"Σ' ευχαριστώ, σ' ευχαριστώ ήσουν παιδί σαν τον Χριστό"

Το 2015 θα είναι επίσης Έτος Μάνου Χατζιδάκι για την Ιδιωτική Οδό, αφού συμπληρώνονται 90 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου συνθέτη. 

Το 2015 γίνεται πενήντα χρονών και η αξεπέραστη Μυθολογία του Μάνου Χατζιδάκι. 

Πρόκειται για το Έργο 23, για φωνή και σύνολο οργάνων, ήτοι 12 λαϊκές μπαλάντες του Νίκου Γκάτσου με τον Γιώργο Ρωμανό. 

Ο Χατζιδάκις λέει γι’ αυτόν τον δίσκο που τον θεωρούσε σταθμό στην όλη πορεία του: 

Ο ΑΠΡΟΟΠΤΟΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΙΑΣ «ΜΥΘΟΛΟΓΙΑΣ» ΔΥΟ ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ ΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 

Σαν γνήσιος στρατηγός το ΄65 θέλησα να κάνω στην Ελλάδα μια επανάσταση. Αντί για τανκ, πήρα ένα παιδί – έφηβο μελαχρινό και όμορφο απ΄ την παιδική χορωδία των ανακτόρων και του είπα να τραγουδήσει. 

Μου λέει: «για να τραγουδήσω χρειάζομαι καινούργιους ΜΥΘΟΥΣ». 

– Πολύ σωστά, σκέφθηκα. 

Και με τον Γκάτσο αρχίσαμε να κατασκευάζουμε μύθους τον έναν μετά τον άλλο, με κοπέλες που ΄χαναν τα κλειδιά από τη Θήβα, με Ιρλανδούς και Ιουδαίους που ψάχναν στην έρημο για γάμους και χαρά, μ΄ ευαίσθητους ληστές στην τελευταία τους στιγμή, μ΄ ένα παιδί που σφάζει φίλους κι αδελφούς γιατί ποτέ κανείς δεν του ΄δωσε την σημασία την πρέπουσα, με τον Ορέστη που έγινε πουλί στο δάσος για να ξεφύγει από τη μοίρα του, μ΄ ένα παιδί που ΄μοιαζε του Χριστού κι άλλα πολλά. 

Κι ο ένας μύθος έμπαινε πάνω στον άλλο κι έγιναν τόσοι πολλοί και τόσοι δυνατοί που τρόμαξε το παιδί, τρόμαξε το παιδί, τρόμαξε ο κόσμος, τρόμαξε και η εταιρία που θα έβγαζε τον δίσκο. 

Όλοι τρομάξανε εκτός απ΄ τον Γκάτσο κι εμένα που εξακολουθήσαμε με περισσότερο πάθος την κατασκευή και σύνθεση των μύθων, ξεχνώντας εντελώς την επανάσταση που είχα προγραμματίσει...

Αυτά έγραφε Χατζιδάκις και όσοι λευκοφόροι εννοήτωσαν. 

Επιλέγω σήμερα από τη Μυθολογία των Χατζιδάκι – Γκάτσου το «Ήσουν παιδί σαν τον Χριστό».

Έμπαινες κι έλαμπε το σπίτι 

σαν το τριφύλλι τ' ανοιχτό 

κι είχες το φως τ' Αποσπερίτη 

στα δυο σου μάτια φυλαχτό 

Άφηνες πάνω στο τραπέζι 

γάλα και μέλι και ψωμί 

κι έβλεπα τ' όνειρο να παίζει 

στο πελαγίσιο σου κορμί 

Σ' ευχαριστώ, σ' ευχαριστώ 

ήσουν παιδί σαν τον Χριστό 

Κύμα και βότσαλο κι αλμύρα 

και καλοκαίρι μου ζεστό 

ούτε ένα δάκρυ σου δεν πήρα 

στην παγωνιά για να λουστώ 

Σ' ευχαριστώ, σ' ευχαριστώ 

ήσουν παιδί σαν τον Χριστό

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ "Ο GUSTAV MAHLER ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ"

Δημοσιεύουμε σήμερα το μουσικό μέρος της εκδήλωσης "Ο Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι", που πραγματοποιήθηκε την Δευτέρα 24 Νοεμβρίου 2014, στην Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη», στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 

Μια διοργάνωση του Καλλιτεχνικού Συνόλου "Πολύτροπον" (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος). 

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με αφορμή τα 20 χρόνια από τον θάνατο του Μάνου Χατζιδάκι και περιλάμβανε διάλεξη του Παναγιώτη Ανδριόπουλου και μουσικό μέρος στο οποίο η σοπράνο Δάφνη Πανουργιά και η Βίκυ Στυλιανού στο πιάνο, ερμήνευσαν τραγούδια του G. Mahler, της Alma Mahler και του Μάνου Χατζιδάκι. 

Στο βίντεο περιλαμβάνονται τα τραγούδια: 

ALMA MAHLER (1879-1964) 

- Die stille stadt, σε ποίηση Richard Dehmel (1863-1920) 

- In meines Vaters Garten, σε ποίηση Otto Erich Hartleben (1864-1905) 

- Laue Sommernacht, σε ποίηση Gustav Falke (1853-1916) 

GUSTAV MAHLER (1860-1911) 

- Wer hat dies Liedlein erdacht (Des Knaben Wunderhorn)
- Ich ging mit Lust (Des Knaben Wunderhorn) 

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ (1925-1994)
Κραυγές για ενός αγγέλου μνήμη, Ένα ταγκό για την Άλμα Μάλερ (από τον κύκλο τραγουδιών «Οι μύθοι μιας γυναίκας» σε στίχους Νίκου Γκάτσου, 1988). Διασκευή για φωνή και πιάνο: Βίκυ Στυλιανού.

Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ "Ο ΓΚΟΥΣΤΑΒ ΜΑΛΕΡ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ" ΣΤΗΝ ΜΕΓΑΛΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Φωτογραφίες: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Την Δευτέρα 24 Νοεμβρίου 2014, στην Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη», στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος παρουσίασε την εκδήλωση: "Ο Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι". 

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με αφορμή τα 20 χρόνια από τον θάνατο του Μάνου Χατζιδάκι και περιλάμβανε διάλεξη του Παναγιώτη Ανδριόπουλου και μουσικό μέρος στο οποίο η σοπράνο Δάφνη Πανουργιά και η Βίκυ Στυλιανού στο πιάνο, ερμήνευσαν τραγούδια του G. Mahler, της Alma Mahler και του Μάνου Χατζιδάκι. 

Ο ομιλητής ανέδειξε την μουσική σχέση που είχε ο Μ. Χατζιδάκις με τον μεγάλο αυστριακό συνθέτη, μέσα από μαρτυρίες του ίδιου του συνθέτη, του συγγραφέα Μένη Κουμανταρέα, του μουσικολόγου Μάρκου Δραγούμη, της Καίτης – Κασιμάτη – Μυριβήλη, υπεύθυνης του Μορφωτικού Τμήματος της Αμερικανικής Πρεσβείας την μεταπολεμική περίοδο και με την παρουσίαση ανέκδοτου υλικού (ραδιοφωνική εκπομπή του Χατζιδάκι για τον Μάλερ κ.α.). 

Η σοπράνο Δάφνη Πανουργιά και η διακεκριμένη πιανίστρια Βίκυ Στυλιανού καθήλωσαν το πολυπληθές κοινό με την ερμηνεία τους στα τραγούδια του Γκούσταβ και της Άλμα Μάλερ, κλείνοντας το μουσικό μέρος με το εξαίσιο τραγούδι του Χατζιδάκι «Κραυγές για ενός αγγέλου μνήμη» - Ένα τανγκό για την Άλμα Μάλερ, σε διασκευή για φωνή και πιάνο της Βίκυς Στυλιανού. 

Την αφίσα και το powerpoint της εκδήλωσης επιμελήθηκε ο Ιωάννης – Πορφύριος Καποδίστριας.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν: η συγγραφέας Αθηνά Κακούρη, η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, ο φιλόλογος Μανόλης Χατζηγιακουμής, ο μουσικογράφος και ερευνητής Θωμάς Ταμβάκος, η Υπεύθυνη της Μουσικής Βιβλιοθήκης, μουσικολόγος Στεφανία Μεράκου, η Διευθύντρια του Α’ Αρσακείου Λυκείου Ψυχικού Αμαλία Μαυροϊδή, η Σύμβουλος Επικοινωνίας Ζέττα Ζάχου, ο Παναγιώτης Μακρυγιάννης, εκπρόσωπος του Συλλόγου Πατρέων Πρωτευούσης, η Έφη Μπακοπούλου, στέλεχος του ΥΠΕΞ, και πολλοί μουσικοί και φιλόμουσοι. 

Την διάλεξη κάλυψε το διαδικτυακό κανάλι blod.gr του Ιδρύματος Μποδοσάκη, και μπορείτε να την παρακολουθήσετε εδώ.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΑΜΕ ΤΟΝ GUSTAV MAHLER ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

Απόψε στην Αίθουσα Διδασκαλίας, στην Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος "Λίλιαν Βουδούρη", στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, παρουσιάσαμε τον Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι. 

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, ομιλητής

Δάφνη Πανουργιά, τραγούδι 

Βίκυ Στυλιανού, πιάνο

Περισσότερα σε αυριανή ανάρτηση.

ΔΕΥΤΕΡΑ 24 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ: ΜΕ ΤΟΝ ΜΑΛΕΡ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΣΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Δευτέρα 24 Νοεμβρίου 2014 στις 7 το απόγευμα στην Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη», στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος θα αναπτύξει το θέμα: "Ο Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι". 

Στην διάλεξη θα παρουσιαστεί η σχέση του Μάνου Χατζιδάκι με το έργο του μεγάλου Αυστριακού συνθέτη Gustav Mahler (1860-1911). 

Μια σχέση που ανάγεται στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, όταν ο Χατζιδάκις ήταν νέος 20 ετών και άκουγε με πάθος τις Συμφωνίες του Μάλερ, οι οποίες εκείνη την εποχή κυκλοφορούσαν σε δίσκους. Για την περίοδο αυτή ο ομιλητής παραθέτει μαρτυρίες του συγγραφέα Μένη Κουμανταρέα, του μουσικολόγου Μάρκου Δραγούμη, της Καίτης – Κασιμάτη – Μυριβήλη, υπεύθυνης του Μορφωτικού Τμήματος της Αμερικανικής Πρεσβείας και του ίδιου του Χατζιδάκι. 

Στα νεώτερα χρόνια, ο Χατζιδάκις έγραψε ένα τραγούδι στον κύκλο τραγουδιών του «Οι μύθοι μιας γυναίκας» (σε στίχους Νίκου Γκάτσου), το οποίο ονόμασε «Κραυγές για ενός αγγέλου μνήμη» - Ένα τανγκό για την Άλμα Μάλερ. Στο τραγούδι αυτό ο Χατζιδάκις χρησιμοποιεί με ευφάνταστο τρόπο μελωδίες του Μάλερ που υπήρξαν καθοριστικές για την μουσική του ευαισθησία.

Επίσης, γίνεται αναφορά σε μια ραδιοφωνική εκπομπή του Μάνου Χατζιδάκι στο «Πέμπτο Πρόγραμμα», όπου έκανε ένα αφιέρωμα στον Μάλερ κι ακόμη αναφορά σε συναυλία της Ορχήστρας των Χρωμάτων (1991), κατά την οποία ο Χατζιδάκις διηύθυνε – μεταξύ άλλων έργων – και τα «Τραγούδια για νεκρά παιδιά» του Μάλερ. 

Ο Χατζιδάκις θεωρούσε τον Μάλερ «συγγενική ψυχή, τον πατέρα μου», όπως έλεγε, «που μου έδωσε το κλειδί για ένα ταξίδι στον καιρό του». Για τον Χατζιδάκι ο Μάλερ ήταν ο μεγάλος δάσκαλός του στο τραγούδι και τροφοδότης της νεανικής του ευαισθησίας.

Μετά την διάλεξη, η σοπράνο Δάφνη Πανουργιά και η Βίκυ Στυλιανού στο πιάνο, θα ερμηνεύσουν τραγούδια του G. Mahler, της Alma Mahler και του Μάνου Χατζιδάκι.

Αναλυτικά το μουσικό μέρος έχει ως εξής: 

ALMA MAHLER (1879-1964) 
- Die stille stadt, σε ποίηση Richard Dehmel (1863-1920) 
- In meines Vaters Garten, σ ε ποίηση Otto Erich Hartleben (1864-1905) 
- Laue Sommernacht, σε ποίηση Gustav Falke (1853-1916) 
GUSTAV MAHLER (1860-1911) 
- Wer hat dies Liedlein erdacht (Des Knaben Wunderhorn) 
- Blicke mir nicht in die Lieder (Ruckert lieder) 
- Ich ging mit Lust (Des Knaben Wunderhorn) 
ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ (1925-1994) Κραυγές για ενός αγγέλου μνήμη, Ένα ταγκό για την Άλμα Μάλερ (από τον κύκλο τραγουδιών «Οι μύθοι μιας γυναίκας» σε στίχους Νίκου Γκάτσου, 1988). Διασκευή για φωνή και πιάνο: Βίκυ Στυλιανού. 
Artwork-αφίσα: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

ΒΙΚΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ 

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Άρχισε μαθήματα πιάνου σε ηλικία πέντε χρόνων. Σε ηλικία δέκα χρόνων πήρε το πρώτο βραβείο στον Πανελλήνιο διαγωνισμό πιάνου σε μνήμη Καίτης Παπαϊωάννου. Πήρε το δίπλωμά της από το Ωδείο Αθηνών με Πρώτο Βραβείο. Σπούδασε στο Παρίσι με υποτροφία από τη Γαλλική κυβέρνηση (Ecole Normale), καθώς και στη Μουσική Ακαδημία της Βασιλείας, όπου πήρε δίπλωμα σολίστ. Έχει δώσει ρεσιτάλ και συναυλίες μουσικής δωματίου στην Αθήνα και άλλες πόλεις της Ελληνικής περιφέρειας. Επίσης έχει εμφανιστεί στην Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία, Ελβετία, Βέλγιο, Ολλανδία, Σουηδία, Βουλγαρία, Τσεχοσλοβακία, Πολωνία, Αλβανία, Τουρκία, Ρουμανία, Κύπρο, Η.Π.Α, κλπ. Σαν σολίστ έχει εμφανιστεί με πολλές Ελληνικές και ξένες ορχήστρες. Έχει πραγματοποιήσει ηχογραφήσεις για το Ραδιόφωνο και την Τηλεόραση, και έχει συμμετάσχει σε Ελληνικά και διεθνή Φεστιβάλ. Το ρεπερτόριό της περιλαμβάνει έργα από τη μουσική μπαρόκ μέχρι τη σύγχρονη. Έχει παρουσιάσει πολλά έργα σε πρώτη Ελληνική και παγκόσμια εκτέλεση. Έχει συνεργαστεί με προσωπικότητες όπως ο Sir Neville Marriner, ο Gunther Schuller και ο Hans Werner Henze. Στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Ολυμπιάδα (2004) ηχογράφησε CD με έργα Ελλήνων συνθετών. Επίσης έχει συμμετάσχει στην ηχογράφηση πολλών CD με Ελληνικά έργα. Είναι μέλος της Ορχήστρας των Χρωμάτων, του Τρίο Αθηνών και του Ελληνικού Συγκροτήματος Σύγχρονης Μουσικής. Έχει επανειλημμένα συνεργαστεί με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, την Εθνική Λυρική Σκηνή, και άλλους πολιτιστικούς φορείς. Σπούδασε ανώτερα θεωρητικά (πτυχίο φούγκας). Διασκευές και ενορχηστρώσεις της έχουν ερμηνεύσει πολλές ορχήστρες και σύνολα Μουσικής Δωματίου.

ΔΑΦΝΗ ΠΑΝΟΥΡΓΙΑ

Σπούδασε Φυσική Αγωγή και Αθλητισμό στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας (Τ.Ε.Φ.Α.Α.) και τραγούδι στο Ωδείο Αθηνών με την Μ. Χαραλαμπίδου. Συνέχισε τις σπουδές της με τον Φραγκίσκο Βουτσίνο και την Δέσποινα Καλαφάτη, ενώ συμμετείχε και σε σεμινάρια τραγουδιού στην Ελλάδα και στη Στουτγκάρδη της Γερμανίας. 

Ως λυρική τραγουδίστρια έχει συνεργαστεί σε πολλές παραγωγές με τους σημαντικότερους πολιτιστικούς θεσμούς της Ελλάδας: Εθνική Λυρική Σκηνή, Μέγαρο Μουσικής, Εθνικό Θέατρο, Φεστιβάλ Αθηνών, χορωδία της Ε.Ρ.Τ., Χοροθέατρο ΡΟΕΣ, Ένωση Ελλήνων Μουσουργών, Ορχήστρα των Χρωμάτων (και στο Μουσικό Αναλόγιο της Ορχήστρας των Χρωμάτων στο Ίδρυμα «Μελίνα Μερκούρη» σε επιμέλεια Ιουλίτας Ηλιοπούλου), Μουσικό Σύνολο Μάνος Χατζιδάκις, Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, Μουσείο Γουλανδρή κ.α. 

Έχει επίσης συμμετάσχει σε διοργανώσεις – θεσμούς, όπως: Τελετή Αφής Ολυμπιακής Φλόγας στην Αρχαία Ολυμπία με την μεγάλη χορογράφο Μαρία Χορς, Πάτρα - Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2006, Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής Πάτμου κ.α. 

Με την Χορωδία της Ελληνικής Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης και διευθυντή τον Μίκη Θεοδωράκη περιόδευσε σε Ευρώπη και Αμερική (1993-96). Τον Ιούλιο του 2011 συμμετείχε στην παράσταση της Ελληνικής ομάδας για τον εορτασμό των 50 χρόνων από την ίδρυση της Ακαδημίας Carl Orff στο Salzburg της Αυστρίας. 

Έχει συνεργαστεί με αρκετούς συνθέτες και τραγουδοποιούς σε συναυλίες, παραστάσεις, τηλεοπτικές εκπομπές και ηχογραφήσεις (δισκογραφία). Έχει τραγουδήσει πολλά έργα ελλήνων συνθετών σε πρώτη εκτέλεση. Τον Μάϊο του 2014 τραγούδησε μελοποιημένη ελληνική ποίηση (για φωνή και πιάνο) στο Αννόβερο της Γερμανίας. 

Διδάσκει Φυσική Αγωγή και Αθλητισμό στη δημόσια Εκπαίδευση και δίδαξε λυρικό τραγούδι για 14 χρόνια στο Δημοτικό Ωδείο Ζωγράφου (Αθήνα).

ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 24 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ Ο ΜΑΛΕΡ ΤΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΣΤΗΝ ΜΕΓΑΛΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Στην Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος "Λίλιαν Βουδούρη" (Αίθουσα Διδασκαλίας), στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, την ερχόμενη Δευτέρα 24 Νοεμβρίου στις 19:00, η διάλεξη του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου με θέμα: "Ο Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι". 

Μουσικό μέρος: Τραγούδια του Gustav Mahler, της Alma Mahler και του Μάνου Χατζιδάκι.

Ερμηνεύουν: Δάφνη Πανουργιά, σοπράνο και Βίκυ Στυλιανού, πιάνο. 

Η εκδήλωση πραγματοποιείται με αφορμή τη συμπλήρωση 20 χρόνων από τον θάνατο του Μάνου Χατζιδάκι. 

Η είσοδος είναι ελεύθερη. 

Αναλυτικά το μουσικό μέρος έχει ως εξής: 

ALMA MAHLER (1879-1964) 

Die stille stadt, σε ποίηση Richard Dehmel (1863-1920) 

In meines Vaters Garten, σ ε ποίηση Otto Erich Hartleben (1864-1905) 

Laue Sommernacht, σε ποίηση Gustav Falke (1853-1916) 

GUSTAV MAHLER (1860-1911) 

Wer hat dies Liedlein erdacht (Des Knaben Wunderhorn)

Blicke mir nicht in die Lieder (Ruckert lieder) 

Ich ging mit Lust (Des Knaben Wunderhorn) 

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ (1925-1994) 

Κραυγές για ενός αγγέλου μνήμη, Ένα ταγκό για την Άλμα Μάλερ (από τον κύκλο τραγουδιών «Οι μύθοι μιας γυναίκας» σε στίχους Νίκου Γκάτσου, 1988). 

Διασκευή για φωνή και πιάνο: Βίκυ Στυλιανού.

Artwork-αφίσα: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Από το Newsletter Νοεμβρίου - Δεκεμβρίου 2014 της Μουσικής Βιβλιοθήκης

Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΠΗΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΓΙΟΡΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ

Photo © αρχείο Mάνου Χατζιδάκι

Του Μάνου Χατζιδάκι

Οι εθνικές γιορτές έχουν καταλήξει να είναι τελετουργίες χωρίς αντίκρισμα και με αμφιλεγόμενο περιεχόμενο. Τα γεγονότα του Πολυτεχνείου είναι πρόσφατα – γιορτάζουμε μόλις τη 12η επέτειο – κι όμως μοιάζει η γιορτή σαν τον χρυσό σταυρό που κοσμεί τους λαιμούς νεαρών ερωτιδέων ή ηλιοκαμένων καμακιών. Καμιά επαφή με το ουσιαστικό περιεχόμενο του σταυρού. Στολίδι, ένταση του αισθησιασμού. Έτσι και οι γιορτές του Πολυτεχνείου κατέληξαν σε εκτόνωση, σε κομματικό σφετερισμό και σε συνθήματα άσχετα από το ιδεολογικό περιεχόμενο των γεγονότων που η μνήμη τους συνέθεσε τους επί «εθνικού» επιπέδου εορτασμούς της επετείου. 12η σήμερα, 30ή μεθαύριο, 50ή και θα χαθεί μες στην ανυποληψία των μελλοντικών στολών και επετείων με μερικά λογύδρια στα σχολεία και παρελάσεις στους ασφαλτοστρωμένους δρόμους των ενόπλων δυνάμεων, διαολοστέλνοντας οι στρατιώτες τη γιορτή και την ταλαιπωρία των παρελάσεων κάτω απ' τις επίπονες προετοιμασίες και τις στερήσεις των αδειών τους. 

Όμως το τραγικό δεν είναι αυτό. Το τραγικό είναι που κάθε κυβέρνηση βρίσκει τον τρόπο να συνδεθεί κατευθείαν με τις επετείους αυτές, αγνοώντας τα αληθινά μηνύματα των γεγονότων που τις συνέθεσαν.
Θα θυμάστε τον Γεώργιο Παπαδόπουλο και την επί επταετίαν χούντα του με πόση άνεση οικειοποιούντο τις εθνικές εορτές της 25ης Μαρτίου και της 28ης Οκτωβρίου. Τις ίδιες γιορτές στις οποίες οι εφημεριδογράφοι σήμερα ανακαλύπτουν σοσιαλιστικές τάσεις και προθέσεις των προγόνων μας του '21 και του '40.
Γι' αυτό νιώθω την ανάγκη να εκμυστηρευτώ. Σέβομαι βαθιά αυτές τις γιορτές γι' αυτούς που χάθηκαν κι όχι για τους εναπομείναντες που προσπαθούν να τις επωφεληθούν στο έπακρον. 

Τα γεγονότα της 17ης Νοεμβρίου μας παρέχονται με περισσότερες λεπτομέρειες γι’ αυτούς που επέζησαν παρά γι’ αυτούς που χάθηκαν οριστικά. Οι εναπομείναντες παρελαύνουν επικεφαλής, βγάζουν λόγους, πραγματοποιούν τηλεοπτικές συνεντεύξεις και δεν τους άκουσα ούτε μια φορά να μνημονεύουν αυτούς που χάθηκαν οριστικά, που δεν είναι σε θέση να μιλήσουν σήμερα. 

Έτσι, έρχεται η σειρά να δούμε από κοντά το τραπέζι ενός Ινδιάνου που αμέριμνος με την παραδοσιακή τεχνική αμύνης, υπερασπιζόταν το σπιτικό του και τον τόπο του από τους εισβολείς, ήσυχος για το δίκαιό του και για τον Θεό του. Όμως οι πιονέροι με τον δικό τους Θεό κατασκευάσανε ένα δικό τους δίκαιο και κατέκτησαν τους Ινδιάνους. Κι αφού τους εξαφάνισαν, άρχισαν να γυρίζουν ταινίες με το δίκαιο αμφίρροπο ανάμεσα στους Ινδιάνους και τους Αμερικανούς στρατιώτες. Όμως η κατάληψη είχε επιτελεστεί. Η Αμερική στους Αμερικανούς. Και η 17η Νοεμβρίου στους επιζήσαντες. Αύριο – καθόλου απίθανο – μια μελλοντική δικτατορία να οικειοποιηθεί την επέτειο του Πολυτεχνείου ως σύμβολο αντιστάσεως εναντίον των αντιπάλων της. Μήπως δεν έγινε παρόμοια πλαστοπροσωπία στα ανατολικά «σοσιαλιστικά» κράτη; Αγώνες νέων παιδιών μήπως δεν έγιναν σύμβολο εορτασμού τυραννικών καθεστώτων; Τα ’χουμε δει αυτά και τα ’χουμε -αλίμονο- συνηθίσει.

Δεν είχα καλά, καλά τελειώσει το σχόλιο αυτό και ήλθε η είδηση. Ένας αστυνομικός, ο Αθανάσιος Μελίστας, σκότωσε πυροβολώντας τον δεκαπεντάχρονο Μιχάλη Καλτέζα. Κατασκευάζεται ήδη σενάριο με βάση το κατά πόσον ο νεαρός δεκαπεντάχρονος ήταν ή δεν ήταν «επικίνδυνος» αναρχικός. Ώστε η κτηνωδία του αστυνομικού να γίνει ...νόμιμη άμυνα.

Αρκετά. Με αηδία μέσα μου έκλεισε η 12η επέτειος του Πολυτεχνείου. Τα γεγονότα εξακολουθούν. Ποιος θα τα επωφεληθεί; 

(Κείμενο με τίτλο Πολιτικές τελετουργίες ή το τραπέζι του Ινδιάνου, που δημοσιεύτηκε αρχικά στο περιοδικό «Τέταρτο», τεύχος 8, Δεκέμβριος 1985, και συμπεριλήφθηκε αργότερα στη συλλογή κειμένων του Μάνου Χατζιδάκι «Ο καθρέφτης και το μαχαίρι» από τις Εκδόσεις Ίκαρος).

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ: ΕΝΑ ΤΑΓΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΜΑ ΜΑΛΕΡ

Από τον δίσκο "Οι μύθοι μιας γυναίκας"

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Η ενασχόλησή μου με τον Μάλερ του Χατζιδάκι - το θέμα που θα παρουσιάσω κατά την διάλεξή μου στην Αίθουσα Διδασκαλίας της Μεγάλης Μουσικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος "Λίλιαν Βουδούρη", στις 24 Νοεμβρίου - πάει 27 χρόνια πίσω, όταν πρωτάκουσα στον δίσκο "Οι μύθοι μιας γυναίκας" των Μ. Χατζιδάκι και Νίκου Γκάτσου το τραγούδι "Κραυγές για ενός Αγγέλου μνήμη" (Ένα ταγκό για την Alma Mahler).

Τότε ανακάλυψα ουσιαστικά τον Μάλερ και τη μουσική του, την γυναίκα του Άλμα (1879-1964) και τις δικές της μουσικές (γιατί ήταν και εκείνη συνθέτης).

Το 1994 τρεις φίλοι πραγματοποιήσαμε στην Πάτρα - Ιούλιο μήνα - μια εκδήλωση πριβέ για τον Μάλερ, με αφορμή την συμπλήρωση, τότε, 100 χρόνων από τη σύνθεση της 2ης Συμφωνίας του Μάλερ, της επονομαζομένης "της Αναστάσεως". Τότε παρουσίασα το θέμα: "Η βαθιά πνευματική σχέση του Μάνου Χατζιδάκι με τον Gustav Mahler".

Δύο χρόνια μετά, το 1996, οι εισηγήσεις εκείνης της βραδιάς τυπώθηκαν σ' ένα βιβλίο με τον τίτλο: "Τρία κείμενα για τον Gustav Mahler" (εκδόσεις Παρουσία).

Επίσημη ιστοσελίδα Μ. Χατζιδάκι

Φυσικά στο κείμενο μου συμπεριέλαβα όσα ο ίδιος ο Χατζιδάκις έγραψε εκείνο τον καιρό για το τραγούδι που μας ενδιαφέρει.

Ένα Tango για την Alma Mahler: «Μια σημαντική γυναίκα. Ερωμένη και σύζυγο προσωπικοτήτων... Ανάμεσά τους ο Μάλερ και ο Καντίνσκι. Η κόρη της Μανόν πέθανε σε ηλικία 18 ετών και ενέμπνευσε τον Άλμπαν Μπέργκ να γράψει γι΄ αυτήν το περίφημο κοντσέρτο του για βιολί “στη μνήμη ενός αγγέλου”. Εδώ χρησιμοποιώ μέρη από το δεύτερο μέρος της 7ης συμφωνίας και από τα “Τραγούδια για νεκρά παιδιά” του Μάλερ, καθώς και από το κοντσέρτο για βιολί του Μπέργκ» (Μ. Χατζιδάκις στην εφημ. ΤΟ ΒΗΜΑ, 18-12-1988).

Στο εσώφυλλο του δίσκου «Οι Μύθοι μιας γυναίκας» (ένας υπέροχος και πάντοτε προς ανακάλυψιν κύκλος τραγουδιών των Χατζιδάκι - Γκάτσου με τη Νάνα Μούσχουρη σε μια πρωτόγνωρη ερμηνεία ) ο Χατζιδάκις σημειώνει για το Tango – αφιέρωμα στην Alma Mahler με τον τίτλο «Κραυγές για ενός Αγγέλου μνήμη»: 

«Η ιδέα για το τραγούδι αυτό ξεκίνησε από μία φράση του Χέρμαν Σέρχεν όταν μια φορά έκανε δοκιμή στο 2ο μέρος της 7ης. Αποτεινόμενος στους μουσικούς είπε: “ Κύριοι, και τώρα ας παίξουμε ένα θαυμάσιο τανγκό του Μάλερ”. Και πράγματι μοιάζει, μπορεί να είναι και τανγκό. Είπα στο φίλο μου το Νίκο Γκάτσο λεπτομέρειες γύρω απ΄ την περίπτωση αυτής της γυναίκας που την αγάπησαν και συνέζησε με μερικούς από τους πιο σημαντικούς ανθρώπους στις αρχές του αιώνα μας. Κι έγραψε αυτό το μικρό, κατά τη γνώμη μου αριστούργημα». 

Αυτά έγραφε ο Μάνος Χατζιδάκις στις 15 Νοεμβρίου του 1988.

Είκοσι χρόνια αργότερα, το 2008, το τραγούδι αυτό του Χατζιδάκι ήταν το φινάλε μιας θεατρικής παράστασης. Men on fire (Φλεγόμενοι Άντρες) του Ρον Χαρτ, είναι ένα έργο για την περιβόητη Άλμα Σίντλερ - Μάλερ. Η Ζωή Λάσκαρη υποδυόταν την ομώνυμη ηρωίδα από την ηλικία των 16 ως την ηλικία των 84 ετών. Η παράσταση ξεκινούσε με τους ήχους του Μπομπ Ντύλαν (αφού η έναρξη του έργου τοποθετείται το 1964 στη Νέα Υόρκη) και έκλεινε με το τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι «Το ταγκό της Άλμα». Και τώρα συνειδητοποιώ ότι φέτος συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον θάνατο της Άλμα!
Στην εκδήλωσή μας την Δευτέρα 24 Νοεμβρίου, στην Βιβλιοθήκη του Μεγάρου, το "Ταγκό για την Άλμα Μάλερ" θα τραγουδήσει η Δάφνη Πανουργιά, με την Βίκυ Στυλιανού στο πιάνο, η οποία έκανε και την διασκευή για φωνή και πιάνο (στον δίσκο παίζει μουσικό σύνολο υπό τη διεύθυνση του Μ. Χατζιδάκι, ο οποίος έκανε και την ενορχήστρωση). 

Παραθέτω στη συνέχεια τους στίχους του Ν. Γκάτσου και βίντεο με το τραγούδι, το οποίο ερμήνευσε σε πρώτη εκτέλεση, όπως και ολόκληρο τον δίσκο "Οι μύθοι μιας γυναίκας", η Νάνα Μούσχουρη. Ήταν μια επανασύνδεση της Μούσχουρη με τον Χατζιδάκι μετά από δεκαετίες.

Alma Mahler (1902)

Κοιμάται τώρα η Μανόν
στη βασιλεία των ουρανών
κι η Aλμα πάνω στο κρεβάτι
θυμάται μ’ άγρυπνο το μάτι
παύσεις, διαστήματα και ήχους
καμπύλες, άξονες και τοίχους.
Όλα βουλιάξανε στη δόξα
σα μυθικά ουράνια τόξα
όμως εγώ θα βγαίνω μόνη
στης νύχτα τ’ άχαρο μπαλκόνι
να δω μακριά στους γαλαξίες
ανυπεράσπιστες αξίες
ν’ ακούσω πάλι μια βραδιά
τραγούδια για νεκρά παιδιά
και κάτω απ’ τ’ ουρανού τ’ ασήμι
κραυγές για ενός αγγέλου μνήμη.
Βάλτερ, Γουσταύε, Aλμπαν, φίλοι
μέσα στη δίνη των μηνών
κι από Απρίλη σε Απρίλη
μη λησμονάτε τη Μανόν
στην ερημία των ουρανών. 

ΜΕ ΤΟΝ ΜΑΛΕΡ ΚΑΙ ΤΟΝ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΣΤΗΝ ΜΕΓΑΛΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΑΒΙΝΑ ΓΙΑΝΝΑΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΩΣΤΑ ΓΡΗΓΟΡΕΑ

Για τα σημερινά γενέθλια του Μάνου Χατζιδάκι, που τον φέρουμε μέσα μας από πάντα και διά πάντα, ακούμε τραγούδια του από την Σαβίνα Γιαννάτου (φωνή) και τον Κώστα Γρηγορέα στην κλασική κιθάρα.

Πρόκειται για αποσπάσματα (10 videos) από τη συναυλία: “Μια Ιστορία με Τραγούδια” που πραγματοποιήθηκε στο Πυθαγόρειο Αμφιθέατρο στην Άνοιξη Αττικής. Η διασκευή για κιθάρα είναι του Κώστα Γρηγορέα.

Φυσικά δεν είναι τυχαία η επιλογή μας. Και οι δύο ερμηνευτές είναι μέχρι μυελού οστέων "χατζιδακικοί".

Ο Μάνος Χατζιδάκις είχε πει για τον Κ. Γρηγορέα, με αφορμή την εργασία του "Το Τετράδιο για Κιθάρα" που είναι μεταγραφές τραγουδιών του Χατζιδάκι για σόλο κιθάρα: 

«Ο Κώστας Γρηγορέας είναι ένας από τους πιο προικισμένους Έλληνες κιθαριστές του καιρού μας. Σύγχρονος στην αντίληψή του για την κιθάρα και βαθιά καλλιεργημένος μουσικά…». 

Η Σαβίνα Γιαννάτου κι αυτή έχει θητεύσει ποικιλοτρόπως στην ακριβή αντίληψη που ο Χατζιδάκις έχει διαμορφώσει για το αληθινό τραγούδι. Ο δίσκος της "Πάω να πω στο σύννεφο" αποτελεί μια σχεδόν κατανυκτική προσέγγιση - ερμηνεία  συνθέσεων του Μάνου Χατζιδάκι με ενορχήστρωση εξαιρετικά λιτή - πιάνο, βιολί, βιολοντσέλο, κλαρινέτο.
Στη συνύπαρξη Γιαννάτου - Γρηγορέα η λιτότητα είναι αρετή και αρεστή - είμαι σίγουρος - στον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος πάντοτε την επιδίωκε στα τραγούδια του.

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

Τον Ιούλιο του 1975 ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ευγένιος τέλεσε τον Αγιασμό εγκαινίων του
υπαίθριου θεάτρου, στον ΚΟΥΛΕ Ηρακλείου (Λιμάνι).
Ακολούθησε ρεσιτάλ των Μάνου Χατζιδάκι και Σπύρου Σακκά, οι οποίοι διακρίνονται στην φωτογραφία

ΟΑΚ-Ε.ΘΕ.Κ και Μάνος Χατζιδάκις 

Αγαπητέ κ. Ανδριόπουλε, 

Αναφερόμενος στο κείμενο: ΟΤΑΝ Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΑΠΗΓΓΕΙΛΕ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥ "ΠΙΣΤΕΥΩ" ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΚΡΗΤΗΣ (ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ, Τρίτη, 7 Οκτωβρίου 2014), έκρινα χρήσιμο να θέσω υπόψη σας ορισμένες πληροφορίες για τη σχέση του Χατζιδάκι με την Κρήτη και για το «ΠΙΣΤΕΥΩ» του: 

Φ 01

Στις 28-4-1969 η Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης (ΟΑΚ) οργάνωσε δημόσια συζήτηση με θέμα: Η ψυχική υγεία του Κρητικού λαού. Αφορμή ήταν μια σειρά αυτοκτονιών, που είχαν γίνει εκείνη την εποχή στην περιοχή. Με ιερείς, ιατρούς και άλλους αναζητήσαμε τα αίτια. Επισημάνθηκε ιδιαίτερα η κ α τ ά θ λ ι ψ η, με αναφορά στην πολιτική ατμόσφαιρα των χρόνων εκείνων. Ακολούθησε δεύτερη ημερίδα (29 Ιουνίου 1969) πάλι στην ΟΑΚ, που οργανώθηκε σε συνεργασία με τον Ιατρικό Σύλλογο Χανίων. Ο εκ των εισηγητών Δ. Καρτάκις, Ψυχίατρος, ανέφερε τον ευεργετικό ρόλο του καλού θεάτρου. Ο σπόρος είχε πέσει σε γη αγαθή. Ύστερα από σειρά δράσεων, που απέβλεπαν στην ευαισθητοποίηση και το συντονισμό πνευματικών ανθρώπων όλης της Κρήτης, πραγματοποιήθηκε στην Ακαδημία η παγκρήτια Καταστατική Συνέλευση και δημιουργήθηκε η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΘΕΑΤΡΟΥ ΚΡΗΤΗΣ–Ε.ΘΕ.Κ., με έδρα τα Χανιά (19-11-1972). Η υπογραφή του Καταστατικού συμπληρώθηκε λίγες μέρες αργότερα στο Ηράκλειο. 

Φ 02 

Στις 6-5-1973 πραγματοποιήθηκε στον Άγιο Νικόλαο η πρώτη Γεν. Συνέλευση, που εξέλεξε το πρώτο δωδεκαμελές Διοικ. Συμβούλιο (3 από κάθε Νομό). Ο γράφων εξελέγη Πρόεδρος της Ε.ΘΕ.Κ και, επανεκλεγόμενος, διατήρησε τη θέση αυτή κατά την πρώτη δεκαετία της Εταιρείας.

Φ 03 

Μέλη του Διοικ. Συμβουλίου της Ε.ΘΕ.Κ. στην ΟΑΚ
Πρώτη συνάντηση με τον Μάνο Χατζιδάκι 
«Ήταν περασμένα μεσάνυχτα της 15ης του Νοέμβρη 1973. Η Επιτροπή της Ε.ΘΕ.Κ., την οποία αποτελούσαν ο Αλέκος Παπαδερός, ο Γιώργος Δρανδάκης, ο Νίκος Κοπιδάκης και ο υπογράφων {Δημήτης Καρτάκης, Γεν. Γραμματέας της Ε.ΘΕ.Κ}, συσκέπτεται σε δείπνο εργασίας με τον Αλέξη Μινωτή. Η κουβέντα έφθασε και στο θέμα της συνεργασίας της Ε.ΘΕ.Κ με σπουδαίους καλλιτέχνες της Αθήνας, κρητικής καταγωγής. Κάποιος ανέφερε και το όνομα του Μάνου Χατζιδάκι... Ο Μινωτής μας άκουγε χωρίς να βγάζει μιλιά. Κάποια στιγμή σηκώθηκε πάνω και μας είπε: "Πάμε να τον βρούμε.". ..Γύρω στη 1.30 μετά τα μεσάνυχτα βρεθήκαμε στην Πλάκα, μπροστά στην είσοδο ενός υπογείου. Ένας βλοσυρός πορτιέρης δεν άφηνε κανένα να περάσει την πόρτα. Ο Μινωτής του είπε το όνομά του και τον παρακάλεσε να αναφέρει στον Μάνο την παρουσία του....Σε λίγο φάνηκε να προβάλλει στο θαμπό φως και μέσα σε καπνούς η σιλουέτα του Μάνου. Περπατούσε αργά και κρατούσε στο δεξί χέρι ένα ποτήρι με ποτό. Χαιρετήθηκαν εγκάρδια με το Μινωτή, ο οποίος άρχισε αμέσως τις συστάσεις: "Μάνο" του είπε, "εδώ είναι η Κρήτη, που θέλει να σε γνωρίσει. Αποφάσισε να φτιάξει δικό της θέατρο και χρειάζεται τη βοήθειά μας". Ο Παπαδερός διέκοψε απότομα τον Μινωτή και απευθυνόμενος στον Χατζιδάκι τον ρώτησε εάν είναι Κρητικός. "Να μας πείτε, κύριε Χατζιδάκι, εάν είστε Κρητικός και ύστερα θα σας πούμε τί σας θέλουμε." Ο Χατζιδάκις, ύστερα από μικρή σιωπή, είπε με έμφαση: "Ναι, είμαι Κρητικός". Ίσως ήτανε η πρώτη φορά που ο Μάνος Χατζιδάκις δήλωνε την καταγωγή του. Ύστερα του μιλήσαμε για τους σκοπούς και τα οράματα της Ε.ΘΕ.Κ και του ζητήσαμε ν’ αρχίσει αυτός τη δραστηριότητα της Εταιρείας με μουσικές εκδηλώσεις στην Κρήτη. Ο Χατζιδάκις ενθουσιάστηκε με την προσπάθεια που ξεκινούσε τότε στον τόπο μας και μας υποσχέθηκε κάθε δυνατή βοήθεια.» (Δημήτρης Ν. Καρτάκις, Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης (Ε.ΘΕ.Κ). Ίδρυση-Δράση-Μετεξέλιξη. Έκδοση Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανίων-Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης 2009, σελ. 257 εξ.).

Φ 04 

Πράγματι ο Μάνος τήρησε την υπόσχεσή του. Με το ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ του συγκλόνισε και τους 4 Νομούς της Κρήτης (24-30 Μαΐου 1974). Καλωσορίζοντάς τον είχαμε γράψει στο πρόγραμμα των συναυλιών: «Η μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, όπως κάθε αληθινή μουσική, έχει ξεπεράσει τα σύνορα ενός τόπου, μιας χώρας και είναι παγκόσμιο πνευματικό αγαθό. Οφείλουμε πολλή ευγνωμοσύνη στο δημιουργό της, γιατί, κινούμενος σε τέτοιες οικουμενικές διαστάσεις, αφουγκράστηκε από τους πρώτους τη φωνή της Κρήτης. Ανάμεσα από το κλάμα της προγονικής γης, που ΄φουρτουνιάζει το πέλαγος΄ και κάνει τον ορίζοντα μουντό, άκουσε την έκκληση της Ε.ΘΕ.Κ. και ήρθε να μεταδώσει, με τη θεία μουσική δημιουργία του, γαλήνη και φως. Ο Μάνος Χατζιδάκις και οι εκλεκτοί συνεργάτες του μπορούν να είναι σίγουροι πως γίνονται συνοικοδόμοι ενός έργου, που, όπως ελπίζουμε, δεν εξαντλείται στην παροδικότητα.» (Καρτάκις, σελ. 52). 

Απάντηση του Χατζιδάκι στα παραπάνω: 

«Είμαι χαρούμενος που θα τραγουδήσω επιτέλους μαζί σας. Εγώ, Κρητικός, μαζί με σας τους Κρητικούς. Γνωρίζετε καλά, καθώς κι εγώ, πως εμείς οι Κρητικοί ξεύρουμε να τραγουδάμε καλύτερα απ’ τους άλλους. Γιατί τραγουδάμε από χιλιάδες χρόνια πριν. Και το τραγούδι μας περιέχει συγκρατημένο πάθος, φαντασία και απέραντη ευγένεια σαν τα κεντήματα της γιαγιάς μου, της γραίας Χατζιδάκαινας, που τάχω στη μνήμη μου αναλλοίωτα από παιδί, κεντήματα γεμάτα χάρη και περισσή ευγένεια. 

Ευχαριστώ τη νεοσυσταθείσα Εταιρεία Θεάτρου Κρήτης, που, μαζί με την έναρξη των τολμηρών οραματισμών της, μού ‘δωσε την ευκαιρία σήμερα να τραγουδήσω όλα τα πάθη του Οδοιπόρου, του Αλκιβιάδη, του Τζώνη του Μπόγια, του Μεθυσμένου Κοριτσιού, του ευαίσθητου Ληστή και της Μπελίσας. Είναι πάθη γνησίως κρητικά κι ήρθε ο καιρός να σας τα παραδώσω μ’ όλη μου την αγάπη.» 

Σε συνέντευξη του σε τοπική εφημερίδα (ΕΘΝΙΚΗ ΦΩΝΗ, 1-6-1974) ο Μάνος δήλωσε: «Γεννήθηκα στην Ξάνθη, εκεί βρέθηκε ο πατέρας μου και η μάνα μου και με κάμανε. Από έξι ετών είμαι στην Αθήνα. Και για να ακριβολογώ, είμαι Κρητικής καταγωγής με Κρητική συνείδηση και Αττική παιδεία.» (Καρτάκις, 52 εξ.). 

Μια ξεχωριστή στιγμή 

Στην αίθουσα του κινηματογράφου στα Χανιά δεν χωρούσε ούτε κουνούπι. Στο τέλος ανέβηκα στη σκηνή, χαιρέτησα τους συντελεστές και κάλεσα τον Μάνο. Και πάλι το χειροκρότημα δεν είχε τελειωμό. Ατάραχος στην αρχή ο Μάνος, αλλάζει ξαφνικά στάση και τρόπο. Είχε προσέξει πως οι στρατηγοί κι οι άλλοι αξιωματικοί στρατού και αστυνομίας, που κάθονταν στην πρώτη σειρά, δεν συμμετείχαν στο χειροκρότημα. Προφανώς είχαν λάβει το μήνυμα: Τα πιο ζωηρά και παρατεταμένα χειροκροτήματα είχε προκαλέσει το Μεθυσμένο Κορίτσι-«Τώρα που το κορίτσι δεν κυκλοφορεί πήραν κουράγιο οι λογικοί και κυβερνούν αυτούς που έχουν το θάρρος να ονειρεύονται. Τώρα που το κορίτσι χάθηκε απ’ τους δρόμους, κυκλοφορεί πανίσχυρος στην πολιτεία ο Φόβος». Βλέποντας τη συμπεριφορά των ισχυρών ο Χατζιδάκις έπλεξε πίσω στη μέση του τα χέρια του, έσκυψε και άρχισε να τους «γαζώνει» επίμονα, κινώντας αργά το κεφάλι του ζερβά-δεξιά με βλέμμα που έσπαζε κόκαλα! Ο κόσμος κατάλαβε, η αίθουσα τράνταξε. Και εκείνοι, νικώντας τον δικό τους φόβο, έκλεισαν τη βραδιά με το δικό τους χειροκρότημα. 

Το βράδυ της 15ης Αυγούστου 1974, κατά τις δραματικές εκείνες ώρες του Έθνους, η Ε.ΘΕ.Κ. εγκαινίασε επίσημα το έργο της με τη ΘΥΣΙΑ ΤΟΥ ΑΒΡΑΑΜ του Βιτσέντζου Κορνάρου, στο υπαίθριο θέατρο του Φιρκά Χανίων –εκεί που είχε υψωθεί η ελληνική σημαία την 1η Δεκεμβρίου 1913, κατά την τελετή της Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα. Σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής ο Αλέξης Μινωτής.

Φ 05 

Τον Ιούλιο του 1975 ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ευγένιος τέλεσε τον Αγιασμό εγκαινίων του υπαίθριου θεάτρου, στον ΚΟΥΛΕ Ηρακλείου (Λιμάνι), που είχε διαμορφώσει η Ε.ΘΕ.Κ. με τη βοήθεια της Υπηρεσίας Βυζαντινών και Νεωτέρων Μνημείων και της Νομαρχίας Ηρακλείου. Ύστερα από σύντομη δική μου προσλαλιά, ο Μάνος Χατζιδάκις (πιάνο) και ο Σπύρος Σακκάς (τραγούδι) μας χάρισαν μια σπάνια χαρμονή. Στο πρόγραμμα της μουσικής εκείνης πανδαισίας ο Μάνος είχε σημειώσει, ότι «τα τραγούδια αυτά, που σας παρουσιάζω απόψε, είναι αυστηρώς προσωπικές μου υποθέσεις... Αν τώρα, μέσ’ απ’ αυτά τα τραγούδια μου μπορέσουμε τούτο το βράδυ να συνομιλήσουμε, τόσο το καλύτερο. Θ’αποδειχτούμε συγγενείς.». Συνομιλήσαμε όντως! 

Φ 06 

Αργότερα η καλλιτεχνική επικοινωνία του Χατζιδάκι με την Κρήτη συνεχίσθηκε με τις "Μουσικές Γιορτές" στα Ανώγεια (1979) και τη δουλειά του στη Μουσική Ακαδημία και στους «Μουσικούς Αυγούστους» στο Ηράκλειο (1980 εξ.). 

Το «ΠΙΣΤΕΥΩ» του Μάνου 

Όσον αφορά στο «ΠΙΣΤΕΥΩ» του Χατζιδάκι, που όπως γράφετε, απήγγειλε στην Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης, μπορώ να καταθέσω τα ακόλουθα: 

"ΠΡΟΚΛΗΣΗ" ΚΑΙ "ΑΠΑΝΤΗΣΗ" ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΜΑΣ ΖΩΗ» - αυτό ήταν το θέμα του 352ου συνεδρίου που είχε οργανώσει η ΟΑΚ από 19 μέχρι 21 του Γενάρη 1979. Τους όρους πρόκληση και απάντηση είχαμε χρησιμοποιήσει με την έννοια που έχουν στο έργο του A.J. Toynbee, ως challenge και respond, δηλαδή με την παραδοχή, ότι η πορεία κάθε πολιτισμού εξαρτάται βασικά από την απάντηση που δίδει στις εκάστοτε προκλήσεις, είτε απειλές είναι αυτές, είτε ευκαιρίες. Επιδίωξή μας ήταν η κριτική θεώρηση των όσων συνέβαιναν τότε στην πολιτιστική ζωή της Κρήτης.

Το συνέδριο ήταν παγκρήτιο. Είχαν προσέλθει άνθρωποι από τον κλήρο, βουλευτές, δήμαρχοι, δημιουργοί στο χώρο των Γραμμάτων και των Τεχνών, εκπρόσωποι πολιτιστικών φορέων κ. ά. Κύριος στόχος: Να γνωριστούν καλύτερα οι εκπρόσωποι των πολιτιστικών φορέων της Κρήτης, να τονωθούν δεσμοί αγάπης, να μελετηθούν κοινά προβλήματα σε Ομάδες κατά συγγένεια φορέων, να διερευνηθούν τα γενικότερα πολιτιστικά προβλήματα της Κρήτης. 

Εισηγήσεις έκαμαν οι: Δημ. Κακαβελάκης - «Ο Πολιτιστικός Φορέας: Η φύση του και η λειτουργικότητά του στη σύγχρονη κοινωνία», Μ. Καρέλλης, Δήμαρχος Ηρακλείου - «Η πόλiς και τα πολιτιστικά της προβλήματα», Αντ. Σχετάκης - «Η πολιτιστική ζωή στην ύπαιθρο», Παναγ. Λαμπρίας, Γεν. Γραμματέας του ΕΟΤ, «Πολιτιστική θεώρηση του τουριστικού φαινομένου». Το δικό μου θέμα ήταν: «‘ΠΡΟΚΛΗΣΗ’ και ‘ΑΠΑΝΤΗΣΗ’»-Η σύγχρονη πολιτιστική μας πραγματικότητα από τη σκοπιά της Φιλοσοφίας του Πολιτισμού». Μεταξύ εκείνων που έκαμαν εκτενείς παρεμβάσεις ήταν ο Μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου (νυν Αρχιεπίσκοπος Κρήτης) Ειρηναίος και ο Υπουργός Πολιτισμού και Επιστημών Δ. Νιάνιας (που είχε έλθει με στελέχη του Υπουργείου, τόσο για το συνέδριο, όσο και κυρίως για να συζητήσει με την Ε.ΘΕ.Κ. τρέχοντα θέματά της, καθώς και την ιδέα που είχε αρχίσει να διαφαίνεται: Η Ε.ΘΕ.Κ ως το πρώτο στην Ελλάδα μοντέλο αποκεντρωμένης πολιτισμικής ανάπτυξης, βασισμένης σε εθελοντική πρωτοβουλία, και δράση-μετεξέλιξή της σε ΗΜΙΚΡΑΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΡΗΤΗΣ, με φορέα την Ε.ΘΕ.Κ. όπως και έγινε αργότερα, για να προσλάβει έπειτα τη νομική μορφή ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ.

Ο Μάνος Χατζιδάκις υπήρξε γοητευτικά προκλητικός, αναπτύσσοντας το θέμα που είχαμε ορίσει: «Αισθητική Αγωγή και Μουσική Παιδεία στην ελληνική Επαρχία και ιδιαίτερα στην Κρήτη». 

Όσον αφορά τώρα στο «ΠΙΣΤΕΥΩ» του Χατζιδάκι: Ούτε η μνήμη μου, ούτε στοιχεία που τηρούνται στην Ακαδημία με βοηθούν να επιβεβαιώσω το περιεχόμενο του «ΠΙΣΤΕΥΩ» του, ούτε και τον αναγραφόμενο τρόπο της απαγγελίας του. Η διάταξη της αίθουσας, όπου έγινε το συνέδριο εκείνο, είναι τέτοια, που, αν κανείς σταθεί όρθιος και στρέψει τα νώτα προς τους συνέδρους, θα έχει ενώπιόν του, σχεδόν σε απόσταση επαφής, μια εικόνα του Χριστού, που ο Φρανσουά Μιτεράν γράφει στα Απομνημονεύματά του πως τον βρήκε πολύ αυστηρό, όταν συμμετείχε σε ένα συνέδριο στην στην ίδια αίθουσα τον Αύγουστο του 1977. Δεν μπορώ να φανταστώ τον Μάνο της ευαισθησίας και της ευγένειας, να στρέφει τα νώτα σε συνέδρους, πράγμα που μάλλον δεν θα επέτρεπα και εγώ να κάμει (διηύθυνα τις εργασίες του συνεδρίου). 

Πώς θα μπορούσε ίσως να εξηγήσει κανείς τα γραφόμενα του Μάνου; Μελετώντας το κείμενο της ομιλίας του στο συνέδριο (υπάρχει στην ΟΑΚ) και το «ΠΙΣΤΕΥΩ», διαπιστώνω αρκετές ομοιότητες. Πεποίθησή μου είναι λοιπόν, ότι ο Μάνος συνόψισε αργότερα την ομιλία του εκείνη σε μορφή «ΠΙΣΤΕΥΩ» και το ανακοίνωσε στο Ραδιόφωνο, τοποθετώντας το δραματουργικά στα πλαίσια του συνεδρίου. Λοιπόν: συγχωρείται η ...αμαρτία, ότι ηγάπησε πολύ Κρήτην και μουσικήν! (πρβλ. Λουκ. 7, 47). 

Αλέξ. Κ. Παπαδερός

ΟΤΑΝ Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΑΠΗΓΓΕΙΛΕ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥ "ΠΙΣΤΕΥΩ" ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΚΡΗΤΗΣ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο πατέρας του Μάνου Χατζιδάκι, που πέθανε νωρίς, καταγόταν από τη Μύρθιο Ρεθύμνου. 

Σαν ξαναβρήκε μέσα του την Κρήτη – έτσι έγραψε ο ίδιος ο συνθέτης – κατέβηκε στη Μεγαλόνησο και άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του. 

Το 1979 ο Χατζιδάκις καθιέρωσε τις «Μουσικές Γιορτές» στα Ανώγεια και το 1980 τον «Μουσικό Αύγουστο» στο Ηράκλειο. 

Τον Ιανουάριο του 1979 είχε μιλήσει «περί πολιτισμού και παραδόσεως» στην Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης στο Κολυμπάρι Χανίων, σ’ ένα συνέδριο που διοργανώθηκε εκεί. Δεν βρήκα περισσότερα στοιχεία για το συνέδριο αυτό, το οποίο έγινε, προφανώς, επί των ημερών του μακαριστού Μητροπολίτου Κισάμου Ειρηναίου και Αλεξάνδρου Παπαδερού, διευθυντού της Ακαδημίας. Ελπίζω να επανέλθω με νέα στοιχεία. 

Λίγους μήνες μετά, την Κυριακή 20 Μαΐου 1979, το εβδομαδιαίο ραδιοφωνικό σχόλιο του Χατζιδάκι στο Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας – που τότε διηύθυνε - είχε ως αφορμή το συνέδριο στο Κολυμπάρι. Στο σχόλιό του, το οποίο δημοσιεύεται στο γνωστό βιβλίο του «Τα σχόλια του Τρίτου» με τίτλο: «Ολίγα τινά περί παραδόσεως εθνικής, λαϊκής και μη», ο Μάνος Χατζιδάκις περιέγραφε τις αντιδράσεις των συνέδρων σε όσα έλεγε: 

«…όσο μιλούσα έβλεπα τους άγιους να γελούν και οι δασκάλες να κοιτούν με φόβο τους νομάρχες. Τότε κατάλαβα πως άθελά μου ξεπερνούσα τα όρια ανοχής των εκλεκτών συνέδρων. Οι σύνεδροι θέλαν ρεαλισμό και όχι μαγεία – αντίθετα απ’ ό,τι θάθελε η μακαρία τη μνήμη Μπλανς Ντυμπουά του Λεωφορείου ο Πόθος. 

Και αποφάσισα να συνεχίσω διαφορετικά. 

Στρίβω τα νώτα μου στους συνέδρους κι αρχίζω με φωνή επιβλητική, να λέω ένα Πιστεύω διαφορετικό απ’ ό,τι λεν στις εκκλησιές, μα συνεπές πέρα για πέρα σ’ ό,τι περιείχα εντός μου, γι’ αυτό που συνηθίσαμε να ονομάζουμε Παράδοση, εθνικολαϊκή και μη.

Πιστεύω 

στην υγρασία της Νύχτας

στ' αγάλματα που ταξιδεύουν μέρα - νύχτα, μες σε 

δαπανηρές συσκευασίες 

και στα κλειστά παράθυρα, εργοστασίων που 

απεργούν. 

Πιστεύω, 

στην λιτανεία των αυτοκινήτων 

στα νευρικά σφυρίγματα ενός εγκαταλελειμμένου 

αστυφύλακα 

και στην οσμή από σελίδες άκοπες των σχολικών 

βιβλίων, 

Πιστεύω 

στις ποιητικές ανθολογίες 

στις διαφημίσεις ταυρομαχιών του ‘35 

και στα σημάδια του κορμιού σου, που φανερώνουν έρωτα. Τέλος. 

Πιστεύω,

στον θάνατο της μνήμης 

και στην ανάσταση των επιθυμιών,  εν μέσω ρόδων, 

γιασεμιών και υακίνθων

Και τούτο εγένετο, 

Αμήν.

Μα καθώς σας είπα και πιο πριν, οι σύνεδροι απαιτούσαν ρεαλισμό, και θύμωσαν με την ποιητική μορφή της προσευχής μου. «Κύριε», μου φωνάζει νεαρός δήμαρχος αγνώστου ιστορικού χωριού, «Επιθυμούμε ευθύς ν’ αποκηρύξετε τη βλαβερή παράδοση, για μας και τα παιδιά μας». 

- Προσέξτε, μου λέει παρακαθήμενος Διευθυντής υπουργείου. - Αυτός ο δήμαρχος είναι ύποπτος. – Δεν σας καταλαβαίνω, του απαντώ. Κι αρχίζω δυνατά να επεξηγώ την αντιπαραδοσιακή μου προσευχή. 

Παράδοση, είναι ο εγωϊσμός των απελθόντων και η ενοχή, ο συμβιβασμός των επιζώντων. Η πνευματική και η ψυχική δουλεία, που αναστέλλει και απονεκρώνει τελικά τις φυσιολογικές μας λειτουργίες. Η Παράδοση επιβάλλει την πλήρη υποταγή μας στους νεκρούς – κι έτσι μας καθιστά ακίνδυνους για αλλαγές, τομές, γι’ απελευθέρωση. Γι’ αυτό και η παράδοση βολεύει τους κρατούντες. Σ’ όλα τα κράτη τ’ ανελεύθερα, χορεύουν ξώφρενα τους εθνικούς χορούς των, που αποτελούν το βάθρο για περηφάνεια και γι’ ανελευθερία “εθνική”.

...

Γιατί η παράδοση έχει αξία, μονάχα όταν δεν στηρίζεται στην αναπαράσταση, αλλά στην καθημερινή και δίχως επιτήδευση ζωή μας. Όταν δηλαδή το κληροδότημα, χρησιμοποιείται φυσικά, και δίχως την ανάγκη επεξήγησης. Τότε μονάχα οφείλει να υπάρχει. Διαφορετικά, θάναι καλό να εξαφανιστεί μέσα στον Χρόνο, κι ας έχουμε πιο δεύτερες συνήθειες αποκτήσει. Γιατί η ποιότητα της κληρονομιάς, ανήκει στη ζωντανή ύλη που περιέχουμε, κι όχι στο ήθος ή στο ύφος αλλοτινών καιρών».

«O Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι» στην Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος

ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη» 

Διαλέξεις 

Διάλεξη του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου, με θέμα «O Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι».

Μουσικό μέρος: Τραγούδια του Gustav Mahler, της Alma Mahler και του Μάνου Χατζιδάκι.

Ερμηνεύουν: 

Δάφνη Πανουργιά σοπράνο 

Βίκυ Στυλιανού πιάνο 

Η εκδήλωση πραγματοποιείται με αφορμή τη συμπλήρωση 20 χρόνων από το θάνατο του Μάνου Χατζιδάκι. 

Χώρος: Αίθουσα Διδασκαλίας Μεγάλης Μουσικής Βιβλιοθήκης 

Ημερομηνία/ Ώρα έναρξης: 24 Νοεμβρίου 2014/19:00 

Ελεύθερη είσοδος

Artwork/αφίσα: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ: "ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΤΟΥ ΦΕΓΓΑΡΙΟΥ" ΣΤΟ ΗΡΩΔΕΙΟ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Την Πέμπτη 25 Σεπτεμβρίου 2014 το βράδυ στο Ηρώδειο για την δεύτερη συναυλία με τον γενικό τίτλο «Οι τρόποι του φεγγαριού», με μουσικές του Μάνου Χατζιδάκι. 

Στο πρώτο μέρος ακούσαμε το ανέκδοτο sound track της ταινίας του G.Ferrara “Faccia di spia”, ενώ στο δεύτερο μέρος μια επιλογή από τα διασημότερα τραγούδια που ο συνθέτης έγραψε για διεθνείς κινηματογραφικές παραγωγές.

Στο πρόγραμμα της συναυλίας διαβάζουμε πρώτα ένα ποιητικό κείμενο του Μάνου Χατζιδάκι για την κινηματογραφική μουσική:

"Όταν η φωτογραφία ζωντάνεψε στα τέλη του περασμένου αιώνα, απλώθηκε μονομιάς σιωπή θαυμαστική συγχρόνως και θωπευτική. Σιωπή απ' τις αμίλητες φιγούρες που κινήθηκαν, σιωπή κι απ' τον κόσμο που βωβός παρατηρούσε στην τετράγωνη λευκή οθόνη να πραγματοποιούνται εξαίσια οράματα έρωτα και πάθους, με ανεξίτηλες μορφές ανδρών και γυναικών καθώς και ατελείωτα γκανγκς μεγάλων κωμικών, που μας παρείχαν νέες διαστάσεις στα προβλήματα εκείνου του καιρού. 

Μα σαν μίλησαν οι φιγούρες, σκοτώθηκε η σιωπή κι ο χώρος γέμισε αμηχανία και Μουσική. 

Έτσι γεννήθηκε η Μουσική του Κινηματογράφου, θα έλεγε κανείς. Από τη σιωπή. Και η Μουσική αυτή υπήρξε στην αρχή λίγο σκοτάδι, τίτλοι, ηχητική περιγραφή ονείρου, πράξη ζωής και θάνατος, ενέργεια, νίκη, τέλος-διέξοδος, επιστροφή στο σπίτι. 

Η μουσική του Κινηματογράφου συντηρεί στη μνήμη την εικόνα, την ερμηνεύει ενώ συγχρόνως χρωματίζει επιθυμίες και μνήμες από την προσωπική μας ταύτιση με τις πτυχές ενός ονείρου 35 χιλιοστών". 

Έτσι, η συναυλία στο Ηρώδειο άρχισε το βράδυ της Πέμπτης με ψιλόβροχο, το οποίο ευτυχώς μας έκανε τη χάρη και δε συνέχισε. Το ανέκδοτο soundtrack ερμήνευσαν η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΝΕΡΙΤ και το Μουσικό Σύνολο "Μάνος Χατζιδάκις" υπό τη διεύθυνση του Λουκά Καρυτινού. 

Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί συγκρίνουν τη μουσική της ταινίας με άλλα μεγάλα έργα του Χατζιδάκι, ακόμη και με αυτό το κορυφαίο «Το Χαμόγελο της Τζοκόντας», του πιο εμπορικού δίσκου στην ιστορία της μουσικής. «Είναι μία μουσική με το γνωστή Χατζιδακική έμπνευση, με πολυρυθμία, που συνδυάζεται με μελωδία» δήλωσε ο μαέστρος Λουκάς Καρυτινός. 

Στο πρόγραμμα της συναυλίας διαβάζουμε για τη μουσική αυτή: 

Ο Μάνος Χατζιδάκις το 1975 έγραψε τη μουσική για τη ταινία του Giuseppe Ferrara FACCIA DI SPIA παραμένοντας μεγάλο διάστημα στην Ιταλία με τον σκηνοθέτη. 

TO ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ ήταν ο Ελληνικός τίτλος. 

Θέμα της είναι η βιαιότητα των κέντρων εξουσίας τα παιχνίδια συνομωσίας και η αυτονόητη επαναστατική απάντηση των λαών. 

Ο Giuseppe Ferrara ακολούθησε τον απόλυτο ρεαλισμό στο σενάριο συνδυάζοντας τα πλάνα μυθοπλασίας με επίκαιρο υλικό της εποχής. 

Έμπνευση του συνθέτη έγιναν, η βία της εξουσίας, αλλά και τα σύμβολα της ελευθερίας της δικαιοσύνης της πνευματικής ανάτασης, μέσα από μορφές της σύγχρονης ιστορίας που πέρασαν στον ύψιστο ποιητικό κόσμο. 

Το αυθεντικό τελευταίο πλάνο της ταινίας που θα κλείσει τη μουσική σουίτα που θα παρακολουθήσουμε ήταν μια ζοφερή προφητεία που πάγωσε την ανθρωπότητα 36 χρόνια αργότερα. 

Το τελευταίο αυτό πλάνο της ταινίας, είναι οι Δίδυμοι Πύργοι της Νέας Υόρκης που ματώνουν!... 

Η μουσική που συνέθεσε για το φιλμ, ο Χατζιδάκις, δεν παρουσιάστηκε ποτέ ζωντανά – 40 χρόνια τώρα - ούτε έχει κυκλοφορήσει ποτέ σε δίσκο. Όπως έχει πει σε πρόσφατες συνεντεύξεις του ο γιός του συνθέτη, Γιώργος Χατζιδάκις, ο οποίος είχε και την καλλιτεχνική διεύθυνση των δύο συναυλιών, θα κυκλοφορήσει σε cd μέσα στον Οκτώβριο. 

Την ώρα που παιζόταν η μουσική της ταινίας, προβάλλονταν πίσω στη σκηνή του Ηρωδείου κάποια επιμελημένα γραφικά εμπνευσμένα από την ταινία. Κάποια στιγμή η μορφή του Τσε Γκεβάρα δέσποσε στο χώρο. Ο Γιώργος Χατζιδάκις εξήγησε σε δηλώσεις του: «η ταινία πραγματεύεται την εξουσία, τη βία που ασκεί και την αντίσταση των ανθρώπων. Για τον ίδιο τον Χατζιδάκι, ήταν η αφορμή να δουλέψει σε αυτά τα σύμβολα και ειδικά στο πρόσωπο του Τσε Γκεβάρα, που ήταν ένα ποιητικό σύμβολο, εκτός από σύμβολο της επανάστασης». 

Ποιος να το φανταζόταν! Ο Τσε κι ο Χατζιδάκις μαζί! Κι όμως γίνεται γιατί ο Χατζιδάκις ήταν ένας αληθινός επαναστάτης σ’ όλη του τη ζωή, άοπλος, αντιεξουσιαστής και ατρόμητος. 

Η κινηματογραφική σουίτα του Χατζιδάκι, διάρκειας 40 λεπτών, έχει όλη την αγωνιστική του ορμή, η οποία βέβαια πάντα συνδυάζεται με τον δικό του, χατζιδακικό λυρισμό. Χαρακτηριστικά που γευτήκαμε από την ερμηνεία της ορχήστρας υπό τη διεύθυνση του Λουκά Καρυτινού. Δεν μπορούμε παρά να ξεχωρίσουμε τους μουσικούς του συνόλου «Μάνος Χατζιδάκις», οι οποίοι έδωσαν πραγματικά ολοζώντανο το μουσικό στίγμα του συνθέτη. 

Στο δεύτερο μέρος ακούσαμε κλασικά τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι που έγραψε για ξένες, μεγάλες κινηματογραφικές παραγωγές, όπως: Ποτέ την Κυριακή (Gules Dassin), America-America (Elia Kazan), Sweet Movie (Dusan Makavejev), The Heroes (Jan Negulesco) και άλλα. Τα τραγούδια ερμήνευσαν η Έλλη Πασπαλά και ο Vassilikos. 

Ο Vassilikos ήταν εξαιρετικός στα αγγλόφωνα τραγούδια, αλλά όχι πειστικός στα ελληνικά. Σε μερικά η ερμηνεία του ήταν έως προβληματική. 

Η Έλλη Πασπαλά δεν ήταν η αναμενόμενη. Οι προσδοκίες μας ήταν μεγαλύτερες, χωρίς αυτό να μειώνει την προσφορά της. 

Ο Λουκάς Καρυτινός έκανε την …έκπληξη όταν για τρίτο ανκόρ κάθισε στο πιάνο και έπαιξε «Τα παιδιά του Πειραιά» που τραγούδησε όλο το Ηρώδειο. 

Το λίαν παρήγορο ήταν ότι το Ηρώδειο ήταν γεμάτο. Ο Μάνος Χατζιδάκις είκοσι χρόνια μετά, τροφοδοτεί την ευαισθησία μας και είναι μπροστάρης στον αγώνα των ανθρώπων που θέλουν να ζουν αληθινά, για τον έρωτα και την επανάσταση.