Η ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΙΕΡΕΙΑ ΜΑΡΙΑ ΧΟΡΣ ΣΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ (ΦΩΤΟ)

Το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) παρουσίασε ένα αφιέρωμα στην μεγάλη χορογράφο Μαρία Χορς (1921-2015), την Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου 2022 το απόγευμα, στην Αίθουσα Διδασκαλίας Μουσικής Βιβλιοθήκης του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 

Η «Ωδή στην ιέρεια Μαρία Χορς», πραγματοποιήθηκε με αφορμή τα 100+1 χρόνια από τη γέννησή της και τα επτά από τον θάνατό της (16 Σεπτεμβρίου 2015). 

Μίλησαν: 

- Η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, η οποία υπήρξε μαθήτρια της Μαρίας Χορς στην Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών και ιέρεια της σε τελετές αφής της Ολυμπιακής Φλόγας. Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου μίλησε με ποιητικότητα και αλήθεια για την τεράστια και σπάνια προσωπικότητα της Μ. Χορς. 

- Ο ηθοποιός Δημήτρης Γεωργαλάς, ο οποίος είχε δασκάλα την Μ. Χορς κατά την φοίτησή του στην Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, αναφέρθηκε στις δυνατές προσωπικές του εμπειρίες από την μαθητεία του κοντά της. 

- Ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος παρουσίασε πτυχές του μεγάλου έργου της, όπως η χορογραφία στο Αρχαίο Δράμα (το παράδειγμα του Αισχύλου), η συνεργασία της με την Μαρία Κάλλας στην "Μήδεια" του Κερουμπίνι, η συνεργασία της με τον συνθέτη Γιώργο Χατζημιχελάκη στις Τελετές Αφής της Ολυμπιακής Φλόγας από το 2000 μέχρι το 2006. 

Σε πρώτη εκτέλεση παρουσιάστηκε έργο του Γιώργου Χατζημιχελάκη σε ποίηση Ιουλίτας Ηλιοπούλου, στη μνήμη της Μαρίας Χορς. Τρία ποιήματα από την συλλογή της Ιουλίτας Ηλιοπούλου "11 Τόποι για 1 Καλοκαίρι", για φωνή και φλάουτο. 

Ερμήνευσαν η Δάφνη Πανουργιά, σοπράνο και η Στεφανία Κατσαρού, φλάουτο. 

Στην εκδήλωση προβλήθηκαν δύο βίντεο. 'Ενα με φωτογραφικό υλικό από Τελετές Αφής, που επιμελήθηκε η ιέρεια της Μ. Χορς, Γιοβάνα Σκορδίλη και ένα με την Τελετή Αφής του 2004, σε επιμέλεια Γιώργου Χατζημιχελάκη. 

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν πολλοί μαθητές ακι συνεργάτες της Μαρίας Χορς, τιμώντας την προσφορά και τη μνήμη της. 

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΧΟΡΣ ΜΕ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΧΑΤΖΗΜΙΧΕΛΑΚΗ ΣΤΙΣ ΤΕΛΕΤΕΣ ΑΦΗΣ ΤΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗΣ ΦΛΟΓΑΣ

Το περιοδικό της Ένωσης Πτυχιούχων Φυσικής Αγωγής Νομού Ηρακλείου (Ε.Π.ΦΑ.Ν.Η.) εκδίδεται 17 χρόνια, τα δύο τελευταία χρόνια είναι ηλεκτρονικό και διακρίνεται πλέον για την επιστημοσύνη του. Η θεματολογία του - Φυσική Αγωγή, Υγεία, Προπονητική, Κοινωνιολογία, Ψυχολογία, Ιστορία του Αθλητισμού - καλύπτει όλο το φάσμα της αθλητικής επιστήμης. 

Στο τελευταίο τεύχος (26, 2011) περιλαμβάνεται ένα ενδιαφέρον για μένα άρθρο, που αφορά στη μεγάλη χορογράφο Μαρία Χορς, που συμπεριλαμβάνεται από παλιά στην προσωπική μου μυθολογία. Το θέμα του άρθρου έχει τον τίτλο: Η Τελετή Αφής της Ολυμπιακής Φλόγας στους Ολυμπιακούς Αγώνες 2000, 2002, 2004, 2006 και η Μαρία Χορς, και υπογράφεται από την Δάφνη Πανουργιά και την Π. Μπουρνέλλη. Πρέπει να σημειωθεί ότι η Δάφνη Πανουργιά συμμετείχε στο χορό των ιερειών σ' αυτές τις τελετές αφής, αλλά συμμετείχε και ως μουσικός (τραγούδι). Άρα καταγράφει και την προσωπική της εμπειρία. 

Είναι γνωστό ότι η Μαρία Χορς έχει συνδέσει το όνομα της με την τελετή αφής της Ολυμπιακής Φλόγας.  Το 1936 στην πρώτη τελετή της Αφής συμμετείχε ως ιέρεια, υπό την καθοδήγηση της δασκάλας της Κούλας Πράτσικα, της πρώτης χορογράφου της τελετής της Αφής. Για σαράντα δύο χρόνια (1964-2006) η Χορς χορογραφούσε ανελλιπώς την τελετή προσθέτοντας συνεχώς καινούργια στοιχεία. Το όνομα της, λοιπόν, έχει δικαίως συνδεθεί άρρηκτα με την τελετή Αφής της Φλόγας. 

Το άρθρο στο οποίο αναφερόμαστε παρουσιάζει τη Μαρία Χορς ως χορογράφο της αφής της Ολυμπιακής φλόγας κατά τα έτη 2000, 2002, 2004 και 2006 και αναδεικνύει τα αποτελέσματα της συνεργασίας της με τον μουσικό και συνθέτη Γιώργο Χατζημιχελάκη, η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο οργάνωσης και παρουσίασης των τελετών αφής και επρόκειτο σαφώς για μια πρωτοτυπία, καθώς για πρώτη φορά συνυπήρξαν ο χορός, η μουσική, και ο λόγος. Μέχρι αυτή τη συνεργασία τον ρυθμό στις ιέρειες έδινε η ίδια η Χορς με το τύμπανό της.

Στο άρθρο περιλαμβάνεται και η μαρτυρία του ίδιου του συνθέτη, ο οποίος εξηγεί αναλυτικά πώς εργάστηκε ώστε με λιτό αλλά ουσιαστικό τρόπο να δώσει αυτό που η Χορς είχε στο μυαλό της. Ιδιαιτέρως περιγράφεται η τελετή αφής της φλόγας των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας (2004). Η τελετή αυτή είχε τον γενικό τίτλο Ορχηστικές Εικόνες που ήταν παρμένες από αρχαία αγγεία. Η Χορς μελέτησε πολύ για να καταλήξει σ' αυτές και επέλεξε να ξεκινήσει από την παράσταση ενός αγγείου του έκτου αιώνα που λέγεται Χορός Γυναικών. Επιστρέφοντας στις πηγές, έπρεπε να εκφράσει το ουσιώδες, αφού για τους αγώνες της Αθήνας η χορογράφος ήθελε μια τελετή που να χαρακτηρίζεται από σεμνότητα. Φαίνεται πως Γιώργος Χατζημιχελάκης είχε την υπομονή αλλά και την εμπειρία και τη γνώση να συνθέσει τη μουσική του με δημιουργικό και πρωτότυπο τρόπο στη χορογραφία της Μαρίας Χορς. Το να δημιουργείς μια μουσική σύνθεση που να ταιριάζει στο ρυθμό και τη δυναμική της κίνησης δεν είναι καθόλου εύκολο.

Η Μαρία Χορς ζει. Συμπληρώνοντας τα 92 της χρόνια (γεννήθηκε το 1921) έχει αποσυρθεί φυσικά από την ενεργό δράση και ησυχάζει στο σπίτι της στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, αντικρύζοντας την Ακρόπολη. 

Νομίζω πως ακόμα δεν την έχουμε ανακαλύψει όσο θα 'πρεπε. Η συμβολή της στον χορό στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα είναι τεράστια. Ελπίζω να υπάρξουν κι άλλες μελέτες που θα αναδείξουν το πλούσιο έργο της και την μεγάλη προσφορά της στον σύγχρονο πολιτισμό μας. 

Π.Α.Α.

ΤΟ ΚΟΝΤΣΕΡΤΟ ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΣΙΜΠΕΛ ΚΑΙ ΕΓΧΟΡΔΑ ΤΟΥ Γ. ΧΑΤΖΗΜΙΧΕΛΑΚΗ ΣΤΟ ΜΙΝΣΚ

Ο συνθέτης Γιώργος Χατζημιχελάκης είναι από τους σύγχρονους δημιουργούς που συνταιριάζουν Δύση και Ανατολή. Στεγανά δεν υπάρχουν. Μόνο μουσική. 

Έτσι, εκτός από τις σπουδές του στη Βυζαντινή και Νεοελληνική Φιλολογία, ο Γ. Χατζημιχελάκης σπούδασε μουσική στο Κεντρικό Ωδείο Αθηνών. Ανώτερα Θεωρητικά με τον Κώστα Κλάββα, Βυζαντινή Μουσική με τον Κωνσταντίνο Κατσούλη, σύνθεση με τον Θόδωρο Αντωνίου. Παράλληλα διδάχτηκε ύφος εκφοράς του βυζαντινού μέλους και ελληνική δημοτική μουσική από τον Βασίλη Νόνη. 

Έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με τη μελέτη της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής και ειδικά με τα ελληνικά παραδοσιακά νυκτά όργανα. Είχε την πολύτιμη εμπειρία της συνεργασίας με λαϊκούς οργανοπαίκτες της παλαιότερης γενιάς σε σειρές ηχογραφήσεων δημοτικής μουσικής της Ε.Ρ.Τ., καθώς και σε πολλές συναυλίες. Επίσης, προς την κατεύθυνση του ελεύθερου αυτοσχεδιασμού συνεργάστηκε με μουσικούς από διάφορους χώρους. Συνθέσεις του έχουν παραγγελθεί από το Μέγαρο Μουσικής, την Ορχήστρα των Χρωμάτων κ.α. 

Σε συνεργασία με τη μεγάλη χορογράφο Μαρία Μ. Χορς και με τις συνθέσεις του "ΤΗΝΕΛΛΑ" και «ΑΝΑΚΡΟΥΣΙΣ» επένδυσε τις χορογραφίες της για την Τελετή Αφής της Ολυμπιακής Φλόγας του 2000 (θερινοί αγώνες Σίδνεϋ) και 2002 (χειμερινοί Σόλτλεϊκ Σιτυ). Το 2004 γράφει ξανά τη μουσική για τις χορογραφίες της Μαρίας Μ. Χορς ΕΙΚΟΝΕΣ ΟΡΧΗΣΗΣ & ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΙΚΟΝΑ που παρουσιάστηκαν στην Τελετή Αφής στην Αρχαία Ολυμπία και στην Τελετή Παράδοσης στο Παναθηναϊκό Στάδιο για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. 

Ο Χατζημιχελάκης είναι σοβαρός και ως συνθέτης και ως άνθρωπος. Κι έτσι δεν προκαλεί θόρυβο γύρω απ' το όνομά του και το έργο του. Ως εκ τούτου με χαρά μαθαίνω - και όχι πάντα - τις εκτελέσεις έργων του εντός αλλά και εκτός Ελλάδος, όπως τώρα που παίχτηκε έργο του στο Μινσκ της Λευκορωσίας. 

Το έργο του Γιώργου Χατζημιχελάκη «Κοντσέρτο Φαντασία για τσίμπελ (ρώσικο σαντούρι) και ορχήστρα εγχόρδων» (γραμμένο το 2000 κατά παραγγελία της Ορχήστρας των Χρωμάτων) παρουσιάστηκε στο Μινσκ, στα πλαίσια του 38ου Φθινοπωρινού Διεθνούς Φεστιβάλ Τεχνών, στις 27 Οκτωβρίου 2012, στην Μεγάλη Αίθουσα Συναυλιών της Κρατικής Φιλαρμονικής, από την Κρατική Ορχήστρα της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας, με σολίστ την Αγγελίνα Τκάτσεβα και υπό την διεύθυνση του Yevgeny Bushkov. Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε το 2001 στην Ελληνοαμερικανική Ένωση από την Ορχήστρα των Χρωμάτων και ως το 2009 ακολούθησαν άλλες 4 εκτελέσεις ανά την Ελλάδα και μία στην Ρώμη πάντα υπό την διεύθυνση του Μίλτου Λογιάδη, ενώ το 2001 επίσης παρουσιάστηκε και στην Πάτρα από την Ορχήστρα Πατρών υπό την διεύθυνση του Σαούλιους Σοντέσκις, πάντα με σολίστ την Αγγελίνα Τκάτσεβα. 

Παραθέτω εδώ το βίντεο από τη συγκεκριμένη συναυλία στο Μινσκ με την σολίστ Αγγελίαν Τκάτσεβα να ερμηνεύει με αληθινό οίστρο τη σύνθεση του Χατζημιχελάκη.