ακόμα να σωθεί η Εκκλησία;), εξ αιτίας της εχθρικής εκκλησιαστικής πολιτικής του εναντίον των μεταρρυθμίσεων στην Εκκλησία.

Küng: Το βρίσκω πολύ ευχάριστο, ότι, παρ’ όλα αυτά, δεν έχει διακόψει, έτσι απλά, τις προσωπικές σχέσεις.

Spiegel: Η Εκκλησία βρίσκεται, σύμφωνα με την εκτίμηση πολλών καθολικών σε κατάσταση απελπιστική. Η συγκάλυψη των περιστατικών κακοποίησης παιδιών από κληρικούς έχει οδηγήσει σε μαζική έξοδο πιστών από την Εκκλησία. Τι πάει άραγε στραβά;

Küng: Αφού ρωτάτε τόσο απλά, το ίδιο απλά θα απαντήσω και εγώ. Ο προκάτοχος του Ράτζινγκερ, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ έθεσε σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα εκκλησιαστικής όπως και πολιτικής αναστηλώσεως του Παπισμού, εναντίον των προβλέψεων και προθέσεων της Δευτέρας Συνόδου του Βατικανού. Ήθελε έναν επαν-εκχριστιανισμό της Ευρώπης. Και ο πιο έμπιστος συνεργάτης του στην προσπάθεια αυτή ήταν, ήδη από νωρίς, ο Ράτζινγκερ. Πρόκειται για μια περίοδο επαναφοράς του προ της Συνόδου αυτής κυριαρχούντος συστήματος παπικής εξουσίας.

Spiegel: Πώς και έτσι ξαφνικά έφθασε η Εκκλησία σε τέτοιου είδους διαστρεβλώσεις –πενήντα χρόνια μετά την Σύνοδο;

Küng: Η κατάσταση εντός της Εκκλησίας βράζει εδώ και πολύ καιρό. Αυτό φαίνεται πιο καθαρά στην περίπτωση της επί δεκαετίες συγκάλυψης σεξουαλικών επιθέσεων κληρικών εναντίον παιδιών. Το παγκοσμίων διαστάσεων αυτό φαινόμενο κακοποίησης παιδιών, δεν θα μπορούσε, βέβαια, για πολύ καιρό ακόμα, να συγκαλύπτεται. Το σίγουρο, όμως, είναι, ότι αυτό δεν είναι η μόνη πράξη συγκάλυψης εκ μέρους της Ιεραρχίας της Καθολικής Εκκλησίας. Το ίδιο άσχημη είναι και η συγκάλυψη της δεινής κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει η Εκκλησία.

Spiegel: Τί εννοείτε μ’ αυτό;

Küng: Το ότι η εκκλησιαστική ζωή σε πολλές χώρες σε επίπεδο εκκλησιαστικών κοινοτήτων (ενοριών) έχει ολοσχερώς καταρρεύσει. Στην Γερμανία υπήρξαν το έτος 2010, για πρώτη φορά, περισσότερες αποχωρήσεις από την Εκκλησία απ’ ότι βαπτίσεις. Από την εποχή της Συνόδου έχουμε χάσει δεκάδες χιλιάδες ιερέων, εκατοντάδες πρεβυτέρια (σπίτια για ιερείς που διαθέτουν οι κοινότητες) παραμένουν άδεια χωρίς ιερέα, μοναχοί και μοναχές πεθαίνουν χωρίς να αφήνουν κανένα διάδοχο πλέον. Το ποσοστό προσέλευσης στην Θεία Λειτουργία πέφτει συνεχώς και σταθερά. Βεβαίως η εκκλησιαστική ιεραρχία δεν έχει μέχρι σήμερα βρει το θάρρος να παραδεχτεί, ειλικρινά και χωρίς ωραιοποιήσεις, πώς πραγματικά έχει η κατάσταση. Αναρωτιέμαι πραγματικά, πού μπορεί να βγάλει αυτό;

Spiegel: Τώρα που θα έλθει ο Πάπας στη Γερμανία, δεκάδες χιλιάδες ανθρώπων θα τον επευφημήσουν σε μεγάλης κλίμακας εκδηλώσεις. Τα υψηλόβαθμα στελέχη της Εκκλησίας δεν θα το ερμηνεύσουν βέβαια αυτό ως σύμπτωμα κρίσης.

Küng: Δεν θα ήμουν εναντίον τέτοιων εκδηλώσεων, εάν βοηθούσαν πραγματικά την τοπική Εκκλησία. Βέβαια υπάρχει μία τεράστια διαφορά ανάμεσα στην βιτρίνα, η οποία και πάλι με την επίκσεψη στη Γερμανία επιχειρείται να στιλβωθεί, και ανάμεσα στην πραγματικότητα. Έτσι έρχεται να σκεφτεί κανείς, ότι πρόκειται για μία πανίσχυρη Εκκλησία, για μία υγιή Εκκλησία. Ισχυρή είναι, είναι όμως και υγιής επίσης; Εν τω μεταξύ γνωρίζει κανείς ότι τέτοιες εκδηλώσεις ελάχιστα πράγματα προσφέρουν στις κοινότητες. Δεν έχουμε πλέον προσελεύσεις στη Θεία Λειτουργία, δεν έχουμε πλέον υποψηφίους ιερείς, δεν έχουμε λιγότερες αποχωρήσεις.

Spiegel: Για τη Θεία Λειτουργία, που θα λάβει χώρα στο Ολυμπιακό Στάδιο του Βερολίνου έχουν ανακοινώσει, παρ’ όλα αυτά, την προσέλευση 70.000 ανθρώπων.

Küng: Όλοι αυτοί δεν είναι πιστοί· υπάρχουν και πολλοί περίεργοι. Οι πιστοί που πηγαίνουν σ’ αυτά, είναι κυρίως συντηρητικό καθολικοί, που δεν θέλουν να ξέρουν τίποτε από μεταρρυθμίσεις και αλλαγές. Σ’ αυτές τις μεγάλες παπικές εκδηλώσεις εμφανίζονται, βέβαια, πάντοτε και καινούργιοι από τους περιβόητους επευφημιστές του Πάπα, που κράζουν Βenedetto (Βενέδικτος στα Ιταλικά). Αυτοί επιστρατεύονται από σκληρές συντηρητικές ομάδες. Ο Πάπας παραμένει ακόμα για πολλούς ένα συγκεκριμένο πρότυπο, ένα ηθικό παράδειγμα, το οποίο όμως έχει εξαιρετικά απαξιωθεί στα μάτια άλλων.

Spiegel: Βλέπετε την επίσκεψη του Πάπα στην Ομοσπονδιακή Βουλή με κριτική διάθεση;

Küng: Δεν είμαι κατά αυτής της επισκέψεως, θα ήθελα όμως να ελπίζω, ότι οι πολιτικοί μας, που θα τον υποδεχτούν, θα του πουν ξεκάθαρα ότι υπάρχουν καθολικοί σ' αυτή τη Χώρα, οι οποίοι δεν συμφωνούν με την τωρινή πορεία του Παπισμού. Σύμφωνα με μία δημοσκόπηση, που διενεργήθηκε την περασμένη Άνοιξη, το 80% του Γερμανικού πληθυσμού δήλωσε υπέρ των μεταρρυθμίσεων στην Εκκλησία.

Spiegel: Δεν έχει, εν τω μεταξύ, προχωρήσει η διαδικασία απομάκρυνσης περισσότερων ομάδων πληθυσμού από την Εκκλησία και στο χώρο των πολιτικών, ώστε να τους είναι πλέον αδιάφορο, ποια είναι η κατάσταση στην Εκκλησία;

Küng: Μόνο αν δεν σκέπτονται τους εκλογείς τους. Οι εκλογείς είναι πολύ ευαισθητοποιημένοι ως προς το θέμα αυτό. Γι’ αυτό θα παρακολουθήσουν με προσοχή, εάν ο Πρόεδρος του Ομοσπονδιακού Κοινοβουλίου Norbert Lammert, ο οποίος είναι ένα θαρραλέος και αφοσιωμένος καθολικός, θα αρθρώσει κάποιου είδους κριτικό λόγο στον Πάπα ή όχι.

Spiegel: Ό,τι λέτε ακούγεται πολύ απαισιόδοξο. Μπορεί να σωθεί ακόμα η Εκκλησία;

Küng: Η καθολική Εκκλησία ως κοινότητα πιστών νομίζω ότι θα επιβιώσει, μόνον αν αποτινάξει το σύστημα της παπικής εξουσίας. Για χίλια χρόνια ζήσαμε χωρίς αυτό το απολυταρχικό σύστημα. Η αθλιότητα άρχισε τον ενδέκατο αιώνα. Τότε επέβαλαν οι Πάπες τις απολυταρχικές κυριαρχικές αξιώσεις τους επί του συνόλου της Εκκλησίας, με την προώθηση ενός κληρικαλισμού, ο οποίος δεν ήθελε να παραχωρήσει στους λαϊκούς απολύτως καμία δύναμη και εξουσία. Η καθιέρωση επίσης της επιβολής καθολικής αγαμίας στον κλήρο προέρχεται από εκείνη την εποχή.

Spiegel: Σε μια συνέντευξή σας στην εφημερίδα «Zeit» κατηγορήσατε τον Πάπα Βενέδικτο, ότι ακόμα και ο Λουδοβίκος ο 14ος ως Βασιλιάς δεν θα ήταν τόσο δεσποτικός και απολυταρχικός, όσο ο αρχηγός της καθολικής Εκκλησίας. Θα μπορούσε ο Βενέδικτος, εάν ο ίδιος το ήθελε, να αλλάξει το παπικό αυτό σύστημα εξουσίας;

Küng: Είναι σωστό, ότι αυτός ο απολυταρχισμός είναι ένα δομικό στοιχείο του παπικού συστήματος. Αλλά ποτέ δεν ήταν ουσιαστικό στοιχείο της Καθολικής Εκκλησίας. Η Δευτέρα Σύνοδος του Βατικανού είχε κάνει τα πάντα, για να ξεφύγει απ’ αυτό, αλλά δυστυχώς όχι αρκετά επίμονα. Δεν είχε τολμήσει κανείς να αμφισβητήσει τον Πάπα κατ’ ευθείαν, αλλά είχε από την άλλη τονίσει το στοιχείο της συνοδικότητας του Πάπα με τους επισκόπους, προκειμένου να τον επαναφέρει εντός της εκκλησιαστικής κοινότητας (και όχι υπεράνω αυτής).

Spiegel: Με επιτυχία;

Küng: Αυτό, δυστυχώς, δεν μπορεί κανείς να το ισχυριστεί. Οι ξεδιάντροπες μεθοδεύσεις με τις οποίες από τότε η συνοδικότητα απλά αποσιωπήθηκε και παραμελήθηκε από την πολιτική του Βατικανού, είναι πρωτόγνωρες. Σήμερα επικρατεί και πάλι μία άνευ προηγουμένου προσωπολατρία, η οποία είναι σε αντίθεση με κάθε τι που διαβάζουμε στην Καινή Διαθήκη. Και τούτο μπορεί να το πει κανείς με κάθε κατηγορηματικότητα. Ο Βενέδικτος ξαναφόρεσε και πάλι την Τιάρα, το παπικό δηλ. στέμμα, που είναι το μεσαιωνικό σύμβολο της απόλυτης παπικής δυνάμεως, και το οποίο ο Πάπας Παύλος ο 6ος είχε επίσημα αποποιηθεί. Αυτό το βρίσκω φρικώδες. Εάν ήθελε, θα μπορούσε μέσα σε μια νύχτα να το αλλάξει.

Spiegel: Αλλά δεν θέλει;

Küng: Δεν θέλει. Το πιστεύω απόλυτα αυτό, επειδή αυτός έχει την πλήρη εξουσία. Και θα έπρεπε να την εξασκεί μόνο εντός του πνεύματος του Ευαγγελίου.

Spiegel: Εσείς δεν θέλετε μόνο να περιορίσετε τη δύναμη του Πάπα, απαιτείτε επίσης την κατάργηση της καθολικής αγαμίας του κλήρου, θέλετε γυναίκες-κληρικούς, ζητάτε την άρση απαγόρευσης της χρήσεως του χαπιού αντισύλληψης. Πιστοί στον Πάπα καθολικοί λένε ότι αυτά είναι στοιχεία που ανήκουν στον σκληρό πυρήνα της Καθολικής Εκκλησίας. Εάν εσείς τα εξαφανίσετε αυτά, τί θα μένει μετά από την καθολική Εκκλησία;

Küng: Αυτό που θα μένει, θα είναι μία καθολική Εκκλησία, όπως ήταν ήδη κάποτε και ήταν καλύτερη. Δεν λέω να καταργήσουμε την παποσύνη. Αλλά χρειαζόμαστε διακόνους που θα υπηρετήσουν την κοινότητα, χρειαζόμαστε μία παπική διοίκηση όπως την άσκησε ο Πάπας Ιωάννης ο 23ος. Αυτός δεν ήθελε να κυριαρχήσει, αλλά έδειξε απλά, ότι είναι διάκονος όλων, ακόμα και των άλλων εκκλησιών, πραγματοποίησε μία Σύνοδο και κατέστησε δυνατό ένα νέο άνοιγμα στην Οικουμένη. Επέτρεψε να αναδυθεί μία νέα Εκκλησία.

Spiegel: Πολλοί στην Καθολική Εκκλησία λένε ότι εάν εφαρμοστούν όλες οι μεταρρυθμίσεις που επιδιώκετε, τότε θα κάνετε την Εκκλησία περισσότερο Ευαγγελική και καθόλου Καθολική.

Küng: Η Εκκλησία θα γίνει κατά τι περισσότερο Ευαγγελική, δεν υπάρχει αμφιβολία. Αλλά θα διαφυλάξουμε πάντοτε τον δικό μας ξεχωριστό χαρακτήρα, αυτή την παγκόσμια σκέψη, την καθολικότητα, που μας διαφοροποιεί από μία συγκεκριμένη στενότητα των ευαγγελικών (προτεσταντικών) περιφερειακών εκκλησιών. Αυτό οφείλει να παραμείνει έτσι, όπως και ο θεσμός του Πάπα. Αλλά όταν όλα επικεντρωθούν πάλι στο αξίωμα, τότε στο τέλος του δρόμου βρίσκεται και πάλι ο μεσαιωνικός εκείνος τύπος του κληρικού-αφέντη, του επισκόπου - ηγεμόνα, και ακριβώς του Πάπα ως του απόλυτου κυρίαρχου και εξουσιαστή, ο οποίος συγκεντρώνει στο πρόσωπό του όλες μαζί τις εξουσίες: εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική. Σε πλήρη αντίθεση με την σύγχρονη Δημοκρατία και το Ευαγγέλιο. 

Spiegel: Εσείς και ο Βενέδικτος ακολουθείτε δύο διαφορετικούς δρόμους. Εσείς θέλετε να μεταρρυθμίσετε την Εκκλησία, για να την κρατήσετε ζωντανή. Ο Πάπας προσπαθεί, να στεγανοποιήσει την Εκκλησία από εξωτερικές επιδράσεις και να την περιορίσει όλο και πιο πολύ σε έναν συντηρητικό πυρήνα, ο οποίος και κατά πάσα πιθανότητα θα επιβιώσει.  

Küng: Πράγματι έτσι είναι. Παλαιότερα είχε παραλληλιστεί το σύστημα του Παπισμού με αυτό του κομμουνισμού. Μ’ αυτό, επίσης, εξέφρασε κανείς τα πάντα. Σήμερα αναρωτιέμαι εάν δεν έχουμε εισέλθει σε μία φάση της καθολικής Εκκλησίας, όπου επικρατεί ο απολυταρχισμός τύπου Πούτιν. Διευκρινίζω αυτονόητα ότι δεν συγκρίνω τον άγιο Πατέρα ως πρόσωπο με τον μη άγιο ρώσο πρωθυπουργό. Αλλά εξ επόψεως συστήματος εξουσίας, δομών και πολιτικής υπάρχουν πολλές ομοιότητες. Ο Πούτιν πράγματι κληρονόμησε μία παρακαταθήκη δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων. Αλλά έκανε τα πάντα για να τις ακυρώσει και υπονομεύσει. Στην Εκκλησία είχαμε την Σύνοδο, η οποία εγκαινίασε μία ανανέωση και ένα οικουμενικό άνοιγμα. Ακόμα και οι πιο απαισιόδοξοι δεν μπορούσαν ποτέ να φανταστούν, ότι μετά τη Σύνοδο θα ήταν δυνατές τέτοιες παλινωδίες. Η πολιτική παλινορθώσεως του Παπισμού από τον Πολωνό Πάπα από την δεκαετία του ’80 κατέστησε τελικά δυνατή την παπική εκλογή του ομοϊδεάτη του Ράτζινγκερ, του τότε προϊσταμένου της μυστικής Ιεράς Εξετάσεως –η οποία παραμένει πάντοτε Ιερά Εξέταση έστω και αν σήμερα ονομάζεται ευσχήμως Επιτροπή για τη διδασκαλία της Πίστεως.

Spiegel: Μία τολμηρή σύγκριση.

Küng: Η οποία, φυσικά, δεν θα πρέπει να παρερμηνευθεί και διαστρεβλωθεί. Αλλά δυστυχώς δεν μπορούμε, παρά την αναγνώριση θετικών αναλογιών, να παραθεωρήσουμε τις αρνητικές εξελίξεις. Πρακτικά έχουν τοποθετήσει τόσον ο Ράτζινγκερ όσον και ο Πούτιν τους παλαιούς συνεργάτες τους σε ηγετικές θέσεις, ενώ άλλους, που δεν τους ήταν συμπαθείς, «τους έχουν βάλει στο ψυγείο». Και θα μπορούσε κανείς να αναφέρει ακόμη περισσότερες συγκρίσεις: αποδυνάμωση του Κοινοβουλίου/της Συνόδου των Επισκόπων· υποβάθμιση των επαρχιακών κυβερνητών/των επισκόπων σε εντολοδόχους του Πάπα· μία κομφορμιστική «νομενκλατούρα»· μία αντίσταση έναντι γνησίων μεταρρυθμίσεων. Ο Ράτζινγκερ προήγαγε τον βοηθό του, από την εποχή που ήταν πρόεδρος της επιτροπής της Πίστεως, σε γραμματέα της Κούριας και συνεκδοχικά σε εκπρόσωπο του ίδιου του Πάπα.

Spiegel: Και πού είναι το κακό σ’ αυτό.

Küng: Ότι πίσω από τον Γερμανό Πάπα μπόρεσε να πάρει τα ηνία της εξουσίας μία μικρή ιταλική, στην πλειονότητά της, κλίκα ανδρείκελων, οι οποίοι δεν έχουν καμία κατανόηση για την ανάγκη μεταρρυθμίσεων. Αυτοί είναι συνυπεύθυνοι για την αποτελμάτωση, η οποία καταπνίγει κάθε προσπάθεια εκσυγχρονισμού του εκκλησιαστικού συστήματος.

Spiegel: Πώς επηρεάζει η κατάσταση στο Βατικανό τη θέση της Εκκλησίας στη Γερμανία;

Küng: Πίσω από κάθε παπική φιλοφρόνηση, πίσω από κάθε τελετουργική φαντασμαγορία και πίσω από κάθε ψευδο-κρατική επίφαση κρύβεται σκληρή πολιτική για δύναμη και εξουσία. Το Βατικανό ασκεί ασφυκτικό έλεγχο στο ποιός καταλαμβάνει επισκοπικές έδρες και πανεπιστημιακές έδρες Θεολογίας και επιτρέπει να εκλέγονται μόνο εκείνοι, που είναι υποταγμένοι στο Βατικανό. Οι νούντσιοί του Πάπα ανά τον κόσμο επιβλέπουν τις Συνόδους των Επισκόπων των τοπικών εκκλησιών και ενημερώνουν συνεχώς τα κεντρικά. Σε αυτό το σύστημα οι καταδότες βρίσκονται και πάλι σε άνθηση. Κάθε φιλο-μεταρρυθμιστής ιερέας στην Γερμανία, αλλά ακόμα και κάθε Επίσκοπος, πρέπει να έχει άγχος, ότι καταδίδεται στη Ρώμη.

Spiegel: Ποιό ρόλο παίζει ο Καρδινάλιος της Κολωνίας Ιωακείμ Meisner, ένας διακηρυγμένος σκληροπυρηνικός, σε αυτές τις ενδοεκκλησιαστικές αντιμαχίες;

Küng: Είναι κοινό μυστικό, ότι η Σύνοδος των γερμανών επισκόπων έχει περιπέσει σε όργανο επιρροής του Meisner, κάτι το οποίο ήταν αδύνατο και να το διανοηθεί κανείς. Ο Meisner έχει, έτσι, άμεση επαφή με τον κλειστό πυρήνα της παπικής εξουσίας. Στις επιτυχίες του προσμετράται και η ανάδειξη νεότερων επισκόπων, όπως ο Tebartz-van Els στο Limburg. Ο νέος Αρχιεπίσκοπος του Βερολίνου, επίσης, Rainer Woelki, είναι ένας ακόμα προστατευόμενος του Meisner. Γίνεται προσπάθεια για την άλωση των στρατηγικά σπουδαιότερων εκκλησιαστικών θέσεων. Στόχος είναι η με κάθε μέσο ισχυροποίηση του συστήματος κυριαρχίας.

Spiegel: Οι προβλέψεις σας ηχούν απαισιόδοξες.

Küng: Επιθυμία μου μεγάλη είναι, να μην βουλιάξουμε στην απαισιοδοξία. Αλλά η διάγνωσή μου έδειξε, ότι η Εκκλησία είναι άρρωστη, και η αρρώστιά της είναι το παπικό σύστημα εξουσίας. Δεν μπορώ έτσι απλά να πω, σαν να ήμουν κακός γιατρός, ότι όλα είναι και γίνονται καλά.

Spiegel: Και ποιό θα ήταν το αντίδοτο;

Küng: Η βάση πρέπει να συγκεντρώσει τις δυνάμεις της και να διακηρύξει ότι το σύστημα δεν έχει πλέον απήχηση σ’ αυτήν. Στο βιβλίο μου έχω παρουσιάσει έναν εκτεταμένο κατάλογο μέτρων.

Spiegel: Προ ενός έτους και πλέον γράψατε μία ανοιχτή επιστολή στους επισκόπους ανά τον κόσμο, στην οποία αιτιολογούσατε πολύ διεξοδικά την κριτική σας στον Πάπα και στο ρωμαϊκό σύστημα. Ποιά ήταν τότε η απήχησή της.

Küng: Υπάρχουν 5.000 περίπου επίσκοποι σ’ όλο τον κόσμο, και κανείς δεν τόλμησε να εκφραστεί δημόσια. Αυτό αποκαλύπτει βέβαια, ότι εδώ κάτι δεν είναι σωστό. Εάν συζητάτε με μεμονωμένους επισκόπους, ακούτε συχνά να λένε: «Κατά βάθος έτσι είναι, όπως τα λέτε, αλλά δεν μπορεί να κάνει κανείς τίποτε. Θα ήταν θαυμάσιο, εάν κάποιος επιφανής επίσκοπος δήλωνε: “Δεν πηγαίνει πλέον άλλο! Δεν μπορούμε να θυσιάσουμε όλη την Εκκλησία για να είμαστε αρεστοί στην παπική γραφειοκρατία”». Αλλά μέχρι τώρα δεν έχει επιδείξει κανείς το θάρρος. Το ιδανικό για μένα θα ήταν ένας συνασπισμός ανάμεσα σε μεταρρυθμιστές θεολόγους, λαϊκούς, πνευματικούς και ανάμεσα σε φιλο-μεταρρυθμιστές επισκόπους. Αυτοί θα έρχονταν φυσικά σε αντιπαράθεση με τη Ρώμη, αλλά αυτή θα πρέπει να περιοριστεί εντός των ορίων της κριτικής νομιμοφροσύνης.

Spiegel: Έτσι κάπως προέκυψε η Μεταρρύθμιση (Προτεσταντισμός) πριν από 500 χρόνια. Και τότε επίσης δεν ήταν σε θέση το παπικό σύστημα εξουσίας να αντιληφθεί την κριτική εκ των κάτω.

Küng: Απορεί και εξίσταται κανείς μετά από 500 χρόνια, για το ότι οι τότε Πάπες και επίσκοποι δεν είχαν κατανοήσει την αναγκαιότητα μιας μεταρρυθμίσεως. Ο Λούθηρος δεν επεδίωξε κανένα εκκλησιαστικό σχίσμα, αλλά ο Πάπας και οι επίσκοποι ήταν τυφλοί. Σήμερα έχει κανείς την εντύπωση, ότι βρίσκεται ενώπιον παρόμοιων καταστάσεων.

Spiegel: Θα βοηθούσε άραγε την Εκκλησία η σύγκληση μιας νέας Συνόδου;

Küng: Ελπίζω ότι θα γίνει μία Σύνοδος ή έστω μια αντιπροσωπευτική σύναξη της Καθολικής Εκκλησίας.

Spiegel: Πιστεύετε ότι θα ζήσετε και πάλι μία τέτοια Σύνοδο;

Küng: Κανείς δεν μπορεί να θέτει όρια στη χάρη του Θεού. Θα αποτελούσε ένα δείγμα ελπίδας εάν θα ανακοίνωνε ο Πάπας κατά την επίσκεψή του στη Γερμανία κάτι σαν το ακόλουθο: «ναι μεν δεν είμαι σύμφωνος με όλες αυτές τις απαιτήσεις για αλλαγές και μεταρρυθμίσεις, αλλά θα ήθελα, ως Γερμανός Πάπας, να προσφέρω ένα δώρο στους Γερμανούς με τη ευκαιρία της επίσκεψής μου αυτής στη Γερμανία: στο μέλλον επιτρέπεται να συμμετέχουν στα μυστήρια της Εκκλησίας όλοι οι διαζευγμένοι και ξαναπαντρεμένοι».

Spiegel: Καθηγητά Küng, σας ευχαριστούμε γι’ αυτή τη συνομιλία.

(Ο Hans Küng, μαζί με τον τότε Καθηγητή της Θεολογίας Ιωσήφ Ράτζινγκερ, ανήκει σε εκείνους τους Καθολικούς, οι οποίοι στις αρχές της δεκαετίας του ’60, διαμόρφωσαν αποφασιστικά τη Δεύτερη Σύνοδο του Βατικανού και μίλησαν για ένα άνοιγμα της Εκκλησίας στον κόσμο. Το 1979 δημοσίευσε ο Küng, ο οποίος δίδασκε Θεολογία στο Πανεπιστήμιο της Τυβίγης, την κριτική του στο δόγμα περί αλαθήτου του Πάπα. Το Βατικανό του αφαίρεσε την άδεια της εκκλησιαστικής διδασκαλίας. Ο Küng, 83 ετών σήμερα, παραμένει, όπως πάντοτε, ένας καθολικός ιερέας και διευθύνει το Ινστιτούτο για το Παγκόσμιο Ήθος, το οποίο ίδρυσε ο ίδιος στην Τυβίγη).

Απώλεια πίστης

Εξέλιξη του Καθολικισμού στη Γερμανία από το 1990 έως το 2010.

Πηγή: Γραμματεία της συνόδου των Γερμανών επισκόπων

Καθολικοί: -12,7%

Συμμετοχές στη Θεία Λειτουργία: -42,5%

Γάμοι: -58,3%

Βαπτίσεις: -43,1%

Υποψήφιοι κληρικοί: -62,1%.

Έρευνα του Spiegel: Ο Πάπας και η Καθολική Εκκλησία

1. Μετά την εκλογή του πανηγυρίστηκε ο Βενέδικτος ο 16ος με ενθουσιασμό ως Γερμανός Πάπας. Είστε, έξι χρόνια μετά, συνολικά ικανοποιημένοι με τις ενέργειές του;

Μάλλον ικανοποιημένοι: 36% (ερωτηθέντες καθολικοί: 54%)

Μάλλον όχι ικανοποιημένοι: 32%

Μου είναι αδιάφορο: 21%

2. Κατά την επίσκεψή του στη Γερμανία θα μιλήσει ο Πάπας και στην Ομοσπονδιακή Βουλή. Το βρίσκετε αυτό σωστό;

ΝΑΙ: 47% ΟΧΙ: 45%

3. Πρέπει η Καθολική Εκκλησία να συνεχίσει να επιμένει στην επιβολή της αγαμίας στον Κλήρο;

ΝΑΙ: 6% ΟΧΙ: 87%

4. Πρέπει η Καθολική Εκκλησία να συνεχίσει να αποκλείει γυναίκες από την ιερωσύνη;

ΝΑΙ: 6% ΟΧΙ: 88%

5. Η Καθολική Εκκλησία χαρακτηρίζει τους ομοφυλόφιλους ως αμαρτωλούς. Συμφωνείτε με αυτή την άποψη;

ΝΑΙ: 9% ΟΧΙ: 87%

6. Εδώ και ένα έτος αποκαλύπτονται πολλά για περιπτώσεις κακοποίησης παιδιών εντός της Καθολικής Εκκλησίας. Έχει αντιδράσει σωστά;

ΝΑΙ: 17% ΟΧΙ: 77%

7. Πρέπει η Καθολική Εκκλησία στη Γερμανία στο μέλλον να ασκεί μεγαλύτερη ή μικρότερη επιρροή στην Πολιτική και στην Κοινωνία;

Πρέπει να ασκεί μεγαλύτερη επιρροή: 8%

Πρέπει να ασκεί μικρότερη επιρροή: 50%

Να παραμείνει ως έχει: 37%

[1] Ο πρωτότυπος γερμανικός τίτλος, που επιστέφει τη συνέντευξη, είναι «Putinisierung der Kirche», (Πουτινοποίηση της Εκκλησίας). Αντί της κατά γράμμα μετάφρασης, που θα ήταν αδόκιμη στα ελληνικά, προτιμήσαμε τον παραπάνω τίτλο, ο οποίος και αποδίδει πιστά το πνεύμα της συνέντευξης, και ταυτοχρόνως δεν προκαλεί σύγχυση στον έλληνα αναγνώστη.

ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΠΑΠΑ ΒΕΝΕΔΙΚΤΟΥ ΙΣΤ’ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗ 2011

«Ενταφιαστήκατε μαζί με τον Χριστό κατά το Βάπτισμα, αλλά και αναστηθήκατε μαζί του»

(Κολ 2,12)

Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές!
H Τεσσαρακοστή, η οποία μας οδηγεί στον εορτασμό του Αγίου Πάσχα, είναι για την Εκκλησία μία πολυτιμότατη και σημαντικότατη λειτουργική περίοδος, για την οποία είμαι ευτυχής να απευθύνω έναν ιδιαίτερο λόγο, ώστε να βιωθεί με τον κατάλληλο ζήλο. Ενώ προσβλέπει στην καθοριστική συνάντηση με τον Νυμφίο της κατά το αιώνιο Πάσχα, η εκκλησιακή Κοινότητα, προσκαρτερώντας στην προσευχή και στην ενεργό αγάπη, εντατικοποιεί την πορεία του πνευματικού καθαρμού της, για να μπορέσει να αντλήσει αφθονότερα από το απολυτρωτικό Μυστήριο τη νέα ζωή την οποία προσφέρει ο Χριστός, ο Κύριος (πρβλ. Α’ Προοίμιο της Τεσσαρακοστής).

1. Η ίδια αυτή ζωή μάς μεταδόθηκε ήδη την ημέρα του Βαπτίσματός μας, όταν, «έχοντας συμμετάσχει στον θάνατο και την ανάσταση του Χριστού», άρχισε για μας «η χαρούμενη και ανυψωτική πορεία ως μαθητών του Κυρίου» (Ομιλία κατά την Εορτή της Βάπτισης του Κυρίου, 10 Ιανουαρίου 1010). Ο απόστολος Παύλος, στις Επιστολές του, εξακολουθεί να επιμένει στην ιδιαίτερη κοινωνία που έχουμε με τον Υιό του Θεού, και η οποία επιτελείται σε αυτό το λουτρό. Το γεγονός πως, στις περισσότερες των περιπτώσεων, το Βάπτισμα το λαμβάνει κανείς όταν ακόμη είναι βρέφος, καθιστά εμφανές πως πρόκειται για μία δωρεά του Θεού: κανείς δεν αξιώνεται την αιώνια ζωή με τις δικές του δυνάμεις. Το έλεος του Θεού, που εξαλείφει την αμαρτία και επιτρέπει στον άνθρωπο να βιώσει στην ύπαρξή του «το ίδιο φρόνημα που είχε και ο Ιησούς Χριστός» (Φιλ 2,5), χορηγείται στον άνθρωπο δωρεάν.
Ο Απόστολος των εθνών, στην Προς Φιλιππησίους Επιστολή, εκφράζει το νόημα της μεταμόρφωσης, η οποία συντελείται με τη συμμετοχή στον θάνατο και την ανάσταση του Χριστού, δεικνύοντας τον σκοπό της: «να γνωρίσω τον Χριστό και τη δύναμη της ανάστασής του, και να μετάσχω στα παθήματά του ακολουθώντας τον στον θάνατο, με την ελπίδα να λάβω μέρος στην ανάσταση των νεκρών» (Φιλ 3,10-11). Το Βάπτισμα, συνεπώς, δεν είναι μία ιεροτελεστία του παρελθόντος, αλλά η συνάντηση με τον Χριστό που διαπλάθει όλη την ύπαρξη του βαπτισμένου, του δίνει τη θεία ζωή και τον καλεί σε μία ειλικρινή μεταστροφή, η οποία ξεκινά και υποστηρίζεται από τη θεία Χάρη, και τον οδηγεί σε εκείνη την ωριμότητα, μέτρο της οποίας είναι ο Χριστός.
Ένας ιδιαίτερος δεσμός συνδέει το Βάπτισμα με την Τεσσαρακοστή, που αποτελεί έναν ευνοϊκό καιρό κατά τον οποίο μπορούμε να λάβουμε πείρα της Χάρης που σώζει. Οι Πατέρες της Β’ Βατικανής Συνόδου προσκάλεσαν όλους τους Ποιμένες της Εκκλησίας να χρησιμοποιήσουν «αφθονότερα τα βαπτισματικά στοιχεία που είναι χαρακτηριστικά της λειτουργίας της Τεσσαρακοστής» (Διάταξη Sacrosanctum Concilium, 109). Πράγματι, η Εκκλησία ανέκαθεν συνδυάζει την Αγρυπνία της Ανάστασης με την τέλεση του Βαπτίσματος: σε αυτό το ιερό Μυστήριο επιτελείται εκείνο το μεγάλο μυστήριο κατά το οποίο ο άνθρωπος πεθαίνει ως προς την αμαρτία, γίνεται κοινωνός της νέας ζωής εν τω Αναστημένω Χριστώ και λαμβάνει το ίδιο το Πνεύμα του Θεού που ανέστησε τον Ιησού από τους νεκρούς (βλ. Ρωμ 8,11). Αυτή η δωρεά πρέπει συνεχώς να ανακαινίζεται, και η Τεσσαρακοστή μάς προσφέρει μία πορεία ανάλογη με εκείνη της κατηχητικής περιόδου, η οποία για τους χριστιανούς της αρχαίας Εκκλησίας, όπως και για τους σημερινούς κατηχούμενους, είναι σχολείο αναντικατάστατο πίστης και χριστιανικής ζωής: αυτοί βιώνουν αληθινά το Βάπτισμα ως μία πράξη καθοριστική όλης της ύπαρξής τους.

2. Για να διανύσουμε με σοβαρότητα την πορεία προς το Πάσχα και να προετοιμαστούμε να τελέσουμε την Ανάσταση του Κυρίου – την ιλαρότερη και λαμπρότερη εορτή ολόκληρου του λειτουργικού Έτους – τι πιο κατάλληλο υπάρχει από το να αφεθούμε και να οδηγηθούμε από τον Λόγο του Θεού; Γι’ αυτό η Εκκλησία, στις ευαγγελικές περικοπές των Κυριακών της Τεσσαρακοστής, μας οδηγεί σε μία ιδαιτέρως έντονη συνάντηση με τον Κύριο, κανόντάς μας να διατρέξουμε τους σταθμούς της πορείας της χριστιανικής μύησης: για τους κατηχούμενους, με την προοπτική να λάβουν το ιερό Μυστήριο της αναγέννησης· για όσους είναι ήδη βαπτισμένοι, ενόψει της επιτέλεσης νέων και αποφασιστικών βημάτων ώστε να ακολουθήσουν πιστά τον Χριστό και να προσφέρουν πληρέστερα τον εαυτό τους σε Αυτόν.

Η Α’ Κυριακή της τεσσαρακονθήμερης πορείας προβάλλει την ανθρώπινη κατάστασή μας επάνω σε αυτή τη γη. Ο νικηφόρος αγώνας κατά των πειρασμών, που δίνει την έναρξη στην αποστολή του Ιησού, είναι μία πρόσκληση να λάβουμε επίγνωση της ευθραυστότητάς μας, έτσι ώστε να δεχτούμε τη Χάρη που ελευθερώνει από την αμαρτία και διαχέει νέα δύναμη εν Χριστώ, ο οποίος είναι η οδός, η αλήθεια και η ζωή (βλ. Διάταξη της Χριστιανικής Μύησης των Ενηλίκων, αρ. 25). Είναι ένα δυναμικό κάλεσμα που μας υπενθυμίζει πως η χριστιανική πίστη, ακολουθώντας το παράδειγμα του Ιησού και σε ενότητα με Αυτόν, συνεπάγεται την πάλη «με τους κυρίαρχους του σκοτεινού τούτου κόσμου» (Εφ 6,12), μέσα στον οποίον ο διάβολος είναι επί το έργον και δεν κουράζεται, ούτε σήμερα, να πειράζει τον άνθρωπο που θέλει να πλησιάσει στον Κύριο. Ο Χριστός εξέρχεται νικηφόρος από αυτή την πάλη, για να ανοίξει και την καρδιά μας στην ελπίδα και να μας οδηγήσει στο να νικήσουμε του δελεασμούς του πονηρού.
Το Ευαγγέλιο της Μεταμόρφωσης του Κυρίου θέτει μπροστά στα μάτια μας τη δόξα του Χριστού, που προετοιμάζει την ανάσταση και αναγγέλλει τη θέωση του ανθρώπου. Η χριστιανική κοινότητα συνειδητοποιεί πως οδηγείται, όπως οι απόστολοι Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης, «κατ’ ιδίαν, επάνω σε ένα όρος υψηλό» (Μτ 17,1), για να δεχτεί εκ νέου εν Χριστώ, ως υιοί εν τω Υιώ, τη δωρεά της Χάρης του Θεού: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, αυτός είναι ο εκλεκτός μου. Αυτόν να ακούτε» (στ. 5). Πρόκειται για την πρόσκληση να πάρουν τις αποστάσεις από τον θόρυβο της καθημερινής ζωής για να καταδυθούν στην παρουσία του Θεού: Αυτός θέλει να μας μεταδίδει, κάθε ημέρα, έναν Λόγο, ο οποίος διεισδύει στα βάθη του πνεύματός μας, εκεί όπου διακρίνει το καλό από το κακό (βλ. Εβρ 4,12) και ενισχύει τη θέληση να ακολουθήσουμε τον Κύριο.
Το αίτημα του Ιησού στη Σαμαρείτισσα: «Δώσε μου να πιω» (Ιω 4,7), το οποίο προτείνεται στη λειτουργία της Γ’ Κυριακής, εκφράζει το πάθος του Θεού για κάθε άνθρωπο και θέλει να υποκινήσει μέσα στην καρδιά μας την επιθυμία της δωρεάς εκείνου του νερού που «αναβλύζει δίνοντας αιώνια ζωή» (στ. 14): πρόκειται για τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος, που κάνει τους χριστιανούς «αληθινούς προσκυνητές» ικανούς να προσευχηθούν στον Πατέρα «πνευματικά και αληθινά» (στ. 23). Μόνο αυτό το νερό μπορεί να σβήσει τη δίψα μας για το αγαθό, για την αλήθεια και για την ωραιότητα! Μόνο αυτό το νερό, που μας δίνεται από τον Υιό, μπορεί να ποτίσει τις ερήμους της ανήσυχης και ανικανοποίητης ψυχής, διότι «η καρδιά δεν ησυχάζει όσο δεν αναπαύεται μέσα στον Θεό», σύμφωνα με τα πασίγνωστα λόγια του αγίου Αυγουστίνου (Εξομολογήσεις Ι,1).
Η «Κυριακή του εκ γενετής τυφλού» παρουσιάζει τον Χριστό ως φως του κόσμου. Το Ευαγγέλιο επερωτά τον καθέναν από εμάς: «Εσύ, πιστεύεις στον Υιό του Θεού;». «Πιστεύω, Κύριε!» (Ιω 9,35.38), διαβεβαιώνει με χαρά ο εκ γενετής τυφλός, γινόμενος έτσι φωνή του κάθε πιστού. Το θαύμα της θεραπείας είναι το σημείο πως ο Χριστός, μαζί με την όραση, θέλει να ανοίξει το εσωτερικό μας βλέμμα, ώστε η πίστη μας να γίνει όλο και βαθύτερη, και σε Αυτόν να μπορέσουμε να αναγνωρίσουμε τον μοναδικό Σωτήρα μας. Αυτός φωτίζει όλα τα σκότη της ζωής και οδηγεί τον άνθρωπο να ζήσει ως «υιός του φωτός».
Όταν την Ε’ Κυριακή μάς αναγγέλλεται η ευαγγελική περικοπή της ανάστασης του Λαζάρου, βρισκόμαστε μπροστά στο έσχατο μυστήριο της ύπαρξής μας: «Εγώ είμαι η ανάσταση και η ζωή […] Το πιστεύεις αυτό;» (Ιω 11,25-26). Για τη χριστιανική κοινότητα είναι η στιγμή να εναποθέσει, όπως η Μάρθα, με ειλικρίνεια όλη την ελπίδα στον Ιησού της Ναζαρέτ: «Ναι, Κύριε, εγώ έχω πιστέψει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού, που περιμέναμε να έρθει στον κόσμο» (στ. 27). Η κοινωνία με τον Χριστό σε αυτή τη ζωή μάς προετοιμάζει να υπερβούμε το σύνορο του θανάτου, για να ζήσουμε ατελείωτα μαζί Του. Η πίστη στην ανάσταση των νεκρών και η ελπίδα της αιώνιας ζωής ανοίγουν το βλέμμα μας στο έσχατο νόημα της ύπαρξής μας: ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο για την ανάσταση και τη ζωή, και αυτή η αλήθεια δίνει την αυθεντική και καθοριστική διάσταση στην ιστορία των ανθρώπων, στην προσωπική τους ύπαρξη και στην κοινωνική ζωή τους, στον πολιτισμό, στην πολιτική, στην οικονομία. Όταν δεν λάμπει το φως της πίστης, τότε ολόκληρο το σύμπαν καταλήγει εγκλωβισμένο μέσα σε έναν τάφο χωρίς μέλλον, χωρίς ελπίδα.
Η πορεία της Τεσσαρακοστής βρίσκει την ολοκλήρωσή της στο Πασχαλινό Τριήμερο, ιδιαιτέρως στη Μεγάλη Αγρυπνία κατά την Αγία Νύχτα: ανανεώνοντας τις υποσχέσεις του Βαπτίσματος, επαναβεβαιώνουμε πως ο Χριστός είναι ο Κύριος της ζωής μας, εκείνης της ζωής που ο Θεός μάς χορήγησε όταν αναγεννηθήκαμε «από νερό και από Άγιο Πνεύμα», και διαβεβαιώνουμε τη σταθερή δέσμευσή μας να ανταποκριθούμε στην ενεργό δράση της Χάρης, έτσι ώστε να είμαστε αληθινοί μαθητές Του.

3. Η κατάδυσή μας στον θάνατο και στην ανάσταση του Χριστού διαμέσου του ιερού Μυστηρίου του Βαπτίσματος, μας ωθεί κάθε ημέρα να ελευθερώσουμε την καρδιά μας από το βάρος των υλικών αγαθών, από έναν εγωιστικό δεσμό με τη «γη», που μας εξαθλιώνουν και μας εμποδίζουν να είμαστε διαθέσιμοι και ανοιχτοί προς τον Θεό και προς τον συνάνθρωπο. Στο πρόσωπο του Χριστού, ο Θεός αποκαλύφθηκε ως Αγάπη (βλ. Α’Ιω 4,7-10). Ο Σταυρός του Χριστού, ο «λόγος του Σταυρού» φανερώνει τη σωστική δύναμη του Θεού (βλ. Α’Κορ 1,18), που δίνεται για να ανυψώσει τον άνθρωπο και να του φέρει τη σωτηρία: πρόκειται για την αγάπη στην πιο ριζοσπαστική μορφή της (βλ. Εγκύκλιος Deus caritas est, 12). Μέσα από τις παραδοσιακές πρακτικές της νηστείας, της ελεημοσύνης και της προσευχής, που εκφράζουν τη θέληση για μεταστροφή, η Τεσσαρακοστή μάς διαπαιδαγωγεί κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να βιώνουμε όλο και πιο ριζοσπαστικά την αγάπη για τον Χριστό. Η νηστεία, η οποία μπορεί να έχει διάφορες αιτιολογήσεις, αποκτά για τον χριστιανό ένα νόημα βαθιά θρησκευτικό: κάνοντας φτωχότερο το τραπέζι μας, μαθαίνουμε να υπερνικούμε τον εγωισμό για να ζήσουμε στη λογική της δωρεάς και της αγάπης· υπομένοντας τη στέρηση κάποιου πράγματος – και όχι μόνο του περιττού – μαθαίνουμε να αποσπούμε το βλέμμα από το «εγώ» μας, για να ανακαλύψουμε Κάποιον που βρίσκεται δίπλα μας και να αναγνωρίσουμε τον Θεό στα πρόσωπα των αδελφών μας. Για τον χριστιανό η νηστεία δεν έχει τίποτα το ευσεβιστικό, αλλά ανοίγει περισσότερο στον Θεό και στις ανάγκες των ανθρώπων, και συμβάλλει ώστε η αγάπη για τον Θεό να είναι και αγάπη για τον πλησίον (βλ. Μκ 12,31).
Στην πορεία μας βρισκόμαστε επίσης μπροστά στον πειρασμό να κατέχουμε, της απληστίας για το χρήμα, που αποτελεί πρόσκομμα στο να έχει ο Θεός το πρωτείο στη ζωή μας. Η ακόρεστη επιθυμία κατοχής υλικών αγαθών προκαλεί βία, κατάχρηση εξουσίας και θάνατο· γι’ αυτό η Εκκλησία, ιδιαιτέρως κατά την περίοδο της Τεσσαρακοστής, υπενθυμίζει και ανακαλεί στην πρακτική της ελεημοσύνης, στην ικανότητα, δηλαδή, της διαμοίρασης. Η ειδωλολατρεία των αγαθών, αντιθέτως, όχι μόνο απομακρύνει από τον άλλον, αλλά απογυμνώνει τον άνθρωπο, τον κάνει δυστυχισμένο, τον εξαπατά, τον ξεγελά χωρίς να πραγματοποιεί αυτό που υπόσχεται, διότι τοποθετεί τα υλικά πράγματα στη θέση του Θεού, ο οποίος είναι η μοναδική πηγή της ζωής. Πώς να κατανοήσει κανείς την πατρική καλοσύνη του Θεού, αν η καρδιά είναι γεμάτη από φιλαυτία και από ατομικιστικά σχέδια, με τα οποία αυταπατάται πιστεύοντας πως θα του διασφαλίσουν το μέλλον; Ο πειρασμός είναι να σκεφτόμαστε όπως ο πλούσιος της παραβολής: «Ψυχή μου, έχεις πολλά αγαθά, που αρκούν για πολλά χρόνια…». Γνωρίζουμε την κρίση του Κυρίου: «Ανόητε, αυτή τη νύχτα θα παραδώσεις τη ζωή σου…» (Λκ 12, 19-20). Η πρακτική της ελεημοσύνης είναι μία υπενθύμιση του πρωτείου του Θεού και της προσοχής προς τον συνάνθρωπο, για να ανακαλύψουμε τον καλό Πατέρα μας και να λάβουμε το έλεός του.
Καθ’ όλη την περίοδο της Τεσσαρακοστής, η Εκκλησία μάς προσφέρει με μεγάλη αφθονία τον Λόγο του Θεού. Μελετώντας με επιμέλεια και ενστερνιζόμενοι τον θείο Λόγο για να τον βιώσουμε καθημερινά, διδασκόμαστε μία πολύτιμη και αναντικατάστατη μορφή προσευχής, διότι η προσεκτική ακρόαση του Θεού, ο οποίος συνεχίζει να μιλά στην καρδιά μας, τροφοδοτεί την πορεία πίστης που ξεκινήσαμε την ημέρα του Βαπτίσματος. Η προσευχή μάς επιτρέπει επίσης να αποκτήσουμε μία νέα αντίληψη του χρόνου: χωρίς την προοπτική της αιωνιότητας και της υπερβατικότητας, πράγματι, ο χρόνος συνοδεύει απλά τα βήματά μας προς έναν ορίζοντα που δεν έχει μέλλον. Στην προσευχή βρίσκουμε, αντιθέτως, χρόνο για τον Θεό, για να γνωρίσουμε πως «τα λόγια του δεν θα παρέλθουν» (βλ. Μκ 13,31), για να εισέλθουμε σε εκείνη την ενδόμυχη κοινωνία μαζί Του την οποία «κανείς δεν θα μπορέσει να μας αφαιρέσει» (βλ. Ιω 16,22) και που ανοίγει τον ορίζοντά μας στην ελπίδα που δεν διαψεύδει, στην αιώνια ζωή.

Συνοψίζοντας, η τεσσαρακονθήμερη πορεία, κατά την οποία προσκαλούμαστε να εστιάσουμε το βλέμμα μας στο Μυστήριο του Σταυρού, συνίσταται στο να συνακολουθήσουμε τον Χριστό στον θάνατο (βλ. Φιλ 3,10), για να κάνουμε πράξη μία βαθιά μεταστροφή της ζωής μας: να αφήσουμε τον εαυτό μας να μεταμορφωθεί από την ενεργό δύναμη του Αγίου Πνεύματος, όπως ο άγιος Παύλος στην οδό προς τη Δαμασκό· να προσανατολίσουμε με αποφασιστικότητα την ύπαρξή μας σύμφωνα με το θέλημα του Θεού· να ελευθερωθούμε από τον εγωισμό μας, υπερνικώντας το ένστικτο κυριαρχίας στους άλλους και ανοίγοντας τον εαυτό μας στην αγάπη του Χριστού. Η περίοδος της Τεσσαρακοστής είναι ένας ευνοϊκός καιρός για να αναγνωρίσουμε την αδυναμία μας, για να δεχτούμε την ανακαινιστική Χάρη του ιερού Μυστηρίου της Μετάνοιας αναθεωρώντας ειλικρινά τη ζωή μας, και για να βαδίσουμε προς τον Χριστό δίχως αμφιταλαντεύσεις.

Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές, μέσα από την προσωπική συνάντηση με τον Λυτρωτή μας και διαμέσου της νηστείας, της ελεημοσύνης και της προσευχής, η πορεία μεταστροφής προς το Πάσχα μάς οδηγεί να ανακαλύψουμε το Βάπτισμά μας. Κατ’ αυτή την Τεσσαρακοστή ας ανανεώσουμε την πρόθεση να υποδεχτούμε τη Χάρη που ο Θεός μάς πρόσφερε εκείνη τη στιγμή, ώστε αυτή να φωτίζει και να κατευθύνει όλες τις πράξεις μας. Ό,τι το ιερό Μυστήριο σημαίνει και πραγματοποιεί, καλούμαστε να το βιώνουμε καθημερινά, ακολουθώντας τον Χριστό με θάρρος και με πίστη. Σε αυτή την πορεία μας, εμπιστευόμαστε τον εαυτό μας στην Αειπάρθενο Μαρία, η οποία πίστεψε στον Λόγο του Θεού και τον γέννησε με σάρκα, έτσι ώστε να καταδυθούμε όπως Αυτή στον θάνατο και στην ανάσταση του Υιού της Ιησού και να έχουμε τη ζωή την αιώνια.

Εκ του Αποστολικού Οίκου, 4 Νοεμβρίου 2010
Βενέδικτος ΙΣΤ’, Πάπας

(Μετάφραση από τα ιταλικά π. Λέων Μ. Κισκίνης, ιερομόναχος βενεδικτίνος)