Δημήτρη Κοσμόπουλου: "Κρυπτόλεξο" για την τελευταία νύχτα του κυρ - Αλέξανδρου

Το Κρυπτόλεξο του Δημήτρη Κοσμόπουλου είναι το πλέον Δοξαστικό μοιρολόι του Παπαδιαμάντη. Πρέπει να το ψέλνουμε τουλάχιστον κάθε χρόνο, 2 προς 3 Ιανουαρίου, την βραδιά της κοίμησης του κυρ Αλέξανδρου, προσευχόμενοι για την ανάπαυσή του αλλά και για την ανάπαψη της δικής μας ψυχής, από τον τάραχον του ματαίου τούτου κόσμου. 

Έτσι, σήμερα που είναι η επέτειος της εξόδου του κυρ Αλέξανδρου, ανατρέχουμε και πάλι στο Κρυπτόλεξο το οποίο  κυκλοφορήθηκε από τον Δόμο το 2013, σε εκδοτική επιμέλεια – αριστοτεχνική! - του διευθυντή των εκδόσεων Δόμος Δημήτρη Μαυρόπουλου. Ο πλήρης τίτλος του έργου είναι Κρυπτόλεξο, για την νύχτα της 2ας προς 3η Ιανουαρίου 1911.
Ο Κοσμόπουλος αναφέρεται στην νύχτα του ψυχορραγήματος του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη στη Σκιάθο. Η σύνθεση είναι γραμμένη κατά τον τρόπο του Κανόνος ως προς την δομή της. Ξεκινά με δύο "Προοίμια", όπου αφηγείται το ποιητικό υποκείμενο. Τα υπόλοιπα 12 μέρη του ποιήματος είναι μια πρωτοπρόσωπη εξομολόγηση μέσα από θραύσματα αναμνήσεων, περιστατικών και μνήμης θανάτου αλλά και της ελπίδας συνάντησης με τον Χριστό του ίδιου του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
Ιδού ένα μικρό ανθολόγιο από το Κρυπτόλεξο.

ΠΡΟΟΙΜΙΟ Ι 

Ὕπνος διὰ βίου, πρόβα τοῦ θανάτου. Νυχτώνει κι ὅλα θὰ καοῦν στὸ χιόνι. Τὸ φέρνει μαῦρο κι ὅλο τὸ πετρώνει ὁ χιονιστὴς Βορρᾶς. Καὶ νά ̓το, 

ἔστερξε ἀληθινὸ τ’ ὄνειρο τῆς ζωῆς. Προπόνηση, στὸ μέγα ξύπνημα νὰ βγεῖς. Τώρα τὸ στῆθος σου εἶναι φρέσκο χῶμα μὲ τὰ κεριὰ καρφιὰ φέγγους ἀπ’ τ’ ἄλλο σῶμα. 

Στάλες στὴν θράκα καὶ στὸ παραγώνι. Ὅλος ὁ βίος γιὰ τούτη τὴν στιγμή. 

Δὲν κράτησες ποτέ σου μιὰ δραχμή, 

νόμισμα –ὅπως οἱ ἄλλοι– νὰ πληρώνεις 

μὲ λέξεις τοῦ καιροῦ τὸν Τραπεζίτη. Σταλαγμοὶ ἀπὸ τῆς θάλασσας τὸ περιβόλι, οἱ στερνοὶ λυγμοί.

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΙΙ 

Αὐτὸς ποὺ ἔκοβε φέτες τὸ φεγγάρι 

γιὰ νὰ ταΐσει πεινασμένα δέντρα, 

ἔβλεπε ἐντός τους σκουριασμένα κέντρα καὶ τῆς θαλάσσης τὸ αἶμα καὶ τὴν χάρη. 

Ἐκεῖνος ποὺ ἔγραφε μὲ φτερουγίσματα πουλιῶν τρεμάμενο τὸν ἴσκιο τῆς ψυχῆς του, 

σ’ ἀσημοχρύσαφα νερὰ τοῦ Παραδείσου βάφτιζε τὸ τριμμένο του παλτό. 

Πῶς, Βαπτιστά, τὸ πορφυρὸ ὄνομά σου ράμφισε σὰν σταφύλι ἡ φωνή του. 

Καὶ μέθυσε κι ἐδέχθη τὴν ποινή του. 

Κι εἶδε τὸ Ἀρνίο ποὺ κήρυξε ἡ χαρά σου. Καθὼς χυνότανε στὴν ἅγια σιωπή του, 

ἡ θαλπερὴ φτερούγα σου ἔγινε ἡ Μονή του. 

2 

Ἀνδρέα Καρκαβίτσα, Γιάννη Βλαχογιάννη πουλιὰ φωλιάσαν, παιδιόθεν, στὴν ψυχή μου καὶ τῆς ἀνοίξανε τὰ μάτια γιὰ νὰ κάνει τὸ δάκρυ τ’ οὐρανοῦ, μελάνι καὶ βροχή μου. 

Ἄγγελοι στὴν Εὐαγγελίστρια 

εὐχὴ μοῦ ψέλναν γιὰ ν’ ἀντέχω τοὺς τελῶνες κι ἡ Θεοτόκος Κόρη στὴν Κουνίστρα 

μὲ ψίθυρους κεριῶν μοῦ ’δειξε πόρνες, 

Φτερὰ τοῦ πόνου, ζαφειρένια σεῖστρα. 

Ἀδελφὲ ̓Ιωάννη, Φίλτατέ μοι Ἀνδρέα Ἔφορος, Χωροφύλαξ, Εἰσπράκτωρ Δημοσίου 

καὶ Φραγκορράπτης, Γραμματεὺς Ἀρχείου 

ὅλοι ἴδιο πρόσωπο, σὲ μιὰ παρέα. 

Φυσοῦνε τῶν ἀρρήτων ἱερογλυφικά, μ’ αὐτοὶ ὡραῖα –γαυγίζουν ἑλληνοδιδάσκαλοι κάλπικου βίου–

λόγια παχιά, τοῦ Κέρβερου ὑλακές, μιὰ κουδουνίστρα –χθές, αὔριο, πάντα– τοῦ θανάτου, ἀγοραία. 

3 

Χθές, αὔριο, πάντα ὑλακὲς θανάτου. Καὶ πάντα γιὰ ζωὴ περνοῦσε ἡ νέκρα, γιὰ ἔρωτας ὁ κυνέρωτας, ποὺ ἡ χαρά του σβήνεται στὰ 

γκριζόνερα τῆς τέφρας. 

Γιὰ ἐσᾶς πατρίδα μιὰ ἄδεια λέξη. 

Ποιὸν μοῦ ἀπονέμετε σταυρό, τίνος σωτῆρος; Βαστάζων τὸν Σταυρόν μου, ἔφθασα. Θὰ φέξει ἐδῶ, κι ἂς μὲ χρεώσατε στοῦ σκοταδιοῦ τὸν κλῆρο. 

Περνάει στὶς φλέβες τοῦ χιονιᾶ τὸ κρύο 

μὰ τὸν χρυσό του σπόρο, σπέρνει στὴν ψυχή. Μοναχός, στοῦ χειμῶνα τὸ σφαγεῖο, 

ἡ ἀνάσα μου ἀνεβαίνει στοναχή. Ἐντός μου τούτη ἡ στιγμὴ κρυφὸ κελλί. Ἡ βρύση τοῦ φωτός της, γάργαρη ἰαχή. 

4 

Νομίσματα μιᾶς ἄλλης ἐποχῆς 

μὲ ἀνάγλυφες τὶς προτομὲς Καισάρων, πέφτοντας μὲ τὴν λάμψη μιᾶς βροχῆς ἀστεροειδῶν, σὲ θησαυροφυλάκια Μεγάρων 

πνίγοντας κάθε σκίρτημα ψυχῆς – 

νομίσματα τῆς κάθε ἐποχῆς. 

Ὡς νὰ ἤμην ὁ λαμβάνων, ὄχι ὁ δίδων 

μὲ τὴν δαμόκλειο σπάθη τῶν φροντίδων 

–τὶς ἀδελφές, τὸν ἀδελφό μου, τοὺς γονεῖς– 

πέρασα αὐτὸν τὸν κόσμο, ἀφανής. Ὅμως τὸ νόμισμα ἐκ λίθου πολυτίμου, 

κομίζω, ἐν εἴδει γλίσχρου ἀντιτίμου, 

τὸν μαργαρίτη πού, ὡς κόχλος, ἡ καρδία ἐκ Σοῦ, προήγαγε, σεπτὴ παραμυθία. 

6 

Θάλασσα, λέξις προελληνική, πελασγική. 

Τῶν Δωριέων κατόπιν, Ἀχαιῶν, Ἰώνων. 

Μ ̓ ἀνατριχίλες, λεῖο δέρμα, μουσικὴ βακχευόντων κυμάτων, οἰστρουμένων αἰώνων. 

Δέντρο κρεμάμενο στὸν βράχο, μόνο (τὰ δέντρα ἔχουν μνήμη, κρατοῦνε πόνο λένε οἱ σοφοί), λυώνω καὶ γέρνω. 

Ἴσκιους πουλιῶν στὴν θάλασσα φέρνω. 

Ἡ θάλασσα ἀστράφτει καὶ λάμπει 

στοῦ δέντρου τὸ αἷμα. Ν ̓ ἀντέχει χειμῶνες. Ποὺ σβήνουν τὰ ὄρη, ποὺ φεύγουνε κάμποι 

τὸ δέντρο θυμᾶται καὶ κλαίει τοὺς αἰῶνες. Δάκρυ τὸ δάκρυ, γεμίζει θάμβη 

κι ἀποχαιρετίζει θαλάσσιους λειμῶνες. 

9 

Μιλτιάδη Μαλακάση, Παῦλε Νιρβάνα προσεύχεσθε καὶ γρηγορεῖτε. 

Δὲν εἶναι ὁ θάνατος τοῦ σκότους Μάνα ἔψαλλα κάποτε. Νὰ θυμηθεῖτε. 

Τώρα, θυμᾶμαι πάλι, τὴν ἡμέρα τῆς θανῆς μου, πού, ὅπου νά ’ναι, νά ̓την, ξημερώνει. 

Γιατὶ τὴν περιδιάβαζα στὶς ἀφανεῖς μου νύχτες. Κι ἔπειτα, λίγο-λίγο, νὰ μερώνει 

σὲ κάθε κόμπο τῆς εὐχῆς, καὶ νὰ χαράζει ὅπως ἀνοίξεως λυκαυγὴς κῆπος μὲ κρίνα, ἔαρ ν’ ἀνατέλλει σὲ πασχάλιο ἁγιάζι. 

Μιλτιάδη, παιδί μου Παῦλε, ὄχι κινίνα. Ἀνάβει, μὲ τὸν ρόγχο, λύχνος στὴν ἀνάσα. 

Τὸ χῶμα τῆς ἐπιστροφῆς, χάδι κι ἀνάσταση. 

12 

Αὐτὸς ὁ κόσμος δὲν θὰ σβήσει, οὔτε μὲ κρότο οὔτε μὲ λυγμό. Θὰ βασιλέψει, θαλασσόβρεχτος, στὸ τελευταῖο μου δάκρυ. Σμήνη ἐποχῶν μὲ 

λαμπερὰ φτερὰ θὰ σηκωθοῦν 

στὸν ἔσχατο σφυγμό 

κι ἀπὸ χρυσόσκονη ἱερὴ τῶν παιδικῶν μου χρόνων νέφος 

θὰ μὲ πάρει. 

Μορφώ, Λενιώ, Φωλιώ, Θέκλα, Μελάγχρω κι Ἀσμινιώ Πολύμνια, μὲ τὰ μέλη μελιχρά, συγχεόμενα

στὸ φέγγος τῆς σελήνης 

μελίχρυσοι, χλοάζοντες λαιμοί, βόστρυχοι, πλόκαμοι νερῶν νεόφυτοι κυπάρισσοι, προάγγελοι ἑνὸς τάφου τῆς γαλήνης. 

Ἔκλαψα. Ἀντάμα κυματίζουν φόβος, ἄγρια χαρά, ξενιτεμός, ἀλλ’ ὅσο ζοῦσα, ἑτοιμαζόμουνα γιὰ τὴ μεγάλη ἐπιστροφή. 

Ἔρωτα τῶν ἐρώτων εὐδοκεῖς ὥστε ἡ καταστροφὴ 

τῶν λόγων, νὰ εἶναι κάλεσμα. Τραπέζης οὐρανίου τρυφή, 

ὁ χαμός.»

Ο ποιητής Δημήτρης Κοσμόπουλος στο σπίτι του, 11 Απριλίου 2013, φωτ. Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ

Διαβάστε ολόκληρο το Κρυπτόλεξο εδώ. 

Δείτε και την σχετική ανάρτηση της Ιδιωτικής Οδού: 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΣ: "Παρακαλῶ, γίνου, τῆς πανηγύρεως ὁ προεξάρχων, στὸ πανηγύρι τοῦ θανάτου μου καὶ στῆς σιγῆς μου τὶς παραμονές"

Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΣ ΣΥΝΟΜΙΛΕΙ ΜΕ ΠΟΙΗΤΕΣ ΜΑΡΤΥΡΕΣ... "ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΟΡΤΗΣ"

Την περασμένη Δευτέρα, 20 Οκτωβρίου, παρουσιάστηκε το νέο ποιητικό βιβλίο του Δημήτρη Κοσμόπουλου «Κατόπιν Εορτής» (εκδόσεις Ερατώ), σε σχετική εκδήλωση στο Σπίτι της Κύπρου, στην Αθήνα. 

Μιλώντας για το βιβλίο, ο ποιητής και Καθηγητής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο Γιώργος Κεντρωτής είπε ότι ο Κοσμόπουλος αναμιγνύει στα ποιήματά του ενεργήματα, ιδέες, λέξεις από τους ποιητές, τους οποίους παρουσιάζει «κατόπιν εορτής», δηλαδή μετά τον θάνατό τους. 

Επίσης μίλησαν ο ποιητής και Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντώνης Μακρυδημήτρης και ο Καθηγητής Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και συγγραφέας Θεοδόσης Πυλαρινός. Αποσπάσματα από το βιβλίο διάβασαν ο ποιητής και οι Τίτος Πατρίκιος, Γιώργος Βαρθαλίτης, Αντώνης Φωστιέρης, Γιώργος Μαρκόπουλος και Μιχάλης Γκανάς. 

Το όγδοο ποιητικό βιβλίο του Δημήτρη Κοσμόπουλου Κατόπιν Εορτής, περιλαμβάνει δεκαεννέα ποιήματα που, τα περισσότερα σονέττα, είναι ποιήματα συνομιλίας. Με ποιητές της λυρικής μας παράδοσης οι οποίοι είτε με περισσήν ευκολία πέρασαν στα αζήτητα θεωρούμενοι ανάξιοι λόγου, είτε αποτιμήθηκαν μέσα από επιφανειακές γραμματολογικές προσεγγίσεις. Κοινό στοιχείο της ζωής τους υπήρξε το μαρτύριο. Οι περισσότεροι έφυγαν νέοι. 

Το φως των Ελλήνων το διέσωζαν πάντα οι αληθινοί ποιητές. Επιλέγοντας το μαρτύριο από την αντιπαροχή και το, μέχρι σκασμού, φαγοπότι, πάνω στα σπλάγχνα του παραδομένου συλλογικού μας βίου. Κι είτε οδηγούνταν στην πρόωρη εξόντωση, είτε στα σανατόρια και στα ψυχιατρεία είτε στην παρανάγνωση και στην κίβδηλη δημόσια παραχάραξη.

Η συνομιλία του Κοσμόπουλου με τους ποιητές μας έχει χαρακτήρα μαθητείας και υπακοής. Τους αφήνει να τον οδηγήσουν στους θαυμαστούς τρόπους, με τους οποίους κρυστάλλωσαν την βαθύτερη ψυχή ενός κόσμου που μέχρι σήμερα βγαίνει στο σφυρί, εκποιείται στην σκύλευση και στον πλειστηριασμό αλλά αντέχει. 

Στα ποιήματα του Κατόπιν Εορτής ο Σολωμός, ο Βιζυηνός, ο Μητσάκης, ο Κρυστάλλης, ο Φιλύρας,ο Εγγονόπουλος, ο Καρούζος, ο Μαντελστάμ, ο Ρίτσος, ο Παπαδίτσας, ο Μπράβος, ο Λάγιος είναι οι δειπνοκλήτορες στο τραπέζι μιας γιορτής, που διαρκεί μέσα από το μαρτύριο και τον θάνατο, ως αναστημένη αγάπη. 

Με ένα προσωπικό ιδίωμα, σύγχρονο μέσα από την δημιουργική ρυθμική ανάπλαση των παραδομένων μορφών, το βιβλίο του Κοσμόπουλου δείχνει ότι καμιά κατάρρευση δεν μπορεί να πνίξει το δέντρο της φωνής μας.
Το βιβλίο κοσμείται με έργο του ζωγράφου Μάρκου Καμπάνη.

Ο ΗΛΙΑΣ ΛΑΓΙΟΣ, ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ 1895, 
ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ 
Βλέπω τα βουτυρόπαιδα να γράφουνε ρετρό σονέττα
καθώς να πλέκουνε σεμαίν οι κορασίδες.
Θα σου το ειπώ, ακόμη μία, νέτα-σκέτα:
Δεν γίνονται σ’ όλους, λέξεις οι Ατθίδες.

Σου το’χα ειπεί στο «Αχ-Βάχ» και στο «Άμα λάχει»
-κυρίως στο καρβουνάδικο του υλοτόμου-
πως, κάμε υπομονή, κι όπως και να’ χει
να τραγουδάς «μεγάλος πειρασμός ο εαυτός μου».

Doctores philosophiae et omnium rerum
(Utilium), χάσκουνε με γουρλωμένα μάτια,
μπροστά σε μίμους φωνασκούς. Δεν ξέρουν,

Τα δάση μες στην θάλασσα και του βουνού το ψάρι. 
Βλέπω καλώδια κι ιστοτόπους με φωτογραφίες 
νεκρών που επιμένουν ότι η ήρα είναι το στάρι.

Βλέπω να πνίγεσαι, σε βλέπω δίχως φράγκο,
σ’ ένα ντοβλέτι που το ρήμαξεν η φύρα.
Ξαναγυρνώ στους κοιμηθέντες. Τον σκοπό μου σφύρα.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΣ: "Παρακαλῶ, γίνου, τῆς πανηγύρεως ὁ προεξάρχων, στὸ πανηγύρι τοῦ θανάτου μου καὶ στῆς σιγῆς μου τὶς παραμονές"

Ἐν Σκιάθῳ τῇ 7 Μαρτίου 1912 

Ἀγαπητὲ Κ(ύρι)ε Δικαῖε, […]
Τὴν ἐσπέραν τῆς 2ας ᾿Ιανουαρίου, παραμονὴν τοῦ θανάτου του, «Ἀνάψτε ἕνα κηρί», εἶπε, «φέρτε μου ἕνα βιβλίο» (Σημ. δηλ. ἐκκλησιαστικὸν βιβλίον). Τὸ κηρίον ἠνάφθη. Ἐπρόκειτο δὲ νὰ ἔλθῃ καὶ τὸ βιβλίον. Ἀλλὰ πάλιν ἀποκαμὼν ὁ Παπαδιαμάντης εἶπε· «᾿Αφῆστε τὸ βιβλίο· ἀπόψε θὰ εἰπῶ, ὅσα ἐνθυμοῦμαι ἀπ’ ὄξω». Καὶ ἤρχισε ψάλλων τρεμουλιαστά, «Τὴν χεῖρά σου τὴν ἁψαμένην» (Σημ. Εἶναι τοῦτο τροπάριον ἐκ τῶν Ὡρῶν τῆς παραμονῆς τῶν Φώτων). Αὐτὸ ἦτο καὶ τὸ τελευταῖον ψάλσιμον τοῦ Παπαδιαμάντη, διότι τὴν ἴδιαν νύκτα κατὰ τὴν 2αν μετὰ τὸ μεσονύκτιον ὥραν ἐξημέρωνεν ἡ 3η Ἰανουαρίου παρέδωκεν τὴν ψυχήν του εἰς χεῖρας τοῦ Πλάστου. […] 

Μεθ’ ὑπολήψεως Γ. Ρήγας 

Ἀλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, Ἀλληλογραφία, ἐκδ. Δόμος, 1992, σελ. 215, 216, 219.

Και σήμερα, 3 Ιανουαρίου 2013, κατ' απαίτησιν του Τυπικού (επειδή η εορτή των Θεοφανείων πέφτει Δευτέρα οι Μεγάλες Ώρες ψάλλονται την Παρασκευή), ψάλαμε το περίφημο δοξαστικόν της Θ' Ώρας "Την χείρα σου την αψαμένην" σε ήχο πλ. α' μνημονεύοντας τον μακάριο κυρ Αλέξανδρο, που με το άσμα αυτό στα χείλη παρέδωσε το πνεύμα του στον Πλάστη. 

Γι' αυτή τη νύχτα, της 2ας προς 3η Ιανουαρίου 2011 έγραψε και ο Δημήτρης Κοσμόπουλος το περίφημο Κρυπτόλεξο. Παραθέτουμε ένα απόσπασμα όπου ο ποιητής Δ.Κ. αναφέρεται με τον δικό του τρόπο στο ιδιόμελο αυτό τροπάριο των Θεοφανείων, που έγινε το τραγούδι με το οποίο ο Παπαδιαμάντης διάβηκε στην αιωνιότητα.
Ο κυρ - Αλέξανδρος, όπως κι ο υμνογράφος, ομιλεί - διά χειρός Κοσμόπουλου - ως στρουθίον μονάζον επί δώματος, προς τον μέγα Πρόδρομο και ασκητή, σα να είναι αυτός ο Άγγελος - ο εκ στειρωτικών ωδίνων - που παίρνει την μακαρία ψυχή του κι όχι ο Αρχάγγελος Μιχαήλ. 

Ἐρήμους περιπολῶν, θριξὶ καμήλου σκεπόμενος 
–τρεμάμενη καρδούλα μου, στρουθὶ κυνηγημένο– 
θά ’ρθεις καὶ πάλι δείχνοντας Ἀμνὸ τὸν Βαπτιζόμενο 
νὰ φωτισθοῦνε τὰ νερά. Μ’ αὐτὴ τὴν νύχτα, ἐδῶ, ἐπιμένω 

ἔρχου ταχύ, κρατώντας τὸ κεφάλι σου τὸ μεθυσμένο 
ἀπὸ τὸ φῶς ποὺ ἡ χεῖρα σου ἔδρεψε καὶ οὐράνισε τὸ αἷμα 
ὡς ἥψατο τὴν ἀκήρατον κορυφήν. Κῦμα τὸ Πνεῦμα 
λυώνει στὴν χάρη τακεροὺς τοὺς ὀφθαλμούς σου. Ἐρημωμένο

τὸ δῶμα μου, τὸ στρῶμα κρύο. Ἀνάκτορο φωτολαμπὲς 
γίνεται ὁ χρόνος ποὺ ὑπολείπεται. Ὑπὲρ τὴν πούλια 
καὶ τὴν ἄρκτο 
ξυπνάει σπινθήρ, ἀστὴρ τοῦ πόλου, στὸ κρυερὸ ἀχανὲς 

ἄστρο βαθείας λάμψεως, παλάτι τῶν ἀνάκτων. 
Παρακαλῶ, γίνου, τῆς πανηγύρεως ὁ προεξάρχων, 
στὸ πανηγύρι τοῦ θανάτου μου καὶ στῆς σιγῆς μου 
τὶς παραμονές.

Οι τελευταίοι αυτοί στίχοι του Δ.Κ. μας παραπέμπουν ίσα στο δοξαστικό της Θ' Ώρας:

Καὶ δεῦρο στῆθι μεθ' ἡμῶν,
Ἐπισφραγίζων τὸν ὕμνον, καὶ προεξάρχων τῆς πανηγύρεως.

Γένοιτο κυρ - Αλέξανδρε!
Και συ, ως ο Βαπτιστής: 
δεῦρο στῆθι μεθ' ἡμῶν, 
Ἐπισφραγίζων τὸν ὕμνον, καὶ προεξάρχων τῆς πανηγύρεως.

ΚΡΥΠΤΟΛΕΞΟ: Ένα δοξαστικό μοιρολόι για τον Παπαδιαμάντη από τον ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟ

Η ποιητική σύνθεση Κρούσμα (Κέδρος 2011) του Δημήτρη Κοσμόπουλου, εξεδόθη κατά ευτυχή συγκυρία στις 3 Ιανουαρίου του 2011, τη μέρα δηλαδή που έκλειναν 100 χρόνια από τον θάνατο του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη. 

Στην σύνθεση αυτή ο ποιητής μέσα από μια πρωτότυπη χρήση της ρυθμικής αγωγής και της έμμετρης πρσωδίας εκθέτει απογυμνωτικά την πορεία αυτογνωσίας του και τα αδιέξοδα της γενιάς του σε εκ βαθέων εξομολόγηση προς τον Παπαδιαμάντη. 

Διαβάστε περισσότερα για το Κρούσμα σε παλαιότερη ανάρτησή μας εδώ. 

Τον Απρίλιο του 2013 κυκλοφορήθηκε σε ειδική έκδοση από τον Δόμο η ποιητική σύνθεση του Δ. Κοσμόπουλου, με τίτλο: Κρυπτόλεξο σε εκδοτική επιμέλεια – αριστοτεχνική! - του διευθυντή των εκδόσεων Δόμος Δημήτρη Μαυρόπουλου. Ο πλήρης τίτλος του έργου είναι Κρυπτόλεξο, για την νύχτα της 2ας προς 3η Ιανουαρίου 1911. Εδώ ο Κοσμόπουλος αναφέρεται στην νύχτα του ψυχορραγήματος του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη στη Σκιάθο. Η σύνθεση είναι γραμμένη κατά τον τρόπο του Κανόνος ως προς την δομή της. Ξεκινά με δύο "Προοίμια", όπου αφηγείται το ποιητικό υποκείμενο. Τα υπόλοιπα 12 μέρη του ποιήματος είναι μια πρωτοπρόσωπη εξομολόγηση μέσα από θραύσματα αναμνήσεων, περιστατικών και μνήμης θανάτου αλλά και της ελπίδας συνάντησης με τον Χριστό του ίδιου του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.

Μορφικά τα μέρη του ποιήματος είναι κατά πλειοψηφίαν σονέτα ή τερτσίνες. Τις μορφές αυτές ο ποιητής τις χρησιμοποιεί μ΄ έναν τρόπο σύγχρονο (με χάσματα, ανισοσυλλαβίες και διασκελισμούς, έτσι ώστε ενσωματώνοντας και θραύσματα της ποιητικής υμνογραφίας, αλλά και λέξεις του Αλεξάνδρου, δημιουργεί ένα εύρωστο ιδίωμα. 

Οι κριτικοί έχουν υμνήσει το τελευταίο αυτό πόνημα του Δ. Κοσμόπουλου. 

Ο εκδότης και μελετητής του έργου του Παπαδιαμάντη φιλόλογος και συγγραφέας Ν.Δ.Τριανταφυλλόπουλος σημείωσε εμφαντικά σε εκτενή κριτική του: "…Κανένας, από τον Πορφύρα και τον Μαλακάση του 1911 ώς τον τελευταίο του 2012, δεν συνόψισε εκστατικότερα και ουσιωδέστερα την βιοτή και την γραφή του Παπαδιαμάντη από το Κρυπτόλεξο του Δημήτρη Κοσμόπουλου… Ο Κοσμόπουλος έγραψε για τον Παπαδιαμάντη το καλύτερο ως τώρα μοιρολόγι. Καλύτερο γιατί το τραγούδησε επ΄ ελπίδι." 

Ο Δημήτρης Ελευθεράκης κατακλείει την κριτική του ως εξής: 

«Το Κρυπτόλεξο του Δημήτρη Κοσμόπουλου με αφήνει με τη βεβαιότητα ότι εκείνος που κατοικεί μες στο ποίημα έχει μία ειλικρινή αίσθηση της ατομικής, δηλαδή καλλιτεχνικής του ευθύνης, στο βαθμό που αντιλαμβάνεται ότι η γλώσσα είναι κάτι πολύ σοβαρό για να παραμείνει αποκλειστικά ατομική υπόθεση, στο βαθμό που, με άλλα λόγια, γνωρίζει από πού ξεκινά το κρυπτόλεξο και πού απευθύνεται». 

Ο Γιάννης Ευσταθιάδης στο δικό του …μουσικό κριτικό σημείωμα σημειώνει: 

«Ο Κοσμόπουλος παραμένει ένας πιστός του Θεού, αλλά, παράλληλα, κι ένας πιστός της γλώσσας, φτιάχνοντας με ικανότητα λεπτουργού τις λεκτικές αγιογραφίες του… σήμερα μπορώ να δηλώσω πως είμαι, με πραγματικό σεβασμό, ακροατής της μουσικής ενός πραγματικά σημαντικού έλληνα ποιητή: του Δημήτρη Κοσμόπουλου». 

Ο Λευτέρης Παπαλεοντίου αποτιμά αυτή την εργασία ως εξής: 

«Ο Δ. Κοσμόπουλος πέτυχε με το Κρυπτόλεξό του να αλιεύσει τις κατάλληλες λέξεις από την πλούσια κληρονομιά της λογοτεχνικής ή άλλης παράδοσης, κατεξοχήν από το συγγραφικό έργο του Παπαδιαμάντη, κατόρθωσε να αναβαπτίσει τη γραφή και τον στίχο του αξιοποιώντας με μαεστρία την προσωδία και μπολιάζοντας τον ελεύθερο στίχο με ποικίλους ρυθμούς και με ρίμες, κατάφερε να μνημειώσει λογοτεχνικά το πρόσωπο του σκιαθίτη συγγραφέα, αναπαλαιώνοντας και ανανεώνοντας παλίμψηστα υλικά, θεματικά και τεχνοτροπικά μοτίβα, από το λογοτεχνικό εργαστήρι του κυρ Αλέξανδρου, για να ενοφθαλμιστούν και να γίνουν ένα γοητευτικό και λειτουργικό αμάλγαμα στην ποιητική του νεότερου ποιητή. Πρόκειται για μια ευτυχισμένη συνάντηση, μια δημιουργική συνομιλία ανάμεσα στον κορυφαίο διηγηματογράφο και σε έναν σημαντικό ποιητή της νεότερης γενιάς, που προσέγγισε με αγάπη, μεράκι και καλλιτεχνική μαεστρία το λογοτεχνικό του ίνδαλμα».

Ο Αλέκος Ε. Φλωράκης παρασύρεται από τον ποιητικό λόγο του Κοσμόπουλου και ρεμβάζοντας γράφει: 

«Καθισμένος εγώ μπροστά στη θάλασσα, «επί την ηλίου δύσιν», τελειώνω την ανάγνωση, ή μάλλον την αποκρυπτογράφηση, του Κρυπτόλεξου και των κεκρυμμένων πίσω απ’ τις λέξεις νοημάτων του. Φως εσπερινόν, ιλαρόν όμως. Ο κυρ Αλέξανδρος υποψάλλει τον επιλύχνιο ύμνο της επίγειας οδοιπορίας του, μέσ’ από την αριστοτεχνική παρασημαντική του Κοσμόπουλου. Παρασημαντική παραμυθίας, εξόδιος και μαζί αναστάσιμη, για τον κάθε οδοιπόρο του νυν. Ο Κοσμόπουλος, αντάξιος εκείνου λαμπριάτικος ψάλτης, μας αποκαλύπτει εν τέλει το κεκρυμμένον: ότι ο Άδης κατεπόθη. Ο λόγος του είναι κάλεσμα («κρούσμα») γλυκύφθογγο και θριαμβικό· παννυχίδα εις ήχον δεύτερον, που νεκρώνει τον θάνατον διά του θανάτου: 

«Έρωτα των ερώτων ευδοκείς, ώστε η καταστροφή των λόγων, να είναι κάλεσμα. 

Τραπέζης ουρανίου τρυφή, ο χαμός». 

Ο Νίκος Νικολάου –Χατζημιχαήλ αναφέρεται – άξιον και δίκαιον - και στο καλαίσθητο της έκδοσης του Κρυπτόλεξου: «Το τυποτεχνικό μέρος της έκδοση είναι επίσης, ένα αριστούργημα. Για ακόμα μια φορά διαπιστώνω ότι η ομορφιά κρύβεται πίσω από τα πιο απλά πράγματα. Ο Δημήτρης Μαυρόπουλος, των εκδόσεων Δόμος στον οποίο αφιερώνεται, έβαλε όλο το μεράκι, το ταλέντο και την αγάπη του σ΄αυτό το βιβλιαράκι των είκοσι δύο σελίδων για να χωρέσει αυτό το εξαίσιο μοιρολόι του Δημήτρη Κοσμόπουλου». 

Το Κρυπτόλεξο παρουσιάστηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2013 στο Σπίτι της Κύπρου και τα σχετικά με την εκδήλωση εκείνη μπορείτε να δείτε εδώ. 

Σίγουρα πρόκειται για το πλέον Δοξαστικό μοιρολόι του Παπαδιαμάντη. Πρέπει να το ψέλνουμε τουλάχιστον κάθε χρόνο, 2 προς 3 Ιανουαρίου, την βραδιά της κοίμησης του κυρ Αλέξανδρου, προσευχόμενοι για την ανάπαυσή του αλλά και για την ανάπαψη της δικής μας ψυχής, από τον τάραχον του ματαίου τούτου κόσμου.

ΣΤΟΝ ΠΟΙΗΤΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟ ΤΟ ΒΡΑΒΕΙΟ Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗ

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα πραγματοποιήθηκαν την Τρίτη 3 Δεκεμβρίου 2013 τα εγκαίνια των 13ων Καβαφείων στο Κέντρο Τεχνών Ελ Γκεζίρα στο Κάϊρο. 

Πλήθος κόσμου γέμισε ασφυκτικά τους κήπους του παραδοσιακού οικήματος, όπου πραγματοποιήθηκε η απονομή των Διεθνών Βραβείων Καβάφη και των βραβείων του εικαστικού διαγωνισμού «Ο Καβάφης κι Εγώ» κλείνοντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το επετειακό Έτος Καβάφη στη χώρα που έζησε και δημιούργησε ο ποιητής. 

Η οργάνωση των Καβαφείων πραγματοποιήθηκε υπό τον συντονισμό της Ελληνικής Πρεσβείας στο Κάϊρο και με τη συνεργασία του Ελληνικού Πολιτιστικού Κέντρου Καϊρου, του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων του Υπουργείου Πολιτισμού της Αιγύπτου, του Αιγυπτιακού Ταμείου Πολιτιστικής Ανάπτυξης, του Κέντρου Τεχνών Ελ Γκεζίρα, του Τομέα Καλών Τεχνών και της Αίθουσας Τέχνης Ιανός, με την καλλιτεχνική επιμέλεια του εκδοτικού οίκου Μικρή Άρκτος. 

Την παρουσίαση της εκδήλωσης ανέλαβαν η Πολιτιστική Σύμβουλος της Ελληνικής Πρεσβείας στο Κάιρο, Δρ. Μαριλένα Γρίβα και ο διευθυντής του Ελληνικού Πολιτιστικού Κέντρου Καϊρου Χρίστος Γ. Παπαδόπουλος, ενώ τη διερμηνεία είχε αναλάβει ο κ Σαμουήλ Μπισσάρας, βραβευμένος με το Βραβείο Καβάφη Μετάφρασης το 2009.

Μετά τους σύντομους χαιρετισμούς του Υφυπουργού Πολιτισμού της Αιγύπτου και Διευθυντή του Ταμείου Πολιτιστικής Ανάπτυξης Μοχάμεντ Αμπού Σεάντα και του Έλληνα πρέσβυ στο Κάϊρο Χριστόδουλου Λάζαρη, προσκλήθηκαν οι πρόεδροι των επιτροπών στο βήμα για την ανακοίνωση των Διεθνών Βραβείων Καβάφη που απονέμονται σε Έλληνες και Άραβες ποιητές και πεζογράφους. 

Η Αιγυπτιακή Επιτροπή αποτελούμενη από επιφανείς λογοτέχνες, όπως ο λογοτέχνης και κριτικός Dr. Salah Fadl, o διάσημος ποιητής Farouk Shousha και ο πεζογράφος και κριτικός Youssef Al Kaeed απένειμε το βραβείο ποίησης στην Maysoun Sakr και το βραβείο πεζογραφία στον Mohamed al Mansy Kandil. 

Ο Δρ. Δημήτρης Δασκαλόπουλος πρόεδρος της Ελληνικής Κριτικής Επιτροπής με μέλη τον ποιητή και πανεπιστημιακό Νάσο Βαγενά και την Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου Κύπρου Αλεξάνδρα Σαμουήλ, ανακοίνωσε τα αντίστοιχα βραβεία για τους Έλληνες λογοτέχνες.

Το βραβείο Κ.Π.Καβάφη για την ποίηση απενεμήθη στον Δημήτρη Κοσμόπουλο για το σύνολο του ποιητικού του έργου και το βραβείο για την πεζογραφία στον Γιώργο Συμπάρδη. Τιμητικά βραβεία δόθηκαν για την προσφορά τους στη διάδοση του καβαφικού έργου, της ελληνικής λογοτεχνίας και γενικότερα της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού στον αείμνηστο ποιητή και πανεπιστημιακό Μίμη Σουλιώτη, στους αείμνηστους φιλέλληνες και ελληνιστές καθηγητές πανεπιστημίων Naim Ateya και Ahmed Etman και στο Ταμείο Πολιτιστικής Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού της Αιγύπτου. 

Η τελετή πραγματοποιήθηκε παρουσία των Υπουργών Πολιτισμού της Αιγύπτου και των πρέσβεων Ελλάδας, Κύπρου και Σερβίας στην Αίγυπτο.

Ιδιαίτερη στιγμή η συγκινητική απαγγελία στα αραβικά του ποιήματος «Περιμένοντας τους βαρβάρους» από τον ποιητή Farouk Shousha. 

Ακολούθως έγινε η απονομή των βραβείων του εικαστικού διαγωνισμού “O Καβάφης κι Εγώ». Ο διαγωνισμός είχε προκηρυχθεί από την Ελληνική Πρεσβεία και το Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Καϊρου σε συνεργασία με το Ταμείο Πολιτιστικής Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού της Αιγύπτου και απευθυνόταν σε όλους τους καλλιτέχνες που διαβιούν στην Αίγυπτο. Η εννεαμελής επιτροπή με πρόεδρο την ιστορικό τέχνης και ανεξάρτητη επιμελήτρια Ίριδα Κρητικού, ανακοίνωσε τα βραβεία. Το πρώτο βραβείο απονεμήθηκε ομοφώνως στον 26χρονο Αλεξανδρινό Mostafa Mahmoud για το έργο του Days, το δεύτερο βραβείο στον Μohamed Fua’ad El Shazly και το τρίτο μοιράστηκαν οι Khaled Samahy και Sarah Ouf. Τα βραβεία του διαγωνισμού ήταν χορηγία της εταιρείας Κυριάζη. 

Μετά την ολοκλήρωση της απονομής των βραβείων οι υφυπουργοί Πολιτισμού της Αιγύπτου Dr. Camelia Sophy και Eng. Mohamed Abu Seada μαζί με τον Έλληνα πρέσβυ Χριστόδουλο Λάζαρη, έκοψαν τις κορδέλες των εγκαινίων των δύο εικαστικών εκθέσεων. Στην πρώτη ενότητα η εικαστική συλλογή «Αόρατος θίασος» που ταξίδεψε από την Ελλάδα στο Κάιρο σε συνεργασία με τη Αίθουσα Τέχνης Ιανός και την Μικρή Άρκτο.

Η έκθεση εμπλουτίστηκε με έργα Αιγυπτίων ζωγράφων και είχε την επιμέλεια της Ίριδας Κριτικού. Την δεύτερη ενότητα αποτελούσαν οι συμμετοχές του εικαστικού διαγωνισμού «Ο Καβάφης κι εγώ» που διοργανώθηκε σε συνεργασία με τις αιγυπτιακές Σχολές Καλών Τεχνών. Οι μεγάλες ουρές του κοινού που σχηματίστηκαν έξω από την είσοδο των εκθεσιακών χώρων περιμένοντας υπομονετικά να μπουν επιβεβαίωσαν την απόλυτη επιτυχία της διοργάνωσης. 

Χορηγοί της διοργάνωσης, εκτός της εταιρείας Κυριάζη, ήταν η Ιερά Μονή Σινά, οι τράπεζες Εθνική και Πειραιώς, η χαρτοβιομηχανία Φλώρα, ο εκδοτικός οίκος Μικρή Άρκτος και η διαφημιστική εταιρεία ΤΙΕΜ που φιλοτέχνησε τις αφίσες

ΑΠΟΨΕ ΤΟ "ΚΡΟΥΣΜΑ" ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ "ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ"

Απόψε στις 8 στο ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Ηρακλείτου 10 στο Κολωνάκι) θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση του ποιητικού βιβλίου του Δημήτρη Κοσμόπουλου Κρούσμα (Εκδ. Κέδρος 2011)
Για το βιβλίο, που είναι μια συνομιλία με τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, θα μιλήσουν οι:
Κώστας Γ. Παπαγεωργίου, ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας

Στέλιος Παπαθανασίου, Δρ Φιλολογίας και Θεολογίας

Θεόδωρος Παντούλας, συγγραφέας, διευθυντής του περιοδικού Μανιφέστο

Λευτέρης Ξανθόπουλος, ποιητής, σκηνοθέτης.
Την εκδήλωση θα πλαισιώσουν ο Όμιλος ελληνικών Τεχνών με τους μουσικούς Κώστα Κιούση, Φώτη Φωτόπουλο (έγχορδα), Κώστα Φωτόπουλο (φλογέρα) και Μάρκο Φιλιάνο (βιολί)
Κι ακόμα ο Χορός των Ψαλτών Οι Καλοφωνάρηδες, με χοράρχη τον Γιώργο Ρεμούνδο και τους ψάλτες Σωκράτη Αρπακουλάκη, Γιώργο Ρισάνο και Παντελή Μαντζούρη.

Το Κρούσμα του Δημήτρη Κοσμόπουλου κυκλοφορήθηκε στις 3 Ιανουαρίου 2011, δηλαδή την ημέρα που συμπληρώνονταν ακριβώς 100 χρόνια από την κοίμηση του κυρ Αλέξανδρου της Σκιάθου.

Παρουσιάζεται σήμερα 2 Μαρτίου, ημέρα μνήμης του Αγίου Νικολάου του Πλανά, ο οποίος λειτουργούσε στον Άγιο Ελισσαίο της Πλάκας με ψάλτη τον Παπαδιαμάντη. Και επίσης, δυο ημέρες πριν την 4η Μαρτίου, κατά την οποία συμπληρώνονται 160 χρόνια από τη γέννηση του Σκιαθίτη, το 1851.

Με τον Δημήτρη Κοσμόπουλο είχαμε κάνει, πριν 20 σχεδόν χρόνια, ειδική εκπομπή στον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Εκκλησίας της Ελλάδος - όπου υπηρετεί ευδοκίμως πολλά χρόνια -για το υμνογραφικό έργο του Παπαδιαμάντη, με αφορμή την έκδοση, τότε, δύο κασετών με τα Παπαδιαμάντεια υμνογραφήματα, που ηχογράφησε η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία υπό τον Λυκούργο Αγγελόπουλο.

Η ποιητική πορεία του Δ. Κοσμόπουλου θεωρώ πως πάντα έχει νοητό άξονα την μορφή του κυρ Αλέξανδρου, όχι ως προς τη μορφή, αλλά ως προς το ήθος.

ΜΑΘΗΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΙΑ - "Κρούσμα" του Δημήτρη Κοσμόπουλου

Το Κρούσμα, είναι το έκτο ποιητικό βιβλίο του Δημήτρη Κοσμόπουλου. Πρόκειται για ένα ενιαίο ποίημα σε είκοσι τέσσερα μέρη, τα περισσότερα από τα οποία γράφτηκαν από τον Σεπτέμβριο έως τα τέλη Νοεμβρίου του 1989 στην Σκιάθο. Το ποίημα ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2009. Η σχέση του Κοσμόπουλου με τον Παπαδιαμάντη, χρονολογείται παιδιόθεν. Στα προηγούμενα ποιητικά του βιβλία άλλωστε, ο Παπαδιαμάντης είναι διαρκώς παρών. Στο Κρούσμα –τίτλος που παραπέμπει σε παπαδιαμαντικά διηγήματα-ο Κοσμόπουλος χρησιμοποιώντας σύμβολα, ονόματα και τόπους από τον κόσμο του Σκιαθίτη, άλλοτε καταφεύγει στον ασματικά ευρύ διασκελισμό ενός εσωτερικά εμπλουτισμένου έμμετρου στίχου και άλλοτε στα θραύσματα εξιστορήσεων από την προσωπική του περιπέτεια και τις ματαιώσεις της γενιάς του. Σε μιαν απόπειρα όπου το προσωπικό τροφοδοτείται από τα απηχήματα του συλλογικού και οι λέξεις φωτίζονται από την εκκλησιαστική υμνογραφική παράδοση και την αναστάσιμη παπαδιαμαντική εκφραστική.

[1989, γενική πρόγνωση]

Παγετός την νύχτα και νωρίς το πρωί κι η στάχτη, ά

η στάχτινη μνήμη, υγρή μόνωση, ξεφτισμένος τοίχος.

Έρχονται καταιγίδες. Αλλά θάνατος δεν είναι η σταχτιά

απόγνωση των χαμένων. Είναι ο φιδίσιος ήχος

που σέρνεται χαράζοντας τα σπλάγχνα και δαγκώνει.

Ότι η ιστορία είναι η μόνη αστροφεγγιά.

Κορμάκια τσακιστήκανε στου τίποτα το αμόνι,

όμως η αγάπη τους δεν ξεψυχά σε τούτη την φυρονεριά.

Του πόνου Δάσκαλε, άπλωσε το χέρι σου το ανδρείο

κι απ’ την σιωπή σου θαλερή, στείλε τους βόμβους του

φωτός

γιατί δεν κατοικεί ο θάνατος ούτε στον πόνο ούτε στο

κρύο,

αλλά στην ερημιά, έξω απ’ την θύρα του παντός.

Ο Δημήτρης Κοσμόπουλος γεννήθηκε το 1964 στο Κοντογόνι (Παπαφλέσσα) Πυλίας, στη Μεσσηνία. Μεγάλωσε στην Καλαμάτα. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Το Κρούσμα (Κέδρος, 2011) είναι το έκτο ποιητικό του βιβλίο. Έχει εκδώσει επίσης, τρία βιβλία δοκιμίων πάνω σε θέματα λογοτεχνίας. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε ευρωπαϊκές γλώσσες και έχουν περιληφθεί σε ελληνικές και ξένες ανθολογίες. Το 2005 του απονεμήθηκε το Βραβείο Έλληνα Λυρικού Ποιητή (Λάμπρος Πορφύρας) της Ακαδημίας Αθηνών. Δοκίμια και μεταφράσεις του έχουν δημοσιευθεί σε λογοτεχνικά περιοδικά και εφημερίδες. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Του ιδίου: Ποίηση: Λατομείο (Κέδρος, 2002), Του νεκρού αδελφού (Κέδρος, 2003), Πουλιά της Νύχτας (Κέδρος, 2005), Ανάστασις του Ανδρέα Ταρκόφσκι (Ερατώ, 2008), Βραχύ χρονικό (Κέδρος, 2009), Κρούσμα (Κέδρος, 2011). Δοκίμια: Τα όρια της φωνής (Κέδρος, 2006), Η πτήση του ιπτάμενου (Ίνδικτος, 2007), Ο απόκρημνος λυρισμός (Ερατώ, 2011).