Ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΝΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΒΒΟΥΡΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο Πατρινός ποιητής Δημήτρης Κάββουρας, που έφυγε από κοντά μας τον περασμένο Δεκέμβριο (2019), ήταν πραγματικά ταγμένος στην ποίηση και στην τέχνη της γραφής για παραπάνω από 60 χρόνια.

Με αφορμή την εορτή των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου (29 Ιουνίου), στέκομαι στην ιδιαίτερη αγάπη του στον Απόστολο Παύλο, τον Απόστολο στον οποίο οφείλεται η μεγάλη διάδοση του Χριστιανισμού και στην Ελλάδα.

Τα «Τοπία μνήμης Ελληνικά» (εκδ. περί τεχνών, 2007), είναι μία από τις ύστερες συλλογές του Δ. Κάββουρα, αν σκεφθεί κανείς ότι η πρώτη του ποιητική συλλογή («Οιωνοί») εκδόθηκε στα 1959.

Τα «Τοπία μνήμης Ελληνικά» έτσι καθώς διατρέχουν την ελληνική ιστορία (Αρχαιότητα, Βυζάντιο, Τουρκοκρατία, Έπος του ‘40), μας την παρουσιάζουν σαν ένα ποτάμι που κυλάει ασταμάτητα χιλιάδες χρόνια τώρα και εκβάλει στις ψυχές των Οικουμενικών Ελλήνων.

Ο Δημήτρης Κάββουρας, «ωραίος ως Έλλην», μας παίρνει απ’ το χέρι και μας οδηγεί στην απ’ αιώνων γνωστή διεύθυνση: Ελλάδα!

Έχει χωρίσει το ποίημά του – ποταμό σε τέσσερις παραπόταμους (αντίστοιχες ιστορικές περίοδοι), με προλεγόμενα και επιλεγόμενα για όχθες.

Στα  «Ιστορούμενα Β΄» ο Χριστιανισμός ανατέλλει! Και ο Απόστολος Παύλος κηρύττει πάση τη κτίσει. Ο Δ. Κάββουρας είναι εραστής του Αποστόλου των Εθνών. Συνήθως οι διανοούμενοι και οι άνθρωποι της τέχνης αντιπαθούν τον Απόστολο των Εθνών και στέκονται κριτικά απέναντί του. Για τον Κάββουρα, όπως και για την ιστορία προσθέτω, ο Παύλος είναι μέγας! Μου έλεγε πάντα με ενθουσιασμό πόσο θαύμαζε τον Απόστολο Παύλο και σε συζητήσεις μας ανέφερε πολλά χωρία από τις επιστολές του, τις οποίες διάβαζε και ξαναδιάβαζε.

Έτσι του αφιερώνει μια και πλέον σελίδα του βιβλίου του, τονίζοντας, φυσικά, και την εν Αρείω Πάγω περίφημη δημηγορία του Αποστόλου.

Το σχετικό ποιητικό «Παύλειο» κείμενο του Δ. Κάββουρα, αναφέρεται αρχικά στην μεταστροφή του Παύλου από διώκτη σε Απόστολο του Χριστού, σε «σκεύος εκλογής», έχοντας υπ’ όψιν την σχετική διήγηση του βιβλίου των «Πράξεων των Αποστόλων» (9:1-19). Ο ποιητής μεταπλάθει τους σχετικούς στίχους: «...ἐν δὲ τῷ πορεύεσθαι ἐγένετο αὐτὸν ἐγγίζειν τῇ Δαμασκῷ, καὶ ἐξαίφνης περιήστραψεν αὐτὸν φῶς ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ... καὶ ἦν ἡμέρας τρεῖς μὴ βλέπων, καὶ οὐκ ἔφαγεν οὐδὲ ἔπιεν...».

Στη συνέχεια ο ποιητικός κάλαμος διαζωγραφεί την δημηγορία του Παύλου στον βράχο της Ακρόπολης των Αθηνών, έχοντας και πάλι για οδηγό τις «Πράξεις των Αποστόλων» (17:16-34).

Στο ποίημά του ο Δ. Κάββουρας αποδίδει ποιητικά το ακόλουθο απόσπασμα: «Ἄνδρες Ἀθηναῖοι, κατὰ πάντα ὡς δεισιδαιμονεστέρους ὑμᾶς θεωρῶ... Ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν, ὡς καί τινες τῶν καθ' ὑμᾶς ποιητῶν εἰρήκασιν· τοῦ γὰρ καὶ γένος ἐσμέν».

Η αναφορά του Δ. Κάββουρα στον Παύλο επισφραγίζεται με την ειρηνική, πάντα, «εισβολή» του στην αμαρτωλή, για εκείνη την εποχή, Κόρινθο. Μάλιστα ο ποιητής χρησιμοποιεί την παροιμιώδη φράση του Στράβωνος «οὐ παντὸς ἀνδρὸς ἐς Κόρινθόν ἐσθ' ὁ πλοῦς» (Γεωγραφικά 8.6.20), που αναφερόταν στο γεγονός ότι η ζωή εκεί ήταν πολύ ακριβή και η διαμονή σ΄ αυτήν ήταν προσιτή μόνο σε πολύ πλούσιους. Αυτή η πόλη έμελλε να συνδεθεί με τον περίφημο «Ύμνο της Αγάπης» που περιλαμβάνεται στην Α΄ προς Κορινθίους επιστολή του Παύλου και ο Δ. Κάββουρας τον υπαινίσσεται σαφώς όταν γράφει:

«μπήκε στην πόλη των εταιρών και των εμπόρων
ειρηνικά, χωρίς κύμβαλα αλαλάζοντα
και ήχους χαλκού»

παραπέμποντας, έτσι, στον γνωστό στίχο του Παύλου: «Εάν ταις γλώσσαις των ανθρώπων λαλώ και των αγγέλων, αγάπην δε μη έχω, γέγονα χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλάζον».

\

Παραθέτουμε το ποίημα – ύμνο του Δημήτρη Κάββουρα για τον Απόστολο Παύλο («Τοπία μνήμης Ελληνικά», σ. 40-41).

Κι αυτός που σημάδι του είχε
του διώκτη τη βούλλα
στα μισά του δρόμου σκόνταψε
τυφλωμένος από ένα φως ξαφνικό.
Κι όταν, τριήμερος και νήστις, ανέβλεψε
πήρε τον άλλο δρόμο – αυτόν
που από τότε μέσα του είχε χαραχθεί.
Κι η δημοσιά κι η στενωπός δρόμοι σκολιοί
και δύσβατοι
Παρ’ όλο το φως και τον πού προπορευόταν
άγγελο – οδηγό. Κι η μέρα αρένα κι η νύχτα
δεσμωτήριο.

Κι όταν ο δεισιδαίμων λαός τον πρωτάκουσε
στο Βράχο
την ίδια γλώσσα να μιλεί
κατάλαβε αλλοιώς τον ποιητών τα λόγια
μ’ εκείνο το «ειρήκασι» που είπε.
Καθένας μετά απ’ αυτό
άρχισε να ψάχνει μέσα του
το πώς ζει, το πώς κινείται, το πώς υπάρχει
και το πώς «εν αυτώ».

Κι όταν τον Άγνωστο γνώρισε
έβαλε πλώρη για κει
που «ού παντός εσθ’ ο πλους».
Και χωρίς του οδοιπόρου τη σκευή
- όντας ο ίδιος σκεύος εκλογής –
μπήκε στην πόλη των εταιρών και των εμπόρων
ειρηνικά, χωρίς κύμβαλα αλαλάζοντα
και ήχους χαλκού.

ΜΝΗΜΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΒΒΟΥΡΑ

Π. Α. Ανδριόπουλος 

Μ᾿ ἕνα τίποτα ἔζησα 

….

Ὥσπου τέλος ἔνιωσα 

κι ἂς πᾶ᾿ νὰ μ᾿ ἔλεγαν τρελὸ 

πῶς ἀπό ῾να τίποτα γίνεται ὁ Παράδεισος 

λέει ο Ελύτης στη συλλογή του «Τὸ Φωτόδεντρο καὶ ἡ δέκατη τέταρτη Ὀμορφιά». 

Και πάντα με ενδιαφέρει αυτό το «τίποτα». Η ιδέα αλλά και η αίσθηση να ζεις με το τίποτα. Όπως με εκφράζει και το «ελάχιστο» και η σχέση του με το «τίποτα». 

Πάλι ο Ελύτης μας λέει: Η απόσταση από το «τίποτε» στο «ελάχιστο» είναι πολύ μεγαλύτερη παρ’ ό,τι από το «ελάχιστο» στο «πολύ» (από τα «ΜΙΚΡΑ ΕΨΙΛΟΝ») 

Έτσι, με αληθινή συγκίνηση δέχθηκα το «Κάτι από το τίποτα» (Οκτώβριος 2017, Εκδόσεις «Πικραμένος») του αγαπητού μας ποιητή Δημήτρη Κάββουρα. 

Πρόκειται για μια κομψή μικρόσχημη έκδοση, που περιλαμβάνει στοχασμούς σε στίχους, αποφθέγματα και αφορισμούς του πατρινού ποιητή, μαζί με σχέδια δικά του που ανασύρθηκαν από τα συρτάρια του. 

Η συγκίνησή μου πολλαπλασιάζεται βλέποντας πως η σύλληψη της ιδέας και ο σχεδιασμός της έκδοσης ανήκει στην αγαπημένη μου φίλη Νέλλη Βουτσινά, η οποία είναι συνώνυμη του ακριβού βιβλίου. Είτε το σχεδιάζει είτε το διαβάζει είτε το παρουσιάζει είτε το προτείνει. 

Κι εδώ έχουμε να κάνουμε μ’ ένα πολύ ακριβό βιβλίο, το οποίο είναι πολύ μικρό, πολύ φτηνό (ως προς την τιμή) και ασχολείται με το «τίποτα»! 

Κάτι ἀπὸ τὸ τίποτα 

ἦταν ἡ ἀρχή 

όπως λέει κι ο Δημήτρης Κάββουρας. 

Στο «Κάτι από το τίποτα» ιχνηλατούνται ο χρόνος, η μνήμη, ο έρωτας, η γνώση, η υπαρξιακή πλήξη, η ανησυχία… Νομίζω πως συντελείται αυτό που λέει ο Διονύσης Καρατζάς και έχει βάλει ο Δ. Κάββουρας ως μότο: 

Τις λέξεις, όταν παλιώνουν, 

να τις ρίχνετε στα ποιήματα. 

Μέσα σ’ αυτά θα ξαναβρούν την αλήθεια 

και τη λάμψη τους. 

Μέσα στους στίχους και τους αφορισμούς του Δ. Κάββουρα οι λέξεις ανακαινίζονται! Και όταν επιστρατεύονται ως «Κάτι από το τίποτα», αναβαπτιζόμαστε στα νάματά τους. 

Γιατί 

Τα χίλια μπορεί να χρειάζονται 

ακόμα ένα• 

ενώ το ένα, τίποτα.

Ο κ. Δημήτρης Κάββουρας αναχώρησε χθες για το ταξίδι στην αιωνιότητα. 

Είχα την τύχη να τον συναναστραφώ και να συνεργαστώ μαζί του ποικιλοτρόπως. 

Ακόμα και συνέντευξη είχα κάνει μαζί του για τον Τηλεοπτικό Σταθμό της Μητροπόλεως Πατρών "Λύχνος". 

Ήταν ατελείωτες οι συζητήσεις μας για τον θείο του, σπουδαίο ψάλτη, Χρήστο Σπηλιόπουλο, για τον αδελφό του, τον περίφημο μουσικό Θεόφιλο Κάββουρα, για την κλασική μουσική, για την δική του ποίηση, αλλά και για την πίστη στον Θεό. 

Μας αφήνει προς παρηγορίαν το πλούσιο και σημαντικό ποιητικό και λογοτεχνικό του έργο. Δεν είναι λίγο...

Νομίζω πως η σύνδεσή του με την πόλη, την Πάτρα, ήταν άρρηκτη. 

Έτσι κι αλλιώς ταξίδεψε ελάχιστα... Ασάλευτη ζωή, με περιπάτους στην πόλη που αγάπησε. 

Καλό ταξίδι κύριε Μίμη μας. 

ΤΟ ΠΟΛΥ «ΚΑΤΙ ΑΠΟ ΤΟ ΤΙΠΟΤΑ» ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΒΒΟΥΡΑ

Π. Α. Ανδριόπουλος 

Μ᾿ ἕνα τίποτα ἔζησα 

….

Ὥσπου τέλος ἔνιωσα 

κι ἂς πᾶ᾿ νὰ μ᾿ ἔλεγαν τρελὸ 

πῶς ἀπό ῾να τίποτα γίνεται ὁ Παράδεισος 

λέει ο Ελύτης στη συλλογή του «Τὸ Φωτόδεντρο καὶ ἡ δέκατη τέταρτη Ὀμορφιά». 

Και πάντα με ενδιαφέρει αυτό το «τίποτα». Η ιδέα αλλά και η αίσθηση να ζεις με το τίποτα. Όπως με εκφράζει και το «ελάχιστο» και η σχέση του με το «τίποτα». 

Πάλι ο Ελύτης μας λέει: Η απόσταση από το «τίποτε» στο «ελάχιστο» είναι πολύ μεγαλύτερη παρ’ ό,τι από το «ελάχιστο» στο «πολύ» (από τα «ΜΙΚΡΑ ΕΨΙΛΟΝ») 

Έτσι, με αληθινή συγκίνηση δέχθηκα το «Κάτι από το τίποτα» (Οκτώβριος 2017, Εκδόσεις «Πικραμένος») του αγαπητού μας ποιητή Δημήτρη Κάββουρα. 

Πρόκειται για μια κομψή μικρόσχημη έκδοση, που περιλαμβάνει στοχασμούς σε στίχους, αποφθέγματα και αφορισμούς του πατρινού ποιητή, μαζί με σχέδια δικά του που ανασύρθηκαν από τα συρτάρια του. 

Η συγκίνησή μου πολλαπλασιάζεται βλέποντας πως η σύλληψη της ιδέας και ο σχεδιασμός της έκδοσης ανήκει στην αγαπημένη μου φίλη Νέλλη Βουτσινά, η οποία είναι συνώνυμη του ακριβού βιβλίου. Είτε το σχεδιάζει είτε το διαβάζει είτε το παρουσιάζει είτε το προτείνει. 

Κι εδώ έχουμε να κάνουμε μ’ ένα πολύ ακριβό βιβλίο, το οποίο είναι πολύ μικρό, πολύ φτηνό (ως προς την τιμή) και ασχολείται με το «τίποτα»! 

Κάτι ἀπὸ τὸ τίποτα 

ἦταν ἡ ἀρχή 

όπως λέει κι ο Δημήτρης Κάββουρας. 

Στο «Κάτι από το τίποτα» ιχνηλατούνται ο χρόνος, η μνήμη, ο έρωτας, η γνώση, η υπαρξιακή πλήξη, η ανησυχία… Νομίζω πως συντελείται αυτό που λέει ο Διονύσης Καρατζάς και έχει βάλει ο Δ. Κάββουρας ως μότο: 

Τις λέξεις, όταν παλιώνουν, 

να τις ρίχνετε στα ποιήματα. 

Μέσα σ’ αυτά θα ξαναβρούν την αλήθεια 

και τη λάμψη τους. 

Μέσα στους στίχους και τους αφορισμούς του Δ. Κάββουρα οι λέξεις ανακαινίζονται! Και όταν επιστρατεύονται ως «Κάτι από το τίποτα», αναβαπτιζόμαστε στα νάματά τους. 

Γιατί 

Τα χίλια μπορεί να χρειάζονται 

ακόμα ένα• 

ενώ το ένα, τίποτα.

"ΠΑΤΡΙΤΣΙΑ ΥΠΑΡΧΕΙ" ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΒΒΟΥΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ACT ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

ΠΑΤΡΙΤΣΙΑ ΥΠΑΡΧΕΙ - Του Δημήτρη Κάββουρα 

Της Αρχιτέκτονος – πολεοδόμου Χαράς Παπαδάτου - Γιαννοπούλου 

Στο θέατρο act στην Πάτρα έγινε στις 14.11.2013 η πρεμιέρα του έργου του γνωστού πατρινού λογοτέχνη και ποιητή Δημήτρη Κάββουρα. 

Το έργο διαπραγματεύεται μέσα από δύο ερμηνευτές τα αδιέξοδα και τα χαμένα όνειρα των ζωών των πρωταγωνιστών, αλλά και την αβουλία τους να καταλάβουν την πραγματική ζωή , την πραγματική πόλη της οποίας αδυνατούν ακόμη και τον ήχο να ακούσουν.

Στο τέλος και μέσα από ένα διάλογο που με δυσκολία κατορθώνουν να κάνουν, που όμως τους δίνει την δυνατότητα της αυτογνωσίας, αρχίζουν να ακούν τον ήχο της πόλης, τον ήχο δηλαδή της πραγματικής ζωής, αλλά δεν μπορούν πια να ξεφύγουν από το αδιέξοδο τέλμα. Ένα εξαιρετικό κείμενο του Δ. Κάββουρα που μας εκπλήσσει με τις δραματουργικές του ικανότητες. 

Κρίνω ως άκρως επιτυχή την σκηνοθεσία του έργου, καθώς επίσης την μουσική , την ενδυματολογία και την εναλλαγή του φωτισμού. Πολλοί καλοί στους δύσκολους ρόλους τους ήταν και οι ηθοποιοί Δημήτρης Τζαβάρας και Ηρακλής Τζαβέλλας

Σκηνοθεσία: Τηλέμαχος Τσαρδάκας 

Σκηνικά - κουστούμια: Μαρία Βασιλάκη 

Μουσική σύνθεση: Διονύσης Μπάστας 

Φωτισμός: Νίκος Σωτηρόπουλος

Η πόλη 

Τραγουδούν: Διονύσης Μπάστας (Raining Pleasure) και Evira (Abbie Gale) 

Μουσική: Διονύσης Μπάστας 

Στίχοι: Τηλέμαχος Τσαρδάκας 

Από την παράσταση "Πατρίτσια υπάρχει" σε κείμενο Δημήτρη Κάββουρα και σκηνοθεσία Τηλέμαχου Τσαρδάκα.

ΕΝΑ ΜΟΝΤΕΡΝΟ ΒΙΝΤΕΟ ΣΕ ΠΟΙΗΣΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΒΒΟΥΡΑ

Στα χέρια ενός ευφάνταστου δημιουργού, εν προκειμένω του πατρινού καλλιτέχνη Τηλέμαχου Τσαρδάκα, η ποίηση του επίσης πατρινού Δημήτρη Κάββουρα, μπορεί να σαρκωθεί σ' ένα μοντέρνο βίντεο, με την νεαρή ηθοποιό Λίλα Μπακλέση - με την οποία έχουμε συνεργαστεί πολύ στο Πολύτροπον - να ...υποδύεται και να αναδεικνύει με φυσικότητα την ποίηση του Κάββουρα καθιστώντας μας κοινωνούς της και μέσω της τεχνολογίας. 

Μιλάμε, λοιπόν, για μια ταινία για το χρόνο και την απουσία, με τίτλο Θέλω να πάρω κάτι από τα χέρια σου. 

Ποίηση: Δημήτρης Κάββουρας 

Σκηνοθεσία, Κινηματογράφηση, Σενάριο, Μοντάζ, Μετάφραση κειμένων: Τηλέμαχος Τσαρδάκας Μουσική: Χρήστος Σωτηρόπουλος 

Με τη Λίλα Μπακλέση 

Ηχογραφήσεις: NoiseBox Studio Απαγγελίες: Λίλα Μπακλέση - Τηλέμαχος Τσαρδάκας 

Η ταινία προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Ανεξάρτητων ταινιών Πάτρας τον Οκτώβρη του 2012. 

Ο τίτλος της ταινίας είναι παρμένος από το ποίημα Κάτι της πρώτης συλλογής "Οιωνοί" (1959) του Δ. Κάββουρα. Με την ευκαιρία παραθέτουμε ολόκληρο το ποίημα: 

ΚΑΤΙ 

Θέλω να πάρω κάτι από τα χέρια σου 

κάτι σαν κέντημα, σαν πέτρα, σα λουλούδι 

τόσο απαλό κι’ ωραίο που να μοιάζει σου 

και νάναι απείραχτο απ’ του χρόνου τ’ άγριο χνούδι. 

Νάναι πλεγμένο, θέλω, από τα χέρια σου 

νάναι σαν κράξιμο απ’ τα δικά σου χείλη 

κάτι σα δάκρυ απ’ την χλωμήν εικόνα σου κάτι θαμπό σα φλόγα από καντήλι. 

Θέλω από σένα κάτι̇̇ κι έχω φύλαγμα 

τέτοιο, που ανέγγιχτο ό,τι δώσεις μου θα μείνει: 

Έχω έναν ίσκιο στης καρδιάς τα τρίσβαθα 

για των λευκών σου των χεριών την καλωσύνη. 

Δεν ξέρω τι συγκίνησε ένα νέο ποιητή, τον Τηλέμαχο Τσαρδάκα, στην ποίηση του Δ. Κάββουρα. Τα ποιήματά του, κατά τους σχολιαστές του, είναι αβρά, ενδοσκοπικά, μελαγχολικά, έκτακτης στοχαστικής ευαισθησίας, εκφράζουν ένα βαθύ αίσθημα μοναξιάς. Αλλά το βίντεο του Τσαρδάκα χωρίς να απαρνιέται κάτι απ' αυτούς τους χαρακτηρισμούς, θαρρώ πως πάει πιο πέρα, καθώς εστιάζει σε δύο μεγάλα ζητήματα του ανθρώπου, που απασχολούν φυσικά σύνολη την τέχνη: το χρόνo και την απουσία. Κι αυτά μας τα διηγείται μέσα από τους στίχους του Δ. Κάββουρα ένα κορίτσι, η Λίλα, μ' ένα τρόπο αφοπλιστικό, ενίοτε καταιγιστικό, πολλάκις συγκρατημένα λυρικό. 

Ένα μπράβο σε όλους τους συντελεστές της ταινίας, που είναι νέοι άνθρωποι, και προσεγγίζουν με τέτοια φρέσκια διάθεση την ποίηση. 

Με αφορμή τη νέα ποιητική του συλλογή "Να λες Μαρία..." (Εκδόσεις Γιάννης Πικραμένος 2012) , ο Δημήτρης Κάββουρας - που συμπλήρωσε 54 χρόνια λογοτεχνικής παρουσίας - έδωσε μια συνέντευξη στην εφημερίδα Πελοπόννησος και την Κρίστυ Κουνινιώτη, την οποία μπορείτε να διαβάσετε εδώ. 

Επίσης, στην Ιδιωτική Οδό διαβάστε και τον Απόστολο Παύλο του Δημήτρη Κάββουρα. 

Ένα ανθολόγιο της ποίησης του Δ. Κάββουρα μπορείτε να διαβάσετε εδώ. 

Π.Α.Α.