ΜΝΗΜΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Θ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΣΤΕΓΗ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ "ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ" ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ

Το Σάββατο 24 Μαΐου 2025 και ώρα 7.30 το απόγευμα, στη Στέγη Γραμμάτων «Κωστής Παλαμάς» στην Πάτρα πραγματοποιήθηκε ένα αφιέρωμα στον Γεώργιο Θ. Γιαννόπουλο (1932-2025), δικηγόρο και συγγραφέα, πραγματικό λόγιο των Πατρών. 

Μίλησαν για το έργο του αειμνήστου ο Παναγιώτης Ανδριόπουλος, Θεολόγος, Μουσικός και η σύζυγός του Χαρά Παπαδάτου - Γιαννοπούλου, Αρχιτέκτων, η οποία διάβασε και ένα κείμενο του δικηγόρου Γιώργου Καραμέρου, φίλου του εκλιπόντος. 

Ο Π. Ανδριόπουλος αναφέρθηκε στον έμπυρο διαχρονικό λόγο του Γιώργου Θ. Γιαννόπουλου, παραθέτοντας χαρακτηριστικά παραδείγματα από την περιοδική εφημερίδα «Πολιτική-Φιλολογική των Πατρών», που ο ίδιος εξέδιδε. 

Η κα Χαρά Γιαννοπούλου αποκάλυψε τα έκτακτα διοικητικά του χαρίσματα ως νομάρχου στην Βέροια, την Λάρισα και την Λευκάδα, κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης. 

Στο τέλος, ο γιός του αειμνήστου, πανεπιστημιακός Θεόδωρος Γιαννόπουλος, ανακοίνωσε την δημιουργία ιστοτόπου, όπου θα αναρτηθεί το σπουδαίο συγγραφικό έργο του πατέρα του, προσβάσιμο στο ευρύ κοινό. 

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με την ευγενική υποστήριξη του Βιβλιοπωλείου "Γωνιά του Βιβλίου".

Παραθέτουμε, στη συνέχεια, την ομιλία του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου. 

Ο ΕΜΠΥΡΟΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Θ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ 

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Η «Πολιτική – Φιλολογική των Πατρών» ήταν μία περιοδική έκδοση, έργο του νομικού και λογίου Γεωργίου Θ. Γιαννόπουλου (1932-2025), που εκδιδόταν συνεχώς στην πόλη των Πατρών, από τον Απρίλιο του έτους 1989 έως τον Σεπτέμβριο του 2020. Ήταν τετρασέλιδη και τετράστηλη ανά σελίδα. Τυπωνόταν πάντα σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων, αλλά διαβαζόταν από πολύ περισσότερους. Προσφερόταν δωρεάν και κυκλοφορούσε με δαπάνη του εκδότου, περίπου ανά δίμηνο. ΕΙΝΑΙ ΦΥΛΛΟΝ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ ΚΥΡΙΩΣ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ. Η εφημερίδα γραφόταν εξ ολοκλήρου από τον εκδότη, αείμνηστο Γεώργιο Θ. Γιαννόπουλο, ο οποίος είχε, φυσικά, την επιμέλεια της ύλης κάθε φύλλου. Τα θέματα ήταν πραγματικά ποικίλα και ενδιαφέροντα: πολιτικά, φιλολογικά, φιλοσοφικά, γλωσσικά, ιστορικά, λογοτεχνικά, ποιητικά, θεολογικά κ.α. Γενικά ήταν – σύμφωνα με τον εκδότη – «φύλλον ιδεολογικού αγώνος κυρίως υπέρ της γλώσσης». Δε λείπουν φυσικά και τα «Πατρινά» θέματα. 

Τα πολύτιμα αυτά 170 φύλλα της εφημερίδας «Πολιτική – Φιλολογική των Πατρών», τα εξέδωσε σε μία δίτομη συλλεκτική έκδοση η σύζυγος του Γεωργίου Θ. Γιαννοπούλου, η γνωστή αρχιτέκτων και πολεοδόμος κ. Χαρά Παπαδάτου – Γιαννοπούλου. Ο πρώτος τόμος περιλαμβάνει το υλικό από το 1ο φύλλο της συγκεκριμένης περιοδικής έκδοσης – εφημερίδας έως και το 85ο και ο Β’ τόμος το υλικό από το 86ο έως και το 170ο. Τα φύλλα της εφημερίδας έχουν αναρτηθεί και στο ίντερνετ, σε ένα ιστολόγιο που έφτιαξε η κ. Χαρά Γιαννοπούλου, στο politiki-philologiki.blogspot.com. 

Ερανίζομαι, λοιπόν, από την πολύτιμη «Πολιτική – Φιλολογική των Πατρών» σε μια προσπάθεια καταδείξεως της μοναδικής σκέψης του ανδρός. 

Πάτρα, Σεπτέμβριος 2016 

Το ατέρμον Παλαιστινιακόν 

(Δεσμία αυτού ολόκληρος η γηϊνη σφαίρα) 

Έχομεν πολλάκις υποστηρίξει, ότι αν δεν ευρεθή λύσις υπό πάντων αποδεκτή εις το παλαιστινιακόν, δεν πρόκειται να υπάρξη ειρήνη. Όχι μόνον εις την Μέσην Ανατολήν, αλλ’ εις την υφήλιον. Η λύσις του Παλαιστινιακού εκκρεμεί. Καθ’ ημάς ΔΕΝ δύναται να επέλθη, άνευ ιδρύσεως διεθνώς αναγνωριζομένου (και υπό του Ισραήλ) κράτους. Κράτους, με όλα τα προαπαιτούμενα. Όχι υποτελούς διοικήσεως. Κράτους, με σύνορα και πρωτεύουσαν και εδαφικώς ενιαίον χώρον, μη διακοπτόμενον από περιοχάς κατεχομένας υπό ισραηλινών ή αμφισβητουμένας υπό εποίκων. Να μη υπάρχουν πλέον «λωρίδες Γάζης» ή «δυτικαί όχθαι». Αλλά χώρα και γη ελευθέρου και ανεξαρτήτου παλαιστινιακού κράτους. Ίνα τούτο συντελεσθή, αναγκαίον αποβαίνει, να ρυθμισθή το πρόβλημα της πρωτευούσης, της Ιερουσαλήμ. Ως προς την ιεράν πόλιν, φρονούμεν ότι πρέπει να παύσουν αι διεκδικήσεις των Αράβων. Δεν απετέλεσεν ιερόν χώρον της ιδικής των θρησκείας. Δεν έκλαυσαν αυτοί επί των ποταμών Βαβυλώνος ορκιζόμενοι «εάν επιλάθωμαί σου Ιερουσαλήμ, επιλησθείη η δεξιά μου, κολληθείη η γλώσσα μου τω λάρυγγί μου, εάν μη σου μνησθώ». Δοθέντος όμως ότι εις τα ανθρώπινα επιθέτει πάντοτε την σφραγίδα της η Ιστορία, ορθόν, λυσιτελές και δίκαιον είναι, η αγία πόλις να διεθνοποιηθή. Εκτός των Εβραίων και των Αράβων, την πόλιν «δικαιούται» όλη η χριστιανική ανθρωπότης.

Μάρτιος 2014 

Το μήλον της έριδος [Το Ουκρανικόν]  

Μετά την εγκαθίδρυσιν του σταλινικού κομμουνισμού η Ουκρανία υπέστη δεινά. Αρχικώς με την δίωξιν της Εκκλησίας και παντός πράγματι ή καθ’ υπόθεσιν διαφωνούντος και μετά ταύτα με τον εφιαλτικόν λιμόν, ο οποίος κατά την δεκαετία του 1930 μετέβαλε την πλουτοφόρον Ουκρανίαν, τον «σιτοβολώνα της Ευρώπης» εις Κρανίου τόπον. Ήδη, η Ουκρανία εμφανίζεται ως διχοτομημένη… Πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα, ουδείς ημπορεί να προφητεύση. Ωρισμέναι, όμως, εκτιμήσεις φαίνονται δυναταί. 

1. Εκτίμησις πρώτη. Η Ρωσία είναι αδύνατον ή σφόδρα απίθανον, να χάση την Ουκρανίαν. Όχι μόνον, διότι αυτό θα ήτο αντίθετον προς την μακράν ιστορίαν της, προς κοινούς αγωνας και δεσμούς αίματος, ούτε μόνον διότι η Κριμαία (τμήμα της Ουκρανίας) είναι ο ναύσταθμος του ρωσικού στόλου, αλλά και ως εκ των ανεξαντλήτων πηγών πάση φύσεως ορυκτών του υπεδάφους της, τα οποία μία υπερδύναμις ως η Ρωσία ΔΕΝ θα αφήση επ’ ουδενί να περιέλθουν εις άλλον. 

2. Εκτίμησις Δευτέρα. Η τυχόν de facto διχοτόμησις της Ουκρανίας θα σημάνη ασφαλώς απώλειαν της όλης περιοχής δια την Ρωσίαν, ρεαλιστικώς εκτιμώσαν τα πράγματα. Αλλόκοτος φαίνεται η άποψις ή η σκέψις ότι η Ρωσία θα κοιμάται τον ύπνον του δικαίου με την ημίσειαν Ουκρανίαν (το υπογάστριόν της) ανήκουσαν εις το ΝΑΤΟ ή επί το αθωώτερον εις την Ε.Ε. 

3. Υπάρχει όμως και η δυσοίωνος εκτίμησις: ότι η Ρωσία …ίσως αποφασίσει να επέμβη. Οπότε πιθανώτατα, θα έχομεν επανάληψιν των γεγονότων της Ουγγαρίας και της Τσεχοσλοβακίας κατά την εποχήν του ψυχρού πολέμου. 

Σεπτέμβριος 2020 

Το τελευταίο φύλλο της εφημερίδος 

«Η ύψωσις του τιμίου Σταυρού» (Μία ακραιφνώς βυζαντινή εορτή) 

Αφού αναφέρεται στα ιστορικά γεγονότα που οδήγησαν στην καθιέρωση της εορτής, τελειώνει με κάτι εντελώς σύγχρονο. Αναφερόμενος στο γνωστό τροπάριο – το και απολυτίκιο – της εορτής «Σώσον Κύριε τον λαόν σου», σημειώνει: Ο θαυμάσιος αυτός παιάν, λυρικόν σύμβολον της θρησκευτικής παραδόσεως του ελληνικού λαού, υπέστη μετά την πτώσιν της δικτατορίας εν Ελλάδι (1974) οικτράν ταλαιπωρίαν. Η αριστερά αδύνατον ήτο να υποφέρη την δέησιν υπέρ βασιλέων («νίκας τοις βασιλεύσιν») και εξ ανάγκης απεδέχετο την ηττοπαθή λύσιν της Εκκλησίας, καθ’ ήν υπήρξε εξαλλαγή, αντί τοις βασιλεύσιν εις «τοις ευσεβέσιν». Υπήρξαν και επεισόδια κατά την εκφώνησιν της ενοχλητικής φράσεως. Τόσος υπήρξεν ο πολιτικός φανατισμός, ώστε να ποδοπατούνται και τα διαιώνια τροπάρια της Εκκλησίας, εν προκειμένω δε τα αυθεντικότερα κείμενα της ιστορίας». 

Τον Ιανουάριο 2017 δημοσιεύει το κείμενο Ρωμανός ο μελωδός (Η αηδών του μεσαιωνικού ελληνισμού). Εγκωμιάζει τον μεγάλο ποιητή των Κοντακίων τη συνδρομή των μεγάλων βυζαντινολόγων και νεοελληνιστών: Κρουμβάχερ, Κουκουλέ, Ζακυθηνού, Βέη. Και στο τέλος αποφαίνεται: «Η βυζαντινή θρησκευτική ποίηση είναι η ευθεία, η αδιάσπαστη συνέχεια της κλασσικής ποιήσεως του ελληνικού έθνους. Έχει την ίδια με εκείνη έμπνευση, αρτιότητα, καλλιέπεια, μεγαληγορία και μεγαλοφυία…». 

Ο αείμνηστος κ. Γιώργος ίσως δεν γνώριζε το δοκίμιο του Ελύτη για τον Ρωμανό τον Μελωδό. 

Ο ποιητής εκφράζει ακριβώς τις ίδιες θέσεις: Θεωρεί πως ο Ρωμανός «παραμένει μοναδικός, ο πλησιέστερος και προς τους αρχαίους και προς τους σύγχρονους ποιητές μας· ένας κρίκος ανοξείδωτος ανάμεσα σε δύο μεγάλες περιόδους ενός και του ίδιου πολιτισμού… πρόκειται για ρήσεις όπου τα μέταλλα της γλώσσας και των εικονιστικών στοιχείων συγχωνεύονται. Και όπου η διατύπωση μιας αλήθειας είναι και η διέγερση ενός κόσμου αφομοιώσιμου από την προσληπτικότητα της φαντασίας μας. Αυτές είναι που ψηλαφώ τώρα στο Ρωμανό… Το σχέδιο διαγράφεται καθαρά στον ποιητικό ορίζοντα: τρεις κολώνες που συγκρατούν τις καμπύλες των αψίδων σε μίαν από τις προσόψεις του ενιαίου ελληνικού λόγου: Πίνδαρος, Ρωμανός ο Μελωδός, Ανδρέας Κάλβος».  Σύμφωνα με τον Ελύτη, ο Ρωμανός «επέτυχε να διατηρήσει και ν’ ανανεώσει τους εκφραστικούς πυρήνες που πρέπουν στο ήθος του ελληνικού λόγου». 

Και από τον Ρωμανό στον Γερμανό, τον γνωστό σε όλους μας Παλαιών Πατρών (Μάρτιος 2013 και Φεβρουάριος 2020). 

Ο Γεώργιος Γιαννόπουλος έχει μελετήσει βαθιά και την περίοδο της Τουρκοκρατίας γι’ αυτό και γράφει για λογίους του Γένους, αλλά και για άλλα ιστορικά γεγονότα της εποχής. Μετά, λοιπόν, από μια κατατοπιστική εισαγωγή, δημοσιεύει – στα προαναφερθέντα φύλλα - ένα κείμενο του φίλου του ιστορικού Σαράντου Καργάκου, με τον τίτλο «Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός» και υπότιτλο «Το curiculum vitae ενός γνωστού …αγνώστου». 

Εδώ έχουμε μια πολύ ενδιαφέρουσα παρατήρηση σχετικά με τον εθνεγέρτη – μύθο: «Ο Γερμανός στα Απομνημονεύματά του κάνει ό,τι μπορεί – κατ’ αντίθεσιν με τον Μακρυγιάννη και άλλους – να αποκρύψει τη δράση του, χωρίς να ενδιαφέρεται να εξωραϊσει ή να προβάλει τον εαυτό του. Εκφράζεται με ωμή ειλικρίνεια. Δεν προσθέτει ψιμύθια, αφαιρεί και όσα θέλησαν να του προσθέσουν αργότερα άλλοι». Όντως, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός παραμένει εισέτι άγνωστος. 

Η νεότερη έρευνα έφερε στο φως πτυχές που δεν υποπτευόμασταν, όπως ότι ως πεπαιδευμένος που ήταν, επιδόθηκε και στη σύνθεση ερωτικών ασμάτων. H Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής παρουσίασε, τον Νοέμβριο του 2021, τη φιλόδοξη παραγωγή A Greek Songbook, ένα ελληνικό βιβλίο τραγουδιών για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Πάνω από 30 καλλιτέχνες από τους χώρους της λόγιας και της δημοφιλούς μουσικής και των παραστατικών τεχνών επιδόθηκαν σε μια σειρά από τολμηρές μουσικές κατασκευές, τραγούδια και εικόνες. Ανάμεσά τους ο Απόστολος Κίτσος ο οποίος παρουσίασε ένα «Ιερωτικό τραγούδι» - υβριδική λέξη από το ιερατικό και το ερωτικό – και πρόκειται για μια ερωτική μπαλάντα σε στίχους του Παλαιών Πατρών Γερμανού. Το τραγούδι αυτό φωτίζει μια άγνωστη πλευρά της καθοριστικής αυτής για την Επανάσταση προσωπικότητας, η οποία τον Δεκέμβριο του 1821 εστάλη από την Προσωρινή Διοίκηση των Ελλήνων στο Βατικανό για να ευαισθητοποιήσει τον Πάπα γύρω από την Ελληνική Επανάσταση. Ο Γερμανός πήγε στην Ιταλία μαζί με τον Γεώργιο Μαυρομιχάλη, γιό του Πετρόμπεη, και έμεινε εκεί σχεδόν δύο χρόνια, πραγματοποιώντας πολλές και ποικίλες επαφές, αποστέλλοντας επιστολές σε ευρεία γκάμα προσώπων της εποχής. Ο άγνωστος Γερμανός, λοιπόν, τον οποίο είχε εντοπίσει ο αείμνηστος Γεώργιος Γιαννόπουλος. 

Πρόσφατα αγιοκατάχθηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο ο Παπουλάκος, δηλ. ο μοναχός Χριστόφορος Παναγιωτόπουλος, ο οποίος έδρασε στα μέσα του 19ου αιώνος στην περιοχή μας και αλλού. Ο κ. Γιώργος τον Απρίλιο του 2010 δημοσιεύει ένα κείμενο με τίτλο Οἱ δύο Παπουλᾶκοι (Ὁ ἀγύρτης καί ὁ λατρευθείς ὡς ὅσιος). 

"Ἡ ἀνακοινωθεῖσα ἐσχάτως ἐπιδίωξη τῆς Μητροπόλεως Θήρας νά ἁγιοποιηθῇ ὁ Παπουλᾶκος, ἤτοι ὁ μοναχός Χριστοφόρος Παναγιωτόπουλος (1770-1861), καί ἡ ἄμεση ἀντίδραση τοῦ μητροπολίτου Ἠλείας ἐπί τοῦ θέματος, ἐπανέφεραν στό προσκήνιο τήν μορφή, ἡ ὁποία ὑπό τό ὄνομα (ὀρθότερα: τό προσωνύμιο) Παπουλᾶκος, κυριολεκτικῶς ἀναστάτωσε τήν Πελοπόννησο κατά τά μέσα τοῦ 19ου αἰῶνος. Ἀλλά Παπουλᾶκος δέν ὑπῆρξε μόνον ἕνας. Ἁνεφάνησαν δύο μοναχοί ὑπό τό ὄνομα αὐτό, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ὡς κοινό χαρακτηριστικό μόνον τό ὄνομα καί τόν σάλο, πού προεκάλεσαν. Κατά τά λοιπά, ὑπῆρξε χαώδης ἡ μεταξύ των διαφορά."

Και στη συνέχεια ο κ. Γιώργος παραθέτει το συναξάρι των δύο Παπουλάκων, με το δικό του μοναδικό τρόπο: 

1) Ὁ πρῶτος Παπουλᾶκος, ὁ μοναχός Εὐγένιος ἤ Ἅγιος Πατέρας, ὅπως τόν ἀπεκάλει ὁ λαός, ἐνεφανίσθη στίς ἀρχές τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ ᾿21 στήν περιοχή ὕπερθεν τοῦ Ρίου, στά χωριά Καστρί καί Σελά. Ὅπως ἀφηγεῖται ὁ Φωτᾶκος στά ἀπομνημονεύματά του, κατήγετο ἀπό τήν Ἰθάκη. Πρό τῆς Ἐπαναστάσεως ἐπαιτοῦσε στήν Πάτρα καί στό Αἴγιο, ἀπό ὅπου εἶχε ἐκδιωχθῆ λόγῳ κακῆς διαγωγῆς. Ἀπό τό Καστρί μετεκόμισε στό Διακοφτό, συνοδευόμενος ἀπό δύο «μοναχές», ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μία, καταγομένη ἀπό τήν συνοικία Βλατερό τῶν Πατρῶν, ἦταν ὑπόπτου διαγωγῆς. Αὐτή ἦταν ἡ ἀρχή. Ἐν συνεχείᾳ φοβούμενος, μήπως ἀποκαλυφθῇ τό ποιόν του, ἄλλαζε ἐγκατάσταση, κυρίως σέ διάφορα χωριά τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων. Τελικῶς, ἐπέλεξε ἕνα εἰδυλλιακό καί ἱστορικό σημεῖο, τά Τριπόταμα, ὅπου οἱ ἀρχαιότητες τῆς ἀρχαίας πόλεως Ψωφίδος, καί ἔκτισε μονή, ἀφιερωθεῖσα στήν Παναγία καί ἑορτάζουσα στίς 23 Αὐγούστου. 

Ἡ φήμη του ὡς ἐναρέτου, θεοσεβοῦς καί προφητεύοντος τά μέλλοντα, διέτρεξε ταχύτατα ὅλη τήν Πελοπόννησο. Βρισκόμαστε πλέον στό ἔτος 1825, ὅταν ὁ Ἰμβραήμ δέν ἄφηνε σ᾿ αὐτήν «λίθον ἐπί λίθου», ὁ ὀδυνώμενος δέ καί ἐν ἀπογνώσει λαός ἦταν ἐπιρρεπής στό νά ἀποδέχεται τίς προφητεῖες τοῦ Παπουλάκου. Πρό τῆς ἀποβάσεως τοῦ Ἰμβραήμ εἶχε «προφητεύσει» κατά τά κηρύγματά του πρός τόν λαό ὅτι: «καθώς ἐσεῖς κάμνετε καί δέν φυλάττετε τάς ἐντολάς τοῦ Θεοῦ καί διά τάς ἄλλας ἁμαρτίας σας, Ἀραπᾶδες θά στείλῃ ὁ Θεός νά σᾶς παιδεύσῃ!». 

Γενικώς «Ὁ ψευδοπροφήτης ἐθριάμβευσε καί ἐθησαύριζε. Ὁ Νικηταρᾶς, ὁ Κολοκοτρώνης, ὁ Ζαΐμης θορυβημένοι προσπαθοῦσαν νά βροῦν τρόπο ἀντιμετωπίσεως τοῦ κακοῦ, ἀλλ᾿ ἐφοβοῦντο τόν λαό. Τελικῶς, τήν (ριζική) λύση ἔδωσε ὁ Ἰμβραήμ. Αὐτός, διατρέχοντας λυσσωδῶς τήν Πελοπόννησο καί ἀκούγοντας ὅτι ὁ Ἅγιος Πατέρας εἶχε συλλέξει μυθώδη θησαυρό, ἐνέσκηψε στά Τριπόταμα στίς 14 Σεπτεμβρίου τοῦ 1826, ἔσφαξε τόν Παπουλᾶκο, αἰχμαλώτισε τήν Χρυσαυγή καί ἐλεηλάτησε τά ἀργύρια τῆς ἀγυρτείας. Αὐτό ὑπῆρξε τό τέλος τοῦ πρώτου Παπουλάκου. 

2) Ὁ δεύτερος Παπουλᾶκος, ὁ Χριστοφόρος Παναγιωτόπουλος, ἐγεννήθη στό χωριό Ἄρμπουνα τῶν Καλαβρύτων περί τό 1770. Μοναχός ἔγινε σέ μεγάλη ἡλικία, ἐπί πολλά δέ ἔτη ὑπῆρξε ἀσκητής. Οἱ γραμματικές του γνώσεις ἦσαν ἐλάχιστες. Τό 1847, δηλαδή σέ μεγάλη ἡλικία, ἄρχισε τό κηρυκτικό του ἔργο. Ἡ φήμη του ὡς συναρπαστικοῦ ἱεροκήρυκος διεδόθη ταχύτατα, ἐνῶ ἐγοήτευε τόν λαό καί μέ τήν ἀκραία πενία του. Τό κήρυγμά του ἠθικολογικό καί ἀπόλυτα ἐκκλησιαστικό στήν ἀρχή, ἄρχισε σιγά-σιγά νά ἐπεκτείνεται σέ εὐρύτερα φλέγοντα θέματα τῆς Ὀθωνείου περιόδου: νά καυτηριάζῃ τήν ἀνακήρυξη τοῦ αὐτοκεφάλου τῆς ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας καί ἰδίως τήν διάλυση τῶν μονῶν, τήν ὁποίαν ἐπέβαλε ἡ βαυαρική Ἀντιβασιλεία. Στόχο του ἀποτελοῦσαν καί οἱ μισσιονάριοι (παπικοί καί προτεστάντες), ἀλλά καί τά σχολεῖα τῆς ἐποχῆς, προπαντός δέ τά διαβολικά, ὃπως τά ἐθεώρει, Πανεπιστήμια. 

Γενικῶς ἠρνεῖτο, ὅ,τι ἐθεώρει ὡς ὀθνεῖο, δηλαδή ξενόφερτο, μή σύμφωνο πρός τά πατροπαράδοτα τῆς χώρας καί τοῦ λαοῦ της. Ἄρχισε μέ πυρίνους λόγους νά καταγγέλλῃ τήν ἐξουσία, «τούς Λουθηροκαλβίνους, πού εἶναι πιό ἄπιστοι κι ἀπό τόν Ἰμβραήμ κι ἀπό τόν Ἀλῆ Πασᾶ». Ἡ καυστικότης τοῦ κηρύγματός του καί, προπαντός, ἡ ἔκδηλη λαϊκή του ἀπήχηση ἦταν φυσικό νά προκαλέσῃ τήν ἀντίδραση τῶν Ἀρχῶν. Ὁ Παπουλᾶκος ὅμως, δηλαδή ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἔλεγε, «οὐ δέδεται». Περιοδεύει ὅλες τίς ἐπαρχίες τῆς Πελοποννήσου, ὅπου ὁ λαός τόν περιβάλλει μέ ἐκδηλώσεις λατρείας ὡς ἅγιο.... Συνελήφθη στίς 21 Ἰουλίου 1852. Ἐκλείσθη στίς φυλακές τοῦ Ρίου μέχρι τόν Ἰανουάριο 1854. Παρεπέμφθη σέ δίκη, ἡ ὁποία ὑπό τήν πίεση τοῦ λαοῦ ἀνεβλήθη καί δέν ξανάγινε ποτέ. Τελικῶς, ἡ ἱερά Σύνοδος τόν ἐξώρισε σέ μονή τῆς Ἄνδρου, ὅπου ἀπέθανε στίς 18 Ἰανουαρίου 1862, δεηθείς ὑπέρ τῶν διωκτῶν του. Θά ἐλέγαμε ὅτι περιέκλειε ὅλην τήν λαϊκή εὐσέβεια τῆς τότε Ἑλλάδος, ὁ λαός τῆς ὁποίας, πλήν τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, τόν ἐτίμησε ὡς Ἅγιο. 

Κλείνω με το πρώτο φύλλο της Πολιτικής – Φιλολογικής, του Απριλίου 1989. 

Εκεί προτείνει έργα πολιτιστικής υποδομής, που είναι και το «στίγμα» κάθε πόλης. Φυσικά μιλάει για την Πάτρα. Και γράφει ότι είναι «αναγκαίο να συντελεσθούν τα κάτωθι»: 

1. Η αποκάλυψη και αποκατάσταση του αρχαίου θεάτρου. 

2. Η πολεοδομική ενοποίησή του με το Αρχαίο Ωδείο (τι θα ήταν σήμερα η Πάτρα χωρίς το Αρχαίο Ωδείο;). 

3. Η ίδρυση μόνιμης κρατικής και λυρικής σκηνής. 

4. Η κατασκευή μιας συγχρόνων προδιαγραφών αιθούσης πολλαπλών χρήσεων. 

5. Η έκδοσις των απάντων του – ισαξίου του Φωτίου και του Ευσταθίου Θεσσαλονίκης – κορυφαίου Πλατωνιστού Αρέθα, του μεγάλου και μάλλον λησμονημένου τέκνου της πόλεως (έτος γεννήσεώς του το 850 μ.Χ.). 

Τον Ιανουάριο του 2017 ο αείμνηστος κ. Γιώργος παρατηρεί ότι ολοκληρώθηκε η αποκάλυψη του αρχαίου θεάτρου και προχωρεί η ενοποίηση των χώρων Αρχαίου Ωδείου και Θεάτρου, αλλά «το αίτημα δια την εγκατάσταση λυρικής σκηνής παραμένει απλησίαστο όνειρο, ενώ ανεκπλήρωτο παραμένει το αίτημα δια την ίδρυση (εντός της πόλεως) συγχρόνου αιθούσης πολιτισμού». 

Τέλος, «δια τα ΑΠΑΝΤΑ του μεγάλου Πατρινού του 9ου αιώνος, του Αρέθα, τι να είπη κανείς. Σήμερα, τέτοιες εισηγήσεις φαντάζουν και πιθανότατα λοιδορούνται ως εξωπραγματικές. Άλλωστε, η υλοποίησή των προϋποθέτει δημοτικούς άρχοντες υψηλής πνευματικής υποδομής, με ανάλογα οράματα, μακριά από μάταιες προτεραιότητες μικροκομματικής αναδείξεως». 

Ο Γεώργιος Γιαννόπουλος ακολούθησε πιστά την Ιδιωτική Οδό του κατά το Ελυτικόν: «Είναι ανοιχτή για τον καθένα μας η ιδιωτική του οδός. Και όμως· την ακολουθούν ελάχιστοι. Μερικοί, μόνον όταν συμβεί μια ή δυο φορές στη ζωή τους να είναι ερωτευμένοι. Κι οι υπόλοιποι ποτέ. Είναι αυτοί που αποχωρούν μια μέρα από τη ζωή χωρίς να έχουν πάρει καν είδηση τι τους συνέβη. Και είναι κρίμας. Είναι κρίμας αυτός ο ισόβιος εγκλεισμός στην κιβωτό της Ανάγκης, με καθηλωμένες τις αισθήσεις σε υπηρετικό επίπεδο». 

Ο Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος υπήρξε ένας άρχοντας του πνεύματος, απελευθερωμένος από την Ανάγκη. Και αυτός ούτος γλωσσικόν όργανον! Ήταν ένας εραστής της αληθινής παιδείας και της υψηλού επιπέδου κριτικής σκέψης. Η σκιά του θα πέφτει πάντα βαριά πάνω μας για να μας θυμίζει τον αληθινό προορισμό μας, ήτοι το απόθετον κάλλος.

Φωτογραφίες: Βασιλική Παπαχρήστου

Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος 

Ο αείμνηστος Γεώργιος Γιαννόπουλος, Νομάρχης Βεροίας, 
με τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ιάκωβο κατά την επίσκεψή του στην περιοχή 

ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΓΕΩΡΓΙΟ Θ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ

Σήμερα Σάββατο 24 Μαΐου 2025 και ώρα 7.30 το απόγευμα, στη Στέγη Γραμμάτων «Κωστής Παλαμάς» στην Πάτρα (Κορίνθου 241) θα πραγματοποιηθεί ένα αφιέρωμα στον Γεώργιο Θ. Γιαννόπουλο (1932-2025), δικηγόρο καί συγγραφέα. 

Συμμετέχουν: 

Γεώργιος Καραμέρος, Δικηγόρος. 

Παναγιώτης Ανδριόπουλος, Θεολόγος, Μουσικός 

Χαρά Γιαννοπούλου, Αρχιτέκτων. 

Με την ευγενική υποστήριξη του Βιβλιοπωλείου της ΓΩΝΙΑΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ.

Ο Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, άσκησε δικηγορία στην Πάτρα και ήταν διακεκριμένος νομικός και άνθρωπος του πνεύματος και των γραμμάτων. Κατά την Μεταπολίτευση, από τον Σεπτέμβριο του 1974 μέχρι τον Μάρτιο του 1982, διετέλεσε νομάρχης Λευκάδος, Λαρίσης και Ημαθίας. Είχε εκδώσει σημαντικά βιβλία: 

– «Από τον Νέστο ως τον Σαγγάριο» (1988) 

– «Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης- ο εκ Πατρών διδάσκαλος του Γένους» (1992) 

– «Η εις Άδου Κάθοδος» (από τον Σαγγάριο ως την Λωζάνη-1996). 

Από το έτος 1989 εξέδιδε ανελλιπώς την περιοδική εφημερίδα «Πολιτική-Φιλολογική των Πατρών».

Νομικές μελέτες του είχαν δημοσιευθεί σε νομικά περιοδικά της χώρας. 

Η «Πολιτική – Φιλολογική των Πατρών» ήταν μία περιοδική έκδοση, έργο του νομικού και λογίου Γεωργίου Θ. Γιαννόπουλου, που εκδιδόταν συνεχώς στην πόλη των Πατρών, από τον Απρίλιο του έτους 1989 έως τον Σεπτέμβριο του 2020. Ήταν τετρασέλιδη και τετράστηλη ανά σελίδα. Τυπωνόταν πάντα σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων, αλλά διαβαζόταν από πολύ περισσότερους. Προσφερόταν δωρεάν και κυκλοφορούσε με δαπάνη του εκδότου, περίπου ανά δίμηνο.

Η εφημερίδα γραφόταν εξ ολοκλήρου από τον εκδότη, αείμνηστο Γεώργιο Θ. Γιαννόπουλο, ο οποίος είχε, φυσικά, την επιμέλεια της ύλης κάθε φύλλου. Τα θέματα ήταν πραγματικά ποικίλα και ενδιαφέροντα: πολιτικά, φιλολογικά, φιλοσοφικά, γλωσσικά, ιστορικά, λογοτεχνικά, ποιητικά, θεολογικά κ.α. Γενικά ήταν – σύμφωνα με τον εκδότη – «φύλλον ιδεολογικού αγώνος κυρίως υπέρ της γλώσσης». Δε λείπουν φυσικά και τα «Πατρινά» θέματα. 

Τα πολύτιμα αυτά 170 φύλλα της εφημερίδας «Πολιτική – Φιλολογική των Πατρών», τα εξέδωσε σε μία δίτομη συλλεκτική έκδοση η σύζυγος του Γεωργίου Θ. Γιαννοπούλου, η γνωστή αρχιτέκτων και πολεοδόμος κ. Χαρά Παπαδάτου – Γιαννοπούλου. Ο πρώτος τόμος περιλαμβάνει το υλικό από το 1ο φύλλο της συγκεκριμένης περιοδικής έκδοσης – εφημερίδας έως και το 85ο και ο Β’ τόμος το υλικό από το 86ο έως και το 170ο. Τα φύλλα της εφημερίδας έχουν αναρτηθεί και στο ίντερνετ, σε ένα ιστολόγιο που έφτιαξε η κ. Χαρά Γιαννοπούλου, στο politiki-philologiki.blogspot.com. 

Παραθέτουμε, στη συνέχεια, μία ιστορική φωτογραφία (από το αρχείο της κας Χαράς Γιαννοπούλου). 

Από αριστερά: Παναγιώτης Καραβίτης, Γεώργιος Γιαννόπουλος, Β. Αβραμίδης, Μανώλης Πράτσικας και Παύλος Μαρινάκης Μάρτιος 2012, Δημοτική Βιβλιοθήκη Πατρών. 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΓΕΩΡΓΙΟ Θ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟ ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 24 ΜΑΪΟΥ 2025

Το Σάββατο 24 Μαΐου 2025 και ώρα 7.30 το απόγευμα, στη Στέγη Γραμμάτων «Κωστής Παλαμάς» στην Πάτρα (Κορίνθου 241) θα λάβει χώρα ένα αφιέρωμα στον Γεώργιο Θ. Γιαννόπουλο (1932-2025), δικηγόρο καί συγγραφέα. 

Συμμετέχουν: 

Γεώργιος Καραμέρος, Δικηγόρος. 

Παναγιώτης Ανδριόπουλος, Θεολόγος, Μουσικός 

Χαρά Γιαννοπούλου, Αρχιτέκτων. 

Με την ευγενική υποστήριξη του Βιβλιοπωλείου της ΓΩΝΙΑΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ. 

Παραθέτουμε στη συνέχεια μία επιστολή του αείμνηστου Σταύρου Ιντζεγιάννη προς τον Γεώργιο Θ. Γιαννόπουλο, για την γλωσσική ευαισθησία του, όπως αποτυπωνόταν στην εξαιρετική «Πολιτική Φιλολογική» του. 

Αγαπητέ Κύριε Γιαννόπουλε. 

Τακτικός αναγνώστης σας διαβάζοντας την «Πολιτική Φιλολογική» μου έρχεται συχνά στο νου ο εξαίσιος Καβαφικός στίχος «τιμή σ' εκείνους όπου στη ζωή των όρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες...». 

Ειλικρινά χαίρομαι - πέραν της νοηματικής των πληρότητας, μερικά τους αποτελούν οιονεί σεμινάρια ιστορίας και κοινωνιολογικού τους ενδιαφέροντος - την ωραία Ελληνική γλώσσα που τόσο άστοχα ξεπουλάμε χάριν μιας φτωχότατης Αγγλοσαξονικής ή των φρικτών εκείνων «φραγγλέζικων» μπερδεύοντας συνάμα τη δημοτική με την αγοραία όπως ακριβώς μπερδεύουμε τη Δημοκρατία με τον λαϊκισμό. 

Ομολογώ με ντροπή μου ότι παρά το ότι αρθρογραφώ για περισσότερο από 40 - 45 χρόνια δεν ξέρω πια σε τι γλώσσα γράφω ή ομιλώ. Αρχαία - Λόγια - Καθαρεύουσα - Ελληνιστική - Δημοτική - Αργκό ή Αγοραία Ή ίσως τη γλώσσα της εφημερίδος - η αείμνηστη Ελένη Βλάχου είχε καθιερώσει στην πάλαι ποτέ «Μεσημβρινή» μια ολόκληρη σελίδα σε μια δική της ιδιόμορφη που την ονόμαζε γλώσσα της εφημερίδος - ή τάχα ...εφημερίδας, ποιός ξέρει; - χωρίς πνεύματα και απλοποιημένες ορισμένες διφθόγγους! 

Βλέπετε ο ευγενέστατος και οπωσδήποτε καλών προθέσεων Γεώργιος Ράλλης συμμορφούμενος δια λόγους ψηφοθηρικούς –τη ατυχή εμπνεύσει των πολιτικών του πραιτοριανών – καθιέρωσε, φευ, εν μια νυκτί - την όπως ονόμασε - δημοτική. Μια γλώσσα που δεν είχαμε διδαχθεί και το χειρότερο δεν υπήρχαν διδάσκαλοι να τη διδάξουν. Έκτοτε ζούμε, μιλάμε, γράφουμε σε ένα - επιτρέψτε μου μια αγοραία έκφραση- γλωσσικό μπάχαλο!!! (Για καιρό φύλαγα ένα φάκελο – από δημόσια υπηρεσία - που είχε διεύθυνση: «σταύρο ιντζεγιάννη σαρανταπόρου κ.τλ... Εδώ» δηλονότι ενταύθα). 

Θα ξεφύγουμε άραγε από αυτό το χάος; Πολύ φοβάμαι όχι. «Επάνω στα τείχη άρχισεν ο θρήνος… Πικρά για μας ο Πρίαμος και η Εκάβη κλαίνε» γράφει ο μεγάλος Αλεξανδρινός. Θύμα της είμαι σίγουρα κι εγώ. Επανέρχομαι ωστόσο στον αρχικό σκοπό της επιστολής μου. Δεχθείτε τα συγχαρητήριά μου και το θαυμασμό μου για τον ωραίο αγώνα που κάνετε προμαχώντας στις καστρόπορτες της γλώσσας. 

Με τιμή 

Σταύρος Ιντζεγιάννης 

Πάτρα Ιούνιος 2020

ΜΝΗΜΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Θ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ (ΒΙΝΤΕΟ)

Με δύο βίντεο - ντοκουμέντα πλέον - θυμόμαστε τον σεβαστό μας Γεώργιο Θ. Γιαννόπουλο, διακεκριμένη μορφή των γραμμάτων της Πάτρας, ο οποίος πέρασε στην αιωνιότητα στις 9 Μαρτίου 2025. 

Πρώτα μια εκπομπή που πραγματοποιήσαμε στον Τηλεοπτικό Σταθμό της Μητροπόλεως Πατρών "Λύχνος", κατά την εκεί θητεία μας (1995-2001). 

Θέμα της συνέντευξης: "Το 1821 χωρίς δόγματα – Πάνδημος ο χαρακτήρ της εθνεγερσίας".

Ο αείμνηστος Γ. Γιαννόπουλος ομιλεί τεκμηριωμένα, με τα θαυμάσια ελληνικά του και τον χειμαρρώδη λόγο του. 

 

Το άλλο βίντεο είναι μια συζήτηση για τις Γιορτές Λόγου καί Τεχνης κατά την μεταπολίτευση και παρουσίαση του βιβλίου της κ. Χαράς Παπαδάτου- Γιαννοπούλου «Λευκάδα Ερευνώντας».

Συμμετέχουν: οι κυρίες Βάσω Κτενά και Χαρά Παπαδάτου –Γιαννοπούλου, και οι αείμνηστοι Γεώργιος Γιαννόπουλος και Βούλης Βρεττός. 

Μια εκπομπή που μεταδόθηκε στον τοπικό τηλεοπτικό σταθμό της Λευκάδας “Lefkatas TV”, το 1999.

 

Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ Θ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΗΝ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ

Αναχώρησε σήμερα, Κυριακή της Ορθοδοξίας (9 Μαρτίου 2025), ειρηνικά για την αιωνιότητα ο σεβαστός μας Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος, μια ξεχωριστή μορφή των γραμμάτων της Πάτρας. 

Ήταν ένας από τους τελευταίους παλιούς αριστοκράτες Πατρινούς. Αριστοκράτης του πνεύματος, φυσικά, κι όχι ψευτοαριστοκράτης. Ο Γ. Γιαννόπουλος ανήκε στην αληθινή αριστοκρατία κι όχι σ' αυτήν που θαυμάσια περιγράφει ο Παπαδιαμάντης: Αλλ' η παρ' ημίν αριστοκρατία, την μεν απλότητα δυστυχώς απώλεσε προ πολλού, εις βαθμόν δε τινα λεπτότητος ουδέποτε κατώρθωσε να φθάση. 

Ο αείμνηστος Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος, ανήκε φυσικά στην άλλη Ελλάδα. Εγκρατής νομικός, δεινός φιλόλογος (όχι απ’ αυτούς με το πτυχίο) φημιζόμενος για την αρχαιομάθειά του, ακέραιος άνθρωπος και δημόσιος ανήρ (η θητεία του ως νομάρχη την περίοδο 1974 –1982 άφησε εποχή στις πόλεις όπου υπηρέτησε), αλλά και συγγραφεύς σπουδαίων πονημάτων και εκδότης της εφημερίδος Πολιτική Φιλολογική των Πατρών. 

Ο αείμνηστος Γεώργιος Γιαννόπουλος εξέδιδε επί δεκαετίες μόνος του την εφημερίδα ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ, την οποία διένειμε δωρεάν! Μια ιδιωτική πρωτοβουλία με καρπούς αγλαούς, τους οποίους γευτήκαμε όλοι οι αναγνώστες της εφημερίδας του. Το «μαγικό τετρασέλιδο» περιλάμβανε οξυδερκέστατες πολιτικές αναλύσεις της επικαιρότητας, μεστές περιεχομένου βιβλιοπαρουσιάσεις όπου θαύμαζε κανείς τον κριτικό κάλαμο του Γ. Γιαννόπουλου, ουσιαστικές φιλολογικές και λογοτεχνικές σελίδες, τα περίφημα πια «Γλωσσικά» όπου μάθαινες τη γλώσσα από τα λάθη – μαργαριτάρια της περιρρέουσας ατμόσφαιρας (δημοσιογράφοι, πολιτικοί, δάσκαλοι και λοιποί), ολοσέλιδα αφιερώματα σε ιστορικά γεγονότα που έχουμε ολότελα λησμονήσει, ανθολόγιο αξιομνημόνευτων σύγχρονων ποιημάτων, πολλές φορές ποιητών που δεν βλέπουν τα «φώτα της δημοσιότητας», ταξιδιωτικές εντυπώσεις δοσμένες με γλαφυρό μα και παιδευτικό τρόπο. Όλα αυτά χωρούσαν σ’ ένα καλαίσθητο τετρασέλιδο – ευτυχώς ασπρόμαυρο – το οποίο ήταν εν ταυτώ και ένα γλωσσικό μνημείο! Ο Γιώργος Γιαννόπουλος ήταν από τους ελάχιστους εναπομείναντας κράτιστους χειριστές της ελληνικής γλώσσας. Άλλωστε το ήθος του ήταν εξαιρετικά σπάνιο και η συναναστροφή μαζί του αληθινή μαθητεία. 

Τα κυριότερα βιβλία του: Από τον Νέστο ως τον Σαγγάριο, Αθήναι (Ευρωεκδοτική) 1988, Η εις Άδου Κάθοδος, Από τον Σαγγάριο ως την Λωζάννη, Αθήναι (Ευρωεκδοτική) 1996, Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης ο εκ Πατρών διδάσκαλος του Γένους, Πάτραι 1992. 

Τα δύο από τα παραπάνω βιβλία - απολύτως εθνικού περιεχομένου - τα παρουσιάσαμε με τον κ. Γιαννόπουλο στον τηλεοπτικό σταθμό Λύχνος της Ι. Μητροπόλεως Πατρών, όταν ήμουν εκεί ως διευθυντής προγράμματος και διατηρούσα και μια εκπομπή για το βιβλίο (Μυρίσαι το Άριστον): Την Εις Άδου Κάθοδο το 1997 και τον Νεόφυτο Καυσοκαλυβίτη το 1998. Το βιβλίο Από τον Νέστο ως τον Σαγγάριο δεν το είχαμε παρουσιάσει, αλλά είχαμε αναφερθεί σ' αυτό, αφού αποτελεί το πρώτο βιβλίο του Γ. Γιαννόπουλου για όσα προηγήθηκαν της Μικρασιατικής Καταστροφής, η οποία αναλύεται στην Εις Άδου Κάθοδο. 

Παραθέτουμε στη συνέχεια τα βίντεο αυτών των εκπομπών, τα οποία συνιστούν και μια γλωσστική απόλαυση, καθώς η καθαρεύουσα του αειμνήστου ήταν μοναδική! 

Η σύζυγός του, σπουδαία αρχιτέκτων και πολεοδόμος κα Χαρά Παπαδάτου - Γιαννοπούλου και ο γιός του, Θεόδωρος Γιαννόπουλος, επικ. καθηγητής στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, είμαι σίγουρος πως θα διαδώσουν το σημαντικό και αξιομνημόνευτο έργο του. Άλλωστε και οι ίδιοι εμφορούνται από το οιστρηλατούμενο πνεύμα του. 

Ο μακαριστός Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος ήταν "ωραίος ως έλλην"! Τον ευχαριστούμε από καρδιάς για όσα μας προσέφερε. 

Αιωνία η μνήμη του! 

Π.Α.Α.

ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ - ΜΙΑ ΕΚΠΟΜΠΗ "Από τον Σαγγάριο ως την Λωζάννη"

Με αφορμή την φετινή επέτειο των 100 χρόνων από την Μικρασιατική Καταστροφή, παρουσιάζουμε το βιβλίο του νομικού και συγγραφέα Γεωργίου Θ. Γιαννοπούλου, με τίτλο "Η εις Άδου Κάθοδος - Από τον Σαγγάριο ως την Λωζάννη". 
Πρόκειται για μια εκπομπή που είχαμε πραγματοποιήσει για τα 75χρονα της Μικρασιατικής Καταστροφής τον καιρό της θητείας μας στον Τηλεοπτικό Σταθμό της Μητροπόλεως Πατρών Λύχνος. Επιμέλεια - Παρουσίαση: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος (υπεύθυνος προγράμματος του Σταθμού την περίοδο 1996-2001). 

Όσοι φίλοι ακούσετε την εκπομπή, το βίντεο της οποίας παραθέτουμε στη συνέχεια, θα θαυμάσετε και τα σπάνια - για προφορικό λόγο - ελληνικά του κ. Γιώργου Γιαννόπουλου. 

Για το βιβλίο ο συγγραφέας σημειώνει: 

Η δεκαετία 1913 - 1923 άρχισε ενδόξως με την συνθήκη του Βουκουρεστίου και έκλεισε επαισχύντως με την μικρασιατική καταστροφή και την συρρίκνωση, την επισφραγισθείσα δια της συνθήκης της Λωζάννης. Η μικρή και βαθύτατα διχασμένη Ελλάς, η έχουσα διεξαγάγει τρεις μέχρι τότε πολέμους, εστάλη στην Μικρά Ασία υπό των δολερών δυνάμεων της Entente, ως εντολοδόχος των και αφέθη μόνη να επιτελέσει έργο ανώτερο των δυνάμεών της. Η απελευθέρωση των αλυτρώτων αδελφών και η περιπόθητη εθνική ολοκλήρωση απήτει ολοσχερή, τελειωτική νίκη επί του αντιπάλου και αυτή -υπό τα τότε δεδομένα- ήταν εξ αντικειμένου ανέφικτη. Έτσι, επήλθε η συμφορά. Η καταστροφή της "Στρατιάς Μικράς Ασίας" και η, απείρως οδυνηροτέρα, καταστροφή των ονείρων του έθνους. 

Πάθη, προκαταλήψεις, εδραιωμένες πλάνες, δογματικές εμμονές ή υποκρυπτόμενες παραταξιακές ενοχές, εμφανιζόμενες συχνά υπό του χαρακτήρα ιδεολογικής ορθοδοξίας ή ταυτότητος, διεχύθησαν τότε και έκτοτε ως παχεία και δυσδιάλυτος αχλύς, επικαλύπτουσα γεγονότα, αιτίους και αίτια και καθιστώσα την ιστορική έρευνα επίπονη και επισφαλή.
Ο κύκλος της αφηγήσεως, ο οποίος άρχισε με το βιβλίο "Από τον Νέστο ως τον Σαγγάριο", κλείνει ήδη με την εξιστόρηση γεγονότων ζοφερών: των μετά τον Σαγγάριο, της μικρασιατικής ήττης, των φρικτών επακολούθων της, της επαναστάσεως του 1922, των "έργων και ημερών της" και της συνθήκης της Λωζάννης, η οποία διέγραψε την νέα μοίρα του έθνους.
Η απροκατάληπτη θεώρηση και η κριτική διερεύνηση των "πεπραγμένων" της μοναδικής εις θριάμβους, ολέθρους και ολεθρίους διχασμούς αυτής περιόδου του εθνικού βίου απετέλεσε την ratio της συγγραφής του πονήματος αυτού.

ΝΕΟΦΥΤΟΣ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΗΣ Ο ΕΚ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ (ΒΙΝΤΕΟ)

Με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση, εστιάζουμε, εδώ στην Ιδιωτική Οδό, στην προεπαναστατική περίοδο και κυρίως στην Παιδεία του Γένους κατά την περίοδο αυτή, που αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο του Νέου Ελληνισμού. 

Αναρτούμε, λοιπόν, μια σχετική εκπομπή από τη θητεία μας στον Τηλεοπτικό Σταθμό της Μητροπόλεως Πατρών "Λύχνος". 

Στη σειρά των εκπομπών μας με τίτλο "Μυρίσαι το άριστον" και θέμα την παρουσίαση σημαντικών βιβλίων, παρουσιάσαμε το 1998, την μελέτη του έγκριτου νομικού και συγγραφέως Γεωργίου Θ. Γιαννόπουλου, μέσω της οποίας αναδεικνύεται η λησμονημένη μορφή του εκ Πατρών διδασκάλου του Γένους Νεοφύτου Καυσοκαλυβίτου, του Ιεροδιακόνου.

Στην πρωτότυπη αυτή μελέτη, που εκδόθηκε το 1992, και είναι η πρώτη σοβαρή εργασία για τον Νεόφυτο Καυσοκαλυβίτη, γίνεται εξονυχιστική και κριτική παράθεση των υπαρχόντων στοιχείων περί της ζωής, του έργου και της δράσεως του κορυφαίου λογίου, εν συσχετίσει προς την κατάσταση των Γραμμάτων και τα ιδεολογικά ρεύματα (εκκλησιολογικά και γλωσσικά) κατά τον 18ο αιώνα. Εξαίρεται, κυρίως, ο ρόλος του Νεοφύτου ως σχολάρχου της Αθωνιάδος Ακαδημίας και της "αυθεντικής" σχολής του Βουκουρεστίου και ως συγγραφέως -εκτός πολλών άλλων- της περιωνύμου Γραμματικής του, δηλαδή του υπομνήματος στο τέταρτο βιβλίο της Γραμματικής του Θεσσαλονικέως λογίου του ΙΕ' αιώνος Θεοδώρου Γαζή, ενός έργου εκπληκτικής σοφίας, που εκδόθηκε στο Βουκουρέστι το έτος 1768. 

Παραθέτουμε εδώ το εξώφυλλο και δύο σελίδες της πρώτης και μοναδικής έκδοσης με τα υπομνήματα του Νεοφύτου στη Γραμματική του Θ. Γαζή. Σημειώνουμε πως μαθητής του διετέλεσε ο γιός του ηγεμόνα της Ουγγροβλαχίας Γρηγορίου Γκίκα, ο Αλέξανδρος. Επί των ημερών τους έγινε η μνημειώδης έκδοση. Το ενδιαφέρον είναι ότι στον πρόλογο του έργου ο Νεόφυτος υπογράφει ως "Νεόφυτος Ιεροδιάκονος Πελοποννήσιος" και στο τέλος προσθέτει το "ο Καυσοκαλυβίτης". 

Ο κ. Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος,  με τον οποίο συνομιλούμε στην εκπομπή, ανήκει φυσικά στην άλλη Ελλάδα. Εγκρατής νομικός, δεινός φιλόλογος (όχι απ’ αυτούς με το πτυχίο) φημιζόμενος για την αρχαιομάθειά του, ακέραιος άνθρωπος και δημόσιος ανήρ (η θητεία του ως νομάρχη την περίοδο 1974 –1982 άφησε εποχή στις πόλεις όπου υπηρέτησε), αλλά και συγγραφεύς σπουδαίων πονημάτων και εκδότης - από το 1989 - της μοναδικής στο είδος της εφημερίδος Πολιτική Φιλολογική των Πατρών.  

Τα κυριότερα βιβλία του: Από τον Νέστο ως τον Σαγγάριο, Αθήναι (Ευρωεκδοτική) 1988 (2η έκδοση, περί τεχνών, Πάτρα 2001), Η εις Άδου Κάθοδος, Από τον Σαγγάριο ως την Λωζάννη, Αθήναι (Ευρωεκδοτική) 1996 (2η Έκδοση, περί τεχνών, Πάτρα 2004), Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης ο εκ Πατρών διδάσκαλος του Γένους, Πάτραι 1992. 

"Ο ΑΓΙΟΣ ΗΡΩΔΙΩΝ ΚΑΙ Η ΠΑΤΡΑ" ΣΤΗΝ "ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ"

Ο κ. Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος ανήκει στους παλιούς, ολίγους πλέον, αριστοκράτες Πατρινούς. Αριστοκράτης του πνεύματος, φυσικά, κι όχι ψευτοαριστοκράτης. Ο κ. Γιαννόπουλος ανήκει στην αληθινή αριστοκρατία κι όχι σ' αυτήν που θαυμάσια περιγράφει ο Παπαδιαμάντης: "Αλλ' η παρ' ημίν αριστοκρατία, την μεν απλότητα δυστυχώς απώλεσε προ πολλού, εις βαθμόν δε τινα λεπτότητος ουδέποτε κατώρθωσε να φθάση."

Ο κ. Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος, ανήκει φυσικά στην άλλη Ελλάδα. Εγκρατής νομικός, δεινός φιλόλογος (όχι απ’ αυτούς με το πτυχίο) φημιζόμενος για την αρχαιομάθειά του, ακέραιος άνθρωπος και δημόσιος ανήρ (η θητεία του ως νομάρχη την περίοδο 1974 –1982 άφησε εποχή στις πόλεις όπου υπηρέτησε), αλλά και συγγραφεύς σπουδαίων πονημάτων και εκδότης της εφημερίδος Πολιτική Φιλολογική των Πατρών.

Συνεργαστήκαμε στον Τηλεοπτικό Σταθμό της Μητροπόλεως "Λύχνος" και τις εκπομπές μας μπορείτε να δείτε εδώ και εδώ. 

Στο τελευταίο φύλλο της εφημερίδας του (φύλλο 151ο - Ιανουάριος 2017) είχε την καλοσύνη να αναφερθεί και στην μικρή μελέτη μου, με τίτλο: «Η τιμή του Αγίου Ηρωδίωνα στην Πάτρα της Πελοποννήσου», που πρόσφατα κυκλοφόρησε τόσο στα Πρακτικά της Ημερίδας που διοργάνωσε για τον Άγιο Ηρωδίωνα η Ι. Μητρόπολις Φθιώτιδος, όσο και σε ανάτυπο. 
Τον ευχαριστώ και του εύχομαι από καρδιάς το "Εις πολλά έτη"!

"Η ΕΙΣ ΑΔΟΥ ΚΑΘΟΔΟΣ" ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Θ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ (Εκπομπή στο "Λύχνο")

Παρουσιάζεται το βιβλίο του νομικού και συγγραφέα Γεωργίου Θ. Γιαννοπούλου, με τίτλο "Η εις Άδου Κάθοδος - Από τον Σαγγάριο ως την Λωζάννη". 
Μια ακόμα εκπομπή από τον καιρό της θητείας μας στον Τηλεοπτικό Σταθμό της Μητροπόλεως Πατρών Λύχνος. Επιμέλεια - Παρουσίαση: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος (υπεύθυνος προγράμματος του Σταθμού την περίοδο 1996-2001). 

Για το βιβλίο ο συγγραφέας σημειώνει: 

Η δεκαετία 1913 - 1923 άρχισε ενδόξως με την συνθήκη του Βουκουρεστίου και έκλεισε επαισχύντως με την μικρασιατική καταστροφή και την συρρίκνωση, την επισφραγισθείσα δια της συνθήκης της Λωζάννης. Η μικρή και βαθύτατα διχασμένη Ελλάς, η έχουσα διεξαγάγει τρεις μέχρι τότε πολέμους, εστάλη στην Μικρά Ασία υπό των δολερών δυνάμεων της Entente, ως εντολοδόχος των και αφέθη μόνη να επιτελέσει έργο ανώτερο των δυνάμεών της. Η απελευθέρωση των αλυτρώτων αδελφών και η περιπόθητη εθνική ολοκλήρωση απήτει ολοσχερή, τελειωτική νίκη επί του αντιπάλου και αυτή -υπό τα τότε δεδομένα- ήταν εξ αντικειμένου ανέφικτη. Έτσι, επήλθε η συμφορά. Η καταστροφή της "Στρατιάς Μικράς Ασίας" και η, απείρως οδυνηροτέρα, καταστροφή των ονείρων του έθνους. 

Πάθη, προκαταλήψεις, εδραιωμένες πλάνες, δογματικές εμμονές ή υποκρυπτόμενες παραταξιακές ενοχές, εμφανιζόμενες συχνά υπό του χαρακτήρα ιδεολογικής ορθοδοξίας ή ταυτότητος, διεχύθησαν τότε και έκτοτε ως παχεία και δυσδιάλυτος αχλύς, επικαλύπτουσα γεγονότα, αιτίους και αίτια και καθιστώσα την ιστορική έρευνα επίπονη και επισφαλή.
Ο κύκλος της αφηγήσεως, ο οποίος άρχισε με το βιβλίο "Από τον Νέστο ως τον Σαγγάριο", κλείνει ήδη με την εξιστόρηση γεγονότων ζοφερών: των μετά τον Σαγγάριο, της μικρασιατικής ήττης, των φρικτών επακολούθων της, της επαναστάσεως του 1922, των "έργων και ημερών της" και της συνθήκης της Λωζάννης, η οποία διέγραψε την νέα μοίρα του έθνους.
Η απροκατάληπτη θεώρηση και η κριτική διερεύνηση των "πεπραγμένων" της μοναδικής εις θριάμβους, ολέθρους και ολεθρίους διχασμούς αυτής περιόδου του εθνικού βίου απετέλεσε την ratio της συγγραφής του πονήματος αυτού.

ΜΙΑ ΕΚΠΟΜΠΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ΝΕΟΦΥΤΟ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΗ

Μια ακόμα εκπομπή από τη θητεία μας στον Τηλεοπτικό Σταθμό της Μητροπόλεως Πατρών "Λύχνος". 

Στη σειρά των εκπομπών μας με τίτλο "Μυρίσαι το άριστον" και θέμα την παρουσίαση σημαντικών βιβλίων, παρουσιάσαμε πριν δεκαπέντε χρόνια (1998), την μελέτη του έγκριτου νομικού και συγγραφέως Γεωργίου Θ. Γιαννόπουλου, μέσω της οποίας αναδεικνύεται η λησμονημένη μορφή του εκ Πατρών διδασκάλου του Γένους Νεοφύτου Καυσοκαλυβίτου. 

Στην πρωτότυπη αυτή μελέτη, που εκδόθηκε το 1992, και είναι η πρώτη σοβαρή εργασία για τον Νεόφυτο Καυσοκαλυβίτη, γίνεται εξονυχιστική και κριτική παράθεση των υπαρχόντων στοιχείων περί της ζωής, του έργου και της δράσεως του κορυφαίου λογίου, εν συσχετίσει προς την κατάσταση των Γραμμάτων και τα ιδεολογικά ρεύματα (εκκλησιολογικά και γλωσσικά) κατά τον 18ο αιώνα. Εξαίρεται, κυρίως, ο ρόλος του Νεοφύτου ως σχολάρχου της Αθωνιάδος Ακαδημίας και της "αυθεντικής" σχολής του Βουκουρεστίου και ως συγγραφέως -εκτός πολλών άλλων- της περιωνύμου Γραμματικής του, δηλαδή του υπομνήματος στο τέταρτο βιβλίο της Γραμματικής του Θεσσαλονικέως λογίου του ΙΕ' αιώνος Θεοδώρου Γαζή, ενός έργου εκπληκτικής σοφίας, που εκδόθηκε στο Βουκουρέστι το έτος 1768. 

Ο κ. Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος,  με τον οποίο συνομιλούμε στην εκπομπή, ανήκει φυσικά στην άλλη Ελλάδα. Εγκρατής νομικός, δεινός φιλόλογος (όχι απ’ αυτούς με το πτυχίο) φημιζόμενος για την αρχαιομάθειά του, ακέραιος άνθρωπος και δημόσιος ανήρ (η θητεία του ως νομάρχη την περίοδο 1974 –1982 άφησε εποχή στις πόλεις όπου υπηρέτησε), αλλά και συγγραφεύς σπουδαίων πονημάτων και εκδότης - από το 1989 - της μοναδικής στο είδος της εφημερίδος Πολιτική Φιλολογική των Πατρών.  

Τα κυριότερα βιβλία του: Από τον Νέστο ως τον Σαγγάριο, Αθήναι (Ευρωεκδοτική) 1988 (2η έκδοση, περί τεχνών, Πάτρα 2001), Η εις Άδου Κάθοδος, Από τον Σαγγάριο ως την Λωζάννη, Αθήναι (Ευρωεκδοτική) 1996 (2η Έκδοση, περί τεχνών, Πάτρα 2004), Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης ο εκ Πατρών διδάσκαλος του Γένους, Πάτραι 1992. 

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Θ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ: "Ωραίος ως Έλλην"!

Ο κ. Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος ανήκει στους παλιούς, ολίγους πλέον, αριστοκράτες Πατρινούς. Αριστοκράτης του πνεύματος, φυσικά, κι όχι ψευτοαριστοκράτης. Ο κ. Γιαννόπουλος ανήκει στην αληθινή αριστοκρατία κι όχι σ' αυτήν που θαυμάσια περιγράφει ο Παπαδιαμάντης: Αλλ' η παρ' ημίν αριστοκρατία, την μεν απλότητα δυστυχώς απώλεσε προ πολλού, εις βαθμόν δε τινα λεπτότητος ουδέποτε κατώρθωσε να φθάση. 

Ο κ. Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος,  ανήκει φυσικά στην άλλη Ελλάδα. Εγκρατής νομικός, δεινός φιλόλογος (όχι απ’ αυτούς με το πτυχίο) φημιζόμενος για την αρχαιομάθειά του, ακέραιος άνθρωπος και δημόσιος ανήρ (η θητεία του ως νομάρχη την περίοδο 1974 –1982 άφησε εποχή στις πόλεις όπου υπηρέτησε), αλλά και συγγραφεύς σπουδαίων πονημάτων και εκδότης της εφημερίδος Πολιτική Φιλολογική των Πατρών. 

Τα κυριότερα βιβλία του: Από τον Νέστο ως τον Σαγγάριο, Αθήναι (Ευρωεκδοτική) 1988, Η εις Άδου Κάθοδος, Από τον Σαγγάριο ως την Λωζάννη, Αθήναι (Ευρωεκδοτική) 1996, Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης ο εκ Πατρών διδάσκαλος του Γένους, Πάτραι 1992. 

Τα δύο από τα παραπάνω βιβλία - απολύτως εθνικού περιεχομένου - τα παρουσιάσαμε με τον κ. Γιαννόπουλο στον τηλεοπτικό σταθμό Λύχνος της Ι. Μητροπόλεως Πατρών, όταν ήμουν εκεί ως διευθυντής προγράμματος και διατηρούσα και μια εκπομπή για το βιβλίο (Μυρίσαι το Άριστον): Την Εις Άδου Κάθοδο το 1997 - πέρασαν κιόλας 15 χρόνια! - και τον Νεόφυτο Καυσοκαλυβίτη το 1998. Το βιβλίο Από τον Νέστο ως τον Σαγγάριο δεν το είχαμε παρουσιάσει, αλλά είχαμε αναφερθεί σ' αυτό, αφού αποτελεί το πρώτο βιβλίο του κ. Γιαννόπουλου για όσα προηγήθηκαν της Μικρασιατικής Καταστροφής, η οποία αναλύεται στην Εις Άδου Κάθοδο. 

Αποτέλεσε για μένα ευχάριστη έκπληξη το γεγονός ότι η πατρινή εφημερίδα Πελοπόννησος, μαζί με το φύλλο της Κυριακής 17 Ιουνίου διένειμε το Από τον Νέστο ως τον Σαγγάριο, που στο μεταξύ επανεξεδόθη (2001) από τον πατρινό εκδοτικό οίκο περί τεχνών. 

Ο δημοσιογράφος Δημήτρης Αβραμίδης σημειώνει σε σχετικό κείμενό του πως "το βιβλίο του Γεωργίου Θ. Γιαννόπουλου «Από το Νέστο ως το Σαγγάριο» που θα διατίθεται αυτήν την Κυριακή 17 Ιουνίου μαζί με την «Πελοπόννησο», αποτελεί μια εξαιρετική ψηλάφηση αυτής της περιόδου (1912-1922). 

Είναι η περίοδος στην οποία οφείλεται ο φετινός εορτασμός των 100 χρόνων από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και είναι η περίοδος που θα μας οδηγήσει, το 2022, να ξαναμιλήσουμε για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή. 

Τι ακριβώς συνέβη τότε και ποιος φταίει αποτελούν ζητήματα που εξακολουθούν να απασχολούν. Ο ίδιος ο συγγραφέας σημειώνει: «Τι έφταιξε; Ο διχασμός, ο ξένος παράγων, οι "τυχοδιωκτικοί χειρισμοί" του Ελευθερίου Βενιζέλου ή η "πολιτική ανεξαρτησία" των αντιπάλων του; Τι από όλα; Ή όλα αυτά μαζί; Πάθη, προκαταλήψεις, ανεκρίζωτα βιώματα, εδραιωμένες πλάνες και παραταξιακές ενοχές, που προσπαθούν ακόμη και σήμερα να δικαιωθούν με την απλοποίηση ή την διαστροφή των γεγονότων, θολώνουν την ιστορική όραση και δυσχεραίνουν την έρευνα». Πρόκειται για διαπιστώσεις εξαιρετικής ακρίβειας, που καθώς προκύπτει από την ανάγνωση του βιβλίου, καθοδήγησαν το συγγραφέα, σε μια επίπονη προσπάθεια τεκμηρίωσης αλλά και αναζήτησης απροκατάληπτων απαντήσεων. 

Σε ένα πεδίο όπου η βιβλιογραφία είναι εκτενής, ο Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος, εισφέρει τη δική του κριτική ματιά διατηρώντας μια αμερόληπτη και ψύχραιμη στάση με αποτέλεσμα να παράγει όχι μόνο ένα ιστορικό έργο αλλά και μια συμβολή στη συλλογική αυτογνωσία". 

Φέτος είναι και η επέτειος των 90 χρόνων από την Μικρασιατική Καταστροφή, οπότε και τα δύο σχετικά βιβλία του κ. Γιαννόπουλου επανέρχονται στην επικαιρότητα με ...δριμύτητα, θα έλεγα, για όποιον θέλει να μάθει, να στοχαστεί, να επανατοποθετηθεί. 

Ο κ. Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος είναι "ωραίος ως έλλην"! Του εύχομαι απο καρδιάς Έτη Πολλά!

Π.Α.Α.

ΤΑ "ΓΛΩΣΣΙΚΑ" ΤΗΣ "ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ - ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗΣ"

Το 113ο φύλλο της εφημερίδας ΠΟΛΙΤΙΚΗ – ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ, την οποία εκδίδει ο φιλοπονότατος και άριστος γνώστης της ελληνικής – και όχι μόνο - κ. Γεώργιος Γιαννόπουλος, εγκρατής νομικός, εκυκλοφορήθη με λίαν ενδιαφέρουσα – όπως πάντα – ύλη.
Ολόκληρη την εφημερίδα μπορείτε να την αναζητήσετε εδώ.
Παραθέτω, από το καινούργιο φύλλο, την στήλη ΓΛΩΣΣΙΚΑ, η οποία είναι μια πραγματική απόλαυση! Όχι βέβαια η συλλογή των ...μαργαριταριών, αλλά ο σχολιασμός τους με τρόπο μοναδικό, που μόνο ο κ. Γιαννόπουλος γνωρίζει.
Ελπίζω να αντιληφθούν οι αγαπητοί συνοδίτες την αξία αυτής της στήλης και ταυτοχρόνως να κατανοήσουν την ανάγκη όλων μας για γλωσσικό επανευαγγελισμό.

ΓΛΩΣΣΙΚΑ

* «Ἀπό στιγμή σέ στιγμή ἀλλάζει ἡ φόρα τοῦ ἀνέμου».
(Τηλεόρασις MEGA, μεσημβριναί εἰδήσεις, 17.7.10).
- Ἀλλάσσει βεβαίως ἡ φορά (= ὁ τόνος εἰς τήν λήγουσαν) τοῦ ἀνέμου.
Ὁ ρεπόρτερ ὅμως τοῦ σταθμοῦ ἐθεώρησεν ὅτι ἡ λαϊκή λέξις «φόρα» (= ὁ τόνος εἰς τήν παραλήγουσαν) ἀπέδιδε τήν ἀλλαγήν τῆς κατευθύνσεως τοῦ ἀνέμου.
Φορά = διεύθυνσις, κατεύθυνσις, μεταφορικώτερον δέ καί ἐξέλιξις, πορεία («ἡ φορά τῶν πραγμάτων»).
Φόρα = ὁρμή, μεταφορικώτερον δέ ἀποθράσυνσις, ἔλλειψις συγκρατήσεως («ἐπῆρε φόρα καί βρίζει»).
* «Ἡ συνειδητοποίηση τῆς πράξεως αὐτῆς καθ᾿ ἑαυτῆς».
(ΝΕΤ, μεσημβρία 20.7.10).
- Ἡ συνειδητοποίησις τῆς πράξεως αὐτῆς καθ᾿ ἑαυτήν εἶναι τό ὀρθόν. Τό ἐπιτατικόν «καθ᾿ ἑαυτήν» σημαίνει: ὡς πρός ὅλην τήν οὐσίαν ἤ τήν ἔκτασιν ἤ τό βαθύτερο νόημα. Ἄν τεθῇ ὁμοιοπτώτως πρός τό «τῆς πράξεως» δέν σημαίνει τίποτε. Εἶναι λάθος.
* «Τῆς ὁσίας Πελαγίας τῆς Τυνησίας!».
(Ρ/Σ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, μετάδοσις ἱερᾶς ἀκολουθίας ἐκ Τήνου, 23.7.10).
- Τό ἠκούσαμεν καί αὐτό!
Ἡ ὁσία Πελαγία ἡ Τηνία, τό ἐγκαύχημα τῆς Τήνου καί ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος, ἐγένετο Τυνησία ὑπό τοῦ κατακλείοντος τήν λειτουργίαν ἱερέως.
Τό λάθος εἶναι μᾶλλον ἀσυγχώρητον διά λειτουργόν τοῦ μεγίστου καί ἱερωτέρου προσκυνήματος τῆς χώρας, πιθανῶς πτυχιούχου τοῦ γνωστοῦ ἐκείνου τμήματος τῆς θεολογικῆς σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου ἤ ἄλλου ἰσοϋψοῦς.
* «Μέ τήν ἐπιφύλαξη ὅτι ὁ ὑπουργός θά αἴρει τήν ἐπίταξη, ἀναστέλλουν τήν ἀπεργία».
(ΝΕΤ, ἀπογευματιναί εἰδήσεις 1.8.10).
- Ἡ ρεπόρτερ ἀνεφέρετο εἰς τό ἀναγνωσθέν ψήφισμα τῶν ἀπεργούντων ἰδιοκτητῶν τῶν φορτηγῶν αὐτοκινήτων.
Ἤθελε, βεβαίως, νά εἴπῃ: μέ τήν ἐπιφύλαξιν ὅτι ὁ ὑπουργός θά ΑΡΗ τήν ἐπίταξιν.
Ἀλλά τό λάθος γίνεται καί ἀντιστρόφως εἰς τήν γλῶσσαν τῆς …κουλτούρας: «ἄρει (ἀντί αἴρει) τήν ἐπιφύλαξιν, κ.λπ.».
* «Δημοσίως κατατίθονται οἱ ἀπόψεις, δημοσίως συζητῶνται».
(Ρ/Σ ΝΕΤ, πρωΐα 5.8.10).
- Συνεντευξιάζετο ὁ κ. Τατούλης. Ἀπήντα εἰς ἐρωτήσεις περί τῶν ἀμέσως προσεχῶν πολιτικῶν του σχεδίων. Ἔλεγε διάφορα εἰς τό γνωστόν σουρεαλίζον ὕφος του. Ἀλλά οἱ ἀπόψεις δέν «κατατίθονται»· ΚΑΤΑΤΙΘΕΝΤΑΙ. Δέν «συζητῶνται»· ΣΥΖΗΤΟΥΝΤΑΙ. Ἀλλεπάλληλα γλωσσικά ἀτοπήματα. Εὐχόμεθα νά ἀποδειχθῇ κατά τά λοιπά ἀλάθητος ὁ συμπαθής ἀνεξάρτητος.
* «Δίνω τό χέρι σέ ὅλους τούς πολίτες ἀνεξαρτήτου κόμματος».
(ΝΕΤ, δελτία εἰδήσεων 17.8.10).
- Ταῦτα ἐδήλωσεν ὁ «κεχρισμένος» ὡς περιφερειάρχης Κρήτης ἐκ μέρους τῆς Ν.Δ. ἀξιότιμος κ. Πλακιωτάκης.
Ἀπολύτως ἐπαινετή ἡ …χειρονομία. Θά ἦτο καί ὁ ἴδιος ἀξιέπαινος, ἄν ἔλεγεν «ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΣ κόμματος».
* «Ἡ οἰκονομία μπαίνει σ᾿ ἕναν ἐνάρετο κύκλο».
(ΝΕΤ, μεταμεσημβριναί εἰδήσεις 19.8.10).
- Εἶναι ἡ φράσις τοῦ κ. Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος περιέχουσα ἀντιδιαστολήν πρός τόν «φαῦλον κύκλον». Ἀλλά, προκειμένου περί οἰκονομίας τό ἀντίθετον τοῦ φαύλου κύκλου εἶναι ἡ ὁμαλοποίησις, ἡ θετική ἐξέλιξις, ἡ (δι)έξοδος (ἐκ τῶν ἀδιεξόδων). Τά ἐπίθετα «φαῦλος» ἤ «ἐνάρετος» ἔχοντα ἠθικήν ἀπόχρωσιν δέν λέγουν τίποτε προκειμένου περί τῆς οἰκονομίας, ἰδίως τό «ἐνάρετος!».
* «Ἡ Ἀθήνα στερεῖται δήμαρχο ἀπό τήν ἐποχή τοῦ Μπέη».
(Ρ/Σ ΝΕΤ, πρωΐα 25.8.10).
- Μή ὄντες δημόται Ἀθηνῶν ἀδυνατοῦμεν νά ἐκτιμήσωμεν τήν βασιμότητα τοῦ ἀποφθέγματος. Ὁ ἀπόμαχος πλέον κ. Μπέης εἶναι εἷς σοβαρός ἄνθρωπος. Τό ἔργον του ὅμως δέν πρέπει νά ὑπῆρξε μέγα, ἄν κρίνῃ κανείς ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐπί πολλάς 4ετίας αἱ Ἀθῆναι ἐκλέγουν σταθερῶς δήμαρχον ἐκ τῆς ἀντιπάλου πρός τόν κ. Μπέην παρατάξεως.
Πάντως, τό ὀρθόν γλωσσικῶς εἶναι: «Ἡ Ἀθήνα στερεῖται ΔΗΜΑΡΧΟΥ».

Γεωργίου Θ. Γιαννοπούλου: Οι δύο Παπουλάκοι

-->

Οἱ δύο Παπουλᾶκοι

(Ὁ ἀγύρτης καί ὁ λατρευθείς ὡς ὅσιος)

Aπό την Πολιτική Φιλολογική των Πατρών

Ἡ ἀνακοινωθεῖσα ἐσχάτως ἐπιδίωξη τῆς Μητροπόλεως Θήρας νά ἁγιοποιηθῇ ὁ Παπουλᾶκος, ἤτοι ὁ μοναχός Χριστοφόρος Παναγιωτόπουλος (1770-1861), καί ἡ ἄμεση ἀντίδραση τοῦ μητροπολίτου Ἠλείας ἐπί τοῦ θέματος, ἐπανέφεραν στό προσκήνιο τήν μορφή, ἡ ὁποία ὑπό τό ὄνομα (ὀρθότερα: τό προσωνύμιο) Παπουλᾶκος, κυριολεκτικῶς ἀναστάτωσε τήν Πελοπόννησο κατά τά μέσα τοῦ 19^ου αἰῶνος.

Ἀλλά Παπουλᾶκος δέν ὑπῆρξε μόνον ἕνας. Ἁνεφάνησαν δύο μοναχοί ὑπό τό ὄνομα αὐτό, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ὡς κοινό χαρακτηριστικό μόνον τό ὄνομα καί τόν σάλο, πού προεκάλεσαν. Κατά τά λοιπά, ὑπῆρξε χαώδης ἡ μεταξύ των διαφορά.

1) Ὁ πρῶτος Παπουλᾶκος, ὁ μοναχός Εὐγένιος ἤ Ἅγιος Πατέρας, ὅπως τόν ἀπεκάλει ὁ λαός, ἐνεφανίσθη στίς ἀρχές τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ ᾿21 στήν περιοχή ὕπερθεν τοῦ Ρίου, στά χωριά Καστρί καί Σελά. Ὅπως ἀφηγεῖται ὁ Φωτᾶκος στά ἀπομνημονεύματά του, κατήγετο ἀπό τήν Ἰθάκη. Πρό τῆς Ἐπαναστάσεως ἐπαιτοῦσε στήν Πάτρα καί στό Αἴγιο, ἀπό ὅπου εἶχε ἐκδιωχθῆ λόγῳ κακῆς διαγωγῆς. Ἀπό τό Καστρί μετεκόμισε στό Διακοφτό, συνοδευόμενος ἀπό δύο «μοναχές», ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μία, καταγομένη ἀπό τήν συνοικία Βλατερό τῶν Πατρῶν, ἦταν ὑπόπτου διαγωγῆς.

Αὐτή ἦταν ἡ ἀρχή. Ἐν συνεχείᾳ φοβούμενος, μήπως ἀποκαλυφθῇ τό ποιόν του, ἄλλαζε ἐγκατάσταση, κυρίως σέ διάφορα χωριά τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων. Τελικῶς, ἐπέλεξε ἕνα εἰδυλλιακό καί ἱστορικό σημεῖο, τά Τριπόταμα, ὅπου οἱ ἀρχαιότητες τῆς ἀρχαίας πόλεως Ψωφίδος, καί ἔκτισε μονή, ἀφιερωθεῖσα στήν Παναγία καί ἑορτάζουσα στίς 23 Αὐγούστου. Ἡ φήμη του ὡς ἐναρέτου, θεοσεβοῦς καί προφητεύοντος τά μέλλοντα, διέτρεξε ταχύτατα ὅλη τήν Πελοπόννησο. Βρισκόμαστε πλέον στό ἔτος 1825, ὅταν ὁ Ἰμβραήμ δέν ἄφηνε σ᾿ αὐτήν «λίθον ἐπί λίθου», ὁ ὀδυνώμενος δέ καί ἐν ἀπογνώσει λαός ἦταν ἐπιρρεπής στό νά ἀποδέχεται τίς προφητεῖες τοῦ Παπουλάκου. Πρό τῆς ἀποβάσεως τοῦ Ἰμβραήμ εἶχε «προφητεύσει» κατά τά κηρύγματά του πρός τόν λαό ὅτι: «καθώς ἐσεῖς κάμνετε καί δέν φυλάττετε τάς ἐντολάς τοῦ Θεοῦ καί διά τάς ἄλλας ἁμαρτίας σας, Ἀραπᾶδες θά στείλῃ ὁ Θεός νά σᾶς παιδεύσῃ!». Ἡ πρώτη αὐτή προφητεία ἐπηλήθευσε. Ἀλλά καί μία ἄλλη πλέον περίεργος. Εἶχε «προείπει» ὅτι ὁ Ἰμβραήμ, ὁ ὁποῖος τό 1825 κατέκαυσε ὅλα τά γύρω τοῦ μοναστηριοῦ χωριά, θά ἄφινε ἄθικτο (δέν τό ἐπλησίασε κἄν!) τό μοναστῆρι τοῦ ἰδίου καί τῆς συνεργάτιδός του μοναχῆς Χρυσαυγῆς, τῆς μόνης πού τοῦ εἶχε ἀπομείνει. Κατόπιν αὐτῶν τῶν «θαυμασίων» διωγκώθη ἡ φήμη του καί ἡ πίστη στήν ἁγιότητά του.

Τό πρᾶγμα ἄρχισε νά γίνεται ἐπικίνδυνο γιά τήν πορεία τῆς Ἐπαναστάσεως. Πάμπολλοι Ἕλληνες, ἀκόμη καί καπεταναῖοι, ἐπέταξαν τά ὅπλα καί ἔγιναν μοναχοί. Ὁ ψευδοπροφήτης ἐθριάμβευσε καί ἐθησαύριζε. Ὁ Νικηταρᾶς, ὁ Κολοκοτρώνης, ὁ Ζαΐμης θορυβημένοι προσπαθοῦσαν νά βροῦν τρόπο ἀντιμετωπίσεως τοῦ κακοῦ, ἀλλ᾿ ἐφοβοῦντο τόν λαό. Τελικῶς, τήν (ριζική) λύση ἔδωσε ὁ Ἰμβραήμ. Αὐτός, διατρέχοντας λυσσωδῶς τήν Πελοπόννησο καί ἀκούγοντας ὅτι ὁ Ἅγιος Πατέρας εἶχε συλλέξει μυθώδη θησαυρό, ἐνέσκηψε στά Τριπόταμα στίς 14 Σεπτεμβρίου τοῦ 1826, ἔσφαξε τόν Παπουλᾶκο, αἰχμαλώτισε τήν Χρυσαυγή καί ἐλεηλάτησε τά ἀργύρια τῆς ἀγυρτείας. Αὐτό ὑπῆρξε τό τέλος τοῦ πρώτου Παπουλάκου.

2) Ὁ δεύτερος Παπουλᾶκος, ὁ Χριστοφόρος Παναγιωτόπουλος, ἐγεννήθη στό χωριό Ἄρμπουνα τῶν Καλαβρύτων περί τό 1770. Μοναχός ἔγινε σέ μεγάλη ἡλικία, ἐπί πολλά δέ ἔτη ὑπῆρξε ἀσκητής. Οἱ γραμματικές του γνώσεις ἦσαν ἐλάχιστες. Τό 1847, δηλαδή σέ μεγάλη ἡλικία, ἄρχισε τό κηρυκτικό του ἔργο.

Ἡ φήμη του ὡς συναρπαστικοῦ ἱεροκήρυκος διεδόθη ταχύτατα, ἐνῶ ἐγοήτευε τόν λαό καί μέ τήν ἀκραία πενία του. Τό κήρυγμά του ἠθικολογικό καί ἀπόλυτα ἐκκλησιαστικό στήν ἀρχή, ἄρχισε σιγά-σιγά νά ἐπεκτείνεται σέ εὐρύτερα φλέγοντα θέματα τῆς Ὀθωνείου περιόδου: νά καυτηριάζῃ τήν ἀνακήρυξη τοῦ αὐτοκεφάλου τῆς ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας καί ἰδίως τήν διάλυση τῶν μονῶν, τήν ὁποίαν ἐπέβαλε ἡ βαυαρική Ἀντιβασιλεία. Στόχο του ἀποτελοῦσαν καί οἱ μισσιονάριοι (παπικοί καί προτεστάντες), ἀλλά καί τά σχολεῖα τῆς ἐποχῆς, προπαντός δέ τά διαβολικά, ὃπως τά ἐθεώρει, Πανεπιστήμια. Γενικῶς ἠρνεῖτο, ὅ,τι ἐθεώρει ὡς ὀθνεῖο, δηλαδή ξενόφερτο, μή σύμφωνο πρός τά πατροπαράδοτα τῆς χώρας καί τοῦ λαοῦ της.

Ἄρχισε μέ πυρίνους λόγους νά καταγγέλλῃ τήν ἐξουσία, «τούς Λουθηροκαλβίνους, πού εἶναι πιό ἄπιστοι κι ἀπό τόν Ἰμβραήμ κι ἀπό τόν Ἀλῆ Πασᾶ». Ἡ καυστικότης τοῦ κηρύγματός του καί, προπαντός, ἡ ἔκδηλη λαϊκή του ἀπήχηση ἦταν φυσικό νά προκαλέσῃ τήν ἀντίδραση τῶν Ἀρχῶν. Ἄρχισαν διώξεις ἐναντίον του. Τό 1851 συνελήφθη καί μετεφέρθη στήν Ἱερά Σύνοδο, γιά νά τοῦ ἐπιβάλῃ κυρώσεις. Ἡ Σύνοδος τόν παρέπεμψε στόν Ἐπίσκοπο Καλαβρύτων, ὁ ὁποῖος προσεπάθησε νά τοῦ ἐπιβάλῃ κάποιον περιορισμό.

Ὁ Παπουλᾶκος ὅμως, δηλαδή ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἔλεγε, «οὐ δέδεται». Περιοδεύει ὅλες τίς ἐπαρχίες τῆς Πελοποννήσου, ὅπου ὁ λαός τόν περιβάλλει μέ ἐκδηλώσεις λατρείας ὡς ἅγιο. Τό 1852 διατάσσεται ὁ ἐγκλεισμός του σέ μονή τῆς Θήρας. Αὐτός ὅμως ἀναστατώνει κυριολεκτικῶς τήν Μάνη, ὅπου Ἐπίσκοποι καί ἱερεῖς τόν συνοδεύουν, ὁμοῦ μέ πλῆθος λαοῦ, στά κηρύγματά του.

Ἡ κυβέρνηση στέλνει στρατιωτικές δυνάμεις, οἱ ὁποῖες κυκλώνονται ἀπό τόν λαό. Στρατιῶτες λιποτακτοῦν. Στέλνονται νέες δυνάμεις καί τελικῶς διά προδοσίας τοπικοῦ ἱερέως συνελήφθη στίς 21 Ἰουλίου 1852. Ἐκλείσθη στίς φυλακές τοῦ Ρίου μέχρι τόν Ἰανουάριο 1854. Παρεπέμφθη σέ δίκη, ἡ ὁποία ὑπό τήν πίεση τοῦ λαοῦ ἀνεβλήθη καί δέν ξανάγινε ποτέ. Τελικῶς, ἡ ἱερά Σύνοδος τόν ἐξώρισε σέ μονή τῆς Ἄνδρου, ὅπου ἀπέθανε στίς 18 Ἰανουαρίου 1862, δεηθείς ὑπέρ τῶν διωκτῶν του.

Ὁ Παπουλᾶκος, κατ᾿ ἀντίθεσιν πρός τόν πρῶτο ἀγύρτη τοῦ 1825-26, ὑπῆρξε ἐκκλησιαστική μορφή, ἡ ὁποία, ὅπως σήμερα ὑποστηρίζεται, μετέφερε στόν 19^ο αἰῶνα τό ἦθος τῶν Κολλυβάδων τοῦ 18^ου. Τό κίνημά του περιεῖχε στοιχεῖα θρησκευτικά καί ἐθνικά, ἀφοῦ ἐθεώρει τόν ἐαυτό του μαχόμενο ὑπέρ πίστεως καί πατρίδος. Ἀλλά καί ἡ καταφορά του κατά τῆς ξενοφέρτου ἀθέου παιδείας αὐτή τήν ἔννοια εἶχε: τήν προστασία τῆς πατρίδος ἀπό μολύσματα ξένα πρός τίς παραδόσεις της. Θά ἐλέγαμε ὅτι περιέκλειε ὅλην τήν λαϊκή εὐσέβεια τῆς τότε Ἑλλάδος, ὁ λαός τῆς ὁποίας, πλήν τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, τόν ἐτίμησε ὡς Ἅγιο. (1)

*1.- Πλήρη εἰκόνα σχηματίζει κανείς ἀπό τό γλαφυρό, πλήν δυσεύρετο σήμερα, βιβλίο: «Παπουλᾶκος» τοῦ Κωστῆ Μπαστιᾶ (Ἐκδοτική Ἀθηνῶν, 1963).

ΤΟ ΙΩΒΗΛΑΙΟΝ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗΣ

Ο κ. Γεώργιος Θ. Γιαννόπουλος είναι άξιος πάσης τιμής για χίλιους λόγους. Εγκρατής νομικός, δεινός φιλόλογος (όχι απ’ αυτούς με το πτυχίο) φημιζόμενος για την αρχαιομάθειά του, ακέραιος άνθρωπος και δημόσιος ανήρ (η θητεία του ως νομάρχη την περίοδο 1974 –1982 άφησε εποχή στις πόλεις όπου υπηρέτησε) και πάνω απ’ όλα εραστής της Ιδιωτικής Οδού!

Ο κ. Γιαννόπουλος εκδίδει εδώ και είκοσι χρόνια μόνος του και διανέμει δωρεάν την εφημερίδα ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ, της οποίας κυκλοφορεί ήδη το 100ο φύλλο! Μια ιδιωτική πρωτοβουλία με καρπούς αγλαούς, τους οποίους γευόμαστε όλοι οι αναγνώστες της εφημερίδας του. Το «μαγικό τετρασέλιδο» της εφημερίδας του περιλαμβάνει οξυδερκέστατες πολιτικές αναλύσεις της επικαιρότητας, μεστές περιεχομένου βιβλιοπαρουσιάσεις όπου θαυμάζει κανείς τον κριτικό κάλαμο του κ. Γιαννόπουλου, ουσιαστικές φιλολογικές και λογοτεχνικές σελίδες, τα περίφημα πια «Γλωσσικά» όπου μαθαίνεις τη γλώσσα από τα λάθη – μαργαριτάρια της περιρρέουσας ατμόσφαιρας (δημοσιογράφοι, πολιτικοί, δάσκαλοι και λοιποί), ολοσέλιδα αφιερώματα σε ιστορικά γεγονότα που έχουμε ολότελα λησμονήσει, ανθολόγιο αξιομνημόνευτων σύγχρονων ποιημάτων, πολλές φορές ποιητών που δεν βλέπουν τα «φώτα της δημοσιότητας», ταξιδιωτικές εντυπώσεις δοσμένες με γλαφυρό μα και παιδευτικό τρόπο.

Όλα αυτά χωρούν σ’ ένα καλαίσθητο τετρασέλιδο – ευτυχώς ασπρόμαυρο – το οποίο είναι εν ταυτώ και ένα γλωσσικό μνημείο! Ο κ. Γιώργος Γιαννόπουλος είναι από τους ελάχιστους εναπομείναντας κρατίστους χειριστάς της ελληνικής γλώσσας. Μια σκέτη γλωσσική απόλαυση η εφημερίδα του! Όπου δε χρησιμοποιεί και το απίθανο χιούμορ του, η γλώσσα τσακίζει κόκαλα! Τον ευχαριστώ για όσα μου έχει ακουσίως προσφέρει και κυρίως διότι με τιμά με την φιλία του. Εύχομαι η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ, αυτή η ανιδιοτελής και απολύτως σοβαρή εργασία του κ. Γιαννόπουλου, να μας φωτίζει για πολλά χρόνια ακόμα ως φάρος τηλαυγής.