ΜΝΗΜΗ ΑΡΧΟΝΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΡΑΒΙΤΗ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Αναχώρησε σήμερα (16 Ιουνίου 2020) για την αιωνιότητα, ο Παναγιώτης Καραβίτης (Dr. Peter Karavites), Επίτιμος Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας στο Bridgewater State College της Βοστώνης (ΗΠΑ) και οφφικιάλιος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. 

Ο αείμνηστος Παναγιώτης Καραβίτης γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Πάτρα. Μέλος πολύτεκνης και ψαλτικής οικογένειας. Ο πατέρας του ήταν ο αείμνηστος Θεμιστοκλής Καραβίτης, επί πολλές δεκαετίες αριστερός ψάλτης στον Ι. Ναό Παντανάσσης Πατρών. Ο Π. Καραβίτης έφυγε το 1953 για την Αμερική, όπου σπούδασε και στη συνέχεια σταδιοδρόμησε ως πανεπιστημιακός δάσκαλος σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα των Η.Π.Α. διδάσκοντας αρχαία και ελληνορωμαϊκή ιστορία. Παράλληλα έψαλε σε πολλούς ναούς της εκεί Ομογένειας και προσέφερε από διάφορες θέσεις. Διετέλεσε και μέλος του Συμβουλίου Αποδήμου Ελληνισμού των Η.Π.Α.
Στα 2009 μας παραχώρησε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη στην Πάτρα και στον τηλεοπτικό σταθμό intv.gr. Mιλάει για τον Όμηρο, τους πατέρες των πρώτων αιώνων του χριστιανισμού, τις σχετικές μελέτες που έχει εκπονήσει, την Αμερική και την Ελληνική Ομογένεια, τον αείμνηστο Αρχιεπίσκοπο Ιάκωβο, τον πρώην (σήμερα) Αρχιεπίσκοπο Δημήτριο, το Οικουμενικό Πατριαρχείο και για πολλά άλλα ακόμη.
Ο Παναγιώτης Καραβίτης τιμήθηκε με το οφφίκιο του Άρχοντος Νοταρίου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας στις 15 Φεβρουαρίου 2000 και ανήκε στο Τάγμα των Αρχόντων του Αποστόλου Ανδρέου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής.
Είχα την τύχη να μου εμπιστευτεί για μετάφραση από τα αγγλικά στα ελληνικά ένα σημαντικό κείμενό του για τον Απόστολο Παύλο, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ.
Πρόλαβα και τον ηχογράφησα! Θα εκδώσω τώρα στη μνήμη του αυτή την ιστορική, πλέον, ηχογράφηση, στην οποία ψάλλει με μοναδικό τρόπο συνθέσεις πατρινών μελοποιών.
Το εξαιρετικά ενδιαφέρον στην περίπτωση του αείμνηστου Π. Καραβίτη είναι ότι ήταν αυτήκοος του μεγάλου εκείνου πρωτοψάλτου στην Παντάνασσα των Πατρών Νικολάου Μαυροπούλου, του εκ Κωνσταντινουπόλεως. Και θυμόταν πολλές "θέσεις" του Μαυρόπουλου τις οποίες και απέδιδε μοναδικά. Θέσεις και μουσικές φράσεις που του είχαν εντυπωθεί και παρά την εγκατάστασή του στην Αμερική, δεν τις ξέχασε ποτέ.

Στο επιστημονικό του έργο, τώρα, στεκόμαστε στα βιβλία του:
- Capitulations and Greek interstate relations: The reflection of humanistic ideals in political events (Hypomnemata) (Englisch) Taschenbuch – 1. Januar 1982
- Promise-Giving and Treaty-Making Homer and the Near East (1991)
- Evil, Freedom, and the Road to Perfection in Clement of Alexandria (Vigiliae Christianae , Suppl. 43) (Vigiliae Christianae, Supplements) (Englisch) Gebundene Ausgabe – 1. Januar 1999
Ένα από τα τελευταία  σημαντικά πονήματά του ήταν το Homer and the Bronze Age: The Reflection of Humanistic Ideals in Diplomatic Practices (Gorgias Press, 2008 - 242 σελίδες).

Παρακάτω δημοσιεύουμε μία ιδιαίτερη μελέτη του, με θέμα: "Ελευθερία και Αυτονομία".
Ο Παναγιώτης Καραβίτης ήταν πραγματικά ένας άρχοντας! Ήθος σπάνιο! Απ' αυτό που εκλείπει...
Είμαι ευτυχής που τον γνώρισα. Και αυτόν και την μακαρίτισσα σύζυγό του Χριστίνα, δραστήριο μέλος της Φιλοπτώχου Αδελφότητος της Αρχιεπισκοπής Αμερικής. 

Αιωνία η μνήμη τους!
Παραθέτουμε στη συνέχεια το βίντεο της συνέντευξής μας.

Peter Karavites - ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΣΤΟ ΠΕΡΑΝ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΦΕΤΟΣ!

Όλοι οι φίλοι του Ζωγραφείου Λυκείου στην Πόλη, Ρωμιοί και Ελλαδίτες, για έκτη συνεχή χρονιά μαζί με τους μαθητές της Σχολής έψαλλαν, σήμερα παραμονή Χριστουγέννων, τα Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα στο ΠΕΡΑΝ! 

Στο Σισμανόγλειο Μέγαρο του Γενικού Προξενείου της Ελλάδος και συνεχίζουν στο Πατριαρχείο, στο Γηροκομείο Βαλουκλί, στους ψυχασθενείς ομόθρησκους και αλλόθρησκους αδελφούς. 

Η Ελληνική Κοινότητα στην Κωνσταντινούπολη δίνει το δυναμικό παρών και αυτά τα Χριστούγεννα στην Ιστικλάλ, στο κέντρο της Πόλης, με παραδοσιακά κάλαντα που τραγούδησε με την συνοδεία του ακορντεόν του ακάματου διευθυντή του Ζωγραφείου Γιάννη Δεμιρτζόγλου. 

Ο Γιάννης Δεμιρτζόγλου τιμήθηκε για την μεγάλη προσφορά του στην Ομογένεια από την Ακαδημία Αθηνών, προχθές 22 Δεκεμβρίου 2015. Σήμερα ήταν στις επάλξεις!  

Και του χρόνου, αδελφοί της Πόλης!

Η Ρωμιοσύνη εκεί να ανθεί και να φέρνει κι άλλο!

 

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ

Ο καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης με τη σύζυγό του και τον φιλόλογο της Μεγάλης του Γένους Σχολής
Γιάννη Γιγουρτσή, έξω από την Μεγάλη Σχολή 

Το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη σήμερα Πέμπτη 28 Μαΐου 2015 στις 7:00 μ.μ., διοργανώνει στο Σισμανόγλειο Μέγαρο διάλεξη του καθηγητή Γλωσσολογίας, πρώην πρύτανη τού Πανεπιστημίου Αθηνών και Προέδρου της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας κ. Γεωργίου Μπαμπινιώτη με θέμα «Ελληνική Γλώσσα: Παρελθόν, Παρόν, Μέλλον». 

Η διάλεξη βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίου του κ. καθηγητή που απαντά σε ερωτήματα όπως: Ποιές λέξεις ζουν επι 3.500 χρόνια; Ποιές λέξεις δημιουργήθηκαν για να καλύψουν τις νέες ανάγκες τον 19ο αιώνα; Ποιές είναι οι δάνειες λέξεις; Ποιά είναι τα φαντάσματα του Γλωσσικού Ζητήματος; Ποιά τα συχνότερα γλωσσικά μας λάθη και ποιές οι γλωσσικές παρανοήσεις; Τι εκφράζει η γλώσσα των νέων;

Ο καθηγητής Γεώργιος Μπαμπινιώτης βρίσκεται ήδη στην Πόλη και χθες, Τετάρτη 27 Μαΐου, έγινε δεκτός από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο στο Φανάρι. Σύμφωνα με το σχετικό ανακοινωθέν του Πατριαρχείου "Ἡ Α .Θ. Παναγιότης ὁ Πατριάρχης, ἐδέχθη εἰς ἀκρόασιν τόν Ἐλλογ. κ. Γεώργιον Μπαμπινιώτην, τ. Πρύτανιν καί Καθηγητήν Γλωσσολογίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ Ἀθηνῶν, μετά τῆς συζύγου αὐτοῦ Εὐγεν. κ. Ροδάνθης, καί τοῦ Ἐλλογ. κ. Χρήστου Κλαίρη, Καθηγητοῦ Γλωσσολογίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῆς Σορβόννης."
Ο καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης επισκέφθηκε την Μεγάλη του Γένους Σχολή και το Ζωγράφειο Λύκειο, όπως μαρτυρούν και τα φωτογραφικά στιγμιότυπα που δημοσιεύουμε εδώ. 

Ο Διευθυντής του Ζωγραφείου Γιάννης Δεμιρτζόγλου με τους καθηγητές Χρήστο Κλαίρη
(απόφοιτο της Μεγάλης του Γένους Σχολής) και Γεώργιο Μπαμπινιώτη

Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΛΑΚΗ ΒΙΓΚΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΝΗΜΗΣ "ΜΙΣΟΣ ΑΙΩΝΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΠΕΛΑΣΕΙΣ"

«Ο αντίκτυπος των απελάσεων στην 

Ελληνορθόδοξη κοινότητα των Κωνσταντινουπολιτών» 

28 Φεβρουαρίου 2015 

Μισός αιώνας από τις απελάσεις 

Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσού 

Ομιλία του Παντελή Βίγκα

Άρχοντος Μ. Χαρτοφύλακος της Μ.τ.Χ.Ε.

Κυρίες και κύριοι, 

Ξεκινώντας θα ήθελα να απευθύνω ένα μεγάλο ευχαριστώ στην εφημερίδα «Πολίτης» για αυτή την εξαιρετικά τιμητική πρόσκληση να συμμετάσχω ως ομιλητής στη σημερινή εκδήλωση μνήμης για τη συμπλήρωση των πενήντα ετών από τις απελάσεις του ’64, γεγονότα που σημάδεψαν όσο κανένα άλλο τη συλλογική μνήμη και την εξέλιξη της κοινότητάς μας. 

Πριν συνεχίσω, θα ήθελα να κάνω μια ειδική μνεία στην εφημερίδα «Πολίτης» που από το 1967 και για 48 χρόνια αποτελεί έναν από τους κεντρικούς πυλώνες επικοινωνίας των εκπατρισθέντων Ρωμιών με τον τόπο τους, συμβάλλοντας καταλυτικά στη διατήρηση των συνεκτικών δεσμών και της επαφής με τη γενέτειρα. Σε μια εποχή που δεν υπήρχαν τα σύγχρονα μέσα και η ανάπτυξη των επικοινωνιών, όπως σήμερα, η εφημερίδα αποτελούσε το βασικό εργαλείο διατήρησης της μνήμης και της συνοχής των Κωνσταντινουπολιτών του εξωτερικού. Ο παλμός αυτός που κρατήθηκε ζωντανός βοήθησε και εμάς στην Πόλη αργότερα να αναπτύξουμε εκ νέου τους δεσμούς σε μια νέα βάση αλληλοϋποστήριξης με τους ομογενείς μας του εξωτερικού. Για αυτό και αξίζουν πολλά συγχαρητήρια στους εκδότες για την κυκλοφορία της εφημερίδας από τότε μέχρι σήμερα ανελλιπώς.

Οι απελάσεις του ’64 υπήρξαν το καθοριστικό κτύπημα στον Ελληνισμό της Πόλης με ανεπανόρθωτο αντίκτυπο και στις κοινότητες της Ίμβρου και της Τενέδου. Τα αισθήματα «φόβου», «πικρίας», «αδικίας» και «ταπείνωσης» με τα οποία εκείνα τα γεγονότα καταγράφηκαν στη συλλογική μνήμη, συνόδευσαν για δεκαετίες όχι μόνο όσους ξεριζώθηκαν βίαια από τον τόπο τους αλλά και όσους παρέμειναν πίσω στην γνώριμη μεν Πόλη, το πληθυσμιακό τοπίο της οποίας όμως είχε πλέον δραστικά μεταβληθεί. 

Με αποκορύφωμα τα επεισόδια των απελάσεων, η βιαιότητα των μηχανισμών που χρησιμοποιήθηκαν για την εξόντωση της ελληνικής μειονότητας, προκαλούν συγκίνηση αλλά και οργή, ενώ ξαναζωντανεύουν σε όλους μνήμες από παλαιότερα τραύματα που ακόμα δεν είχαν επουλωθεί και που ίσως δεν θα καταφέρουμε να επουλώσουμε ποτέ. 

Αδιαμφισβήτητα τα γεγονότα του ’64 είναι εκείνο το κεφάλαιο της ιστορίας, τις συνέπειες του οποίου, εξακολουθούμε να αισθανόμαστε με τραγικό τρόπο μέχρι σήμερα, τόσο εμείς στην Πόλη βιώνοντας συνεχώς τη δημογραφική μας αδυναμία όσο και οι εκπατρισθέντες του εξωτερικού, οι οποίοι ποτέ ξανά δεν μπόρεσαν να γευτούν την ψυχική γαλήνη που νιώθει κανείς στον γενέθλιο τόπο του. 

Το αποτύπωμα που άφησαν οι απελάσεις στην ελληνική μειονότητα αντανακλάται με τον πιο αμείλικτο τρόπο στους αριθμούς της εποχής. Μέσα σε λιγότερο από μια δεκαετία μεταξύ 1960 και 1970, από μια κοινότητα που αριθμούσε 80.000 μέλη έμειναν λιγότερα από 20.000 άτομα. Το ίδιο αποτυπώνεται και αν ρίξουμε μια ματιά στις βαπτίσεις της εποχής το 1964 είχαμε 413 ενώ το 1974 μόλις 99 και το 2004 στις 9, ενώ αντίστοιχα οι κηδείες το ’64 ήταν 706, το ’74 404 και το 2004 88. Μονάχα την τελευταία πενταετία ίσως να παρατηρείται μια ελάχιστη αύξηση των αριθμών αυτών. Αυτή η κατακόρυφη πληθυσμιακή πτώση είναι χαρακτηριστική του πως τα γεγονότα αυτά λειτούργησαν σαν χιονοστιβάδα διαπερνώντας κάθε φάσμα του κοινοτικού πλέγματος και επιφέροντας εν τέλει καθοριστικά πλήγματα για την ίδια τη δομή της μειονότητας. Τα σχολεία άδειασαν από τη μια μέρα στην άλλη, οι κατασχέσεις περιουσιών έγιναν καθημερινό φαινόμενο, οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων το ίδιο, το σχέδιο εξόντωσης της ομογένειας της Ίμβρου είχε πάρει σάρκα και οστά, οι διωγμοί, οι απαξιώσεις και οι απειλές αποτελούν τραγικά γεγονότα τις λεπτομέρειες των οποίων γνωρίζουμε όλοι και γι’ αυτό δε θα εισέλθω στην παρούσα εισήγηση. Αναρίθμητες οι ιστορίες που ραγίζουν τις καρδιές και κλονίζουν τη σκέψη μας. 

Αυτές πλέον οι ιστορίες είναι που γίνονται αντικείμενο μελέτης από ένα μεγάλο κομμάτι της τουρκικής κοινωνίας που αναζητά τη δική του ταυτότητα μέσα από την ψηλάφηση της αλήθειας από εναλλακτικά κανάλια ενημέρωσης και τη συμφιλίωση με το παρελθόν. 

Παρόλα αυτά ο δρόμος για μια περισσότερο αντικειμενική προσέγγιση της ιστορίας είναι μακρύς και η εξαφάνιση των μειονοτήτων από το Πολίτικο πληθυσμιακό τοπίο είναι ένα από τα μείζονα στοιχεία της ιστορίας της Πόλης του 20ου αιώνα, που ακόμα δεν έχει γίνει κτήμα και γνώση της εγχώριας κοινής γνώμης όσο θα έπρεπε. 

Η έκθεση με τίτλο «20 κιλά, 20 δολάρια» που πραγματοποιήθηκε πέρυσι προσεγγίζοντας για πρώτη φορά το ζήτημα των απελάσεων κατέδειξε την ανάγκη για περισσότερη πληροφόρηση και ενημέρωση της τουρκικής κοινωνίας, η οποία σε γενικές γραμμές είναι δεκτική σε αυτά τα ερεθίσματα και τα προσεγγίζει με ιδιαίτερη ευαισθησία και ειλικρινή διάθεση σεβασμού. 

Η τέχνη, σε περιπτώσεις ιστορικοπολιτικών γεγονότων όπως οι απελάσεις, λειτουργεί τόσο ενημερωτικά αλλά κυρίως λυτρωτικά τόσο για το κοινό στο οποίο απευθύνεται όσο και για εκείνους που αποτέλεσαν τους πρωταγωνιστές των γεγονότων. Εκτός από την πρόσφατη έκθεση, που γνωρίζω ότι παρουσιάστηκε και στην Αθήνα πριν λίγο καιρό, το ίδιο παρατηρούμε και στα δύο κινηματογραφικά έργα που έχουν ασχοληθεί με το θέμα των απελάσεων. Την Πολίτικη Κουζίνα και την τουρκική παραγωγή Sürgün. 

Και στα δύο έργα βλέπουμε ότι όσοι έχουν απελαθεί αλλά και όσοι μένουν πίσω “γίνονται” ξένοι. Ξένοι ανάμεσα στους δικούς τους. Ξένοι στον τόπο που γεννήθηκαν, ξένοι στον τόπο που απελάθηκαν, τον υποτιθέμενο πιο φιλικό τους τόπο. 

Όσες στατιστικές και αν βγάλουμε, όσες κοινωνιολογικές αναλύσεις και αν κάνουμε, δεν πρόκειται ποτέ να καταλάβουμε εκείνη την συγκλονιστική και απόλυτη αίσθηση απώλειας και μοναξιάς που αισθάνθηκαν όσοι απελάθηκαν. Ο νους μας και η καρδιά μας θα είναι πάντοτε μαζί τους. 

50 χρόνια αργότερα, από εκείνες τις σπαρακτικές μέρες των απελάσεων, τι καλούμαστε εμείς να κάνουμε σήμερα όμως; 

Πρέπει ο αποκλειστικός μας στόχος να είναι η απόδοση των ευθυνών; 

Το θέμα της απόδοσης ευθυνών, έχει μελετηθεί, και έχει αποδειχθεί ότι μια μισαλλόδοξη εθνική πολιτική, μαζί με μηχανισμούς του παρακράτους οδήγησε σε αποφάσεις απάνθρωπες και σε βίαια γεγονότα που δημιούργησαν ανείπωτο πόνο. 

Οπότε 50 χρόνια αργότερα ως Ρωμιοί της Πόλης τι είδους ερωτήματα καλούμαστε να θέσουμε και να μελετήσουμε, γύρω από τα προβλήματα των απελάσεων των Ελλήνων υπηκόων και με ποιο τρόπο ώστε να οδηγήσουν σε μια εποικοδομητική συζήτηση για το μέλλον. 

Εκείνο που θα ήθελα να θίξω σήμερα είναι μια διαφορετική διάσταση του φαινομένου που πολύ ελάχιστα έχει προβληθεί: οι απελάσεις των Ελλήνων υπηκόων, έφεραν ανεπανόρθωτες ζημιές όχι μόνο στην πληθυσμιακή και κοινοτική δομή αλλά και στην οικονομική συγκρότηση των Ρωμιών και κατ’ επέκταση σε όλη την ελληνική κοινότητα. Η ομογένεια έχασε τα πιο δυναμικά στοιχεία της κοινωνίας της, τους επαγγελματίες και επιχειρηματίες της, αποσταθεροποιήθηκε και έμεινε, εν πολλοίς, χωρίς οικονομική προοπτική στραγγαλιζόμενη μέρα με τη μέρα. Αυτή η εξόντωση της οικονομικής ελίτ και η αποψίλωση της κοινότητας από τα δυναμικότερα στελέχη της, δημιούργησαν μακροχρόνιες συνέπειες ενός οικονομικού αδιεξόδου το οποίο είναι εμφανές μέχρι σήμερα π.χ. δείτε τη Ίμβρο ή πόσα στερήθηκε η ίδια η Πόλη χάνοντας μια στιβαρή οικονομική ελίτ. Στο εσωτερικό της κοινότητας αντίστοιχα, το οικονομικό αδιέξοδο που αντιμετωπίζουμε αποτυπώνεται στις περιορισμένες ενέργειες και πρωτοβουλίες που θα θέσουν σε κίνηση την ανάπτυξη της κοινότητας σε όλα τα επίπεδα αλλά και στο πως αυτό αντικατοπτρίζεται στην περιορισμένη σχετικά αξιοποίηση της κοινοτικής περιουσίας με τέτοιο τρόπο που να δημιουργεί πολλαπλασιαστικά οφέλη προς όλους. 

Οι απελάσεις, προφανώς, πρέπει να ειδωθούν στο πλαίσιο των γενικότερων διεργασιών στην Τουρκία της δεκαετίας του 1960. Σήμερα, που το κλίμα έχει μεταστραφεί και είναι σαφώς πιο ευνοϊκό, έχουμε ευθύνη ως ελληνική κοινότητα να πιάσουμε και πάλι το νήμα της ιστορίας από εκεί που έμεινε και να προχωρήσουμε ένα βήμα παρακάτω. 

Τα τελευταία χρόνια και ειδικότερα την τελευταία δεκαετία άρχισαν να διαφαίνονται κάποιες νέες πραγματικότητες. Αυτές σχετίζονται με τον τρόπο με τον οποίο η μειονότητα στην Πόλη είναι διατεθειμένη να στοχαστεί για τον εαυτό της. Γι' αυτό και από το 2006 και έπειτα με τις πρώτες εκλογές για την ανάδειξη νέων διοικήσεων στα ιδρύματά μας, η κοινότητα κατάφερε να επιτύχει κάποιους από τους στόχους της και να παλέψει με περισσότερη στόχευση για το μέλλον. 

Πράγματι, μέσα σε αυτή τη δεκαετία η ρωμιοσύνη της Πόλης κατάφερε να προχωρήσει από την διακήρυξη επιμέρους στόχων και ευχολογίων στην πράξη χαράσσοντας στρατηγική και συγκεκριμένες πλέον επιδιώξεις, τα αποτελέσματα των οποίων έχουν μακροπρόθεσμο χαρακτήρα. 

Λάκης Βίγκας (φωτ. αρχείου) 

Για παράδειγμα: 

- Επαναλειτούργησε το Δημοτικό Σχολείο στην Ίμβρο μετά από 49 χρόνια. Η ενίσχυση κατ’ αυτόν τον τρόπο της Ιμβριώτικης κοινότητας και η δημιουργία προϋποθέσεων για την επανεγκατάσταση ελληνικών οικογενειών στο νησί οικοδομεί ελπίδες για ανασύσταση του τοπικού Ιμβριώτικου στοιχείου. 

- Η παρουσία της κοινότητας γενικότερα στην τουρκική κοινωνία έγινε πολύ πιο εμφανής ενώ επεκτάθηκε και εκτός των ορίων της Πόλης ή της Ίμβρου και της Τενέδου. Πρόσφατα, ζήσαμε μοναδικές στιγμές στη Σμύρνη κατά τη λειτουργία του Αγίου Βουκόλου, ζώντας από κοντά τη δυναμική του ελληνικού στοιχείου της Σμύρνης, ενώ κάτι αντίστοιχο παρατηρείται και με αφορμή τη λειτουργία άλλων ορθόδοξων ναών όπως στην Αττάλεια και την Προύσα που πρόσφατα έχει αποκτήσει το Οικουμενικό Πατριαρχείο ή στην Παναγία Σουμελά από το 2010. Η ρωμιοσύνη επανασυνδέεται με τις εστίες του. 

- Η επιτυχής ολοκλήρωση του πρώτου ευρωπαϊκού προγράμματος με τίτλο «Μειονοτικοί Πολίτες-Ισότιμοι Πολίτες» εκ μέρους του ΣΥΡΚΙ που είχε ως σκοπό μέσα από εργαστήρια, διαλέξεις, συζητήσεις να αφυπνίσουμε τα δημοκρατικά ανακλαστικά και να ευαισθητοποιήσουμε την κοινότητα μας προς τα ιδεώδη και αξίες της ορθής διαχείρισης αλλά και των συμμετοχικών διαδικασιών που οφείλουμε να εφαρμόζουμε στα κοινοτικά μας πράγματα. Αυτό ήταν και το πρώτο πρόγραμμα που υλοποιήθηκε ποτέ από μια μειονότητα στην Τουρκία με θέμα τα ανθρώπινα δικαιώματα και πρόσφερε πολύτιμη τεχνογνωσία και εμπειρία στην κοινότητα η οποία σίγουρα θα αποδειχθεί χρήσιμη στο μέλλον. Ήδη υλοποιούμε ένα δεύτερο πρόγραμμα με θέμα τις μειονότητες και την ελευθερία έκφρασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι ένα πρόγραμμα που θα ολοκληρωθεί σε ένα χρόνο από τώρα και έχει ως στόχο να μελετήσει το βαθμό ελευθερίας των μελών των μη μουσουλμανικών μειονοτήτων κατά τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ως μέσο έκφρασης. 

- Ένα ακόμα αποφασιστικής σημασίας βήμα για την κοινότητα ήταν οι από κοινού διαβουλεύσεις σε συνεργασία με τις υπόλοιπες μη μουσουλμανικές κοινότητες στο θέμα εκπόνησης ενός σχεδίου για το υπό διαμόρφωση σύνταγμα. Το 2012 η κυβέρνηση της Τουρκίας προέβαλε, επιτυχώς, στην πολιτική ατζέντα το θέμα της συνταγματικής αναθεώρησης και ενθάρρυνε όλους τους πολιτικούς αλλά και επιχειρηματικούς, ακαδημαϊκούς και κοινωνικούς εταίρους να καταθέσουν προτάσεις. 

Κάθε κοινότητα σε συνεργασία με ακαδημαϊκούς και νομικούς κατέγραψε τα θέματα που επιθυμούσε να θεμελιωθούν στο νέο σύνταγμα και στη συνέχεια σε κοινή διαβούλευση μέσω ομάδων εργασίας στις οποίες συμμετείχαν όλες οι μειονότητες, αξιολογήσαμε και ανταλλάξαμε απόψεις επί σειρά θεμάτων. Για πρώτη φορά μια τέτοια συνεργασία έλαβε χώρα σε διακοινοτικό επίπεδο. Ήταν και η πρώτη φορά άλλωστε, που ζητήθηκε από τις μειονότητες να καταθέσουν τις προτάσεις τους εγκαινιάζοντας μια νέα σελίδα για την Τουρκία γενικότερα. Όπως γνωρίζετε τα συντάγματα του 1924, του 1961 και του 1982 είχαν επιβληθεί άνωθεν εκφράζοντας το στρατιωτικό κατεστημένο της χώρας.

- Συνεχίζοντας, θα ήθελα να αναφερθώ στο μικρό «θαύμα» που έχει συντελεστεί με τη λειτουργία του παιδικού σταθμού της Αγίας Τριάδας. Ο σημερινός αριθμός των παιδιών ξεπερνάει τα τριάντα αλλά το βασικότερο είναι ότι έχει αντιστρέψει το κλίμα ως προς την εμπιστοσύνη των γονέων προς την παρεχόμενη ομογενειακή ελληνική παιδεία. Στον παιδικό λειτουργεί ένα πρότυπο δίγλωσσο εργαστήρι που αποτελεί το φυτώριο των μετέπειτα μαθητών των σχολείων μας. Παράλληλα, είναι ο μόνος χώρος που για την ώρα πραγματοποιείται η όσμωση μεταξύ γονέων και παιδιών από τη ρωμαίικη κοινότητα και εγκατεστημένων στην Πόλη Ελλήνων υπηκόων. Αντίστοιχο παράδειγμα αποτελεί η επαναλειτουργία από το 2008 της παιδούπολης της Πρώτης με δύο κατασκηνωτικές περιόδους που φιλοξενούνται παιδιά όχι μόνο από την Πόλη αλλά και από την Αντιόχεια καθώς και εθελοντές ομαδάρχες από την Ελλάδα επιτελώντας ένα σπουδαίο έργο. 

- Για το τέλος άφησα τη δημιουργία του Συνδέσμου Υποστήριξης Ρωμαίικων Κοινοτικών Ιδρυμάτων το 2011 καθώς πιστεύω ότι αποτελεί την πιο ισχυρή ένδειξη ότι η μειονότητα επιδιώκει πλέον μια συλλογική αντιμετώπιση των ζητημάτων της. Ο ΣΥΡΚΙ αποτελεί το μόνο συντονιστικό φορέα όλης της κοινότητας και εκφράζει την κοινή φωνή προς τα έξω λειτουργώντας παράλληλα και ως φορέας της κοινωνίας των πολιτών με λόγο και παρουσία στις κοινωνικές διεργασίας. Από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες του ΣΥΡΚΙ υπήρξε, επίσης, η ηλεκτρονική καταγραφή της κοινοτικής περιουσίας των ευαγών ιδρυμάτων μας, η οποία δεν έχει γίνει ποτέ ξανά στο παρελθόν. Η επιτυχής ολοκλήρωσής της εξαρτάται εν πολλοίς στην ελεύθερη βούληση όλων των διοικήσεων των ιδρυμάτων να παρέχουν τις πληροφορίες. 

Εξωστρέφεια, δημόσιος διάλογος, συνέδριο, εκλογές, διαφάνεια στο τρόπο διοίκησης, απελευθέρωση από το στενό παραδοσιακό κοινοτικό πλαίσιο, αλληλεπίδραση με την ευρύτερη κοινωνία και νέες δυναμικές που προέρχονται από την Τουρκία και την Ελλάδα διανοίγουν μονοπάτια για να επιτύχουμε την πολυπόθητη αναγέννηση τόσο σε οικονομικό όσο και θεσμικό επίπεδο. 

Βέβαια, προϋπόθεση για να μπορέσουμε προχωρήσουμε με περισσότερο σθένος είναι τα βαρίδια του παρελθόντος να μην εμποδίζουν τον τρόπο που διαμορφώνουμε τις αξίες μας και τις προτεραιότητες μας σήμερα. Με αυτόν τον τρόπο θα καταφέρουμε να επαναδιαπραγματευτούμε τα οράματα μας. Πολλές φορές το λαμπρό παρελθόν δεν είναι καλός οδηγός για το μέλλον. Μας κάνει να είμαστε προσκολλημένοι στα παλιά και δεν βλέπουμε τους νέους δρόμους που ανοίγονται, τους δρόμους που διαφέρουν με δραματικό τρόπο από τους παλιούς. 

Σε αυτή την πορεία οι πολιτικές προκλήσεις που θα κληθούμε να αντιμετωπίσουμε είναι ακόμα πολλές, η διατήρηση της ρήτρας της αμοιβαιότητας, η στενή ερμηνεία της ιδιότητας του πολίτη στη χώρα, τα συχνά κρούσματα λόγου μίσους και στερεοτυπικής απεικόνισης των μειονοτήτων, η έλλειψη ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης, η έλλειψη πολιτικής βούλησης για τη λύση ορισμένων θεμάτων όπως της διεξαγωγής εκλογών στα βακούφια μας, της αναγνώρισης νομικής προσωπικότητας τόσο των Πατριαρχείων μας όσο και της κοινότητας ως οντότητας ή της έγκρισης της συνένωσης των ιδρυμάτων μας, το γενικό κλίμα πολιτικής αστάθειας και περιορισμού των ελευθεριών των πολιτών κ.α. αποτελούν ακανθώδη ζητήματα που οπωσδήποτε περιορίζουν την εμβέλεια των ενεργειών μας. 

Παρόλα αυτά η κοινότητα σήμερα τολμάει να θέλει να ξεπεράσει αυτά τα εμπόδια που τόσα χρόνια ενίσχυσαν την αδράνεια, καλλιέργησαν το φόβο, τον διχασμό και τον λαϊκισμό στο εσωτερικό μας. Τολμάει να τα ξεπεράσει όχι με μεμψιμοιρία και γκρίνια αλλά προβάλλοντας και διακηρύσσοντας τα δικαιώματα της ως ισότιμοι εταίροι και διεκδικώντας με αξιοπρέπεια την περιουσία της, την παιδεία της, τις ελευθερίες της και τον πολιτισμό της. 

Βέβαια, η μεταστροφή στον τρόπο αντιμετώπισης των ομογενειακών χρόνιων θεμάτων μας δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη και οπωσδήποτε είναι χρονοβόρα και επίπονη για όλους τόσο για εκείνους που έχουν συνηθίσει να βλέπουν την ομογένεια μέσα από τον πρίσμα της «χαμένης υπόθεσης» γιατί δεν μπορούν να συντονιστούν με τις σημερινές εξελίξεις όσο και για εκείνους που σηκώνουν το βάρος της αφύπνισης μιας κοινότητας που για χρόνια είχε μάθει να ζει στο περιθώριο των εξελίξεων. 

Η προσπάθεια να δημιουργήσουμε νέες δυναμικές, να ξανακερδίσουμε εκείνους που απέχουν από τα κοινά και ιδιαίτερα τους νέους και τις γυναίκες, να θέσουμε τις βάσεις για συμμετοχικές κοινοτικές διαδικασίες χωρίς αποκλεισμούς, να καλλιεργήσουμε το δημοκρατικό πνεύμα και να εμφυσήσουμε την αυτοεκτίμηση, να αντιταχθούμε στα κατεστημένα εμπόδια και να απαιτήσουμε λογοδοσία των διοικητών, πρακτικά δεν είναι καθόλου εύκολο να εφαρμοστούν σε μικρές τραυματισμένες κοινωνίες.

Γιομά Νευταλία - Αρχείο Στρατή Ταρίνα

Επομένως, πού θα πρέπει να εστιάσει η κοινότητα τη στρατηγική της και ποια θα πρέπει να είναι τα επόμενα βήματά της στο μέλλον; Οι άξονες στρατηγικής θα μπορούσαν να αναλυθούν ως εξής: 

- Προσήλωση στην ανανέωση των κοινοτικών διοικήσεων των ευαγών ιδρυμάτων μας και πολιτική πίεση εκ μέρους της κοινότητας αλλά και σε συνεργασία με τις άλλες μειονότητες για υιοθέτηση εκλογικού κανονισμού άμεσα. 

- Υιοθέτηση κοινοτικών ελεγκτικών μηχανισμών που θα διασφαλίζουν την απρόσκοπτη ορθή διοίκηση των ιδρυμάτων μας και τη διαφανή διαχείριση της εξουσίας από τους εκλεγμένους. 

- Να συνεχιστούν και ενισχυθούν οι προσπάθειες που γίνονται για την Ίμβρο, αυτές αφορούν την επαναλειτουργία Ελληνικής εκπαίδευσης όλων των βαθμίδων, την επανεγκατάσταση ενεργού πληθυσμού Ιμβρίων στο νησί, οι οποίοι θα καταστεί δυνατόν να αναπτύξουν παραγωγικές δραστηριότητες, να προσληφθούν δημόσιοι υπάλληλοι στις υπηρεσίες που εδρεύουν στην Ίμβρο προκειμένου να μπορούν να καθοδηγούν και να εξυπηρετούν τον ελληνόφωνο πληθυσμό. 

- Διατήρηση της κληρονομιάς της ρωμιοσύνης. Η ελληνορθόδοξη κοινότητα διαθέτει ένα πολύ σημαντικό εκτόπισμα στην πολιτιστική κληρονομιά αυτού του τόπου που πρέπει να προβληθεί κατάλληλα αλλά και να συνομιλήσει δημιουργικά με τις σύγχρονες καλλιτεχνικές δημιουργίες στην Τουρκία ώστε να παραχθεί αυτό το νέο που είναι το ζητούμενο σήμερα. Αυτός ο διάλογος θα είναι τελικά ο εγγυητής ενός ασφαλούς μέλλοντος για την ομογένεια μας και θα μας βοηθήσει να χτίσουμε στενούς δεσμούς συνεργασίας με άλλες κοινωνίες, συλλογικότητες, ομάδες και ανθρώπους. 

- Συνέχιση της συνεργασίας και επικοινωνίας με τις άλλες μειονότητες σε κοινά θέματα. Ήδη παρατηρούμε ότι οι προϋποθέσεις συνεργασίας που δημιουργήθηκαν μέσω της κοινής εκπροσώπησης όλων των μειονοτήτων στο Συμβούλιο της Γενικής Διεύθυνσης Βακουφίων είχε πολύ θετικό αντίκτυπο στην ανάληψη κοινών δράσεων και στην καλύτερη αλληλογνωριμία. Αυτή η δυναμική πρέπει να συνεχιστεί και να ενισχυθεί επεκτείνοντας τη συνεργασία και σε άλλους τομείς όπως έχει γίνει με το Κέντρο Προστασίας της Πολιτιστικής Κληρονομιάς. 

- Αν μεταξύ των θετικών εξελίξεων για την κοινότητα τη δεκαετία 2005-2015 πρωτοστάτησε η δική μου γενιά ανθρώπων , θα πρέπει με το βλέμμα μας στην επόμενη δεκαετία να αφήσουμε χώρο στους σημερινούς τριαντάρηδες και σαραντάρηδες να αναλάβουν ενεργό ρόλο παίρνοντας τα ηνία αυτής της δυναμικής. Ενσωματώνοντας τους νεότερους διασφαλίζουμε ότι αυτή η πορεία δεν θα ανακοπεί και δε θα περιοριστεί σε μια χούφτα ανθρώπων. Η διοργάνωση ενός συνεδρίου με τη συμμετοχή αυτών των ανθρώπων ίσως να δρούσε ως καταλύτης για την ανάδειξη νέων στελεχών και προτάσεων. 

- Χτίσιμο πιο ισχυρών δεσμών αλληλοβοήθειας και υποστήριξης με τους Νεοπολίτες, τους Έλληνες υπηκόους κατοίκους της Πόλης αλλά και της Σμύρνης. Αυτός ο όρος δεν εκφράζει τίποτα άλλο παρά την ελπίδα μας να γίνουν αυτοί οι άνθρωποι αναπόσπαστο κομμάτι της κοινότητάς μας, οι δικοί μας Πολίτες. Είναι αναγκαίο στη σημερινή κοινότητα μας να αξιοποιήσουμε στο έπακρο το δυναμικό αυτών των ανθρώπων που βρίσκονται στην Τουρκία. Ανθρώπων με ανοιχτό πνεύμα, ικανών και με πολύ θέληση και διάθεση να συμβάλουν όπως έχουμε διαπιστώσει σε συναντήσεις και συνομιλίες που έχουμε κάνει μαζί τους. Ήδη η συμμετοχή τους και παρουσία τους στην κοινότητά μας είναι ορατή σε πολλά επίπεδα κάτι που είναι πολύ αισιόδοξο και ενθαρρυντικό, αλλά χρειάζεται να συστηματοποιήσουμε ακόμα περισσότερο τις προσπάθειες μας ώστε να μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε την πολύτιμη παρουσία τους. Χρειάζεται να φροντίσουμε πολύ γρήγορα τις υποδομές μας για να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στις ανάγκες που προκύπτουν και να τους κρατήσουμε δίπλα μας. 

Αυτό το τελευταίο σημείο μας φέρνει και πάλι στο αρχικό μου επιχείρημα που είναι ότι δεν έχει ακόμα διαπιστωθεί σε όλη του την κλίμακα η οικονομική επίπτωση που είχαν τα γεγονότα των απελάσεων στην οικονομική συγκρότηση και φυσικά ανάπτυξη της κοινότητας. Η στέρηση της ομογένειας από το επιχειρηματικό της δυναμικό μοιραία την καταδίκασε σε σμίκρυνση και εσωστρέφεια. Σε μια όμως Κωνσταντινούπολη που σήμερα αποτελεί ένα παγκόσμιο επιχειρηματικό κέντρο είναι επιβεβλημένο να κατανοήσουμε τις δυνατότητες που έχουμε σε τομείς οικονομικής ανάπτυξης. Να αξιοποιήσουμε το δυναμικό που έχουμε είτε Ρωμιούς είτε Νεοπολίτες, αλλά κυρίως να μελετήσουμε και παράγουμε προτάσεις που θα ενίσχυαν την επιχειρηματική παρουσία των Ελλήνων στην Τουρκία. Οι δυνατότητες που προσφέρονται είναι πολλές αρκεί να έχουμε επιμονή, προσήλωση στον στόχο, να διαπνεόμαστε από φιλογενή αισθήματα και να οραματιζόμαστε το μέλλον της ρωμιοσύνης στην Τουρκία. 

Τα βήματα αυτά τελούνται πάντοτε υπό την πνευματική επίβλεψη, ενθάρρυνση και υποστήριξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου που αποτελεί τον στυλοβάτη της ομογένειας της Πόλης. Ενώ η υποστήριξη που εισπράττουμε από εσάς τους Κωνσταντινουπολίτικους φορείς του εξωτερικού υπό τον συντονισμό της ΟΙΟΜΚΩ είναι ανεκτίμητη για τη συνέχιση των προσπαθειών μας. 

Αυτή η προσπάθεια δεν είναι τίποτα άλλο από μια δοκιμή να ξεπεράσουμε τους εαυτούς μας, αφήνοντας πίσω την περίοδο της μοιρολατρίας, της αποτελμάτωσης, της ματαιότητας και της αυθαιρεσίας και προχωρώντας στο μέλλον με σιγουριά και συνείδηση της ευθύνης και των υποχρεώσεων μας. 

Έχοντας ως κίνητρο την ανάπτυξη της ελληνικής κοινότητας θα μπορέσουμε να βρούμε στην πορεία αυτή τους απαραίτητους συμμάχους, να αξιοποιήσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το δυναμικό μας ώστε να μεταλαμπαδεύσουμε στις επόμενες γενιές τη σπουδαία αυτή κληρονομιά για την οποία όλος ο ελληνισμός είναι υπερήφανος.

Ο π. Γεώργιος Τσέτσης παρουσιάζει το "Κυριακάτικο απόγευμα στην Πρίγκηπο" της Έλενας Δαρμή

Του Μ. Πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Τσέτση

Η Πρίγκηπος της Έλενας Δαρμή 

Πέρασα προ ημερών από τα γραφεία του «Πολίτη» στην Αθήνα για καφέ και κουβέντα περί των καθ΄ημάς με την εκδότριά του, την φίλη κυρία Πηνελόπη Τσουκάτου. Και έφυγα, έχοντας υπό μάλης ένα Χριστουγεννιάτικο δώρο της! Το μόλις κυκλοφορήσαν βιβλίο της Έλενας Δαρμή «Κυριακάτικο απόγευμα στην Πρίγκηπο» (Εκδόσεις Τσουκάτου, 2014). Κάτι μεταξύ εκτεταμένης νουβέλας και σύντομου μυθιστορήματος (όλο κι΄όλο 203 σελίδες), που διάβασα απνευστί κατά το ταξίδι της επιστροφής μου στη Γενεύη. Ένα βιβλίο γραμμένο με πολλή χάρη και συστολή σε μια απλή δημοτική και με έκδηλη αγάπη προς την γενέτειρά της και τους παντοίου είδους τάξεως, φυλής και θρησκεύματος κατοίκους της. 

Πρόκειται για μια τρυφερή ιστορία δυό πικραμένων από την ζωή υπάρξεων. Της λυγερόκορμης και ολόξανθης Πριγκηπιανής Ερατώς (Ερατούς, όπως την αποκαλεί σε καθαρεύουσα κλίση η Δαρμή), που ζεί απομονωμένη στο οικογενειακό της αρχοντικό στα υψώματα του νησιού, και ενός Αθηναίου, του Στράτου, «πρόδρομου», θα έλεγε κανείς, των σημερινών «Νεο-Πολιτών», που έρχεται την Πόλη για να διδάξει μαθηματικά σ΄ένα Πανεπιστήμιο και νοικιάζει σπίτι στην Πρίγκηπο, προκειμένου να ζήσει την καθημερινότητά του εδώ στην ησυχία του νησιού. Και μεταξύ των δύο, βρίσκεται ένας έφηβος ο Μέμο, «τσιράκι» στο «Σούπερ-μάρκετ» του νησιού. Ένα κιουρτάκι, το οποίο από ευγνωμοσύνη προς στην Ερατώ, για κάποιο καλό που του είχε κάμει, μηχανεύεται την συνάντηση των δύο και γίνεται, ουσιαστικά, ο αίτιος των όσων ακολουθούν εκ των υστέρων. 

Τους ανωτέρω τρεις πρωταγωνιστές πλαισιώνουν διάφοροι ρωμηοί του νησιού. Οικοκυρές, παραδουλεύτρες, τεχνίτες, κηπουροί, αλλά και κουτσομπόληδες! Δεν λείπει και αυτός ακόμη ο Πριγκηπιανός την καταγωγή και Γαλλοτραφής Δεσπότης, που, όπως λέγει η Δαρμή, έσερνε το «ρ», και όταν θύμωνε με τους θορυβώδεις πιστούς, φώναζε: «δεν ντβέπεσται»! (Ο Δεσπότης, που όταν κάποτε επισκέφθηκε τη Γενεύη, συνοδευόμενος από ένα Πριγκηπιανής προέλευσης κάτοικό της, πήγε σ΄ένα κατάστημα ανδρικής μόδας, ζητώντας να αγοράσει ένα πανωφόρι χρώματος «γκβι σουβί» (gris souris)! 

Η διήγηση ρέει ομαλά και ήπια, με προβλέψιμη μάλλον κατακλείδα όσον αφορά στη σχέση της Ερατώς και του Στράτου. Και τούτο μέχρι τη σελίδα 178. Αίφνης, όμως, παίρνει μιαν άλλη τροπή και προκαλεί αναστάτωση στην Ερατώ, όταν στο πατάρι του αρχοντικού, ανακαλύπτει ένα σκονισμένο από το χρόνο κιβώτιο το οποίο περιείχε φωτογραφίες και επιστολές, που μιλούσαν για την προέλευσή της και εξηγούσαν το «γιατί» των ξανθιών μαλλιών της και της, ασυνήθιστης για την Πρίγκηπο (και την Πόλη), Σκανδιναυικού τύπου κομψής σιλουέτας της. 

Το χάρηκα το βιβλίο. Διότι κατά κάποιο τρόπο με μετέφερε στην Πρίγκηπο της νιότης μου. Βέβαια, η ιστορία διαδραματίζεται μάλλον την δεκαετία του ΄80. Τότε αρχιεράτευε στα Πριγκηπόννησα ο Δεσπότης που έσερνε το «ρ»! Κατά την εποχή, όμως, της διακονίας μου στην Πρίγκηπο, την δεκαετία του ΄60, δεν είχαμε «Σούπερ-μάρκετ», παρά τα μπακάλικα του Λευθέρη, του Λεωνίδα, του Παντελή, του Μαντατζή, το χασάπικο του Ζώτου, το μανάβικο του Γιώργου του Καραμανλή, τους φούρνους του Μούντη και του Τάκη. Τα θυμήθηκα με νοσταλγία όλα αυτά τα μαγαζιά. Όπως θυμήθηκα και το πρατήριο-«παρατηρητήριο» του Χρυσάφη στην βαπορόσκαλα, και άλλα πολλά. 

Τι μένει σήμερα από όλα αυτά; Σχεδόν τίποτα. Απομένει όμως κάτι, το οποίο ίσως δεν συνειδητοποιούμε. Και αυτό το «κάτι» είναι η θέληση μερικών ανθρώπων, όπως, παρά τις αντιξοότητες, συνεχίσουν την Πολίτικη παράδοση της ασχολίας με την ποίηση και την λογοτεχνία. Οι ολίγοι αυτοί είναι σαν τους Ρωμηούς εκείνους, που σε δίσεκτους καιρούς, πασχίζουν να κρατούν αναμμένες τις κανδήλες της Βασιλεύουσας. 

Γενεύη, 17.12.2014 

Μ. Πρ. Γεώργιος Τσέτσης

ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΣΤΟ ΠΕΡΑΝ ΚΑΙ ΦΕΤΟΣ!

Για πέμπτη συνεχή χρονιά ο όμιλος των Καλαντιστών του Ζωγραφείου Λυκείου έδωσε σήμερα τη Ρωμαίϊκη μαρτυρία του στους δρόμους του Πέρα, ξεκινώντας από το Ζωγράφειο και καταλήγοντας στο Σισμανόγλειο Μέγαρο. 

Μαθητές, καθηγητές, απόφοιτοι και φίλοι του Ζωγραφείου, αλλά και πολλοί ομογενείς, τραγούδησαν πριν λίγο με την ψυχή τους τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα στην καρδιά της Κωνσταντινούπολης, στην πολύβουη Ιστικλάλ. 

Στις φωτογραφίες που δημοσιεύουμε εδώ, διακρίνεται ως προεξάρχων, με το ακορντεόν του, ο διευθυντής του Ζωγραφείου, ο ακάματος Γιάννης Δεμιρτζόγλου. Παρών είναι και ο φιλόλογος της Μεγάλης του Γένους Σχολής Γιάννης Γιγουρτσής. 

Και του χρόνου, αδελφοί της Πόλης.

Καλά Χριστούγεννα!

ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΤΟΥ "ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΛΟΥ ΚΑΙΡΟΥ" ΣΤΗ ΧΑΛΚΗΔΟΝΑ

ΧΑΛΚΗΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΑ1 

ὑπὸ Γέροντος Χαλκηδόνος Ἀθανασίου 

Τὸ ἄρθρο αὐτὸ σκοπὸ ἔχει τὴν καταγραφὴ ὀνομάτων μετά τινων συντόμων πληροφοριῶν, ποὺ ἀφοροῦν τοὺς ἐπαγγελματίας τοῦ τσαρσιοῦ τῆς Χαλκηδόνος τοῦ "παλιοῦ καλοῦ καιροῦ", τότε ποὺ τὰ περισσότερα μαγαζιὰ ἦταν ρωμαίηκα καὶ μερικὰ ἀρμένικα (ψαράδικα), τὰ ὁποῖα πουλοῦσαν τὰ φρέσκα καὶ λαχταριστὰ λαχανικὰ καὶ τρόφιμα, ἄσχετα μὲ τὰ σύγχρονα ὁρμονικὰ καὶ "βιολογικὰ" τοιαῦτα. Καὶ τοῦτο διότι σχεδὸν ὅλοι οἱ παρακάτω ἔχουν χαθεῖ, μὲ συνέπεια νὰ ἀλλάξει καὶ ὁλόκληρη ἡ ἀτμόσφαιρα τῆς περιοχῆς. Καὶ τὰ μαγαζιὰ ἐτοῦτα ἦταν μικρὰ ἤ μεγάλα, συνήθως λιανικῆς πωλήσεως ἢ καὶ χονδρικῆς, καὶ δὴ τὰ ἑξῆς: 

Πρὶν ἀπὸ τὴν εἴσοδο τοῦ τσαρσιοῦ ὑπῆρχε τὸ κουντουράδικο τοῦ Δημητροῦ Κωτσόπουλου –τοὐπίκλην Ντισλῆ, γιατὶ εἶχε προεξέχοντα ἄνω δόντια!– ποὺ ἔφτιαχνε χειροποίητα ἀθάνατα παπούτσια κλασικὰ καὶ ὄχι ψεύτικα καὶ καραγκιόζικα "ὀρθοπεδικὰ" ὅπως σήμερα. Ἀντίκρυ του δὲ ἦταν τὸ τοῦ Κώτσου Δημητριάδη γιὰ φίνα γυναικεῖα. Μέσα δὲ στὴν ἀγορὰ ὑπῆρχαν: 

1- Οἱ φουρνάρηδες, οἱ φοῦρνοι τῶν ὁποίων δὲν εἶχαν βέβαια τὴ σημερινὴ ποικιλία τῶν ψωμιῶν, ὅπως τοῦ Χριστοφόρου Μαυρομμάτη (Καραγκιόζη) στὴ θέση τοῦ σημερινοῦ γνωστοῦ ἑστιατορίου γιὰ λειχουδιὲς κουζίνας τοῦ Yanyalı, τοῦ Θωμᾶ Κόντη, πάνω ἀπὸ τὸν ὁποῖο κατοικοήδρευε ἡ γυναίκα του ἡ Φροσάρα –ὁ Θεὸς νὰ σὲ φυλάει– μὲ τὸ ἀρειμάνιο σῶμα καὶ τὰ δαιμονικὰ μάτια, καὶ τέλος τοῦ Ν. Πατσούρα στὸ Μόδι. 

2- Οἱ χασάπηδες, ὅπως ὁ ὀνομαστὸς Μιχάλης Κώτσης μὲ τοὺς δυὸ γυιούς του, ἀπέναντι στὴν Ἁγ. Εὐφημία, ὁ Βασίλης ποὺ πίσω ἀπὸ τὸ μαγαζί του εἶχε καὶ μπαχτσεδάκι ὅπου τὰ "ἔτσουζαν" οἱ μερακλῆδες καὶ ὁ Ὀδυσσέας Λατσούνας ποὖχε καὶ ἑστιατόριο. 

3- Οἱ τζιερτζῆδες, ὅπως ὁ Ἀρβανίτης Σωτήρης μὲ τὰ γευστικὰ ἐντόσθια, τὰ ὁποῖα "ξεκοίλιαζε" πάνω στὸν πάγκο μὲ τὴν αἱμόφυρτη πάντα ποδιὰ καὶ ὁ Λουκᾶς. Παλαιότερα δὲ καὶ ὁ ἀδελφὸς τοῦ Ἐπισκόπου Μάρκου Λίπα στὶς Η.Π.Α. 

4- Οἱ σκεμπετζῆδες ὅπως ὁ Ἀρβανίτης κοντὰ στὸν σεκερτζῆ Τοτό, μὲ τὰ κεφαλάκια στὸ φοῦρνο, ποὔδιωχνε καὶ τὶς μύγες ἀπὸ τὶς σοῦπες! 

5- Οἱ αὐγουλάδες, ὅπως ὁ Δημητρός, ψηλὸς γαλανομάτης ὁ ὁποῖος ἤλεγχε κάθε αὐγὸ στὴ λάμπα, τῶν ἀλανιάρικων τότε πουλερικῶν, πουλώντας τὰ ραγισμένα φτηνότερα. Τὸ μαγαζάκι του δὲ ἦταν τὸ "Reuter" τῆς ἐποχῆς, ὅπου σύχναζαν οἱ γριοῦλες γιὰ τὸ πατροπαράδοτο κουτσομπολιό. Ἄλλος ἦταν ὁ Σπῦρος Θωμαΐδης ἀντίκρυ στὸ Yanyalı. 

6- Οἱ ζαρζαβατσῆδες. Ἡ λέξη γιὰ τὰ λαχανικὰ Zerzevat (εὐήθης), μὲ θυμίζει τὸν μεγάλο ἀοιδὸ Cem Karaca ποὺ τὴν χρησιμοποιοῦσε, ὅπως λένε σήμερα: Πατάτα. "Φάτε πατάτες" (Χάρρυ Κλύνν). Αὐτοὶ ἦταν ὁ συμπαθὴς γεροντάκος Σταῦρος Κάνας, ὁ σαλατατζῆς Φίλιππος, ὁ φίλος τῆς Ἑλένης Πιρπιροῦς στὸ Τσαρεκτσῆ ποὺ τὸν ἀποκαλοῦσε Φιλίπη, ὁ μεγαλόσωμος Γιάννης Μπόλης, ὁ Βασίλης Κρεμμύδας, ὁ Γιῶργος Βέργος καὶ ὁ Λουκᾶς. 

7- Οἱ μπακάληδες, ὅπως ὁ Γρηγόρης Καλύβας, ὁ Ἀσκητόπαλος, ὁ Σούτης (Dar Bakkal) λόγῳ τῆς στενότητος τοῦ μαγαζιοῦ του μὲ τὸ γαμπρὸ καὶ τὸ γυιό του. Λέγεται δὲ ὅτι αὐτὸς σὲ μία ἐκδρομὴ στὴ Σουμελᾶ, δὲν θέλησε νὰ ἀνεβεῖ ὡς τὰ πάνω στὸ Μοναστήρι καὶ μετὰ δυὸ μέρες ἀπεβίωσε στὴν Πόλη ἀπὸ αὐτοκινητιστικό, οἱ Λουκᾶς καὶ Γιῶργος Ἀρσενιάδης ποὺ ἔμοιαζαν σὰν δυὸ ὅμοια εὐκίνητα τζόβενα, ὁ ἀσπρομάλλης βουτυρᾶς Γκατζόπουλος, πατέρας τοῦ ἀρχιτέκτονα Ματθαίου, ὁ Βούλγαρος φωνακλᾶς βουτυρᾶς Χρῆστος μὲ τὴ γυναίκα στὸ μαγαζὶ καὶ τὶς δυὸ κόρες του, τὴ Στέφκα καὶ τὴ Βάσκα. 

Οἱ μεγαλέμποροι χονδρικῆς πωλήσεως ὀσπρίων, ὅπως οἱ Μεφαλόπουλος, Κρανιάδης καὶ Λαζαρίδης, οἱ ἀδελφοὶ Χαράλαμπος καὶ Ἀβραὰμ Παπαδόπουλος, δημητριακῶν, ὅπως οἱ Κῶτσος Οὐζούνογλου, Κῶτσος Μιχαλόπουλος, καὶ ζωοτροφῶν Ζίνος Παυλίδης καὶ Ἀλέξανδρος Κοκανταρίδης. 

Ἐδῶ πρέπει νὰ μνημονευθεῖ καὶ ἡ περίφημος ἀγγλικὴ Kooperatif (μὲ τὰ γυαλικά, κουζινικά, μπακαλικὰ καὶ τὰ ἀλλαντικὰ ὅπου ἦταν ὁ Σεραφείμ), μὲ τὸ Λουκᾶ Demeter, Βασίλη Τζούρη, καὶ ἕναν Ἑβραῖο, πρόσωπα ἔντιμα καὶ ἐμπνέοντα ἐμπιστοσύνη, "ὅπως τὰ σημερινά"! 

Οἱ πωλητὲς δώρων καὶ γυαλικῶν, ὅπως ὁ Δρακόπουλος καὶ ὁ Θωμᾶς Δέρβος. 

Οἱ ποτοποιοί, ὅπως ὁ ξυδᾶς Ἀπόστολος Θεοφιλίδης ὁ ξακουστὸς καὶ βραχνόφωνος τσορμπατζῆς τῆς Ἁγ. Εὐφημίας, ποὺ ἐξήταζε –ἄκουσον ἄκουσον– τοὺς κληρικοὺς κηρυγματικῶς καὶ φωνητικῶς στὸν ἄμβωνα καὶ τοὺς ἔδιδε τὸ μισθό τους σὲ τουρβᾶ, μὲ τὰ γρόσια τοῦ παγκαριοῦ! 

Οἱ μάγειροι, ὅπως ὁ Ἀβραὰμ καὶ ὁ μεζετζῆς Εὐθύμης Ὀρνιθόπουλος (Pis Bakkal). 

Οἱ ζαχαροπλάστες, ὅπως ὁ κωμικὸς Δημήτριος Βλαχόπουλος (Τοτὸς) καὶ οἱ "σπάγγοι" Ἀρβανίτες Φίλιππος Λένας, Μιχάλης καὶ Χάρης ποὖχαν τὸ ὀνομαστὸ Baylan, τὸ ὁποῖο σήμερα ἀγορασθὲν ἀπὸ τὸ Kahve Dünyası ἀπώλεσε τὴν ποιότητά του, ὁ Βούλγαρος Δημήτρης Στογιάνωφ, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ Beyaz Fırın καὶ ὄχι μόνον, κάνει χρυσὲς δουλειὲς μὲ τὶς μπουγάτσες καὶ τὰ γλυκά, ποὺ βάζει τραπεζάκια ἀκόμη καὶ μπροστὰ στὴν εἴσοδο τῆς Ἁγ. Εὐφημίας καὶ "δωρίζει" πρόσφορα στὸ ναό, ποὺ "εὐωδιάζουν" μπουγάτσα ἀπὸ τὶς λαμαρίνες! 

Οἱ λουλουδάδες, ὅπως ὅπως ὁ Σαπουντζάκης καὶ ὁ Νεάκης, οἱ ὁποῖοι εἶχαν μεγάλα φυτώρια. 

Οἱ πωλητὲς πηλίνων προϊόντων, ὅπως ὁ Τακαντζᾶς. 

Οἱ χαρτάδες, ὅπως ὁ εὐγενὴς γεροντάκος Χρηστάκης παρὰ τὸ Ἁγίασμα τῆς Ἁγ. Παρασκευῆς καὶ ὁ Κουτσίδης. 

Οἱ ἔμποροι μηχανημάτων, ὅπως ὁ Φαίδων Ἠλιάδης. 

Οἱ βιβλιοπῶλες καὶ ὁ κουρέας Λάμπος παρὰ τὴν Ἁγ. Εὐφημίαν, ὁ φωτογράφος Σῖμος καὶ ὁ ὀδοντίατρος μὲ τὸ "ἀσήκωτο χέρι"! Καρασάββας. 

Θερμὲς εὐχαριστίες στὴν Ἀ. Ἀργυροῦ καὶ τὸν Ἄρχοντα Ν. Σιρὶν γιὰ τὶς πληροφορίες. 

Αἰωνία τους ἡ μνήμη γιὰ ὅσα "ἔκαναν, δὲν ἔκαναν ἢ καὶ παρέκαναν". 

_____________________________ 

1- A. Giz, Bir Zamanlar Kadıköy, Ἰσταμποὺλ 1988, 25-35. Κ. Π. Σταματόπουλου. Ἡ τελευταία ἀναλαμπή. Ἡ Κωνσταντινουπολίτικη Ρωμηοσύνη στὰ χρόνια 1938-1955, Ἀθήνα 1996, 70, 72, 81, 82, 83, 96, 100. Ἀ. Παπᾶ, Χαλκηδόνος, Ὁ Ἀγγλικὸς Συνεταιρισμὸς τοῦ Καδήκιοϊ (İngiliz Kooperatifi), Τοῦ Αὐτοῦ, Ρινήματα θεολογικά, τεχνοκριτικά, ἱστορικὰ καὶ ἄλλα τινὰ ἀπὸ τὸ Βόσπορο, Θεσσαλονίκη 2009, Γ΄, 404-407, Τοῦ Αὐτοῦ, Ὁ Τοτός, Ἔνθ. ἀνωτ. 410-411. Baylan İstanbul 1923, Ἰσταμποὺλ 2010.

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΝΗΜΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΛΥΚΟΥΡΓΟ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟ ΣΤΟ ΜΟΝΑΧΟ

Ο Σύλλογος Βυζαντινής Μουσικής Μονάχου οργάνωσε το Σάββατο 22α Νοεμβρίου 2014 στην Αίθουσα «Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος» του Πνευματικού Κέντρου της ενορίας των Αγίων Πάντων Μονάχου μια ιδιαίτερη τιμητική εκδήλωση για το μεγάλο δάσκαλο και ερευνητή της βυζαντινής μας μουσικής, μακαριστό Λυκούργο Αγγελόπουλο. Η εκδήλωση, που αποτελούσε για όλους εμάς χρέος τιμής προς το πρόσωπο και την προσφορά του στη Βυζαντινή Μουσική, έλαβε χώρα εξ αφορμής της συμπληρώσεως έξι μηνών από την προς Κύριον εκδημία του την 18η Μαΐου 2014. 

Οι πολυάριθμοι φίλοι της μουσικής μας πατρώας παράδοσης, που συνέρευσαν να τιμήσουν με την παρουσία τους (και στο τέλος της εκδήλωσης επίσης με τις πολύ ενδιαφέρουσες προσωπικές τους μαρτυρίες από παλαιότερες συναντήσεις με τον Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως), εβίωσαν ένα ιδιαίτερο παραδοσιακό βραδυνό. 

Εν είδει «Μνημοσύνου» επαρουσιάσθηκε ένα πολυποίκιλο «Μουσικολογικό οδοιπορικό μνήμης και τιμής» στο Λυκούργο Αγγελόπουλο, τον άνθρωπο που έβαλε στα «σαλόνια» του παγκοσμίου μουσικού ρεπερτορίου την μέχρι πρότινος περιφρονημένη βυζαντινή μουσική παράδοση. Η αφιερωματική αυτή βραδυά πραγματοποιήθηκε υπό την ευθύνη κι έφερε τη σφραγίδα του μουσικοδιδασκάλου της Βυζαντινής Μουσικής Κωνσταντίνου Νικολακόπουλου, καθηγητού Βιβλικής Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Ο κ. Κ. Νικολακόπουλος, ως επί σειρά ετών μαθητής του μακαριστού δασκάλου και μέλος της «Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας» από το 1981, δηλαδή από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ιδρύσεως και δράσης της, είχε αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος της παρουσίασης του τιμωμένου και το γενικό συντονισμό σύνολης της εκδήλωσης. 

Ο κ. Κ. Νικολακόπουλος, ο οποίος κατά τα λεγόμενά του χαρακτήρισε την αφιερωματική αυτή εκδήλωση ως «κατάθεση ψυχής» και «χρέος τιμής κι αγάπης» στο δάσκαλό του, επαρουσίασε ένα πολύμορφο, πολυποίκιλο και πλήρες εναλλαγών «Μουσικοφιλολογικό Μνημόσυνο», που περιελάμβανε: 

• Σκιαγράφηση της ζωής και του έργου του μακαριστού Λυκούργου Αγγελόπουλου με πολλές ενδιαφέρουσες αναφορές και διηγήσεις από τον ομιλητή, ο οποίος ως πολυετής μαθητής και ακόλουθος του δασκάλου, ανέφερε πολλά προσωπικά βιώματα και αναμνήσεις. 

• Παρουσίαση επιλεγμένων διαφανειών από την αξιοθαύμαστη δραστηριότητα της «Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας» κυρίως την πρώτη δεκαετία δραστηριοποίησής της. Τα περισσότερα φωτογραφικά στιγμιότυπα επροήρχοντο από το προσωπικό αρχείο του ομιλητή και είχαν, ως σπάνια ντοκουμέντα αυτού του είδους, ασφαλώς ιδιαίτερη ιστορική αξία. 

• Προβολή σχετικών ταινιών, οι οποίες κατέδειξαν εκ του σύνεγγυς την πολυσχιδή προσφορά του τιμωμένου ως ερευνητού, εκτελεστού, διδασκάλου και συνθέτου της Βυζαντινής Μουσικής. • Παρουσίαση μουσικών διαφανειών και σύντομα παραδείγματα διδασκαλίας και εκτέλεσης της βυζαντινής σημειογραφίας, ώστε εφάνη ευκρινώς η σφραγίδα του Λυκούργου Αγγελόπουλου στη διατήρηση της συνεχούς κι ανόθευτης μουσικής παραδόσεως στη γραπτή καταγραφή και την προφορική εκτέλεση των σημαδοφώνων. 

• Εκτέλεση ιδιαίτερων προσωπικών μουσικών συνθέσεων του Λυκούργου Αγγελόπουλου από το «Βυζαντινό Χορό Ιεροψαλτών Μονάχου» υπό τη διεύθυνση του κ. Κ. Νικολακόπουλου. 

• Στο τελευταίο μέρος της εκδήλωσης επραγματοποιήθη ανταλλαγή ερωτήσεων και σκέψεων εκ μέρους του κοινού και επίσης εδόθη η ευκαιρία εξιστόρησης προσωπικών μαρτυριών και βιωμάτων εκ μέρους όσων εκ των παρόντων εγνώρισαν τον αείμνηστο δάσκαλο. 

Ασφαλώς και επρόκειτο για μια τελείως ειδική και ξεχωριστή εκδήλωση από το χώρο της γνήσιας μουσικής μας παράδοσης. Εκείνο το βράδυ μίλησε και η ομογένεια, η οποία δίπλα στις πολλαπλές τιμητικές εκδηλώσεις για το Λυκούργο Αγγελόπουλο, που έγιναν στον ελλαδικό χώρο, έβαλε τώρα και αυτή το δικό της πετραδάκι τιμής, σεβασμού κι αναγνώρισης στον άνθρωπο που επέβαλε κι ετίμησε τον πολιτισμό μας και στο εξωτερικό. Όλοι όσοι αγαπούν αυτή την παράδοση και τους «αγγίζει» η αξία της πατρώας μας μουσικής ήταν εκεί κι απέδωσαν με το δικό τους ξεχωριστό τρόπο διαπρυσίως την ευγνωμοσύνη τους στο μακαριστό δάσκαλο. 

Κωνσταντίνος Νικολακόπουλος 

Καθηγητής Παν/μίου Μονάχου

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΜΙΜΗΣ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΜΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ

Η φωτογραφία που δημοσιεύουμε εδώ είναι ιστορική.

Οι συνθέτες Διονύσης Σαββόπουλος και Μίμης Πλέσσας πλαισιωμένοι από επιφανή στελέχη της Ομογένειας της Πόλης.

Ο Διονύσης Σαββόπουλος έδωσε χθες βράδυ (20/11) μια συναυλία στο Ζωγράφειο Λύκειο, μαζί με μαθητές του Ζωγραφείου και των Εκπαιδευτηρίων Μαντουλίδη της Θεσσαλονίκης. Ο Διονύσης Σαββόπουλος μοιράστηκε με τους μαθητές μνήμες αγαπημένες και ιστορίες του Κωνσταντινουπολίτη πατέρα του Γεώργιου Σαββόπουλου, ενώ τα τραγούδια ήταν της Πόλης και της Σαλονίκης. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης ο Διευθυντής του Ζωγραφείου Λυκείου Γιάννης Δερμιτζόγλου, απένειμε στον Διονύση Σαββόπουλο τον τίτλο του «Επίτιμου Ζωγραφιώτη». Την εκδήλωση, με αφορμή τα 120+1 χρόνια του Ζωγραφείου, τίμησε με την παρουσία του ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.

Από την γενική δοκιμή της εκδήλωσης στο Ζωγράφειο

Ο Πατριάρχης απόψε παραβρέθηκε και στην πρώτη προβολή στην Πόλη του σπουδαίου ντοκιμαντέρ «ΤΟΤΕ ΟΙ ΝΕΚΡΟΙ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ, ΟΤΑΝ ΤΟΥΣ ΛΗΣΜΟΝΑΝΕ», σε σκηνοθεσία Αγγελικής Αριστομενοπούλου, σενάριο Νίκου Μιχαηλίδη, μουσική Μίμη Πλέσσα, αφήγηση Σίας Κοσιώνη και παραγωγής White Room. 

Το ντοκιμαντέρ είναι αφιερωμένο σε ένα αληθινό μουσείο αρχιτεκτονικής και γλυπτικής στο Σισλί, το μεγαλύτερο ελληνορθόδοξο κοιμητήριο της Κωνσταντινούπολης, στην καρδιά της Πόλης, απέναντι από το εμπορικό κέντρο Cevahir. 

Η εκδήλωση, στην οποία παρέστη και ο Μίμης Πλέσσας, πραγματοποιήθηκε στο Εκθεσιακό Κέντρο Lutfi Kirdar, υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, και διοργανώθηκε από την Εφοροεπιτροπή της μεγαλωνύμου Κοινότητας Σταυροδρομίου.

Η "ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ" ΣΤΗΝ "ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ" ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Στο σημερινό φύλλο της εφημερίδας ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ της Κωνσταντινουπόλεως (Πέμπτη 4 Ιουνίου 2014), αναδημοσιεύεται το πρόσφατο κείμενό μου στην Ιδιωτική Οδό με τον τίτλο: "Οι Μητροπολίτες Καλαβρύτων και Πειραιώς ...κλείνουν το μάτι στη Μόσχα". 

Είναι για μένα πολύ τιμητικό να δημοσιεύεται κείμενό μου στην ομογενειακή εφημερίδα της Πόλης, η οποία το 2015 θα κλείσει 90 χρόνια προσφοράς στην Ομογένεια. 

Ευχαριστώ τον δραστήριο εκδότη κ. Μιχάλη Βασιλειάδη και εύχομαι η ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ να συνεχίσει απρόσκοπτα το σημαντικό έργο της. 

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΜΥΡΟΦΟΡΩΝ ΣΤΟΝ ΙΕΡΟ ΝΑΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ ΣΤΟ ΑΝΝΟΒΕΡΟ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ

Την Κυριακή 4 Μαΐου 2014, στον ιερό ναό Τριών Ιεραρχών Αννοβέρου, τελέσθηκε δισαρχιερατική Θεία Λειτουργία από τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου κ. Ανδρέα και τον Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Λεύκης κ. Ευμένιο, με αφορμή τους εορτασμούς για τα 50 χρόνια από την ίδρυση της ελληνορθόδοξης ενορίας Αννοβέρου. 

Συλλειτούργησαν οι Αρχιμανδρίτες κ. Βαρθολομαίος Βογιατζόγλου, ηγούμενος της Ιεράς Μονής Αγίου Γεωργίου Επανωσήφη, Ηρακλείου Κρήτης, κ. Παΐσιος Λαρετζάκης, ηγουμενοσύμβουλος και ιεροκήρυκας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης, ο Διάκονος της ίδιας Μονής κ. Ειρηναίος Τριαλωνάκης και οι εφημέριοι Αννοβέρου π. Αλέξανδρος και Αρχιμ. Γεράσιμος Φραγκουλάκης, ο οποίος ανήκει στην αδελφότητα της ίδιας Μονής. 

Οι πατέρες από την Μονή Επανωσήφη μετέφεραν προς ευλογίαν των πιστών λείψανο του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου. 

Το Αναλόγιο διηύθυνε ο Πρωτοψάλτης της Ιεράς Μονής Πετράκη Παναγιώτης Ανδριόπουλος. 

Τον Θείο Λόγο κήρυξε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ. Ανδρέας. Ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος κ. Ευμένιος, μίλησε εκ μέρους του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Γερμανίας κ. Αυγουστίνου. Στο τέλος μίλησε ο ιερατικώς προϊστάμενος κ. Γεράσιμος Φραγκουλάκης.

Την ομιλία του π. Γερασίμου μπορείτε να διαβάσετε στο Φως Φαναρίου. 

Περισσότερες φωτογραφίες στον ιστότοπο της ενορίας εδώ. 

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΤΡΑΔΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΣΤΟ ΑΝΝΟΒΕΡΟ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ

Φωτογραφίες: Πέτρος Παναγιώτου

Μέσα σε μια συγκινητική ατμόσφαιρα, στην κατάμεστη Markuskirche, εκεί όπου τον Οκτώβριο του 1993 είχε γίνει η επίσημη υποδοχή του Οικουμενικού Πατριάρχη, κατά την επίσκεψή του στο Αννόβερο, πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 3 Μαΐου το απόγευμα η μουσικοφιλολογική εκδήλωση «Το Τετράδιο του Πατριάρχη», με αφορμή τους εορτασμούς για τη συμπλήρωση ιωβηλαίου (50 χρόνων) της Ενορίας των Τριών Ιεραρχών του Αννόβερου. 

Η εκδήλωση περιλάμβανε μελοποιημένη ποίηση από την νεανική ποιητική ανθολογία του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου. Ποιήματα των Γ. Δροσίνη, Ζ. Παπαντωνίου, Μ. Μαλακάση, Στ. Μπολέτση, Μητροπολίτη Πέργης Ευαγγέλου και Κ.Π. Καβάφη, όπως έχουν μελοποιηθεί από τους έλληνες συνθέτες Μίκη Θεοδωράκη, Σόλωνα Μιχαηλίδη, Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου, Δημήτρη Δημακόπουλο, Κωνσταντία Γουρζή, Αντίοχο Ευαγγελάτο, Γιώργο Κουρουπό, Λεωνίδα Κανάρη και Ιάκωβο Κονιτόπουλο. 

Τα ποιήματα του Καβάφη κι ακόμα δύο, ακούστηκαν και σε γερμανική μετάφραση. 

Η γενική επιμέλεια ήταν του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου (ο οποίος συμμετείχε, επίσης, στο τραγούδι και την απαγγελία) και συμμετείχαν: η σοπράνο Δάφνη Πανουργιά, οι πιανίστριες Βασιλεία Ευσταθιάδου και Βίλλυ Κωστοπούλου, που ζουν και εργάζονται στο Αννόβερο, και η μαθήτρια του Ελληνικού Λυκείου Αννοβέρου Άννα Μαρία Παναγιώτου στην απαγγελία. 

Στους χαιρετισμούς που εκφωνήθηκαν έγιναν αναφορές: στον εορτασμό των 50 χρόνων της ενορίας, στην συμπλήρωση 60 χρόνων από την έναρξη κατάρτισης της ποιητικής Ανθολογίας του Πατριάρχου, αλλά και στην επικείμενη επίσημη επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου από 10-19 Μαΐου στην Γερμανία. 

Παρέστησαν: Ο Μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου Ανδρέας, ο Επίσκοπος Λεύκης Ευμένιος ως εκπρόσωπος του Μητροπολίτου Γερμανίας Αυγουστίνου, ο Ηγούμενος της Μονής του Αγίου Γεωργίου Επανωσήφη Κρήτης Αρχιμ. Βαρθολομαίος μαζί με τους αδελφούς της Μονής, τον Αρχιμ. Παϊσιο (ιεροκήρυκα της Αρχιεπισκοπής Κρήτης) και τον διάκονο Ειρηναίο (μετέφεραν στο Αννόβερο από 1-5 Μαΐου λείψανο του Αγ. Γεωργίου), η Γενική Πρόξενος της Ελλάδος στο Αμβούργο Αικατερίνη Δημάκη, η Αντιδήμαρχος του Αννοβέρου, εκπρόσωπος του Καθολικού Επισκόπου, εκπρόσωποι από την Ομοσπονδιακή Βουλή Βερολίνου, από την τοπική Βουλή της Κάτω Σαξωνίας, εκπρόσωποι διαφόρων χριστιανικών Εκκλησιών, προεδρεία Ελληνικών Ομογενειακών φορέων, το Ελληνικό Λύκειο Αννοβέρου και πολλοί γερμανοί φιλόμουσοι. 

Στην προετοιμασία της εκδήλωσης βοήθησαν τα μέλη της Ορθόδοξης Νεολαίας, ενώ την όλη επιμέλεια είχε ο ιερατικώς προϊστάμενος της Ενορίας Αρχιμ. Γεράσιμος Φραγκουλάκης.

Ο Μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου Ανδρέας

Χαιρετισμό απηύθυνε και η Γερμανίδα Αντιδήμαρχος του Αννόβερου

Η Γενική Πρόξενος της Ελλάδος στο Αμβούργο Αικατερίνη Δημάκη 

Χαιρέτισε την εκδήλωση και εκπρόσωπος του Καθολικού Επισκόπου

Η μαθήτρια Άννα Μαρία Παναγιώτου απήγγειλε ποιήματα στα ελληνικά και στα γερμανικά 

Την εκδήλωση έκλεισε ο Επίσκοπος Λεύκης Ευμένιος, ως εκπρόσωπος του Μητροπολίτου Γερμανίας Αυγουστίνου 

Τσολιάς στην Πόλη (ή Απόκριες στα Ταταύλα)

Πάνος Σκουρολιάκος 

Η Αυγή

Μπορεί ένας εύζων με φουστανέλα και τσαρούχια να κυκλοφορεί στην Κωνσταντινούπολη; Βεβαίως. Τις απόκριες! Η πανάρχαια ανάγκη του ανθρώπου πίσω από τη μάσκα να προβάλει, να σατιρίσει και να καυτηριάσει στραβά κι ανάποδα της ζωής λυτρώνει την κοινωνία από πολλές εντάσεις. 

Έχω δει στα καστοριανά ραγκουτσάρια αξιοπρεπέστατους ανθρώπους διονυσιασμένους, κυριολεκτικά, να τραγουδούν σκωπτικά άσματα «κατωτάτου επιπέδου» και το επόμενο πρωί, οχυρωμένοι μέσα στο σκούρο κοστούμι τους, να εφορμούν στις ασχολίες ενός απολύτως συντηρητικού βίου. Άλλωστε και στο θέατρο το ίδιο κάνουμε. Πίσω από έναν ρόλο μιλούμε για οικεία κακά, «χωρίς παρεξήγηση» κυριολεκτικά. 

Η ρωμιοσύνη της Κωνσταντινούπολης, λοιπόν, είχε από παλιά το δικό της καρναβάλι. Μπακλαχοράνι λεγότανε και ο τόπος όπου λάβαινε χώρα πάντα την Καθαρά Δευτέρα ήταν τα Ταταύλα ή Κουρτουλούς. Μια συνοικία κοντά στο Πέρα, εξαιρετικά ανηφορική. Δεν ανεβαίνεις εύκολα τη μεγάλη ανηφόρα, ε ξου και το «Καροτσέρη τράβα να πάμε στα Ταταύλα». Στο ψηλότερο σημείο υπάρχουν οι ναοί του Αγίου Δημητρίου και του Αγίου Αθανασίου. Ανάμεσά τους ατέλειωτα μποστάνια παλιότερα, πυκνή δομή πολυκατοικιών σήμερα. Τα Ταταύλα, ήταν μια συνοικία αποκλειστικά ελληνική, σύμφωνα με οθωμανικό φιρμάνι. Έντονη ήταν πάντα και η πνευματική της ζωή. Από τον 19ο αιώνα δίνονταν παραστάσεις θεατρικών έργων, γίνονταν εκδόσεις βιβλίων συγκεντρώνοντας πλήθος φιλότεχνων και διανοουμένων της εποχής. Ονομαστές και με σημαντική πολιτιστική δραστηριότητα, ήταν η «Φιλανθρωπική Αδελφότης Ταταούλων» καθώς και η «Φιλόπτωχος Αδελφότης Ταταούλων». Δραστήρια θεατρικά συγκροτήματα, όπως ο «Ελληνικός Αγαθοεργός Θίασος Ταταούλων», και το «Εαρινόν Θέατρον Ταταούλων» συμπλήρωναν την πνευματική ζωή της διάσημης ακόμα και σήμερα γειτονιάς της Βασιλεύουσας. 

Πολλές ερμηνείες υπάρχουν για την ονομασία των αποκριάτικων αυτών γιορτών. «Μπακλά» στα τούρκικα σημαίνει κουκιά. «Xoρντάν» στα περσικά σημαίνει τρώω. Αλλά και το «χορόν» σημαίνει τον κυκλικό χορό. Και στήνονταν τρικούβερτοι χοροί από Ταταυλιανούς και λοιπούς Ρωμιούς της Πόλης στο ξέφωτο του Αϊ -Δημήτρη, εκεί που είναι σήμερα το τέρμα των λεωφορείων. Το χασαποσέρβικο, τα ρεμπέτικα και βέβαια τα πολίτικα τραγούδια ξεσήκωναν όχι μόνο τους Ρωμιούς αλλά και μουσουλμάνους και Εβραίους που συμμετείχαν. Στο Μπακλαχοράνι εμφανίζονταν όχι μόνο μουσικοί αλλά και ζογκλέρ, λατέρνες και άρματα καρναβαλιστών. Μασκαρεύονταν ομαδικά και κάθε γειτονιά, φρόντιζε ώστε να ξεχωρίσει σε χιούμορ και πρωτοτυπία. Έλληνες λήσταρχοι με φουστανέλες και φέσια εμφανιζόντουσαν, γιατροί που εξέταζαν «αρρώστους» και ξεγεννούσαν «ετοιμόγεννες» στη μέση του δρόμου, κηδείες με «φέρετρα», «παπάδες» κι «εξαπτέρυγα» παρήλαυναν, ενώ το ρακί έρεε άφθονο! Τα φαγητά ήταν νηστίσιμα, ενώ στις πλαγιές των Ταταούλων γινόταν και το πέταγμα του «ουτσουρμά», δηλαδή του χαρταετού. 

Όπως κάθε τέτοιου είδους εκδήλωση, έτσι και αυτές οι πολίτικες απόκριες δεν μπορούσε παρά να θεωρούνται κακόφημες για τις «καλές οικογένειες» της Πόλης. Αυτές έδιναν συνήθως δεξιώσεις στα σπίτια τους ή έπαιρναν μέρος σε χορούς μέσα σε κοινοτικές αίθουσες ή πολυτελή κέντρα. 

Στην κορυφή των Ταταούλων, όμως Ρωμιοί παρέα με Τούρκους, Εβραίους, αλλά και μέλη άλλων εθνοτήτων, γλεντούσαν και πίσω από το μασκάρεμα εκείνης της ημέρας έκαναν τη δική τους κριτική στα καλά και τα δύσκολα της ζωής. 

Το Μπακλαχοράνι άρχισε γύρω στα 1920 να φθίνει ώσπου στα 1941 έσβησε τελείως. Όμως, όπως όλα τα δυνατά στοιχεία του κοινωνικού βίου, έτσι κι αυτό, είχε αφήσει πίσω του μια φήμη δυνατή που πυροδοτούσε τη νοσταλγία. Οι παλιοί Ρωμιοί της Πόλης, οι Έλληνες που εγκαταστάθηκαν τα τελευταία χρόνια εκεί αλλά και Τούρκοι νοσταλγοί του ρωμαίικου καρναβαλιού, το αποζήτησαν και το ζωντάνεψαν ξανά. Το 2009 και ακόμα το 2010 στο πλαίσιο της Κωνσταντινούπολης ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας το Μπακλαχοράνι ξαναζωντάνεψε! 

Πρωτεργάτες δύο Ελλαδίτες που ζουν στην Πόλη και ένας Τούρκος. Η Μαρίνα Δρυμαλίτου, ο Χάρης Θεοδωρέλης, καθηγητής Λατινικών στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου και συνιδρυτής του ελληνοτουρκικού ρεμπέτικου συγκροτήματος Ταταυλιανό Κέφι (Tatavla Keyfi) και ο συγγραφέας του βιβλίου «Το Κουρτουλούς (Ταταύλα) που έζησα» Χουσεΐν Ιρμάκ. 

Ντύθηκαν ξανά αποκριάτικες στολές λοιπόν, παρέλασαν, ρεμπέτικες κομπανίες σκόρπισαν το κέφι, πήρε μέρος και το χορευτικό συγκρότημα της Μεγάλης του Γένους Σχολής, ενώ «ενισχύσεις» από τη Θεσσαλονίκη κυρίως συμμετείχαν στα γλέντια. Tο Μπακλαχοράνι θα ζωντανέψει ξανά και την Καθαρή Δευτέρα του 2014 στα Ταταύλα. Παράλληλα, στην αίθουσα της Βουλγάρικης Εκκλησίας στην Κωνσταντινούπολη, το Ζάππειο Σχολείο, υπό την αιγίδα του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων, διοργάνωσε αποκριάτικο ξεφάντωμα, ενώ ο Σύνδεσμος Αποφοίτων του σχολείου, έστησε ξεχωριστά τη δική του αποκριάτικη γιορτή. Στις 2 Μαρτίου, ο Μορφωτικός Σύνδεσμος Μοδίου και η Φιλόπτωχος Αδελφότητα Χαλκηδόνας διοργανώνουν αποκριάτικο χορό με το συγκρότημα Ταταυλιανό Κέφι. 

Δεν σβήνει η σπίθα λοιπόν. Και μακάρι το πατροπαράδοτο γλέντι των Ρωμιών της Πόλης να ζωντανεύει κάθε χρόνο. Είθε, το πατροπαράδοτο Μπακλαχοράνι να διασκεδάζει πάντα τους ανθρώπους και να τους συμφιλιώνει για ό,τι καλό, ό,τι δημιουργικό.

Δείτε παλιότερες αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού για το Μπακλαχοράνι

- Μπακλαχοράνι, ήτοι Απόκριες 2011 στα Ταταύλα της Πόλης

- Μπακλαχοράνι και φέτος (2012) στην Πόλη

- Το Μπακλαχωράνι των Ταταούλων