ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΤΡΙΝΟ ΣΥΝΘΕΤΗ ΘΕΟΦΙΛΟ ΚΑΒΒΟΥΡΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ένας από τους σημαντικότερους έλληνες μουσικούς του 20ου αιώνα, γεννήθηκε στην Πάτρα το 1894. Ο διαπρεπής βιολιστής, παιδαγωγός και αρχιμουσικός Γεώργιος Λυκούδης. Ένας μουσικός με διεθνή καριέρα, ο οποίος διηύθυνε και την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών και την Συμφωνική Ορχήστρα του ΕΙΡ, διετέλεσε μουσικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου και μουσικός σύμβουλος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, υπήρξε μουσικοκριτικός στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ και μαζί με τη σύζυγό του Αλίκη έπαιξαν σε ρεσιτάλ στην Αθήνα, κυρίως, πολλές σονάτες για βιολί και πιάνο ελλήνων συνθετών. Ο Γεώργιος Λυκούδης με την ΚΟΑ παρουσίασε και τον “Ρεμβασμό” του συντοπίτη του συνθέτη Δημήτρη Λιάλιου στις 5 Αυγούστου 1946.
Ο Λυκούδης υπήρξε και περίφημος δάσκαλος βιολιού στο Ωδείο Αθηνών. Έβγαλε πολλούς άξιους μαθητές, ανάμεσά τους ο περίφημος Τάτσης Αποστολίδης (1928-2009). Ο Τάτσης Αποστολίδης έκανε επίσης μεγάλη καριέρα, και το 1952 ίδρυσε το Ελληνικό Κουαρτέτο, το οποίο άφησε εποχή! Ο Αποστολίδης συνδέθηκε φιλικά με τον σχεδόν συνομήλικό του Πατρινό Θεόφιλο Κάββουρα (γεννημένος το 1930), ο οποίος σπούδαζε στο Εθνικό Ωδείο με τον Μανόλη Καλομοίρη και πήρε το 1953 πτυχίο ενορχήστρωσης με Άριστα. Το 1954 ο Τάτσης Αποστολίδης αποφοίτησε από το Ωδείο Αθηνών, όπου σπούδαζε βιολί με τον Γ. Λυκούδη. Βίοι παράλληλοι...
Οι δύο νέοι μουσικοί υπήρξαν και συστρατιώτες, οπότε αναπτύχθηκε μεταξύ τους φιλία και αλληλοεκτίμηση, με κοινή πάντα αγάπη τους την μουσική. Αντάλλασσαν ιδέες και μουσικό υλικό. Ήταν μια σχέση που άντεξε στο χρόνο...

Το 1968 ο Θεόφιλος Κάββουρας έγραψε το ένα και μοναδικό κουαρτέτο του για έγχορδα. Αυτό το διαμαντάκι, όπως έχει χαρακτηρισθεί από πολλούς μουσικούς που αντελήφθησαν τη σημασία του, το έπαιξε το Ελληνικό Κουαρτέτο υπό τον Τάτση Αποστολίδη το 1984, εδώ στο Δημοτικό Θέατρο Απόλλων σε μια εκδήλωση μνήμης που διοργάνωσε η Λέσχη Φίλων Κλασσικής Μουσικής για την επέτειο των δέκα χρόνων από τον ξαφνικό θάνατο του Θεόφιλου Κάββουρα. Και το Ελληνικό Κουαρτέτο του Αποστολίδη έπαιξε το έργο του Θεόφιλου Κάββουρα πάλιν και πολλάκις σε συναυλίες του ανά την Ελλάδα.

Το 2004 μετά από μια έρευνά μου γύρω από τους Πατρινούς Συνθέτες πρότεινα στον Θάνο Μικρούτσικο την έκδοση ενός ψηφιακού δίσκου, στο πλαίσιο της Πάτρα – Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2006, με κουαρτέτα εγχόρδων των Πατρινών συνθετών: Δημητρίου Λιάλιου, Ανδρέα Νεζερίτη και Θεόφιλου Κάββουρα. Ο Θάνος Μικρούτσικος κατανόησε την αξία των έργων και ανέθεσε στο Νέο Ελληνικό Κουαρτέτο του Γιώργου Δεμερτζή την ηχογράφηση. Ο ψηφιακός δίσκος κυκλοφόρησε αρκετά μετά την Πολιτιστική, αλλά έχει μια μοναδική αξία: Πατρινοί Συνθέτες: Λιάλιος, Νεζερίτης, Κάββουρας! Η αξία δεν είναι το “Πατρινοί Συνθέτες”, αλλά το γεγονός ότι ο δίσκος έτυχε διθυραμβικών κριτικών, με το έργο του Κάββουρα να ξεχωρίζει, και να αποτελεί την πρώτη ηχογράφηση, ως τώρα, έργου του συνθέτη. 

Με το Καλλιτεχνικό Σύνολο Πολύτροπον, και συγκεκριμένα τον πιανίστα Τάσο Σπηλιωτόπουλο και την σοπράνο Θεοδώρα Ζήκου, παρουσιάσαμε στο Δημοτικό Θέατρο της Πάτρας (12-4-2010) τέσσερα τραγούδια του Θεόφιλου Κάββουρα, από τα τριάντα περίπου που έχει γράψει. Και εδώ διακρίναμε, κατά τις πρόβες, τις αρετές του συνθέτη: οικονομία εκφραστικών μέσων, πυκνότητα γραφής, μελωδικότητα που αναβλύζει, και μια σχέση με την ποίηση μοναδική! Σίγουρα η ιδιαίτερη αυτή σχέση του συνθέτη με την ποίηση έχει να κάνει με τον ποιητή αδελφό του, αείμνηστο Δημήτρη Κάββουρα. 

Ο Θεόφιλος Κάββουρας μελοποιεί με οίστρο, αλλά και προγραμματικά ταυτόχρονα. Τίποτα δεν είναι τυχαίο, τίποτα δεν πάει χαμένο. Το πιάνο ακούγεται κάποτε σαν πλήρης ορχήστρα, θα λέγαμε, γιατί η γραφή του δεν είναι απλώς συνοδευτική αλλά καθοριστική για την έκβαση της περιπέτειας που λέγεται τραγούδι. Και οι μελωδικές του φράσεις πλατιές και λιτές ταυτόχρονα, σαρκώνοντας το συναμφότερον στην μουσική ποιητική του.

Αξίζει όμως να επισημανθεί και κάτι ακόμα: Ο Θεόφιλος Κάββουρας παρ' ότι μαθήτευσε κοντά στον ιδρυτή και πατριάρχη της Εθνικής Μουσικής Σχολής Μανώλη Καλομοίρη, δεν υπήρξε πιστός οπαδός της Ε.Μ.Σ. Εμπνεύστηκε από τα δημοτικά τραγούδια και το έργο του φέρει ανεξίτηλη τη σφραγίδα του ελληνικού χρώματος και ως προς τη μελωδία και ως προς το ρυθμό. Όμως αυτή η ελληνικότητα του Κάββουρα δεν είναι προπαγανδιστική, δεν κραυγάζει, δεν υπηρετεί μια ιδεολογία. Είναι σαφής μα υπαινικτική, ταιριασμένη απόλυτα με την δυτική του παιδεία, που σημαίνει πως αφουγκραζόταν τον καιρό του, και παρ' ότι Πατρινός και άρα έπρεπε να έχει καθολική επιρροή από την Δύση, εκείνος αφομοίωσε δημιουργικά στο έργο του παράδοση και δυτική τεχνική γραφής. Υπήρξε μελωδιστής και δεν ενέδωσε διόλου στις μοντερνιστικές τάσεις της εποχής του. Δεν τον ενδιέφερε, πιστεύω, να φανεί πρωτοποριακός. Έκανε αυτό που ήθελε με τρόπο φυσικό και αβίαστο.

Τέλος, να σημειώσω ότι το 1965 ο μαέστρος Ανδρέας Παρίδης διηύθυνε την ΚΟΑ στο έργο του Θεόφιλου Κάββουρα Αποχώρηση 1944, που πραγματεύεται την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα, χρησιμοποιώντας μοτίβα από αντάρτικα και γερμανικά τραγούδια της εποχής. Τότε περίπου και η Συμφωνική Ορχήστρα του ΕΙΡΤ ερμήνευσε το συμφωνικό ποίημα Πορεία και κορυφή. Αυτές οι εκτελέσεις έργων του Θεόφιλου Κάββουρα από τα συμφωνικά σχήματα των Αθηνών ήταν μεγάλη επιτυχία για ένα περιφερειακό συνθέτη. Μοναδικό διαβατήριό του ήταν η μουσική του. Ούτε οι δημόσιες σχέσεις ούτε άλλου είδους σκοπιμότητες. Δυστυχώς ο πρόωρος θάνατός του δεν επέτρεψε την ανάδειξη του έργου του, κάτι που βαρύνει εμάς τους επιγόνους του.

Γι' αυτό καταφεύγω στον Ζήσιμο Λορεντζάτο και στην ερμηνεία του για την παράδοση:“Κάθε νιόκοπη γενιά, αν δε φυσήξει στο κάρβουνο της παράδοσης να το κάνει να κοκκινίσει, κάλλιο να την κλαις. Είναι γενιά νεκρή και τα γεννήματά της κοιλάρφανα... Όλα είναι ζωή στην ανώτερη φάση της: ζωή και παράδοση ταυτόσημες. Όλα τέλος είναι: ή παράδοση ή τίποτα”.

Παραθέτουμε στη συνέχεια την εκδήλωση «Ο ΜΑΕΣΤΡΟΣ» Θεόφιλος Κάβουρας (1930 - 1974), που διοργάνωσε στο Δημοτικό Θέατρο "ΑΠΟΛΛΩΝ" - Πάτρα 12 Απριλίου 2010, το Πλήρωμα 94. 

Ένα ακόμα κείμενο μας για τον Θεόφιλο Κάββουρα ΕΔΩ

ΚΟΥΑΡΤΕΤΑ ΕΓΧΟΡΔΩΝ ΠΑΤΡΙΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΜΕ ΤΟ "ΝΕΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΥΑΡΤΕΤΟ"

"Ένα πραγματικό δισκογραφικό κομψοτέχνημα κοσμεί εδώ και λίγες μέρες τις προθήκες των δισκοπωλείων προσφέροντας ένα πανόραμα μουσικής που έγραψαν τρεις Πατρινοί συνθέτες, ο Δημήτριος Λιάλιος, ο Ανδρέας Νεζερίτης και ο Θεόφιλος Κάββουρας. Η Πάτρα στο επίκεντρο τόσο όσον αφορά το καθαρά μουσικό μέρος, αλλά και την καλαίσθητη έκδοση, που αποπνέει την ατμόσφαιρα της αχαϊκής πρωτεύουσας, της άλλοτε κραταιάς πόλης. Μια άκρως σημαντική έκδοση, που βασίστηκε στην έρευνα και το αστείρευτο μεράκι του συμπολίτη θεολόγου και μουσικολόγου Παναγιώτη Ανδριόπουλου, που πάλεψε με πάθος και κόντρα σε όλες τις αντιξοότητες που συνάντησε για να έχει επιτέλους η Πάτρα μια τόσο ξεχωριστή κυκλοφορία και να αποτυπωθούν σε cd βρίσκοντας το κοινό τους, συνθέσεις των τριών μεγαλύτερων συνθετών – τέκνων της". 

Αυτά έγραφε - μεταξύ άλλων - ο όντως φιλόμουσος δημοσιογράφος και κριτικός Γιάννης Μουγγολιάς στην εφημερίδα ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ στις 11/3/2009, δηλ. πριν πέντε χρόνια, όταν πρωτοκυκλοφόρησε το cd με τα Κουαρτέτα Εγχόρδων Πατρινών Συνθετών, που ερμήνευσε απαράμιλλα το Νέο Ελληνικό Κουαρτέτο, που ίδρυσε και διηύθυνε ο σολίστ στο βιολί Γιώργος Δεμερτζής.

   

Τώρα βλέπω με χαρά ότι τα Κουαρτέτα αυτά αναπαράγονται στο youtube, απ' όπου τα αναδημοσιεύω εδώ στην Ιδιωτική Οδό. Πράγμα που σημαίνει ότι κάποιοι τα ανακάλυψαν και ασχολήθηκαν μαζί τους, κι αυτό δεν είναι καθόλου λίγο... Φαίνεται πως η σοβαρή δουλειά παίρνει λίγο χρόνο για να ανακαλυφθεί. Είμαι περήφανος που συνέβαλα σ' αυτή την έκδοση, που ελπίζω να έχει και συνέχεια. Δείτε τα σχετικά με την έκδοση αυτή εδώ.

 

ΑΠΟΨΕ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ "ΑΠΟΛΛΩΝ" ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ ΤΡΑΓΟΥΔΩΝΤΑΣ "ΙΕΡΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ"

Σήμερα το μεσημέρι, γενική πρόβα των συνόλων της Ορχήστρας Πατρών στο Δημοτκό Θέατρο Απόλλων της Πάτρας, για την αποψινή (ώρα 9 το βράδυ) συναυλία Μουσικής Δωματίου με έργα για Κουαρτέτο Εγχόρδων των Θεόφιλου Κάββουρα, Eduard Franck και Johan Svendsen. Κι ακόμα το έργο της Κωνστάντιας Γουρζή Ιερατική Ποίηση, που θα ερμηνεύσουμε για πρώτη φορά στην Πάτρα, στην μορφή για Κουαρτέτο Εγχόρδων, κλαρίνο και πιάνο.

Στην εκδήλωση που κάναμε για την Ιερατική Ποίηση το 2007 το παρουσιάσαμε με τον Τάσο Σπηλιωτόπουλο στην πρώτη του εκδοχή, για πιάνο και φωνή. Το Νοέμβριο του 2007 και τον Απρίλιο του 2008 το τραγούδησα στο Μόναχο της Γερμανίας, υπό τη διεύθυνση της Κ. Γουρζή, και με ξένους μουσικούς, ενώ το πρώτο τραγούδι σε ποίηση Μητροπολίτου Πέργης Ευαγγέλου "Προς το τέρμα", το είπα σε διάφορες συναυλίες ανά την Ελλάδα και τον Σεπτέμβριο του 2010 στο Φεστιβάλ της Πάτμου, με ορχήστρα εγχόρδων υπό τον μαέστρο Άλκη Μπαλτά.

Χαίρομαι πολύ που την αποψινή συναυλία "ανοίγει" το μοναδικό Κουαρτέτο για έγχορδα του Πατρινού Θεόφιλου Κάββουρα, ένα έργο που ηχογραφήθηκε από το Νέο Ελληνικό Κουαρτέτο υπό τον Γιώργο Δεμερτζή και κυκλοφορήθηκε στον δίσκο Πατρινοί Συνθέτες, και είχα την καλή τύχη να επιμεληθώ τα κείμενα αυτού του μοναδικού, πραγματικά, δίσκου.

ΤΟ ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΟΦΙΛΟ ΚΑΒΒΟΥΡΑ

Με το Πολύτροπον στην εκδήλωση για τον Θεόφιλο Κάββουρα ερμηνεύσαμε τέσσερα τραγούδια του συνθέτη σε ποίηση Δ. Κάββουρα, Αρ. Βαλαωρίτη και Γ. Σημηριώτη.
Ο Τάσος Σπηλιωτόπουλος στο πιάνο και η Θεοδώρα Ζήκου στο τραγούδι μελέτησαν, ερμήνευσαν και τελικά συγκίνησαν το ακροατήριο της εκδήλωσης.
Εύχομαι σύντομα να προχωρήσουμε στην εκτέλεση και άλλων τραγουδιών πατρινών συνθετών. Η έρευνά μου γύρω από το θέμα έχει αποδώσει καρπούς.

Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΟΦΙΛΟ ΚΑΒΒΟΥΡΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

Από την εφημερίδα ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

Ολες οι ηλικίες ήταν παρούσες, το βράδυ της Δευτέρας, στο «Απόλλων», στην αφιερωμένη, στον μαέστρο Θεόφιλο Κάββουρα, εκδήλωση του «Πληρώματος 94», του Δημοτικού Ωδείου Πατρών και της Αντιδημαρχίας Πολιτισμού. Παρών στη βραδιά ήταν ο Δημήτρης Κάββουρας, αδελφός του κορυφαίου δημιουργού και η κόρη του Θεόφιλου Κάββουρα, Αθηνά, οι οποίοι και παρέλαβαν τιμητικές πλακέτες, ενώ στην Αθηνά Κάββουρα απονεμήθηκε και «χρυσός δίσκος» του πατέρα της, από τον Δημήτρη Λιακάκο του «Πληρώματος 94». Ο μαέστρος Θεόφιλος Κάββουρας έφυγε από τη ζωή σε ηλικία μόλις 44 ετών, αλλά το έργο του, παραμένει διαχρονικό και ενώνει το χθες με το σήμερα.

Ο ομιλητής της βραδιάς, πατρινός θεολόγος και μουσικός Παναγιώτης Ανδριόπουλος έκανε εκτενή αναφορά στο μόνο έργο «Κουαρτέτο για έγχορδα, αρ.1» του Θεόφιλου Κάββουρα που έχει μέχρι σήμερα δισκογραφηθεί, το οποίο κυκλοφόρησε το 2009, στο cd «Πατρινοί Συνθέτες» (σε έρευνα και κείμενα παραγωγής Παναγιώτη Ανδριόπουλου) όπου το Νέο Ελληνικό Κουαρτέτο ερμηνεύει έργα των πατρινών Δημήτρη Λιάλιου, Ανδρέα Νεζερίτη και το προαναφερθέν του Θεόφιλου Κάββουρα. Ο ποιητής Διονύσης Καρατζάς θυμήθηκε τότε που ήταν παιδί και με τον πατέρα του παρακολουθούσαν τις συναυλίες της Μπάντας στις πλατείες της Πάτρας, διάβασε αποσπάσματα από το ποίημα του Δημήτρη Κάββουρα «Η αποδημία του αδελφού», ενώ ακούστηκε και η φωνή του μαέστρου στο τραγούδι «Χαμένο καλοκαίρι».

Ρεπορτάζ: Ιδιωτική Οδός

Στην κόρη του συνθέτη Αθηνά Κάββουρα επιδόθηκε από τον Δήμαρχο Πατρέων Ανδρέα Φούρα αναμνηστικό, ενώ από τον Δημήτρη Λιακάκο του Πληρώματος 94 έγινε συμβολική απονομή Χρυσού Δίσκου, ο οποίος περιέχει το μόνο cd που κυκλοφορεί με δική του μουσική (το Κουαρτέτο) αλλά και το συλλεκτικό με τη φωνή του που κυκλοφόρησε από το Πλήρωμα 94 με την υποστήριξη του διαδικτυακού καναλιού intv.gr (υπεύθυνος: Γιώργος Αρβανίτης).

Στον ποιητή Δημήτρη Κάββουρα, αδελφό του συνθέτη επιδόθηκαν από τον Αντιδήμαρχο Πολιτισμού Αλέξη Σκαρμέα:
Αναμνηστικό από τον Δήμο και παράδοση ενός αντιτύπου μιας συμβολικής έκδοσης που επίσης εκδόθηκε και πρωτο-κυκλοφόρησε τη μέρα της εκδήλωσης. Πρόκειται για ολόκληρο το ποίημα «Η Αποδημία του Αδελφού» που απαρτίζεται από 7 μέρη (αποσπάσματα διαβάστηκαν από τον ποιητή Διονύση Καρατζά. Η αρχή και το τέλος του ποιήματος υπάρχουν στην αρχή και στο τέλος του εντύπου που διανεμήθηκε στο κοινό της εκδήλωσης κατά την είσοδό του στο θέατρο.
Αντίτυπα θα δοθούν από το Πλήρωμα 94 στη Δημοτική Βιβλιοθήκη και στο Μουσείο Τύπου.

Στην φωτό: ο πρώην Δήμαρχος Πατρέων Ανδρέας Καράβολας, ο ποιητής Δημήτρης Κάββουρας και ο δημοτικός σύμβουλος Γιάννης Δημαράς.

Η Ζέττα Ζάχου, η οποία παρουσίασε την εκδήλωση (στη φωτό με τον Δημήτρη Λιακάκο), προλόγισε την εκδήλωση λέγοντας τα εξής:

Ο Θεόφιλος Κάββουρας μας οδήγησε σε άγνωστους δρόμους και λεωφόρους, μικρά και άμαθα παιδιά του ’50 και του ‘60
Εκεί που το λαμπρό φως της μουσικής διώχνει σκιές και υποψίες
Μας έβαλε να αναρωτηθούμε
Τι είναι μουσική
Έγινε δάσκαλος, χωρίς να το ξέρει, για πολλούς από μας,
Θαρρώ πως άλλοι ξεκινήσαμε και άλλοι πορευόμαστε τώρα.
Λίγο καλύτεροι, λίγο ψηλότεροι
Και βρίσκω τη μνήμη της καρδιάς να χαμογελά και να αναπαύεται στην ενθύμηση του Μαέστρου.
Μπορεί ο δρόμος του να τέλειωσε πολύ νωρίς
Μας άφησε όμως χώρο για να πορευτούμε και να ανακαλύψουμε, όπως όλοι οι σοφοί Δάσκαλοι
Και να συνειδητοποιούμε, ότι ήδη τρεφόμαστε με λίγο, κάτι, απ' τ' όνειρό του.
Μας οδήγησε εκεί που λέει ο ποιητής
Δρόμος κι ένωση
Δρόμος και χωρισμός
Δρόμος κι ένωση.
Όποια κι΄ αν είναι η ερώτηση, μας είπε ο Θεόφιλος Κάββουρας, η απάντηση είναι ο Άνθρωπος. Και μάλιστα ο καθημερινός άνθρωπος μέσα από την ευγενή και χαρίεσσα τέχνη της μουσικής.
Κινηματογραφικά θαρρείς τη ζωή του την περιόρισε σε μιάν ημέρα
Και με ποιητική τρυφερότητα αγκάλιασε ξανά τη ζωή, προτρέποντάς μας σ΄αυτήν.
Και γι αυτό τον ευχαριστούμε.

Στην φωτό ο αρχηγός της Δημοτικής Παράταξης "Τώρα για την Πάτρα" Γιάννης Δημαράς με τον Πέτρο Ψωμά από το Πλήρωμα 94.

Μέλη του Πληρώματος 94 που κοπίασαν πολύ για την πραγματοποίηση της εκδήλωσης. Με μεράκι και αγάπη.

Ο ποιητής Δημήτρης Κάββουρας συγχαίρει την σοπράνο Θεοδώρα Ζήκου για την ερμηνεία της στα τραγούδια του αδελφού του.

Δημήτρης Κάββουρας με τη σύζυγό του Κική και τον Παναγιώτη Ανδριόπουλο.

Ο γλύπτης Διονύσης Γερολυμάτος με τον πιανίστα Τάσο Σπηλιωτόπουλο.

ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΚΑΝΑΛΙ INTV.GR Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΟΦΙΛΟ ΚΑΒΒΟΥΡΑ

Δείτε στο intv.gr ολόκληρη την εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε χθες βράδυ στο Δημοτικό Θέατρο Απόλλων της Πάτρας, προς τιμήν του αείμνηστου συνθέτη και μαέστρου Θεόφιλου Κάββουρα.

Διοργανώθηκε από το Πλήρωμα 94, την Αντιδημαρχία Πολιτισμού και το Δημοτικό Ωδείο Πάτρας και συμμετείχαν:
- Η Μπάντα του Δήμου Πατρέων
- Το Καλλιτεχνικό Σύνολο Πολύτροπον (υπεύθυνος Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) που ερμήνευσε τέσσερα τραγούδια του συνθέτη με τον Τάσο Σπηλιωτόπουλο στο πιάνο και την Θεοδώρα Ζήκου στο τραγούδι.
- Τέσσερις μουσικοί της Ορχήστρας Πατρών, που ερμήνευσαν το τελευταίο μέρος από το Κουαρτέτο για έγχορδα του Κάββουρα.
- Ο ποιητής Διονύσης Καρατζάς διάβασε από ένα ποίημα του Δημήτρη Κάββουρα για τον αδελφό του.
- Ο Παναγιώτης Ανδριόπουλος μίλησε για τον μαέστρο και την εποχή του (Ζωή και Παράδοση).
Την εκδήλωση παρουσίασε η σύμβουλος επικοινωνίας Ζέττα Ζάχου.

ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΝΘΕΤΗ ΘΕΟΦΙΛΟ ΚΑΒΒΟΥΡΑ

ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΖΩΗ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟΝ ΘΕΟΦΙΛΟ ΚΑΒΒΟΥΡΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Δημοτικό Θέατρο Απόλλων Πάτρας 12.4.2010

Ένας από τους σημαντικότερους έλληνες μουσικούς του 20ου αιώνα, κυρίες και κύριοι, γεννήθηκε στην Πάτρα το 1894. Ο διαπρεπής βιολιστής, παιδαγωγός και αρχιμουσικός Γεώργιος Λυκούδης. Ένας μουσικός με διεθνή καριέρα, ο οποίος διηύθυνε και την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών και την Συμφωνική Ορχήστρα του ΕΙΡ, διετέλεσε μουσικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου και μουσικός σύμβουλος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, υπήρξε μουσικοκριτικός στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ και μαζί με τη σύζυγό του Αλίκη έπαιξαν σε ρεσιτάλ στην Αθήνα, κυρίως, πολλές σονάτες για βιολί και πιάνο ελλήνων συνθετών. Ο Γεώργιος Λυκούδης με την ΚΟΑ παρουσίασε και τον “Ρεμβασμό” του συντοπίτη του συνθέτη Δημήτρη Λιάλιου στις 5 Αυγούστου 1946.
Ο Λυκούδης υπήρξε και περίφημος δάσκαλος βιολιού στο Ωδείο Αθηνών. Έβγαλε πολλούς άξιους μαθητές, ανάμεσά τους ο περίφημος Τάτσης Αποστολίδης, γεννημένος στα Γιάννενα το 1928 – έφυγε πριν λίγο καιρό από κοντά μας. Ο Τάτσης Αποστολίδης έκανε επίσης μεγάλη καριέρα, και το 1952 ίδρυσε το Ελληνικό Κουαρτέτο, το οποίο άφησε εποχή! Ο Αποστολίδης συνδέθηκε φιλικά με τον σχεδόν συνομήλικό του Πατρινό Θεόφιλο Κάββουρα (γεννημένος το 1930), ο οποίος σπούδαζε στο Εθνικό Ωδείο με τον Μανόλη Καλομοίρη και πήρε το 1953 πτυχίο ενορχήστρωσης με Άριστα. Το 1954 ο Τάτσης Αποστολίδης αποφοίτησε από το Ωδείο Αθηνών, όπου σπούδαζε βιολί με τον Γ. Λυκούδη. Βίοι παράλληλοι...
Οι δύο νέοι μουσικοί υπήρξαν και συστρατιώτες, οπότε αναπτύχθηκε μεταξύ τους φιλία και αλληλοεκτίμηση, με κοινή πάντα αγάπη τους την μουσική. Αντάλλασσαν ιδέες και μουσικό υλικό. Ήταν μια σχέση που άντεξε στο χρόνο...

Το 1968 ο Θεόφιλος Κάββουρας έγραψε το ένα και μοναδικό κουαρτέτο του για έγχορδα. Αυτό το διαμαντάκι, όπως έχει χαρακτηρισθεί από πολλούς μουσικούς που αντελήφθησαν τη σημασία του, το έπαιξε το Ελληνικό Κουαρτέτο υπό τον Τάτση Αποστολίδη το 1984, εδώ στο Δημοτικό Θέατρο Απόλλων σε μια εκδήλωση μνήμης που διοργάνωσε η Λέσχη Φίλων Κλασσικής Μουσικής για την επέτειο των δέκα χρόνων από τον ξαφνικό θάνατο του Θεόφιλου Κάββουρα. Και το Ελληνικό Κουαρτέτο του Αποστολίδη έπαιξε το έργο του Θεόφιλου Κάββουρα πάλιν και πολλάκις σε συναυλίες του ανά την Ελλάδα.
Το 2004 μετά από μια έρευνά μου γύρω από τους Πατρινούς Συνθέτες πρότεινα στον Θάνο Μικρούτσικο την έκδοση ενός ψηφιακού δίσκου, στο πλαίσιο της Πάτρα – Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2006, με κουαρτέτα εγχόρδων των Πατρινών συνθετών: Δημητρίου Λιάλιου, Ανδρέα Νεζερίτη και Θεόφιλου Κάββουρα. Ο Θάνος Μικρούτσικος κατανόησε την αξία των έργων και ανέθεσε στο Νέο Ελληνικό Κουαρτέτο του Γιώργου Δεμερτζή την ηχογράφηση. Ο ψηφιακός δίσκος κυκλοφόρησε αρκετά μετά την Πολιτιστική, αλλά έχει μια μοναδική αξία: Πατρινοί Συνθέτες: Λιάλιος, Νεζερίτης, Κάββουρας! Η αξία δεν είναι το “Πατρινοί Συνθέτες”, αλλά το γεγονός ότι ο δίσκος έτυχε διθυραμβικών κριτικών, με το έργο του Κάββουρα να ξεχωρίζει, και να αποτελεί την πρώτη ηχογράφηση, ως τώρα, έργου του συνθέτη.

Σήμερα, με το Πολύτροπον, και συγκεκριμένα τον πιανίστα Τάσο Σπηλιωτόπουλο και την σοπράνο Θεοδώρα Ζήκου θα σας παρουσιάσουμε τέσσερα τραγούδια του Θεόφιλου Κάββουρα, από τα τριάντα περίπου που έχει γράψει. Και εδώ διακρίναμε, κατά τις πρόβες, τις αρετές του συνθέτη: οικονομία εκφραστικών μέσων, πυκνότητα γραφής, μελωδικότητα που αναβλύζει, και μια σχέση με την ποίηση μοναδική! Σίγουρα η ιδιαίτερη αυτή σχέση του συνθέτη με την ποίηση έχει να κάνει με τον ποιητή αδελφό του Δημήτρη Κάββουρα, τον οποίο ευχαριστώ θερμώς και από την θέση αυτή για την όλη βοήθεια στην έρευνά μου και κυρίως διότι με τιμά με την φιλία του.
Ο Θεόφιλος Κάββουρας μελοποιεί με οίστρο, αλλά και προγραμματικά ταυτόχρονα. Τίποτα δεν είναι τυχαίο, τίποτα δεν πάει χαμένο. Το πιάνο ακούγεται κάποτε σαν πλήρης ορχήστρα, θα λέγαμε, γιατί η γραφή του δεν είναι απλώς συνοδευτική αλλά καθοριστική για την έκβαση της περιπέτειας που λέγεται τραγούδι. Και οι μελωδικές του φράσεις πλατιές και λιτές ταυτόχρονα, σαρκώνοντας το συναμφότερον στην μουσική ποιητική του.
Σύντομα με το Πολύτροπον θα παρουσιάσουμε τα τραγούδια του Θεόφιλου Κάββουρα εν πάση τη δόξη αυτών.
Αξίζει όμως να επισημανθεί και κάτι ακόμα: Ο Θεόφιλος Κάββουρας παρ' ότι μαθήτευσε κοντά στον ιδρυτή και πατριάρχη της Εθνικής Μουσικής Σχολής Μανώλη Καλομοίρη, δεν υπήρξε πιστός οπαδός της Ε.Μ.Σ. Εμπνεύστηκε από τα δημοτικά τραγούδια και το έργο του φέρει ανεξίτηλη τη σφραγίδα του ελληνικού χρώματος και ως προς τη μελωδία και ως προς το ρυθμό. Όμως αυτή η ελληνικότητα του Κάββουρα δεν είναι προπαγανδιστική, δεν κραυγάζει, δεν υπηρετεί μια ιδεολογία. Είναι σαφής μα υπαινικτική, ταιριασμένη απόλυτα με την δυτική του παιδεία, που σημαίνει πως αφουγκραζόταν τον καιρό του, και παρ' ότι Πατρινός και άρα έπρεπε να έχει καθολική επιρροή από την Δύση, εκείνος αφομοίωσε δημιουργικά στο έργο του παράδοση και δυτική τεχνική γραφής. Υπήρξε μελωδιστής και δεν ενέδωσε διόλου στις μοντερνιστικές τάσεις της εποχής του. Δεν τον ενδιέφερε, πιστεύω, να φανεί πρωτοποριακός. Έκανε αυτό που ήθελε με τρόπο φυσικό και αβίαστο.
Τέλος, να σημειώσω ότι το 1965 ο μαέστρος Ανδρέας Παρίδης διηύθυνε την ΚΟΑ στο έργο του Θεόφιλου Κάββουρα Αποχώρηση 1944, που πραγματεύεται την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα, χρησιμοποιώντας μοτίβα από αντάρτικα και γερμανικά τραγούδια της εποχής. Τότε περίπου και η Συμφωνική Ορχήστρα του ΕΙΡΤ ερμήνευσε το συμφωνικό ποίημα Πορεία και κορυφή. Αυτές οι εκτελέσεις έργων του Θεόφιλου Κάββουρα από τα συμφωνικά σχήματα των Αθηνών ήταν μεγάλη επιτυχία για ένα περιφερειακό συνθέτη. Μοναδικό διαβατήριό του ήταν η μουσική του. Ούτε οι δημόσιες σχέσεις ούτε άλλου είδους σκοπιμότητες. Δυστυχώς ο πρόωρος θάνατός του δεν επέτρεψε την ανάδειξη του έργου του, κάτι που βαρύνει εμάς τους επιγόνους του.

Γι' αυτό καταφεύγω στον Ζήσιμο Λορεντζάτο και στην ερμηνεία του για την παράδοση:
“Κάθε νιόκοπη γενιά, αν δε φυσήξει στο κάρβουνο της παράδοσης να το κάνει να κοκκινίσει, κάλλιο να την κλαις. Είναι γενιά νεκρή και τα γεννήματά της κοιλάρφανα... Όλα είναι ζωή στην ανώτερη φάση της: ζωή και παράδοση ταυτόσημες. Όλα τέλος είναι: ή παράδοση ή τίποτα”.
Γι' αυτό μνημονεύουμε απόψε Θεόφιλο Κάββουρα ως παράδοση και ζωή, αφού η παράδοση ζει στο αιώνιο τώρα!
Σας ευχαριστώ.

Οι φωτογραφίες είναι από την εκδήλωση για τον Θ. Κάββουρα που πραγματοποιήθηκε στο Δημοτικό Θέατρο Πάτρας χθες βράδυ. Περισσότερα σε επόμενες αναρτήσεις.

"Ο ΜΑΕΣΤΡΟΣ": Απόψε στο Δημοτικό Θέατρο της Πάτρας

Aπόψε, αγαπητοί συνοδίτες, στο Δημοτικό Θέατρο "Απόλλων" της Πάτρας η εκδήλωση - αφιέρωμα στον μαέστρο και συνθέτη Θεόφιλο Κάββουρα, 36 χρόνια μετά το θάνατό του.

Την πρωτοβουλία για την εκδήλωση είχε το Πλήρωμα 94 και η Αντιδημαρχία Πολιτισμού και το Δημοτικό Ωδείο ήλθαν αρωγοί σ' αυτή την τιμητική εκδήλωση.

Με το Πολύτροπον θα συμμετάσχουμε στην αποψινή εκδήλωση. Εκτός από την δική μου αναφορά στον συνθέτη, δύο από τα μέλη του συνόλου, ο Τάσος Σπηλιωτόπουλος στο πιάνο και η Θεοδώρα Ζήκου στο τραγούδι, θα ερμηνεύσουν τέσσερα τραγούδια του Θεόφιλου Κάββουρα, με την εξής σειρά:

- Το δέντρο, σε ποίηση Δημήτρη Κάββουρα

- Σύγκρισις, σε ποίηση Γεωργίου Σημηριώτη

- Η αχτίδα, σε ποίηση Αριστοτέλη Βαλαωρίτη και

- Επιστροφή, σε ποίηση Δημήτρη Κάββουρα.

Η Μπάντα του Δήμου Πατρέων θα ερμηνεύσει δημοφιλείς συνθέσεις του Θεόφιλου Κάββουρα που άφησαν εποχή, ενώ μουσικοί της Ορχήστρας Πατρών θα αποδώσουν δύο μέρη από το Κουαρτέτο για έγχορδα του συνθέτη.

Ένα ποίημα του Δημήτρη Κάββουρα γραμμένο για τον αδελφό του Θεόφιλο, θα απαγγείλει ο ποιητής Διονύσης Καρατζάς, ενώ την όλη εκδήλωση θα παρουσιάσει η σύμβουλος επικοινωνίας Ζέττα Ζάχου.

Θα προβληθούν σε βίντεο δηλώσεις Πατρινών για το πώς θυμούνται τον μαέστρο και πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Στους παρισταμένους θα διανεμηθεί και μια καλαίσθητη έκδοση για τον Θεόφιλο Κάββουρα με ενημερωτικό και αρχειακό υλικό.

ΜΙΑ ΟΦΕΙΛΟΜΕΝΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΟΝ ΘΕΟΦΙΛΟ ΚΑΒΒΟΥΡΑ

Η πρόσκληση λέει τα εξής:

Η Αντιδημαρχία Πολιτισμού του Δήμου Πατρέων, το Δημοτικό Ωδείο Πατρών και το «Πλήρωμα 94» σας προσκαλούν στην εκδήλωση «Ο Μαέστρος», τη Δευτέρα 12 Απριλίου 2010, στις 20.00, στο Δημοτικό Θέατρο «Απόλλων».

Στην εκδήλωση -που θα θυμίσει και θα τιμήσει τον αείμνηστο αρχιμουσικό Θεόφιλο Κάββουρα- θα συμμετάσχουν η Μπάντα του Δήμου Πατρέων και το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον».

Θα μιλήσει ο Παναγιώτης Ανδριόπουλος, και θα διαβάσει ποιήματα ο ποιητής Διονύσης Καρατζάς. Την εκδήλωση θα συντονίσει η σύμβουλος επικοινωνίας Ζέττα Ζάχου.

Ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού
Αλέξης Σκαρμέας

Η Πρόεδρος του Δημοτικού Ωδείου
Χαρά Παντελή

Ο Πρόεδρος της Α.Μ.Κ.Ε. "Πλήρωμα 94"
Δημήτρης Λιακάκος

Η εκδήλωση της προσεχούς Δευτέρας για τον αείμνηστο Θεόφιλο Κάββουρα είναι μια πρωτοβουλία του Πληρώματος 94 δηλ. του Δημήτρη Λιακάκου, του φίλου Πέτρου Ψωμά, του Φώτη Λουριδά και των άλλων μελών του Πληρώματος, που από μεράκι και αγάπη στην Πάτρα αποφάσισαν να τιμούν τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο προσωπικότητες που σφράγισαν με το έργο τους την τοπική κοινωνία.

Η "παρθενική" τους εκδήλωση αφορούσε στον Άλκη Στέα που συνδέθηκε όσο κανείς με το Πατρινό Καρναβάλι. Τώρα ανέσυραν από τη λήθη τον μαέστρο και συνθέτη Θεόφιλο Κάββουρα. Όταν μου πρότειναν συνεργασία, διότι έμαθαν τη δουλειά μου για τους Πατρινούς Συνθέτες και για τον Θ. Κάββουρα, αποδέχθηκα ευχαρίστως!
Δύο μέλη του Συνόλου μας Πολύτροπον, ο φίλος πιανίστας Τάσος Σπηλιωτόπουλος, πρώτο και καλύτερο μέλος του Πολύτροπον, και η φίλη σοπράνο Δώρα Ζήκου άρχισαν να μελετούν τραγούδια του Θ. Κάββουρα (σε στίχους Δ. Κάββουρα, Αρ. Βαλαωρίτη και Γ. Σημηριώτη) που θα παρουσιάσουμε την Δευτέρα. Κλήθηκα να αναφερθώ συνοπτικά στον συνθέτη και το έργο του και θα το κάνω με μεγάλη χαρά, αφού ένα από τα πάθη μου είναι η ανάδειξη των Πατρινών Συνθετών.

Χαίρομαι, όμως, και για την παρουσία του ποιητή Διονύση Καρατζά στην εκδήλωση, και για την συμμετοχή της Ζέττας Ζάχου. Φίλοι αγαπημένοι και οι δύο. Μας ενώνουν πολλά!...
Χαίρομαι που Δήμος Πατρέων και Δημοτικό Ωδείο αγκάλιασαν την εκδήλωση. Σήμερα το μεσημέρι έγινε συνέντευξη τύπου στο Δημοτικό Ωδείο (απ' όπου και η φωτό), μίλησαν οι διοργανωτές και ελπίζω ότι όλα θα πάνε καλά, παρά τις δυσκολίες της τελευταίας στιγμής.
Το Πλήρωμα 94 ετοιμάζει και ένα καλαίσθητο όσο και ενημερωτικό έντυπο για τον Θεόφιλο Κάββουρα, που θα διανεμηθεί στο κοινό της Δευτέρας.
Ελπίζω όλοι να φανούμε αντάξιοι της εμπιστοσύνης του σεβαστού μας κ. Δημήτρη Κάββουρα, του σπουδαίου αυτού Πατρινού ποιητή και ανθρώπου, ο οποίος με τιμά πολύ με την φιλία του.
Βιογραφικό του συνθέτη, που έχω γράψει εδώ και καιρό, μπορείτε να διαβάσετε εδώ.