Η ΒΑΠΤΙΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ ΔΟΜΗΝΙΚΟΥ ΘΕΟΤΟΚΟΠΟΥΛΟΥ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Τέσσερα έργα με την Βάπτιση του Χριστού δια χειρός El Greco εντοπίσαμε.

Το πρώτο - κατά σειρά χρονολόγησης - είναι αυτό που βρίσκεται σήμερα στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης και το οποίο αποκτήθηκε προ ετών.

Το άγνωστο μέχρι πρότινος έργο με τη Βάπτιση του Χριστού,  ο Δήμος Ηρακλείου Κρήτης απέκτησε το 2004 μέσω δημοπρασίας του οίκου Christie’s του Λονδίνου. 

Σύμφωνα με το Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας:

"Το έργο εμφανίστηκε στην αγορά ως δημιουργία του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου. Η μελέτη αυτή ενισχύει την απόδοση του έργου στον κρητικό ζωγράφο και υποστηρίζει ότι έγινε με την άφιξη του νεαρού ζωγράφου στη Βενετία το 1567. Αποτελούσε φύλλο τριπτύχου και μάλιστα την εσωτερική πλευρά του δεξιού φύλλου. Εντοπίζεται ακόμα μια παράσταση από το ίδιο τρίπτυχο, που σήμερα φυλάσσεται στο Agnes Etherington Art Centre του Πανεπιστημίου Kingston στον Καναδά, απεικονίζει την Προσκύνηση των Ποιμένων και ίσως αποτελούσε την εσωτερική πλευρά του αριστερού φύλλου του τριπτύχου. Στην περίπτωση αυτή τα δυο φύλλα του τριπτύχου έχουν ακριβώς την ίδια θέση με τις αντίστοιχες παραστάσεις στο γνωστό τρίπτυχο της Μόδενας, που φέρει την υπογραφή του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου". 

Στο έργο, διαβάζουμε σε σχετικό σημείωμα του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης "απεικονίζεται η Βάπτιση του Χριστού με πρωταγωνιστικές μορφές τον ίδιο τον Ιησού και τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο που συνοδεύονται από τρεις φτερωτούς αγγέλους μέσα σε φυσικό περιβάλλον που αναπαριστά το τοπίο του ποταμού Ιορδάνη. Το έργο είναι ανυπόγραφο, μπορεί όμως, βάσει τεχνοτροπικών κριτηρίων, να αποδοθεί με βεβαιότητα στον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο και να ενταχθεί στα έργα της προχωρημένης βενετικής παραγωγής του. Υψηλή ποιότητα εργασίας, χρωματική αρμονία, έντονη βενετική επίδραση, όπως για παράδειγμα η διαμόρφωση του φυσικού τοπίου, και μανιεριστική πνοή χαρακτηρίζουν τη σύνθεση".

Στις Συγκρίσεις που εντοπίζει ο επισκέπτης στην ιστοσελίδα του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης, διαβάζουμε και τα εξής κατατοπιστικά σε σχέση με τον εν λόγω πίνακα του Greco:

"Παράσταση της Βάπτισης φιλοτέχνησε ο Θεοτοκόπουλος και στο ενυπόγραφο Τρίπτυχο της Modena [1568]. Τα δύο έργα παρουσιάζουν πολλές εικονογραφικές και τεχνοτροπικές ομοιότητες, όπως η απόδοση των δένδρων στα άκρα της σύνθεσης και η εκτεταμένη χρήση αποχρώσεων του καφέ και του χρυσού στην απόδοση του ουρανού. Είναι εμφανές βέβαια ότι υπάρχουν και διαφορές, καθώς μάλιστα ο πίνακας που ανήκει στον Δήμο Ηρακλείου αποτελεί μία περισσότερο εκλεπτυσμένη και επεξεργασμένη παραλλαγή του θέματος". 

Εδώ να σημειώσουμε ότι το έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου «Άποψη του Όρους και της Μονής Σινά» που επίσης φυλάσσεται στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης εκτέθηκε πριν λίγα χρόνια στην Ιαπωνία, στο πλαίσιο της Έκθεσης «El Greco’s Visual Poetics» που διοργανώθηκε στην Ιαπωνία, στο Εθνικό Μουσείο Τέχνης στην Οσάκα (16/10/2012 – 24/12/2012) και στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης στο Τόκιο (19/01/2013 – 07/04/2013). Πρόκειται για την μεγαλύτερη αναδρομική Έκθεση για τον Ελ Γκρέκο που έχει γίνει ποτέ στην Ιαπωνία.
«Η Βάπτιση του Χριστού» ταξίδεψε στην Κύπρο και εκτέθηκε για δύο μήνες (Οκτώβριος-Νοέμβριος 2012) στο Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας, στο πλαίσιο Έκθεσης που πραγματοποιήθηκε με αφορμή την Κυπριακή Προεδρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Άλλη Βάπτιση του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (1597-1600), λάδι σε μουσαμά, 350 x 144 εκ. βρίσκεται στο Museo del Prado της Μαδρίτης, μαζί με άλλα έργα του ζωγράφου. Φιλοτεχνήθηκε για την Αγία Τράπεζα της εκκλησίας Dona Maria de Aragon του Κολεγίου Augustine στη Μαδρίτη.
Η σύνθεση εκτυλίσσεται σε δύο επίπεδα, το γήινο και ιστορικό, θα λέγαμε (κάτω μέρος του πίνακα) και το ουράνιο και υπερφυσικό (πάνω μέρος), με τον Θεό Πατέρα να είναι στο κέντρο της σύνθεσης , μέσα σε δόξα. Το ενοποιό στοιχείο των δύο επιπέδων είναι το Άγιο Πνεύμα "εν είδει περιστεράς", που κατέρχεται επί τον βαπτιζόμενον Ιησούν.
Οι μορφές εμφανίζονται με έντονη επιμήκυνση που δίνει την αίσθηση πως αιωρούνται!
Ο Χριστός, σχεδόν γυμνός, σε στάση δέησης και ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και Βαπτιστής ενδεδυμένος με τρίχας καμήλους, όπως λέει το Ευαγγέλιο, εμβαπτίζει ρίχνοντας νερό στον Χριστό.
Πίσω από τον Χριστό εικονίζονται αγγελικές μορφές, που κρατούν το έντονα κόκκινο ιμάτιό του, σύμβολο του πάθους και του μαρτυρίου του.
Το έργο έχει σαφώς βυζαντινές επιρροές και εκφράζει μια έντονη πνευματικότητα. Θα λέγαμε ότι απεικονίζει όντως τη Θεοφάνεια!
Στη συνέχεια μια μεταγενέστερη "Βάπτιση" (1608-1614), λάδι σε μουσαμά, 330 x 211 εκ. στο Hospital de San Juan Bautista de Afuera του Τολέδο.

Είναι γνωστό ότι το σχήμα που προτιμούσε ο ζωγράφος για τις μεγάλες θρησκευτικές συνθέσεις ήταν το παραλληλόγραμμο στο οποίο το ύψος ήταν υπερδιπλάσιο της βάσης. Αυτή η αναλογία αναδεικνύει την καθετότητα των μορφών και διαρρυθμίζει τη σκηνή σε δύο επάλληλα επίπεδα. Στο κατώτερο τμήμα οι μορφές είναι πιο σωματώδεις, ενώ στο ανώτερο ο χώρος προορίζεται για τις θεϊκές αποκαλύψεις και τους χορούς των αγγέλων.
Αυτή η ιεράρχηση φαίνεται καθαρά στο έργο του «Η Βάπτιση του Χριστού». Η στενόμακρη φόρμα που συναντάται σε πολλούς πίνακές του με θρησκευτικό περιεχόμενο είναι χαρακτηριστική. Μ’ αυτόν τον τρόπο υπερβαίνει τη φυσική πραγματικότητα και δημιουργεί μια ψευδαίσθηση μορφών που αιωρούνται.

Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος έχει χαρακτηριστεί από τους ειδικούς ως ο ζωγράφος που δημιούργησε μια τέχνη με υψηλή πνευματικότητα, όπου Βυζάντιο, Αναγέννηση και Μανιερισμός συγχωνεύονται για να δημιουργήσουν ένα ολότελα πρωτότυπο και μοναδικό ύφος. Ο ασκητισμός, η πνευματικότητα των μορφών κι αυτό το τόσο εσωτερικευμένο πάθος, που συναντάμε στα έργα του, στάθηκαν αφορμή για επικρίσεις, καθώς ο Θεοτοκόπουλος αποστασιοποιήθηκε από τα εκφραστικά πρότυπα του Νότου και από την προτίμηση για τα αισθησιακά στοιχεία της τέχνης. Σύμφωνα με τους ειδικούς, μόνο ο Θεοτοκόπουλος συνδύασε ιδιοφυώς την πνευματικότητα και το ήθος της αγιογραφίας με την αναγεννησιακή θεματική και, κυρίως, τεχνική, δηλαδή την ουσία της αγιογραφίας με την καινοτομία της Αναγέννησης. 

Και στις "Βαπτίσεις" του Γκρέκο ανιχνεύουμε την πνευματικότητα στο έργο του, ως στοιχείο που χαρακτήριζε τον αγώνα του. Έναν αγώνα για μια τέχνη όχι απλώς υψηλής αισθητικής αλλά και πνευματικής έκφρασης και φώτισης. Η πνευματικότητα του Greco είναι «φλεγόμενη» (Μάρω Βαμβουνάκη). Όπως παρατηρεί, εξάλλου, και ο Νίκος Καζαντζάκης: «Οι μορφές του φαίνεται να είναι κρεμασμένες απ’ τα μαλλιά απ’ το χέρι του Θεού και να τείνουν προς τον ουρανό ενώ το βάρος τους τις δένει με τη γη».

Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ: Ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΙ Ο ΑΓΙΟΣ ΦΡΑΣΚΙΣΚΟΣ ΤΗΣ ΑΣΙΖΗΣ ΤΟΥ ΔΟΜΗΝΙΚΟΥ ΘΕΟΤΟΚΟΠΟΥΛΟΥ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Ο Άγιος Ανδρέας και ο Άγιος Φραγκίσκος (1595) είναι μια ελαιογραφία του μεγάλου Δομήνικου Θεοτοκόπουλου. Ο πίνακας (167x113 cm) βρίσκεται στη συλλογή του Museo del Prado της Μαδρίτης. 

Από την εποχή της Ταφής του Κόμητος του Οργκάθ (1588), ο Ελ Γκρέκο άρχισε να δημιουργεί τις δικές του εικόνες των διαφορετικών Αγίων. Αυτό το μοτίβο το καλλιέργησε δεόντως. Ο συνδυασμός των Αγίων - η αντιπαράθεση δύο ξεχωριστών προσωπικοτήτων, με τη διαφορετική πνευματική τους σημασία - τονίζει τους μεμονωμένους χαρακτήρες. Έτσι, έφερε μαζί απίθανους χαρακτήρες όπως στον πίνακα που εξετάζουμε: τον Απόστολο και Μάρτυρα της εποχής του Χριστού με τον εκστατικό και «ευγενικό» Άγιο του Μεσαίωνα. Το ίδιο έκανε και σε άλλο πίνακα όπου ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Ιωάννης είναι μαζί με τον Φραγκίσκο της Ασίζης. 

Κάτω από έναν ουρανό γεμάτο με μολυβένια σύννεφα που προμηνύουν καταιγίδα, ο Άγιος Ανδρέας και ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης στέκονται ο ένας δίπλα στον άλλο σε συνομιλία. Ανυπόδητοι και οι δύο με το σταυρό ανάμεσά τους. Ο απόστολος εμφανίζεται στα αριστερά του θεατή, φορώντας ρούχα σε αποχρώσεις του μπλε, του πράσινου και του μωβ με γκρίζες αντανακλάσεις. Στέκεται σχεδόν μετωπικά προς τον θεατή και κλίνει στον χαρακτηριστικό του σταυρό σε σχήμα Χ, γυρίζοντας το κεφάλι του προς τα αριστερά του, όπου βρίσκεται ο Άγιος Φραγκίσκος. Ο τελευταίος παρουσιάζεται προφίλ, στραμμένος προς τον Άγιο Ανδρέα. Φορά την παραδοσιακή αμφίεση του τάγματος των Φραγκισκανών, με μακριά τρίχινη ζώνη δεμένη σε κόμπους στη μέση και κουκούλι μοναχού που καλύπτει το κεφάλι του. Ο διάλογος των δύο Αγίων αποτυπώνεται στα χέρια τους, με εξπρεσιονιστικό τρόπο. Ευλάβεια, συγκατάβαση, αλλά και στιβαρότητα. 

Οι φιγούρες στέκονται μπροστά από μια ακανόνιστη, βραχώδη επιφάνεια που χαρακτηρίζεται από τις ισχυρές και μη ρεαλιστικές σκιές τους. Προτείνεται ένα τοπίο ως φόντο, σε χαμηλό ορίζοντα, που δίνει έμφαση στη μνημειακότητα των δύο μορφών. Μια σχηματική απεικόνιση μέρους του Τολέδο εμφανίζεται στα αριστερά, πίσω από τον Απόστολο. Ο Γκρέκο ζει πια στο Τολέδο και ο τόπος τον συνέχει. Στα δεξιά, η προοπτική πίσω από τον Άγιο Φραγκίσκο είναι κλειστή, θα λέγαμε, από ένα φωτεινό, χιονισμένο βουνό. Στα πόδια του, η υπογραφή του καλλιτέχνη εμφανίζεται σε ένα τετράπτυχο καρτελίνο που είναι τοποθετημένο σε σφραγιδόλιθο. 

Ο διάλογος των δύο Αγίων, που έζησαν σε τελείως διαφορετικές εποχές, προμηνύει (;) τον οικουμενικό διάλογο του καιρού μας. Ο Απόστολος Ανδρέας είναι Άγιος της πρώτης, ενωμένης Εκκλησίας, αλλά ο Φραγκίσκος είναι μετά το σχίσμα. Ο Θεοτοκόπουλος τους θέλει διαλεγομένους, ενώ ζει σε μια εποχή που δεν υπάρχει επαφή Ανατολής και Δύσης σε θεολογικό επίπεδο. Υπάρχει, όμως, και η τέχνη που υπερβαίνει πολλά... 

Πάντως και οι δύο Άγιοι ήσαν οι «φτωχούληδες» του Θεού και οι μάρτυρές του. Και ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ο μεγάλος καλλιτέχνης που ένωσε Δύση και Ανατολή.

Τα γραμματόσημα με τον πίνακα που ακολουθούν, αποδεικνύουν την διεθνή απήχησή του. 

ΟΙ "ΒΑΠΤΙΣΕΙΣ" ΤΟΥ EL GRECO

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Τέσσερα έργα με την Βάπτιση του Χριστού δια χειρός El Greco εντοπίσαμε.

Το πρώτο - κατά σειρά χρονολόγησης - είναι αυτό που βρίσκεται σήμερα στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης και το οποίο αποκτήθηκε προ ετών.

Το άγνωστο μέχρι πρότινος έργο με τη Βάπτιση του Χριστού,  ο Δήμος Ηρακλείου Κρήτης απέκτησε το 2004 μέσω δημοπρασίας του οίκου Christie’s του Λονδίνου. 

Σύμφωνα με το Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας:

"Το έργο εμφανίστηκε στην αγορά ως δημιουργία του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου. Η μελέτη αυτή ενισχύει την απόδοση του έργου στον κρητικό ζωγράφο και υποστηρίζει ότι έγινε με την άφιξη του νεαρού ζωγράφου στη Βενετία το 1567. Αποτελούσε φύλλο τριπτύχου και μάλιστα την εσωτερική πλευρά του δεξιού φύλλου. Εντοπίζεται ακόμα μια παράσταση από το ίδιο τρίπτυχο, που σήμερα φυλάσσεται στο Agnes Etherington Art Centre του Πανεπιστημίου Kingston στον Καναδά, απεικονίζει την Προσκύνηση των Ποιμένων και ίσως αποτελούσε την εσωτερική πλευρά του αριστερού φύλλου του τριπτύχου. Στην περίπτωση αυτή τα δυο φύλλα του τριπτύχου έχουν ακριβώς την ίδια θέση με τις αντίστοιχες παραστάσεις στο γνωστό τρίπτυχο της Μόδενας, που φέρει την υπογραφή του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου". 

Στο έργο, διαβάζουμε σε σχετικό σημείωμα του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης "απεικονίζεται η Βάπτιση του Χριστού με πρωταγωνιστικές μορφές τον ίδιο τον Ιησού και τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο που συνοδεύονται από τρεις φτερωτούς αγγέλους μέσα σε φυσικό περιβάλλον που αναπαριστά το τοπίο του ποταμού Ιορδάνη. Το έργο είναι ανυπόγραφο, μπορεί όμως, βάσει τεχνοτροπικών κριτηρίων, να αποδοθεί με βεβαιότητα στον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο και να ενταχθεί στα έργα της προχωρημένης βενετικής παραγωγής του. Υψηλή ποιότητα εργασίας, χρωματική αρμονία, έντονη βενετική επίδραση, όπως για παράδειγμα η διαμόρφωση του φυσικού τοπίου, και μανιεριστική πνοή χαρακτηρίζουν τη σύνθεση".

Στις Συγκρίσεις που εντοπίζει ο επισκέπτης στην ιστοσελίδα του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης, διαβάζουμε και τα εξής κατατοπιστικά σε σχέση με τον εν λόγω πίνακα του Greco:

"Παράσταση της Βάπτισης φιλοτέχνησε ο Θεοτοκόπουλος και στο ενυπόγραφο Τρίπτυχο της Modena [1568]. Τα δύο έργα παρουσιάζουν πολλές εικονογραφικές και τεχνοτροπικές ομοιότητες, όπως η απόδοση των δένδρων στα άκρα της σύνθεσης και η εκτεταμένη χρήση αποχρώσεων του καφέ και του χρυσού στην απόδοση του ουρανού. Είναι εμφανές βέβαια ότι υπάρχουν και διαφορές, καθώς μάλιστα ο πίνακας που ανήκει στον Δήμο Ηρακλείου αποτελεί μία περισσότερο εκλεπτυσμένη και επεξεργασμένη παραλλαγή του θέματος". 

Εδώ να σημειώσουμε ότι το έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου «Άποψη του Όρους και της Μονής Σινά» που επίσης φυλάσσεται στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης εκτέθηκε πριν λίγα χρόνια στην Ιαπωνία, στο πλαίσιο της Έκθεσης «El Greco’s Visual Poetics» που διοργανώθηκε στην Ιαπωνία, στο Εθνικό Μουσείο Τέχνης στην Οσάκα (16/10/2012 – 24/12/2012) και στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης στο Τόκιο (19/01/2013 – 07/04/2013). Πρόκειται για την μεγαλύτερη αναδρομική Έκθεση για τον Ελ Γκρέκο που έχει γίνει ποτέ στην Ιαπωνία.
«Η Βάπτιση του Χριστού» ταξίδεψε στην Κύπρο και εκτέθηκε για δύο μήνες (Οκτώβριος-Νοέμβριος 2012) στο Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας, στο πλαίσιο Έκθεσης που πραγματοποιήθηκε με αφορμή την Κυπριακή Προεδρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Άλλη Βάπτιση του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (1597-1600), λάδι σε μουσαμά, 350 x 144 εκ. βρίσκεται στο Museo del Prado της Μαδρίτης, μαζί με άλλα έργα του ζωγράφου. Φιλοτεχνήθηκε για την Αγία Τράπεζα της εκκλησίας Dona Maria de Aragon του Κολεγίου Augustine στη Μαδρίτη.
Η σύνθεση εκτυλίσσεται σε δύο επίπεδα, το γήινο και ιστορικό, θα λέγαμε (κάτω μέρος του πίνακα) και το ουράνιο και υπερφυσικό (πάνω μέρος). Το ενοποιό στοιχείο των δύο επιπέδων είναι το Άγιο Πνεύμα "εν είδει περιστεράς", που κατέρχεται επί τον βαπτιζόμενον Ιησούν.
Το έργο έχει σαφώς βυζαντινές επιρροές και εκφράζει μια έντονη πνευματικότητα. Θα λέγαμε ότι απεικονίζει όντως τη Θεοφάνεια!
Στη συνέχεια μια μεταγενέστερη "Βάπτιση" (1608-1614), λάδι σε μουσαμά, 330 x 211 εκ. στο Hospital de San Juan Bautista de Afuera του Τολέδο.

Είναι γνωστό ότι το σχήμα που προτιμούσε ο ζωγράφος για τις μεγάλες θρησκευτικές συνθέσεις ήταν το παραλληλόγραμμο στο οποίο το ύψος ήταν υπερδιπλάσιο της βάσης. Αυτή η αναλογία αναδεικνύει την καθετότητα των μορφών και διαρρυθμίζει τη σκηνή σε δύο επάλληλα επίπεδα. Στο κατώτερο τμήμα οι μορφές είναι πιο σωματώδεις, ενώ στο ανώτερο ο χώρος προορίζεται για τις θεϊκές αποκαλύψεις και τους χορούς των αγγέλων.
Αυτή η ιεράρχηση φαίνεται καθαρά στο έργο του «Η Βάπτιση του Χριστού». Η στενόμακρη φόρμα που συναντάται σε πολλούς πίνακές του με θρησκευτικό περιεχόμενο είναι χαρακτηριστική. Μ’ αυτόν τον τρόπο υπερβαίνει τη φυσική πραγματικότητα και δημιουργεί μια ψευδαίσθηση μορφών που αιωρούνται.

Ο ΓΚΡΕΚΟ ΤΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΚΡΗΤΗΣ

ΦΤΑΣΕ ΟΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙΣ! 

Λίγες σκέψεις για το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.Κρήτης 

Γράφει ο Γενικός Διευθυντής της ΟΑΚ 

Κων. Β. Ζορμπάς 

Απογευματινό της 17ης Δεκεμβρίου 2014. Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης (ΟΑΚ). Οι πρώτες ετοιμασίες… Καλώδια, βιβλία, μουσικοί! Σκηνικό τόσο απλό αλλά πλήρες. Η παράσταση αρχίζει… Τον ρόλο του Καζαντζάκη υποδύεται ο Τάκης Χρυσικάκος. «Αναφορά στον Γκρέκο»• το τελευταίο έργο του μεγάλου Ελληνα-Κρητικού συγγραφέα. Ένα είδος πνευματικής αυτοβιογραφίας ή, όπως τη χαρακτηρίζει ο ίδιος ο Νίκος Καζαντζάκης, μια «αναφορά» με τη στρατιωτική έννοια του όρου, σχετικά με τους στόχους του και τις προσπάθειές του. Η συνομιλία του Νίκου Καζαντζάκη με τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο παραθέτοντας τη ζωή του με ερωτήσεις για την πορεία της και κάνοντας εξομολόγηση στον “παππού”, όπως τον αποκαλεί, για τις απορίες του, τις αναζητήσεις του, τις δυνάμεις και τις αδυναμίες. Ερωτήσεις και απαντήσεις γεμάτες κόπο, ανεβαίνοντας σε μία ανηφόρα, για να κατακτήσεις με τον προσωπικό σου αγώνα το θείο! 

Μία παράσταση που σου κόβει τα ήπατα, αφού δεν μπορείς ούτε το πόδι σου να κουνήσεις. Τρυφερότητα, ειλικρίνεια, γλύκα μαζί με το πείσμα και τη δύναμη από τους συντελεστές που έστησαν μία εξαιρετική παρουσίαση έργου όχι μόνο στην μεγάλη χώρα αλλά και για την ενδοχώρα! Όαση ο λόγος μέσα στα καθημερινά αδιέξοδα. Ζεις μέσα σε δύο ώρες τις βασανιστικές σκέψεις, τα πιστεύω ενός μεγάλου Έλληνα και Κρητικού συγγραφέα, νοιώθεις τη ματιά του για τη ζωή, για τη φύση, για τον άνθρωπο! Ο Τάκης Χρυσικάκος στον ρόλο του συγγραφέα ξεδίπλωσε τον χαρακτήρα του Νίκου Καζαντζάκη από την παιδική του ηλικία μέχρι το τέλος του, που δεν είναι τέλος γιατί ο απόηχος των έργων του ζει αιώνια… Μια συνεχή πάλη με το σκληρό και το ήπιο, το διαρκές ψάξιμο για σημαντικούς και χαριτωμένους ανθρώπους της παιδικής του ηλικίας, την αγάπη του για την Ελλάδα, την Κρήτη, αλλά και την περιέργειά του για άλλες Χώρες που πήγε και περιέγραψε θαυμάσια στα βιβλία του. Κι όλα αυτά κρυμμένα σε μία μόνο χούφτα χώμα! 

Παρενθέσεις μουσικές στην έξοχη διήγηση τα τραγούδια με τον Σταύρο Ψαρουδάκη να παίζει λύρα και να τραγουδάει με έναν αισθαντικό και δυσεύρετο για την εποχή μας τρόπο και τον Δημήτρη Τσούρτο στην κιθάρα και το κοντραμπάσο να αγγίζει την όλη ατμόσφαιρα μυσταγωγικά. Το τραγούδι ως συνέχεια του λόγου, τραγούδι του ίδιου του Καζαντζάκη που τόσο αγάπησε τη ζωή και μίσησε τον θάνατο: «Ξέρω καλά πως ο θάνατος δεν νικιέται, μα η αξία του ανθρώπου δεν είναι η Νίκη, παρά ο αγώνας για την Νίκη. Και ξέρω ακόμα ετούτο, το δυσκολότερο• δεν είναι ούτε ο αγώνας για την Νίκη, η αξία του ανθρώπου είναι μια μονάχα, ετούτη• να ζει και να πεθαίνει παλικαρίσια και να μην καταδέχεται αμοιβή. Και ακόμα ετούτο, το τρίτο, ακόμα πιο δύσκολο• η βεβαιότητα πως δεν υπάρχει αμοιβή, να μη σου κόβει τα άπατα, παρά να σε γεμίζει χαρά, υπερηφάνεια κι ανδρεία» (Νίκος Καζαντζάκης, Αναφορά στον Γκρέκο). 

Και δύο σύντομες σκέψεις για το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.Κρήτης. Το Θέατρο Κρήτης έχει ιστορία. Η ζωή του άρχισε στην ΟΑΚ. Σε καιρούς χαλεπούς τότε, μία σειρά από δράσεις στην ΟΑΚ, που απέβλεπαν στην ευαισθητοποίηση και το συντονισμό των πνευματικών ανθρώπων όλης της Κρήτης, πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις του Ιδρύματος η παγκρήτια Καταστατική Συνέλευση και δημιουργήθηκε η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΘΕΑΤΡΟΥ ΚΡΗΤΗΣ–Ε.ΘΕ.Κ., με έδρα τα Χανιά (19-11-1972). Στις 6-5-1973 πραγματοποιείται στον Άγιο Νικόλαο η πρώτη Γενική Συνέλευση, που εξέλεξε το πρώτο δωδεκαμελές Διοικητικό Συμβούλιο (3 από κάθε Νομό). Ο Αλέξ. Παπαδερός, πρ. Γενικός Διευθυντής της ΟΑΚ, εκλέγεται Πρόεδρος της Ε.ΘΕ.Κ και, επανεκλεγόμενος, διατήρησε τη θέση αυτή κατά την πρώτη δεκαετία της Εταιρείας. 

Το Θέατρο Κρήτης στους σημερινούς χαλεπούς καιρούς έρχεται και πάλι ως ένα αόρατο χέρι να ανοίξει τη «φάκα» μέσα στην οποία έχει εγκλωβιστεί ολόκληρη η ελληνική κοινωνία. Ο πολιτισμός ως δράση και αντίδραση απαντά στις εκάστοτε προκλήσεις, είτε απειλές είναι αυτές, είτε ευκαιρίες. Ο πολιτισμός είναι μία απάντηση στην κρίση –και μάλιστα πολύ σημαντική. Γιατί δεν είναι μόνο σημαντικός με την «θεραπευτική» έννοια, αλλά ταυτόχρονα και μοχλός πνευματικής ανάπτυξης. Για τον λόγο αυτόν η φωνή του θα πρέπει να φτάσει σε όλη την Κρήτη, σε όλα τα σχολεία και ακόμη πιο μακριά. Αν υπάρχει ένα πράγμα για το οποίο μπορούμε να περηφανευόμαστε σε παγκόσμιο επίπεδο, σε περίοδο κρίσης ή μη, είναι ο πολιτισμός μας! Και εμείς εδώ στην Κρήτη πρέπει να είμαστε υπερήφανοι για την προσπάθεια που κάνει το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.Κρήτης υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Μιχάλη Αεράκη. Ευχή μας «Φτάσε όπου δεν μπορείς»! Και στην πορεία του αυτή η ΟΑΚ θα είναι δίπλα του…

"Η ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ" ΤΟΥ ΔΟΜΗΝΙΚΟΥ ΘΕΟΤΟΚΟΠΟΥΛΟΥ

Θεοτοκόπουλος Δομήνικος (El Greco) (1541 - 1614)
Η συναυλία των Αγγέλων, π. 1608-1614
Λάδι σε μουσαμά , 115 x 217 εκ. Αρ. έργου: Π.152

Εθνική Πινακοθήκη

Αυτός ο παράξενος και τόσο «μοντέρνος» πίνακας αποτελεί το ουράνιο τμήμα ενός «Ευαγγελισμού» που βρίσκεται σήμερα στις συλλογές μιας τράπεζας στη Μαδρίτη. Πρόκειται για ένα από τα τελευταία, αν όχι το τελευταίο έργο, που φιλοτέχνησε ο Γκρέκο λίγο πριν πεθάνει στο Τολέδο το 1614. 

Ο πίνακας είναι ημιτελής και μας διδάσκει πολλά για την τεχνική του ζωγράφου. Παρατηρούμε ότι οι άγγελοι αυτοί δεν έχουν φτερά. Πρόκειται για τα μέλη μιας ουράνιας ορχήστρας που παίζουν σύγχρονα μουσικά όργανα, όπως εκείνα που είχε δει ο ζωγράφος όσο ζούσε στη Βενετία. Τα όργανα στον πίνακα είναι μια σπινέτα (ένα είδος πιάνου), μια άρπα, ένα φλάουτο και μια βιόλα ντα γκάμπα. Ο δεύτερος άγγελος κρατάει το βιβλίο με τις νότες και δίνει το ρυθμό ψάλλοντας. Προσέξτε πόσο σωστές είναι οι χειρονομίες των μουσικών. 

Οι μορφές έχουν ζωγραφιστεί με γρήγορες πινελιές, ενώ οι κινήσεις και τα ιμάτια των αγγέλων κυματίζουν, γεγονός που τις κάνει να μοιάζουν με φλόγες που στροβιλίζονται. Προσέξτε τα ιριδίζοντα χρώματα που χρησιμοποιεί ο ζωγράφος: τα πορτοκαλιά μέσα στα κόκκινα και τα πράσινα, τα χρυσαφιά μέσα στα γαλάζια. Αυτά τα χρώματα που αλλάζουν, καθώς πέφτει το φως πάνω τους, οι αρχαίοι τα ονόμαζαν «μετανθούντα». Ο πίνακας μοιάζει να εμψυχώνεται από μια εσωτερική ζωή.

ΜΙΑ ΥΠΕΡΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΠΑΝΑΤΟΥ "ΑΛΗΘΩΣ" ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛ ΓΚΡΕΚΟ

Εξέπληξε ευχάριστα το κοινό της Ζακύνθου η Βραδιά El Greco του Κέντρου Λόγου «Αληθώς» 

Στο πλαίσιο του τρέχοντος «Έτους El Greco 2014», το Κέντρο Λόγου Μπανάτου «Αληθώς» θεώρησε υποχρέωσή του να αφιερώσει την 3η δράση του δ΄ κύκλου του στον Κρητικό και συνάμα παγκόσμιο Ζωγράφο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο, σε μια νοητή μάλιστα συνάντησή του μ’ έναν άλλον αξιομνημόνευτο -αν και δυσδιάκριτο μέσα στην Ιστορία- Κρητικό Καλλιτέχνη, τον Φραγκίσκο Λεονταρίτη, τον επονομαζόμενο «Il Greco της Μουσικής». 

Η εκδήλωση, η οποία στέφτηκε από μεγάλη επιτυχία, πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Κυριακής, 19ης Οκτωβρίου 2014, στον αναγεννησιακό Ναό της Παναγούλας Μπανάτου. Σε αυτήν παραβρέθηκαν ο Σεβ. Μητροπολίτης Δωδώνης κ. Χρυσόστομος (του Μητροπολίτου Ζακύνθου κ. Διονυσίου Δ΄ απουσιάζοντος στην Κεφαλλονιά για την εορτή του Αγίου Γερασίμου), αρκετοί Ιερείς, ο Πρόεδρος του Μπανάτου κ. Τιμόθεος Ελ. Στραβοπόδης, πλήθος ανθρώπων της διανόησης, των γραμμάτων, της ζωγραφικής και των επιστημών, αλλά και απλοί άνθρωποι του καθημερινού μόχθου, όλοι φιλικοί θιασώτες των πολυποίκιλων δράσεων του Μορφωτικού Κέντρου. 

Τους προσερχόμενους στον Ναό υποδεχόταν μια έκπληξη: ένα video installation, δηλαδή μια προβολή των έργων Θεοτοκόπουλου επάνω στην πρόσοψη του Ναού της Παναγούλας – μια φιλόδοξη παρουσίαση, που ετοίμασε ο φοιτητής Ιωάννης-Πορφύριος Καποδίστριας, με την τεχνική υποστήριξη του Κωνσταντίνου Μάτσα, Εκκλησιαστικού Συμβούλου Μπανάτου. Ανάλογο video installation «αποχαιρέτησε» στο τέλος της εκδήλωσης τον λαό. Με τον τρόπο αυτόν, όπως χαρακτηριστικά τόνισε ο υπεύθυνος του «Αληθώς» π. Παναγιώτης Καποδίστριας, «θεωρούμε ότι ο ίδιος ο Δομήνικος των Χρωμάτων είναι κοντά μας, περιλούοντάς μας με τις ανεπανάληπτες ζωγραφικές συνθέσεις του»! 

Στην αρχή της εορταστικής αυτής σύναξης, εγκάρδιο χαιρετισμό απηύθυνε η εκπαιδευτικός Μαρία Νεονάκη, Πρόεδρος του Συλλόγου Κρητών Ζακύνθου, συγχαίροντας τους διοργανωτές για τη σκέψη να τιμηθούν δύο επιφανείς γόνοι της νήσου Κρήτης. 

Στο πρώτο μέρος του αφιερώματος, η Κατερίνα Δεμέτη - Αρχαιολόγος και Διευθύντρια του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, παρουσίασε, χρησιμοποιώντας πλούσιο και πειστικό εποπτικό υλικό, το θέμα: «Αναφορά στον Γκρέκο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο, τετρακόσια χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου Κρητικού Ζωγράφου». 

Στο δεύτερο μέρος, ο Νίκος Γράψας - γνωστός Συνθέτης, παρουσίασε το πολύ ενδιαφέρον θέμα: «Το μουσικό περιβάλλον του Θεοτοκόπουλου, μεταξύ Κρήτης και Βενετίας, εστιάζοντας στον Κρητικό Μουσικό και Ιερωμένο Φραγκίσκο Λεονταρίτη (περ. 1518 – περ. 1572)». Αμέσως μετά, ο Νίκος Γράψας και πέντε σπουδαστές Μουσικής (ο Μαρίνος Γιαννούλης / λαούτο, ο Σπύρος Δρογγίτης / τούμπα, η Λόλι Ελέζι / βιολί και ερμηνεία, η Νικόλ Κορφιάτη / ερμηνεία και η Ιωάννα Μουζάκη / πλήκτρα) ερμήνευσαν δυο κομμάτια κοσμικής μουσικής της Αναγεννησιακής Κρήτης και στο τέλος δύο αποσπάσματα από εκκλησιαστικές συνθέσεις του Λεονταρίτη (από το έργο “Missa Super Letatus Sum”), σε πρώτη παγκόσμια εκτέλεση. 

Όλοι καταχειροκροτήθηκαν από το φιλόμουσο και απαιτητικό κοινό της Ζακύνθου! Πριν κλείσει η Βραδιά, τον λόγο έλαβε ο Σεβ. Μητροπολίτης Δωδώνης κ. Χρυσόστομος, ο οποίος συνεχάρη συγκινημένος τόσο τους παράγοντες του «Αληθώς», όσο και τους συντελεστές του αφιερώματος στους δύο Κρητικούς “Greco”!

Δείτε περισσότερα εδώ κι εδώ. 

Η Ιδιωτική Οδός συγχαίρει θερμά, με τη σειρά της, όλους τους συντελεστές του "Αληθώς" για την πρωτότυπη εργασία που κάνουν και ιδιαιτέρως τον Ιωάννη - Πορφύριο Καποδίστρια για την ευφάνταστη παραγωγή του βίντεο installation, που έδωσε άλλη διάσταση στο αφιέρωμα στον Γκρέκο.

Ο EL GRECO ΚΑΙ Ο ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ ΛΕΟΝΤΑΡΙΤΗΣ ΘΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΝ ΣΤΟ ΜΠΑΝΑΤΟ ΤΗΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ!

Συμβολή στο «Έτος El Greco 2014», η 3η δράση του δ΄ κύκλου «Αληθώς» 

Στο πλαίσιο του εφετινού «Έτους El Greco», το Κέντρο Λόγου Μπανάτου Ζακύνθου «Αληθώς» αφιερώνει την προσεχή δράση του στον κορυφαίο αυτόν Ζωγράφο του 16ου αιώνα, σε συνδυασμό με τη νοητή συνάντησή του με τον Φραγκίσκο Λεονταρίτη, τον «El Greco της Μουσικής». 

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή, 19 Οκτωβρίου 2014, ώρα 7.30 το βράδυ, στον Ναό της Παναγούλας Μπανάτου, στην οποία: 

Α) Η κ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΔΕΜΕΤΗ, Αρχαιολόγος και Διευθύντρια του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, θα παρουσιάσει εκτενώς το θέμα: «Αναφορά στον Γκρέκο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο, τετρακόσια χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου Κρητικού Ζωγράφου». 

Β) Ο κ. ΝΙΚΟΣ ΓΡΑΨΑΣ, Μουσικός και Συνθέτης, θα παρουσιάσει δι’ ολίγων το θέμα: «Το μουσικό περιβάλλον του Θεοτοκόπουλου, μεταξύ Κρήτης και Βενετίας, εστιάζοντας στον Κρητικό Μουσικό και Ιερωμένο Φραγκίσκο Λεονταρίτη (περ. 1518 – περ. 1572)». 

Αμέσως μετά, ο Νίκος Γράψας και συνεργάτες του Μουσικοί θα ερμηνεύσουν κομμάτια κοσμικής μουσικής της Αναγεννησιακής Κρήτης και αποσπάσματα από εκκλησιαστικές συνθέσεις τού Λεονταρίτη.
Την εκδήλωση αγκάλιασε και ο εύρωστος Σύλλογος των Κρητών της Ζακύνθου, κι έτσι η Πρόεδρός του κ. Μαρία Νεονάκη - εκπαιδευτικός, θα χαιρετίσει εισαγωγικά την εορταστική Σύναξη. 

Ένα μεγάλο μπράβο από καρδιάς στον εμπνευστή και υπεύθυνο του "Αληθώς" π. Παναγιώτη Καποδίστρια για την ιδέα και την πραγμάτωσή της. Η δε σύνδεση Γκρέκο - Λεονταρίτη εξαιρετική.
Το "Αληθώς" ...προλαβαίνει το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (!), το οποίο έχει προγραμματίσει ανάλογη εκδήλωση για τις 27 Νοεμβρίου με τίτλο: "Μουσικοί σταθμοί στα ίχνη του Ελ Γκρέκο". 
Επίσης, θαυμάσια - όπως πάντοτε άλλωστε - η αφίσα της εκδήλωσης, που επιμελήθηκε ο Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας, αλλά ξεχωριστής αισθητικής και το βιντεάκι - σποτ για την εκδήλωση.
Ευχόμαστε από καρδιάς καλή επιτυχία!

ΓΚΡΕΚΟ ΚΑΙ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΣΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΤΜΟΥ

Του Π. Α. Ανδριόπουλου 

Το 14ο Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής στην Πάτμο ολοκληρώθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου. 

Και φέτος ήταν μεγάλη η προσέλευση κοινού και πολλών ξένων, οι οποίοι παρακολούθησαν με θρησκευτική ευλάβεια, θα λέγαμε, τις εκδηλώσεις. 

Το Σάββατο 30 Αυγούστου πραγματοποιήθηκε στον συναυλιακό χώρο κοντά στο Σπήλαιο της Αποκάλυψης μια ιδιαίτερη συναυλία – αφιέρωμα σε δύο μεγάλους έλληνες: Στον Ελ Γκρέκο και στον Μάνο Χατζιδάκι, με αφορμή την επέτειο 400 και 20 χρόνων, αντίστοιχα, από τον θάνατό τους. 

Το πρώτο μέρος ήταν αφιερωμένο στον μέγιστο και οικουμενικό ζωγράφο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο. Δύο αφηγήτριες διάβαζαν στα ελληνικά και στα αγγλικά σύντομες αναφορές για τη ζωή και το έργο του Γκρέκο. Ανάμεσα στα κείμενα η Ορχήστρα του Φεστιβάλ Πάτμου υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Άλκη Μπαλτά, Καλλιτεχνικού Διευθυντού του Φεστιβάλ, ερμήνευε έργα συνθετών συγχρόνων του Δ. Θεοτοκόπουλου (Λεονταρίτη, Ανδρέα και Τζιοβάνι Γκαμπριέλι, Μοράλες, Μοντεβέρντι, Βιττόρια, Λάσσο, Αρκαντέ). Τις χορωδιακές συνθέσεις αυτών των συνθετών τις μετέγραψε για ορχήστρα εγχόρδων ο Άλκης Μπαλτάς, ενώ δύο κομμάτια του Γκαμπριέλι ερμηνεύτηκαν από την γνωστή πιανίστρια Βίκυ Στυλιανού. Παράλληλα με τον λόγο και τη μουσική γινόταν προβολή διαφανειών θρησκευτικών έργων του Γκρέκο. Το ενδιαφέρον αυτού του πρώτου μέρους ήταν η απήχηση της μάλλον άγνωστης στους πολλούς αναγεννησιακής μουσικής, η οποία άρεσε πολύ στο κοινό.

Στο δεύτερο μέρος, που ήταν ένα αφιέρωμα στον Μάνο Χατζιδάκι, o Βασίλης Γισδάκης (συνεργάτης του συνθέτη) ερμήνευσε τραγούδια από τη "Ρωμαϊκή Αγορά" σε ενορχήστρωση Βίκυς Στυλιανού. Στην αρχή το κοινό άκουσε μερικά βιογραφικά στοιχεία του Χατζιδάκι, ενώ πριν από κάθε τραγούδι προβαλλόταν μια φωτογραφία του συνθέτη από διάφορες περιόδους του βίου του. Το κοινό ενθουσιάστηκε – και οι ξένοι, κι ας μη καταλάβαιναν τα λόγια των τραγουδιών – οπότε η Ορχήστρα με τον Β. Γισδάκη ερμήνευσαν ακόμα τρία τραγούδια του Μ. Χατζιδάκι για encore. 

Η συναυλία αυτή ήταν μια σύλληψη και εκτέλεση του μαέστρου Μπαλτά προκειμένου να τιμηθούν αυτοί οι δύο μεγάλοι έλληνες καλλιτέχνες, και ομολογουμένως πέτυχε πλήρως το σκοπό της, καθώς το κοινό μυήθηκε ουσιαστικά, έστω για λίγο, στην υψηλή τέχνη τους.

Παραθέτουμε στη συνέχεια τις σκέψεις του Άλκη Μπαλτά για το φεστιβάλ που μας ταξίδεψε και φέτος: 

Το 14ο Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής στην Πάτμο τελείωσε! 

Μία συναυλία με βυζαντινούς ύμνους, ένα αφιέρωμα στον Ελ Γκρέκο και μία "μουσική προσευχή" στη μνήμη του Μάνου Χατζιδάκι, ένα αφιέρωμα για την ημέρα προστασίας του περιβάλλοντος με ελληνικά τραγούδια που αναφέρονται στη Φύση, το αριστούργημα του βωβού κινηματογράφου "το πάθος της Ζαν ντ'Αρκ" με ζωντανή μουσική υπόκρουση, οι ωραίες φωνές της Παιδικής Χορωδίας Κέρκυρας και μία, εκτός φεστιβάλ, παράλληλη εκδήλωση, για μικρούς και μεγάλους, με την ταινία του Τσάρλυ Τσάπλιν "Ο Χρυσοθήρας" και ζωντανή συνοδεία στο πιάνο. 

Ένα πρόγραμμα που χειροκροτήθηκε θερμά από τους ακροατές. 

Ένοιωσα ευτυχής που συνέχεια με σταματούσαν στον δρόμο επισκέπτες του νησιού - πολλοί από αυτούς φαινόταν να είναι εξαιρετικά μορφωμένοι και καλλιεργημένοι - οι οποίοι με ενθουσιασμό επαινούσαν τις επιλογές του προγράμματος και το υψηλό επίπεδο των μουσικών που συμμετείχαν. Θερμότατα τα λόγια τους, επίσης, για το Πνευματικό Κέντρο Πάτμου και τον Δήμο Πάτμου διότι, καθώς έλεγαν, χαρίζει στους επισκέπτες του ιερού νησιού σοβαρές μουσικές εκδηλώσεις με πνευματικό περιεχόμενο. Στον ιερό αυτόν χώρο (υπαίθριο θέατρο μπροστά από το Ιερό Σπήλαιο της Αποκάλυψης), πρόσθεταν, μόνον τέτοιας ποιότητας εκδηλώσεις αρμόζουν. 

Μεγάλη χαρά μου έδωσαν και τα πολύ θερμά λόγια μιας άγνωστης μου κυρίας και του συζύγου της - και οι δύο Πάτμιοι - κατά το τελευταίο αποχαιρετιστήριο "happening" της παιδικής χορωδίας στην Σκάλα. "Συνεχίστε, συνεχίστε, αυτός ο θεσμός σέβεται τους ακροατές του και τον Ιερό Χώρο στον οποίο πραγματοποιείται...". 

Νομίζω πως ο τίτλος του Φεστιβάλ "Η Θεία Αποκάλυψη της Μουσικής" είναι σωστός. Όχι μόνον για εκείνους που με τόση αγάπη αγκαλιάζουν κάθε χρόνο το φεστιβάλ, αλλά και για όσους δεν ανακάλυψαν ακόμη την δύναμη και την ομορφιά της υψηλής Τέχνης. Είμαι σίγουρος, ότι κάποτε θα αποκαλυφθεί και σε αυτούς. Όλοι όσοι εργαζόμαστε για το Φεστιβάλ Πάτμου θα συνεχίσουμε να προσπαθούμε για την διαρκή αναβάθμιση αυτού του θεσμού, ενάντια στους δύσκολους καιρούς και τα κάθε είδους εμπόδια. 

Ένα θερμό ευχαριστώ στον Δήμο και στο Πνευματικό Κέντρο Πάτμου και σε όλους τους πολύτιμους συνεργάτες μου. 

Άλκης Μπαλτάς

ΓΙΑ 14η ΧΡΟΝΙΑ ΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΤΜΟ

Σε πείσμα των καιρών, ο μαέστρος και συνθέτης Άλκης Μπαλτάς συνεχίζει το Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής στο νησί της Αποκάλυψης στην Πάτμο, για 14η χρονιά από 29/8 έως 3/9 2014.

Παραθέτουμε στη συνέχεια σχετικό υλικό καθώς και το πρόγραμμα της φετινής διοργάνωσης, από το οποίο ξεχωρίζει η συναυλία -αφιέρωμα στον Ελ Γκρέκο και τον Μάνο Χατζιδάκι, με αφορμή τις επετείους από τον θάνατό τους. Σπουδαία η σύλληψη του Άλκη Μπαλτά και πιστεύω ότι το ίδιο θα είναι και η εκτέλεση. 

Εύχομαι και το φετινό Φεστιβάλ να έχει την ίδια επιτυχία με τα προηγούμενα. 

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ - ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ 

• Η Χορωδία Σωματείου Ιεροψαλτών Ν. Ηρακλείου "Αγιος Ανδρέας ο Κρήτης" Χοράρχης : Μιχάλης Στρουμπάκης

 

ΣΑΒΒΑΤΟ 30 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 
ΔΥΟ ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ: ΕΛ ΓΚΡΕΚΟ – ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ 
(400 και 20 χρόνια, αντίστοιχα, από τον θάνατό τους) - Με παράλληλη προβολή διαφανειών 

• Η Ορχήστρα του Φεστιβάλ Πάτμου υπό τη διεύθυνση του Άλκη Μπαλτά 

Η συναυλία έχει δύο ενότητες. 

• Στην πρώτη προβάλλονται θρησκευτικοί πίνακες του μεγάλου Έλληνα ζωγράφου ενώ, παράλληλα, η ορχήστρα ερμηνεύει έργα κλασικής μουσικής. Δύο παρουσιαστές διαβάζουν, ελληνικά και αγγλικά, σύντομα κείμενα για τη ζωή του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου.

• Στην δεύτερη ενότητα προβάλλονται φωτογραφικά ντοκουμέντα από τη ζωή του Μ. Χατζιδάκι, και δύο παρουσιαστές διαβάζουν κείμενα που αναφέρονται στο έργο του. Ένας κατ' εξοχήν γνώστης της Χατζιδακικής μουσικής, o Βασίλης Γισδάκης (στενός συνεργάτης του συνθέτη) ερμηνεύει τραγούδια από το έργο "Ρωμαϊκή Αγορά" σε ενορχήστρωση Βίκυς Στυλιανού.

ΚΥΡΙΑΚΗ 31 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΡΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 

• Συναυλία με τον Παντελή Θαλασσινό (τραγούδι) και ενόργανο σύνολο 

ΤΡΙΤΗ 2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΤΗΣ ΖΑΝ ΝΤ’ΑΡΚ 

• Προβολή της βουβής ταινίας του Carl Theodor Dreyer σε μουσική του Γιάννη Σφυρή με τη συμμετοχή μικρού οργανικού και φωνητικού συνόλου.

ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ H ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΟΡΩΔΙΑ ΚΕΡΚΥΡΑΣ 

• Συναυλία με θρησκευτικά χορωδιακά τραγούδια. Μαέστρος : Χριστίνα Καλλιαρίδου Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής 

ΔΕΥΤΕΡΑ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Συναυλία για παιδιά στο Πάτμιον 

• Προβολή της βουβής ταινίας Ο Χρυσοθήρας (με τον Τσάρλι Τσάπλιν) Πιάνο: Ανδρέας Ζαφειρόπουλος