ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ "ΣΤΟ 81" ΤΗΣ ΔΑΦΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ

Την Τρίτη, 19 Σεπτεμβρίου 2017 το απόγευμα, στο Μουσείο Μπενάκη, παρουσιάστηκε το συναρπαστικό αυτοβιογραφικό βιβλίο της Δάφνης Οικονόμου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο στο πρωτότυπο αγγλικό κείμενο (81 Cadogan Square) και σε ελληνική μετάφραση της Αθηνάς Κακούρη ("Στο 81"). 

Στις σελίδες του βιβλίου ζωντανεύει η εποχή 1945-1955 μέσα από τα μάτια ενός παιδιού. Εξαιρετικό κλίμα εποχής ανάμεσα στην Αθήνα και το Λονδίνο, με κυρίαρχη τη σχέση μητέρας και κόρης και με πλήθος γνωστών προσώπων στην αφήγηση (Τσαρούχης, Χορν, Φλέμινγκ...) 

Για το βιβλίο μίλησαν: ο Βασίλης Αλεξάκης, η Αθηνά Κακούρη και η ψυχοθεραπεύτρια-συγγραφέας Μυρτώ Νίλσεν. Αποσπάσματα διάβασαν η Δάφνη Οικονόμου και η ηθοποιός Αντιγόνη Αμανίτου. Την παρουσίαση συντόνισε ο δημοσιογράφος – συγγραφέας Νίκος Βατόπουλος. 

Όλα τα έσοδα από την πώληση των δυο βιβλίων θα διατεθούν για τους σκοπούς της Εταιρείας Προστασίας Σπαστικών/ Πόρτα Ανοιχτή.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΝΤΑΓΛΩΣΣΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΥΤΗ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ (ΦΩΤΟ)

Απόψε, 2 Νοεμβρίου 2016, στα 105α γενέθλια του Οδυσσέα Ελύτη και είκοσι χρόνια από τον θάνατό του, πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Μπενάκη η παρουσίαση της πεντάγλωσσης ανθολογίας «Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας!» του Οδυσσέα Ελύτη με τη μουσική του Γιώργου Κουρουπού. 

Για την πρωτότυπη - και για τα διεθνή δεδομένα - έκδοση, μίλησαν οι: Άγγελος Δεληβοριάς, Ιουλίτα Ηλιοπούλου, Γιώργος Κουρουπός, Χρυσή Καρύδη και Τάσης Χριστογιαννόπουλος. 

Κατά την διάρκεια της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν από τον Τάση Χριστογιαννόπουλο και την Θεοδώρα Μπάκα, ενδεικτικά τραγούδια του Γιώργου Κουρουπού από την εργασία του στην ποίηση του Ελύτη. 

Την εκδήλωση έκλεισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, ο οποίος αναφέρθηκε στην σημασία μιας τέτοιας έκδοσης στους χαλεπούς καιρούς μας.

Είπε μεταξύ άλλων ο Πρόεδρος: 

«Τούτες τις ώρες που ένα λυκόφως παρακμής πλησιάζει, απειλώντας μ’ ένα σκοτάδι βαρβαρότητας την Δημοκρατία μας και τον Πολιτισμό μας πολύ πέρα από τα όρια της Χώρας μας, ο Οδυσσέας Ελύτης γίνεται, περισσότερο παρά ποτέ, παγκόσμια επίκαιρος κι ένας από εκείνους στους οποίους δικαίως απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Κι αναφέρομαι ιδίως στον Οδυσσέα Ελύτη του Φωτός, εκείνον που λίγο ακόμη και θα είχε αφήσει πίσω του έναν ύμνο για το Φως μ’ επίκεντρο το Αιγαίο, το πέλαγος που φιλοξένησε στη Δήλο τον θεό του Φωτός, τον Απόλλωνα. Σταχυολογώ, από τις αναρίθμητες αναφορές του Οδυσσέα Ελύτη για το Φως, μόνο τις σκέψεις του από το δοκίμιό του “Πρώτα-πρώτα η Ποίηση”, στα “Ανοιχτά Χαρτιά”. Με τις σκέψεις αυτές ο Οδυσσέας Ελύτης οριοθετεί την αρχή της Ποίησης. Και την τοποθετεί “εκεί που ο Ήλιος κι ο Άδης αγγίζονται. Η ατελεύτητη φορά προς το φως το Φυσικό, που είναι ο Λόγος, και το φως το Άκτιστον, που είναι ο Θεός”» ανέφερε ο κ. Παυλόπουλος. 

«Κάπως έτσι ο Οδυσσέας Ελύτης προσεγγίζει την αρχή του κατά Ιωάννη Ευαγγελίου: “Εν αρχή ην ο Λόγος και ο Λόγος ην προς τον Θεόν και Θεός ην ο Λόγος». Ο Λόγος με την έννοια της πραγματικής Σοφίας, την οποία ο Οδυσσέας Ελύτης υπηρέτησε διακριτικά μα ολόψυχα, ως το τέλος της βιωτής του”» πρόσθεσε.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν πολλοί άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών. 

«Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας!» του Οδυσσέα Ελύτη, από τις εκδόσεις Ίκαρος, αποτελεί μια ανθολογία, όπου ο λυρισμός, η τόλμη και η εκφραστική δύναμη της γραφής τού ποιητή συνδυάζονται με το χρώμα των εικαστικών του έργων και τις πρωτότυπες μελοποιήσεις ποιημάτων του από τον Γιώργο Κουρουπό. Όλα τα κείμενα του βιβλίου παρουσιάζονται σε πέντε γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, ισπανικά). Ποιήματα απ’ όλες τις περιόδους της γραφής του Οδυσσέα Ελύτη, αποσπάσματα από τον πεζό του λόγο –για τη σημασία της τέχνης, για τη διαμόρφωση της ποιητικής του– παρουσιάζονται μαζί με φωτογραφίες και εικαστικά του (σχέδια, τέμπερες, συνεικόνες, χειρόγραφα). Η έκδοση περιλαμβάνει 2 CD με όλα τα κείμενα του βιβλίου, άλλα ως απαγγελία και άλλα μελοποιημένα σε σύνθεση του Γιώργου Κουρουπού. 

Η επιλογή, σύνθεση των κειμένων και ο σχεδιασμός έκδοσης έγινε από την ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου. 

Η έκδοση του βιβλίου πραγματοποιήθηκε με την ευγενική χορηγία της Alpha Bank.

Ο Γιώργος Κουρουπός ανάμεσα στις τρεις κύριες μεταφράστριες της Ανθολογίας. Από αριστερά:
Beatrice Connoly (γαλλικά), Paola Maria Minucci (ιταλικά) και Νίνα Αγγελίδη (ισπανικά) 

Σπύρος Σακκάς, Δώρα Μπάκα, Θανάσης Αποστολόπουλος

Δείτε και την σχετική ανάρτηση της Ιδιωτικής Οδού: 
ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ: Ο ΕΛΥΤΗΣ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΥΡΟΥΠΟΥ

ΜΙΑ ΠΕΝΤΑΓΛΩΣΣΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ ΜΕ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΥΡΟΥΠΟΥ

«Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας!» του Οδυσσέα Ελύτη με τη μουσική του Γιώργου Κουρουπού, αποτελεί μια ανθολογία, όπου ο λυρισμός, η τόλμη και η εκφραστική δύναμη της γραφής τού ποιητή συνδυάζονται με το χρώμα των εικαστικών του έργων και τις πρωτότυπες μελοποιήσεις ποιημάτων του από τον Γιώργο Κουρουπό. 

Όλα τα κείμενα του βιβλίου παρουσιάζονται σε πέντε γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, ισπανικά). Ποιήματα απ’ όλες τις περιόδους της γραφής του Οδυσσέα Ελύτη, αποσπάσματα από τον πεζό του λόγο –για τη σημασία της τέχνης, για τη διαμόρφωση της ποιητικής του– παρουσιάζονται μαζί με φωτογραφίες και εικαστικά του (σχέδια, τέμπερες, συνεικόνες, χειρόγραφα). 

Η έκδοση περιλαμβάνει 2 CD με όλα τα κείμενα του βιβλίου, άλλα ως απαγγελία και άλλα μελοποιημένα σε σύνθεση του Γιώργου Κουρουπού. Στην ακουστική του μορφή το βιβλίο, αποτελεί ένα αλλιώτικο ταξίδι γνώσης και αγάπης στο έργο του Ελύτη. Ένα ταξίδι με ευαίσθητο και τολμηρό οδηγό την μουσική του Γιώργου Κουρουπού. 

Η επιλογή, σύνθεση των κειμένων και ο σχεδιασμός έκδοσης έγινε από την Ιουλίτα Ηλιοπούλου.

Αυτή η έκδοση, που είναι ο σπουδαιότερος καρπός του ...άτυπου φετινού Έτους Ελύτη (20 χρόνια από τον θάνατο του ποιητή), θα παρουσιαστεί την Τετάρτη 2 Νοεμβρίου στις 6 μ.μ., στο Μουσείο Μπενάκη (Κουμπάρη 1, Αθήνα). 
Θα μιλήσουν οι: Άγγελος Δεληβορριάς, Ιουλίτα Ηλιοπούλου, Γιώργος Κουρουπός, Τάσης Χριστογιαννόπουλος. 
Χαρακτηριστικά αποσπάσματα, κείμενα και τραγούδια, θα παρουσιαστούν από τους συντελεστές της έκδοσης. 
Την εκδήλωση θα τιμήσει με την παρουσία του η Α.Ε. ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κύριος Προκόπιος Παυλόπουλος.
Να σημειώσουμε ότι η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί ανήμερα στα γενέθλια του ποιητή, ο οποίος γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 1911. 

Ο μελοποιημένος από τον Γ. Κουρουπό Ελύτης, έχει παιχτεί σε συναυλίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

ΠΕΝΤΑΓΛΩΣΣΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΠΠΑΣ: ΓΙΑ ΜΙΑ ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΕΙ ΣΧΟΙΝΟΒΑΤΕΙΝ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

«Καλλιτέχνης είναι εκείνος που μπορεί να κάνει σερφ στα παράσιτα της ψυχής, να ισορροπεί πάνω στη σανίδα την ίδια ώρα που ακούει το βασανιστικό εσωτερικό βουητό» έχει πει ο Γιώργος Λάππας, ο καλλιτέχνης της ποιητικής γλυπτικής, που έφυγε πρόωρα τον περασμένο Γενάρη. 

Ένας Αιγυπτιώτης άρχοντας (γεννημένος στο Κάιρο), με σπουδές ψυχολογίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, με ένα ταξίδι – ορόσημο στην Ινδία, όπου μελέτησε για έναν χρόνο τη γλυπτική των ινδικών ναών «σαν ατόφια γλυπτά». Και βέβαια με μια θητεία στη Σχολή Καλών Τεχνών, όπου υπηρέτησε πάνω από δύο δεκαετίες και άφησε εποχή, ως δάσκαλος και ως πνευματικός άνθρωπος.

Από τις 22 Σεπτεμβρίου ως τις 20 Νοεμβρίου, στο κεντρικό κτίριο του Μουσείου Μπενάκη, λαμβάνει χώρα μια ξεχωριστή έκθεση έργων του Γ. Λάππα, που επιμελήθηκαν, η σύζυγος του γλύπτη Αφροδίτη Λίτη (επίσης καθηγήτρια στην Σχολή Καλών Τεχνών), ο καλλιτεχνικός σύμβουλος του Ιδρύματος ΔΕΣΤΕ Γιώργος Τζιρτζιλάκης και η επιμελήτρια του Τμήματος Ζωγραφικής, Χαρακτικών και Σχεδίων του Μουσείου Μπενάκη Πολύνα Κοσμαδάκη, με την συνδρομή του Δάκη Ιωάννου. 

Η έκθεση είναι μία αποκάλυψη! Τόσο ως προς τα εκθέματα, όσο και ως προς το «κινηματογραφικό» στήσιμο. Ένα παράδοξο μικροσύμπαν αγαλματιδίων, το οποία βρίσκει την κορύφωσή του, θα λέγαμε, στην «Πλατεία Ελευθερίας», το τραπέζι από την έκθεση documenta και γλυπτικά τοπία στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης που παρουσίασε το 2014. Μια αναφορά στην τραγική μέρα του 1942, που οι κατοχικές δυνάμεις της Θεσσαλονίκης συγκέντρωσαν όλους τους άρρενες εβραϊκής καταγωγής στο κέντρο της πόλης για να τους εξευτελίσουν – μια ακόμα μελέτη του Λάππα στο αιώνιο ζήτημα που τον απασχολούσε, την «υπακοή» των ανθρώπων στην εξουσία μέσα από το «Πείραμα Μίλγκραμ». Άλλωστε στην έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη ο επισκέπτης μπορεί να παρακολουθήσει κινηματογραφικά στιγμιότυπα, που ο Γ. Λάππας μελετούσε, γύρω απ’ αυτά τα ψυχαναλυτικά πειράματα.

Γιώργος Λάππας, Πλατεία Ελευθερίας, 2013 (λεπτομέρεια)
Φωτογράφος: Φάνης Βλασταράς & Ρεβέκκα Κωνσταντοπούλου 

Μια τέχνη που εκτός από την ποιητικότητα και την πνευματικότητά της, μπορεί να παρεμβαίνει πολιτικά – με την αληθινή έννοια του όρου – και να δίνει ένα ηχηρό ράπισμα στην αδιαφορία ή την μικρότητά μας. 

Στον θαυμάσιο κατάλογο της έκθεσης, με κείμενα των επιμελητών αλλά και αυτοβιογραφικά του Γ. Λάππα, καθώς και ενδεικτικά έργα του, ο Γιώργος Τζιρτζιλάκης γράφει: «Ο καλλιτέχνης είναι για τον Λάππα ένας σχοινοβάτης, ο οποίος μάλιστα «αεί σχοινοβατεί». 

Αν για τον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, «το θεολογείν» είναι το «αεί σχοινοβατείν», αν για τον Ζενέ στον «Σχοινοβάτη» του, το ερώτημα είναι «Ποιος φυσιολογικός, γνωστικός άνθρωπος περπατά πάνω σε συρματόσκοινο ή εκφράζεται με στίχους;», για τον Λάππα η σχοινοβασία είναι μια διαρκής εκκρεμότητα. 

Μνημονεύουμε Γιώργο Λάππα, διδασκόμενοι σχοινοβασία και μετέχοντας στην αγαλλίαση του έργου του.

ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΩΝΗΤΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΗ ΠΑΡΕΜΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΜΟΥΣΙΚΑ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΩΝ ...ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

Απόψε στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς για μια ειδική εμφάνιση του Γυναικείου Φωνητικού Συνόλου έξΗ, στο πλαίσιο της απονομής βραβείων της πρώτη διοργάνωσης των Corporate Affairs Excellence Awards. 

Τα Αριστεία αυτά προκηρύσσονται από τον Τομέα Εταιρικών Υποθέσεων (ΤΕΥΠ) της ΕΕΔΕ, σε μια προσπάθεια ενθάρρυνσης και έμπρακτης στήριξης σε διαρκή βάση όλων όσοι απασχολούνται και δραστηριοποιούνται στο χώρο των Εταιρικών Υποθέσεων, οριοθετώντας το πλαίσιο μέσω του οποίου θα εντοπίζονται, αναδεικνύονται, δημοσιοποιούνται και επιβραβεύονται επιτυχημένες πρακτικές, εργαλεία και εφαρμογές οι οποίες προσθέτουν αξία στη λειτουργία και στα αποτελέσματα των επιχειρήσεων και αποτελούν πρακτικές προς μίμηση στη λειτουργία των εταιρικών υποθέσεων στην Ελλάδα.

Η βραδιά, λοιπόν, αυτή ολοκληρώθηκε με δεξίωση - μετά την απονομή των αριστείων - στον φιλικό χώρο του καφέ του Μουσείου Μπενάκη και με ένα μικρό, μα απαιτητικό, μουσικό πρόγραμμα από τις έξΗ. 

Οι σοπράνο: Δάφνη Πανουργιά, Ελένη Καραβούζη και Μορφούλα Παπαγεωργίου και οι μέτζο Κυριακή Τροχάνη, Ευτυχία Γεωργακοπούλου και Βάσω Καριώτη, ερμήνευσαν κομμάτια για εξάφωνο γυναικείο σύνολο των δύο σπουδαίων ούγγρων συνθετών Zoltán Kodály (1882-1967) και Miklós Koscár (γεν. 1933), καθώς και του περίφημου Γάλλου Francis Poulenc (1899-1963). 

Με δεδομένο ότι οι έξΗ αποτελούσαν έκπληξη και εμφανίστηκαν απρόσμενα μπροστά στον κόσμο της δεξίωσης αρχίζοντας να τραγουδούν το πρόγραμμά τους, πρέπει να ομολογήσουμε ότι το πείραμα πέτυχε, αφού όλοι οι παρευρισκόμενοι άκουσαν με προσοχή το γυναικείο φωνητικό σύνολο και το χειροκρότησαν θερμά στο τέλος. 

Π.Α.Α.

Οι έξΗ με τις εκ των διοργανωτών της βραδιάς κυρίες Δήμητρα Δασκαλάκη και Αλεξία Μαχαίρα

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ Γ. ΣΙΣΙΛΙΑΝΟΥ "ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ" ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ

Κείμενο - φωτογραφίες: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος

Παρουσιάστηκε απόψε στο κεντρικό κτήριο του Μουσείου Μπενάκη ο τόμος Για τη Μουσική, με κείμενα του συνθέτη Γιώργου Σισιλιάνου (1920-2005), σε επιστημονική επιμέλεια της συζύγου του Έλλης Γιωτοπούλου-Σισιλιάνου. Πρόκειται για μια έκδοση (446 σελίδες) του Μουσείου Μπενάκη σε συνεργασία με το Κέντρο Ελληνικής Μουσικής (Αθήνα 2011). 

Ο τόμος περιλαμβάνει μια επιλεγμένη και οργανωμένη σε θεματικές ενότητες σειρά κειμένων του συνθέτη Γιώργου Σισιλιάνου, τα οποία αναδεικνύουν την ευρύτητα του θεωρητικού του προβληματισμού και την αγωνία του για την πορεία των μουσικών πραγμάτων, ήδη από τη δεκαετία του 1950.
Κείμενα (εισηγήσεις, συνεντεύξεις, δημοσιεύσεις) για τη μουσική παιδεία και τη μουσική πολιτική στην Ελλάδα, κείμενα θεωρητικού προβληματισμού, διαλέξεις πάνω στη σύγχρονη μουσική πραγματικότητα, καθώς και σύντομες αναλύσεις των έργων του αποτελούν το περιεχόμενο του τόμου αυτού, που φιλοδοξεί, και το πετυχαίνει, να αναδείξει τον συνθέτη πέραν της μουσικής δημιουργίας.

Την εκδήλωση χαιρέτισε ο Διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη καθηγητής Άγγελος Δεληβοριάς, ο οποίος ευχαρίστησε τους συντελεστές της έκδοσης και αναφέρθηκε στις εκθέσεις και τα κατά καιρούς αφιερώματα του μουσείου στον συνθέτη Γιώργο Σισιλιάνο.

Για το βιβλίο - μανιφέστο, θα λέγαμε, του Σισιλιάνου για τη μουσική, μίλησαν απόψε οι: Γιώργος Δεμερτζής, βιολονίστας, ιδρυτής του Νέου Ελληνικού Κουαρτέτου (το οποίο έχει ηχογραφήσει όλα τα Κουαρτέτα Εγχόρδων του συνθέτη),   ο συνθέτης Μηνάς Ι. Αλεξιάδης, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο αρχιμουσικός Νίκος Τσούχλος, Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Μεγάρου Μουσικής και ο Γιάννης Τσελίκας, μουσικολόγος και εκδότης του Κέντρου Ελληνικής Μουσικής.

Ο Γιώργος Δεμερτζής αναφέρθηκε στη γνωριμία του με το συνθέτη και σε ...προφητικά κείμενα του Σισιλιάνου για τη μουσική παιδεία στην Ελλάδα και κατέθεσε με παρρησία τις προσωπικές του απόψεις γύρω από την κατάσταση στα μουσικά πράγματα της χώρας σήμερα.

Ο Μηνάς Αλεξιάδης κόμισε τις διδαχές του Σισιλιάνου γύρω από τη σύνθεση (μέσα από τις συζητήσεις που είχε μαζί του) τις οποίες έλαβε σοβαρά υπ' όψιν του για τη δική του συνθετική πορεία: το μέτρο είναι το ζητούμενο σε μια μουσική σύνθεση, ενώ πρέπει να λαμβάνονται υπ' όψιν σοβαρές παράμετροι όπως η φόρμα του έργου, η κατεύθυνση (πώς, π.χ., προχωρεί μια μελωδική γραμμή ενώ η άλλη παραμένει σταθερή), η υφή και ευληπτότητα (πόσες, λόγου χάριν, μελωδικές γραμμές μπορεί να προσλάβει ο ακροατής ακούγοντας ένα έργο), το timing και η ενορχήστρωση (ο Σισιλιάνος θεωρούσε τον εαυτό του αυτοδίδακτο στην ενορχήστρωση). Ο Μηνάς Αλεξιάδης έκλεισε την αναφορά του προτρέποντας όλους όσοι ήμασταν εκεί απόψε να ακούμε τα έργα του Γιώργου Σισιλιάνου και να διαβάζουμε τα κείμενά του.

Ο Νίκος Τσούχλος μίλησε για τον Σισιλιάνο και τον μοντερνισμό στον οποίο ανήκε, έθεσε το ζήτημα της ελληνικότητας που απασχόλησε πολύ τον Σισιλιάνο και είπε, εν κατακλείδι, ότι τα κείμενα που περιλαμβάνονται στον τόμο είναι "κείμενα επιστημονικής φαντασίας του μέλλοντος", υπογραμμίζοντας έτσι την πρωτοποριακή σκέψη του συνθέτη που παραμένει επίκαιρη μέχρι σήμερα.

Τέλος, ο Γιάννης Τσελίκας αναφέρθηκε στην καλή συνεργασία του Κέντρου Ελληνικής Μουσικής με το Μουσείο Μπενάκη για την έκδοση του τόμου (ευχαριστώντας και τον υπεύθυνο εκδόσεων του Μουσείου Δημήτρη Αρβανιτάκη), μίλησε επιγραμματικά για τις δραστηριότητες του Κέντρου (το οποίο έχει εκδώσει, μεταξύ πολλών άλλων, και τις παρτιτούρες της 2ης Συμφωνίας και του Κουϊντέτου για πιάνο του συνθέτη), τόνισε και αυτός την επικαιρότητα των κειμένων του Σισιλιάνου, κάνοντας και συγκεκριμένες αναφορές στην σημερινή μουσική πραγματικότητα, διαγράφοντας, π.χ., ζοφερό - φευ! - το μέλλον για τις συμφωνικές ορχήστρες.

Η εκδήλωση έκλεισε με ευχαριστίες της συζύγου του συνθέτη Έλλης Γιωτοπούλου - Σισιλιάνου προς το Μουσείο Μπενάκη για όλη την προβολή του έργου του Γ.Σ. και προανήγγειλε μια έκθεση με το σύνολο του συνθετικού έργου του σπουδαίου αυτού δημιουργού "σοβαράς μουσικής", όπως έλεγε κι ο ίδιος.

Στην εκδήλωση παρέστησαν: ο συνθέτης Γιώργος Κουρουπός, ο μαέστρος Δημήτρης Αγραφιώτης, ο φιλόμουσος γιατρός, αειθαλής Θάνος Κωνσταντινίδης, η Έλλη Σολομωνίδη - Μπαλάνου, η διευθύντρια της Μεγάλης Μουσικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος "Λίλιαν Βουδούρη" Στεφανία Μεράκου, ο ακάματος εργάτης της Ελληνικής Μουσικής μουσικολόγος και κλαρινετίστας Γιάννης Σαμπροβαλάκης, ο οποίος μαζί με τον Γιάννη Τσελίκα έχουν στήσει το ΚΕΜ και κάνουν σπουδαία δουλειά, η συνθέτρια και μουσικολόγος Δώρα Παναγοπούλου, η μουσικολόγος Βάλια Χριστοπούλου (συνέταξε τον Κατάλογο τον έργων Σισιλιάνου), ο διευθυντής του Ωδείου Κόνταλυ Μιχάλης Πατσέας, η σολίστ στη βιόλα Αγγέλα Γιαννάκη κ.α.

Παραθέτουμε στη συνέχεια αποσπάσματα από την ομιλία του Γιώργου Δεμερτζή, ο οποίος επέλεξε ένα πολύ εύστοχο κείμενο του Σισιλιάνου για την μουσική κατάσταση στην Ελλάδα, το ακόλουθο:

Και σε άλλους τόπους ίσως να υπάρχουν ανάλογα προβλήματα, ίσως ακόμα και αντίστοιχοι περιορισμοί και παρ’ όλ’ αυτά, τα καλλιτεχνικά τους ιδρύματα να λειτουργούν ομαλά. Εκεί όμως έχει, από αιώνες πριν, δημιουργηθεί μια παράδοση. Υπάρχει ένα πλαίσιο πολιτιστικού προγραμματισμού, εκπονημένο από το σύνολο της πολιτικής ηγεσίας, σύμφωνα με τις ανάγκες και απαιτήσεις της κοινή γνώμης – πλαίσιο που δημιουργεί ένα πνεύμα συνεργασίας μεταξύ των παραγόντων της πολιτιστικής ζωής.

Γιατί εκεί, ανεξάρτητα αν πρόκειται για χώρα πλούσια ή φτωχή, δεν συζητείται πχ. Το γεγονός ότι η τέχνη στοιχίζει, και στοιχίζει μάλιστα ακριβά, αφού είναι η βιτρίνα και ο καθρέπτης του πολιτισμού της χώρας. Ότι οι δημιουργοί και καλλιτέχνες είναι οι φορείς αυτού του πολιτισμού και όχι οι επαίτες, ή, ακόμα χειρότερα, οι ευνοούμενοι της αυλής των κάθε λογής επιτηδείων . και τέλος, ότι η ενίσχυση και προβολή της εθνικής δημιουργικής προσπάθειας δεν είναι χαριστική πράξη για την οποία ζητούνται τυχόν ανταλλάγματα, αλλά αυτονόητο καθήκον και μαζί υποχρέωση προσφοράς στην πολιτιστική ιστορία του τόπου.

Το παν είναι ζήτημα παιδείας. Βιώσιμη όμως παιδεία δεν γίνεται από τη μία στιγμή στην άλλη, ούτε και επιβάλλεται εκ των άνω από αυτοσχέδιους Μεσσίες ή με αβασάνιστα νομοσχέδια, που περιπλέκουν πιο πολύ παρά διευκολύνουν τη λύση μερικών από τα ήδη λεπτά και περίπλοκα προβλήματα της πολιτιστικής ζωής του τόπου.

Τέτοια παιδεία στην Ελλάδα σήμερα δυστυχώς δεν υπάρχει. Και την έλλειψή της μαρτυρεί η ίδια η πολιτική ηγεσία, που δεν είναι σε θέση να εκτιμήσει την τεράστια σημασία του πολιτισμού σε όλες του τις εκδηλώσεις. Γι αυτό και θεωρεί την τέχνη ως απλή αναψυχή και, ίσως μάλιστα, αργόσχολη απασχόληση, τη δημιουργική καλλιτεχνική εργασία ως προσφορά πολυτελείας και τις πολιτιστικές δαπάνες ως βάρος δυσβάστακτο και ανώφελο, πάνω στο οποίο είναι ανάγκη να γίνονται όλε οι  δυνατές και αδύνατες περικοπές.

Και σχολιάζει ο Γιώργος Δεμερτζής:

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να παραθέσω, μιμούμενος τον  συνθέτη - ομιλητή του 1961 στην Θεσσαλονίκη,  τις δικές μου καθαρά προσωπικές απόψεις για τις εξελίξεις στα θέματα που θίγει ο Γιώργος Σισιλιάνος στα κείμενά του.

Εξελίξεις υπήρξαν και το μέγεθός των ήταν καταλυτικό. Σε ένα μεγάλο ποσοστό ακολούθησαν τις  παγκόσμιες πολιτικοοικονομικές ανακατατάξεις από τα μέσα της δεκαετίας του 80 και εδώθε. Στην χώρα μας, υπήρξαν επιλογές, από πρόσωπα που διέθεταν την αποτελεσματική ισχύ να πραγματοποιούν τις ιδέες των και προτεραιότητες,  βασισμένες σε τελείως διαφορετικές ιδεολογικές βάσεις από αυτές που διετύπωσε ο Γιώργος Σισιλιάνος. Ο οποίος, χρησιμοποιούσε την διάσταση «έλληνας» «ελληνικό» «εμείς» οι «ξένοι» με τέτοια πίστη και συχνότητα, ώστε να θυμίζει υπερπατριώτη εθνικιστή που φυσικά δεν ήταν.  Μερικές από αυτές τις επιλογές που επεκράτησαν, βοηθούσης και της οικονομικής συγκυρίας,  μας οδήγησαν έως και λίγα μόλις χρόνια πριν, να μοιάζουμε με ένα πολιτιστικό παράδεισο, ή, αν θέλετε την καρικατούρα ενός παραδείσου. Οι κατάλληλες για την λειτουργία της μουσικής πράξης υποδομές, κτιριολογικά τουλάχιστον, κυριολεκτικά περισσεύουν, ιδίως σήμερα. Σκεφτείτε πως μέχρι και το τέλος της δεκαετίας του ΄80 οι συμφωνικές συναυλίες στην Αθήνα φιλοξενούνται ακόμα σε αίθουσες κινηματογράφων.

Ο αριθμός των συμφωνικών ορχηστρών αυξάνεται ιλιγγιωδώς θυμίζοντάς μου ανάλογο εξαγγελίας χουντικού υπουργού: κάθε πόλη και στάδιο, κάθε χωριό και γήπεδο σε κάθε πόλη και συμφωνική ορχήστρα, κάθε χωριό και κουαρτέτο εγχόρδων… Η Χαλκίδα, γενέτειρα του Σκαλκώτα, έχει για ένα διάστημα τουλάχιστον δύο συμφωνικές ορχήστρες. Η Κρήτη, κουαρτέτα και συμφωνιέτες. Ο Βόλος  και η Λάρισα ξεχωριστές Συμφωνικές Ορχήστρες.  Γεμάτες συνήθως από εξαιρετικούς κατά τα άλλα μουσικούς,  προϊόντα χωρών που εφάρμοσαν όχι μόνο ολοκληρωμένα αλλά και ολοκληρωτικά συστήματα  εκπαίδευσης μουσικών, γεμίζοντας με όλα τα καλά αλλά και κακά που μπορεί κανείς να φανταστεί τον κόσμο όλο μετά την κατάρρευση του τείχους που τους συγκρατούσε. Η μέθοδος αυτή, χρήσης έτοιμου και φτηνού εργατικού δυναμικού, όχι μόνο θα λύσει  προσωρινά το θέμα της στελέχωσης των χάρις στην ίδρυση και λειτουργία  του Μεγάρου, εν μιά νυκτί,  ανεξάρτητων πλέον ορχηστρών. Θα μας απαλλάξει από την ανάγκη να φτιάξουμε αυτούς τους μουσικούς που θα ήταν απαραίτητοι εμείς οι ίδιοι, ακυρώνοντας στην πράξη κάθε σοβαρή προσπάθεια ανάλογης αναβάθμισης στο θέμα της μουσικής παιδείας με αυτή που έφερε το Μέγαρο στη ίδια την μουσική ζωή της χώρας μέσω της  πλούσιας, έως και πληθωρικής  συναυλιακής κυρίως δραστηριότητος. Η ίδια φυσικά ιλιγγιώδης άνοδος,  επρόκειτο, δοθείσης της συγκυρίας, να ακολουθηθεί από ανεξέλεγκτη πτώση, που παρακολουθούμε στις μέρες μας, αδύναμοι να πραγματοποιήσουμε εκτιμήσεις για την όλη κατάσταση αφού τα συντρίμμια ακόμα φλέγονται και οι επιζώντες τρέχουν ακόμα  πανικόβλητοι να σωθούν.

Μία άλλη όμως πραγματικότητα με την αδιάψευστη αλήθεια αριθμών, υπάρχει, την βλέπουμε, την εποχή που λεφτά υπάρχουν και μάλιστα άφθονα: επιτρέψτε μου ενδεικτικά να αναφέρω πως:

Το τέταρτο κουαρτέτο του Σισιλιάνου μαζί με το τέταρτο κουαρτέτο του Σκαλκώτα αλλά και τα τέταρτα κουαρτέτα των Δραγατάκη,  Λιάλιου ή Θεοδωράκη, παίζονται τα τελευταία τριάντα χρόνια μόλις μία φορά στην πόλη μας  από γνωστούς αγνώστους. Αρκετή όπως φαίνεται για να βγάλουμε- και ας μην πήγαμε να τ’ ακούσουμε- τα μάλλον αρνητικότατα για αυτά τα έργα συμπεράσματά μας,  αφού δεν χρειάστηκε να τα ξαναπαίξουμε. Το ίδιο και για τα κοντσέρτα για βιολί του Σισιλιάνου αλλά και του Σκαλκώτα.  Και ας κοντεύει το αδελφό κοντσέρτο του Άλμπαν Μπεργκ να μπει μέχρι και στο σχολικό ρεπερτόριο, όχι βέβαια για το εύληπτο της μουσικής γλώσσας που χρησιμοποιεί,  αλλά  αφού πεισθήκαμε μετά τις απανωτές «ερμηνείες» του πως –τελικά- είναι και πράγματι είναι, ωραίο.

Αυτό που  για το Γιώργο Σισιλιάνο,  όπως μέσα από τα κείμενά του φαίνεται ως  «αυτονόητο καθήκον» σημειώστε παρακαλώ την λέξη «καθήκον» για την προβολή και διάσωση στο τέλος-τέλος της Ελληνικής δημιουργίας, δεν μοιάζει καθόλου αυτονόητο…

"ΧΕΙΡ ΑΓΓΕΛΟΥ": ΜΙΑ ΣΠΑΝΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Πρόλαβα την εσχάτη ώρα!

Σήμερα το πρωί στο Μουσείο Μπενάκη για την έκθεση Χειρ Αγγέλου, που τελείωσε. Μετά από δύο μήνες. Φυσικά συμμερίστηκα απολύτως τον ενθουσιασμό του Νίκου Βατόπουλου, όπως τον αποτύπωσε σε κείμενό του στην Καθημερινή προχθές. Το παραθέτω αυτούσιο.

Αισθάνομαι την ανάγκη να μοιραστώ την αισθητική απόλαυση που ένιωσα κατά την επίσκεψή μου στην έκθεση «Χειρ Αγγέλου» στο Μουσείο Μπενάκη. Η έκθεση τελειώνει την Κυριακή, λίγος χρόνος απέμεινε για το κοινό. Ωστόσο και ασχέτως του αριθμού των επισκεπτών, η έκθεση αυτή, που δοξάζει την ίδια τη ζωγραφική, ήταν ένα πνευματικό γεγονός, από τα βουβά κύματα στο υπέδαφος της πρωτεύουσας. Προσήλθα με περιέργεια, έφυγα γεμάτος κατάνυξη, γεμάτος ομορφιά, σκέψεις, αισθήσεις.

Για το ευρύ κοινό, η έκθεση «Χειρ Αγγέλου» ήταν μύηση σε ένα κόσμο περίλαμπρο, ωστόσο υποφωτισμένο, με τα χρυσά του και τα πορφυρά τα χρώματα να τρεμοπαίζουν. Βοηθούσε και το στήσιμο. Ενα βαθύ «Π», έμπαινες σαν σε εκκλησία, έβγαινες να πάρεις αντίδωρο. Ο Αγγελος, ο ζωγράφος του 15ου αιώνα, από τη βενετοκρατούμενη Κρήτη, με το βλέμμα στην Κωνσταντινούπολη και με το φως της Ιταλίας στην καρδιά, μας άφησε έργα τόσο βαθιάς πνευματικότητας και τόσο υψηλής αισθητικής, ώστε η σύγχρονη επαφή μαζί τους να προκαλεί τριγμούς. Το έβλεπα και στα πρόσωπα των άλλων επισκεπτών στην έκθεση, στην προσήλωση, στη βαριά σιωπή που γεννά το δέος. Αξίζει επαίνου η επιμελήτρια Μαρία Βασιλάκη που οργάνωσε αυτή την έκθεση, πύλη σε κεφάλαια της ελληνικής ζωγραφικής όχι ευρύτερα γνωστά. Εδωσα 30 ευρώ για τον κατάλογο, με την αίσθηση ότι τα αξίζει ένα προς ένα. Ηθελα να έχω μία συμμετοχή και εγώ με την έξοδό μου.

Και σκέφτεται κανείς πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος ανάλογων εκθέσεων, που σε αποσπούν από την τύρβη της καθημερινότητας και σε εκθέτουν σε ένα φως ουσίας και αλήθειας. «Χειρ Αγγέλου». Σκεφτόμουν καθώς παρατηρούσα τα εξαίσια έργα του Αγγέλου (αλλά και των επιγόνων του, όπως και ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος) ότι τα λίγα βήματα που κάνει ο επισκέπτης στην έκθεση αυτή είναι μία πορεία αυτογνωσίας. Νιώθεις τους δεσμούς με μία βαθύτατη παράδοση, την αλληλεπίδραση με τη Δύση, την ανάγκη να κατανοήσεις και να τιμήσεις αυτό που υπήρξε και που εν πολλοίς επιβιώνει με χίλια πρόσωπα.

Εξω στη Βασιλίσσης Σοφίας, με τον κατάλογο στα χέρια, είχα την ικανοποίηση ότι είχα μεταλάβει προερχόμενος από μία πνευματική εμπειρία. Δεν συμβαίνει συχνά. Γι' αυτό όταν συμβεί, αξίζει να έχουμε συναίσθηση της τύχης αυτής.

Πρέπει εδώ να σημειώσω πως εκτός από τον έξοχο κατάλογο που κυκλοφορεί στα ελληνικά και στα αγγλικά, εκδόθηκε κι ένα ακόμα επιστημονικό βιβλίο: Εικόνες με την υπογραφή ‘Χειρ Αγγέλου’. Η τεχνική ενός Κρητικού ζωγράφου του 15ου αι.

Επίσης, δεν πρέπει να παραλείψουμε τον κύκλο των διαλέξεων που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της ομώνυμης έκθεσης. Έγιναν έξι ειδικές διαλέξεις που έδωσαν τη δυνατότητα στο κοινό να αποκτήσει μια συγκροτημένη εικόνα για την καλλιτεχνική παραγωγή στη βενετοκρατούμενη Κρήτη και ιδιαίτερα για το έργο του ζωγράφου Αγγέλου. Ένα φωτορεπορτάζ από την τελευταία διάλεξη, προχθές Παρασκευή, της Χρύσας Μαλτέζου, δείτε Στον ίσκιο του Ήσκιου.

Για το Διεθνές Συμπόσιο που πραγματοποιήθηκε στις 21/12/2010 με αφορμή την έκθεση δείτε εδώ.

Τέλος, πρέπει να αναφέρουμε ότι στο πλαίσιο της έκθεσης προβαλλόταν συνεχώς για το κοινό η ταινία "Χειρ Αγγέλου", η οποία παρουσιάζει την περιπέτεια της έρευνας για το ζωγράφο Άγγελο Ακοτάντο, το έργο και τη διαθήκη του. Στην δεκαπεντάλεπτη ταινία, που σκηνοθέτησε ο Νίκος Νταγιαντάς, η Μαρία Βασιλάκη, καθηγήτρια Βυζαντινής Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, η οποία είχε και την επιμέλεια της έκθεσης, εξηγεί την περιπέτεια του Αγγέλου, του "προσωπικού αγιογράφου", όπως τον χαρακτήρισε του Αγίου Φανουρίου. Όντως οι εικόνες του Αγίου τη χειρί Αγγέλου είναι αριστουργήματα! Τέχνης και πνευματικότητος.

Ένα μεγάλο μπράβο κι ένα μεγάλο ευχαριστώ στο Μουσείο Μπενάκη γι' αυτή την ιδιαίτερη έκθεση και για όλα όσα μας προσφέρει.