ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΙΣ ΙΕΡΟΥ ΘΗΣΑΥΡΟΥ

Περιπλάνησις Ιερού Θησαυρού 

Συγγραφέας: Χριστιάνα Μπογδανοπούλου - Βουτσινά 

Εκδόσεις: το δόντι (Πάτρα, Ιανουάριος 2023, σελ. 180) 

Στις σελίδες του βιβλίου αναδεικνύεται η μακραίωνη ιστορία των Πατρών, εστιάζοντας στα σύγχρονα ιστορικά γεγονότα με αφορμή την επανακομιδή των λειψάνων του Πρωτοκλήτου Αποστόλου Ανδρέα, Πολιούχου της πόλεως των Πατρών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πορεία των λειψάνων από τον 4ο αιώνα μ.Χ. έως και την οριστική επανακομιδή στην Πάτρα, το 1964. Σημαντικοί φορείς και πρόσωπα εργάσθηκαν μεθοδικά, έως ότου ολοκληρωθεί ο στόχος της επαναφοράς των λειψάνων του Αποστόλου στην πόλη της διδασκαλίας και του μαρτυρίου Του, με κατέχοντα τον κύριο ρόλο στις διαπραγματεύσεις τον Ηλία Μπογδανόπουλο.

Ο αείμνηστος Ηλίας Μπογδανόπουλος (1911-1978) υπήρξε έγκριτος νομικός, αλλά και δόκιμος υμνογράφος και μελοποιός. Έγραφε εκκλησιαστικούς ύμνους και άσματα εθνικού περιεχομένου, τα οποία τόνιζε ο ίδιος μουσικά. Του απονεμήθηκε, λοιπόν, από τον μακαριστό Πατριάρχη Δημήτριο το οφφίκιο του Άρχοντος Υμνογράφου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Είναι ο πρώτος Πατρινός που τιμήθηκε με Πατριαρχικό οφφίκιο, στα 1973. Η χειροθεσία και απονομή του τίτλου είχε γίνει από τον τότε Μητροπολίτη Κίτρους Βαρνάβα Τζωρτζάτο, Πατρινό την καταγωγή. Το υμνογραφικό του έργο άρχισε με αφορμή το γεγονός της Επανακομιδής, από τη Ρώμη (1964), της Τιμίας Κάρας του Πολιούχου των Πατρέων Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου. Υπήρξε ο κύριος διεκπεραιωτής της σχετικής αλληλογραφίας του Δήμου Πατρέων με το Βατικανό. Έτσι, οδηγήθηκε στην σύνθεση της πρώτης του ασματικής ακολουθίας («Ιερά Ακολουθία Εσπερινού, Όρθρου και Χαιρετισμών εις την Ανακομιδήν της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Ανδρέου»). Από τότε επεδόθη «παρέργως μεν αλλά μετά ζήλου και λίαν ευδοκίμως» στη σύνθεση και μελοποίηση ύμνων, οι οποίοι διακρίνονται από παλμό, έξαρση, ευρηματικότητα και πρωτοτυπία. Αγάπησε μετά πάθους το Πατριαρχικό ύφος και υπήρξε αυτοδίδακτος και εγκρατής γνώστης της μουσικής. Η συνεχής παρακολούθηση και ακρόαση επί δύο δεκαετίες του πρωτοψάλτου στον Ι. Ναό Παντανάσσης Πατρών, Νικολάου Μαυροπούλου, Δομεστίκου του Πατριαρχικού Ναού και μαθητού του Ιακώβου Ναυπλιώτου του μεγαλοπρεπούς, συνέβαλε κατά πολύ στο ψαλτικόν ιδίωμα του Ηλία Μπογδανοπούλου. Ο Ηλίας Μπογδανόπουλος είχε μεταβεί στην Αμερική το 1946, ως υπότροφος της UNRRA, επισκεπτόμενος αναμορφωτικά ιδρύματα (ως νομικός που ήταν) και στο Σικάγο ηχογράφησε τον Παρακλητικό Κανόνα στην Υπεραγία Θεοτόκο σε δίσκο γραμμοφώνου. Στις μέρες μας το έργο του γίνεται αντικείμενο μελέτης σε πανεπιστημιακά τμήματα Μουσικολογίας. 

Η Χριστιάνα Μπογδανοπούλου - Βουτσινά έχει γεννηθεί στην Πάτρα. Σπούδασε κλασική μουσική, λαμβάνοντας πτυχία ανωτέρων θεωρητικών, ακορντεόν και τσέμπαλου, καθώς και δίπλωμα στο πιάνο και στη βυζαντινή μουσική. Εργάσθηκε ως καθηγήτριας μουσικής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αλλά και στον ιδιωτικό τομέα, ως καθηγήτρια πιάνου, ακορντεόν και θεωρητικών. Στις επαγγελματικές της δραστηριότητες περιλαμβάνεται πλήθος συναυλιών σε έργα κλασικής μουσικής και Ελλήνων συνθετών, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, ηχογραφήσεις και δισκογραφήσεις σε έργα Ελλήνων συνθετών, αλλά και διδασκαλία σε σεμινάρια. Παράλληλα η Χριστιάνα Μπογδανοπούλου Βουτσινά σπούδασε στο ΕΑΠ – Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο λαμβάνοντας πτυχίο στον «Ελληνικό Πολιτισμό» και μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στον τομέα «Σπουδές στην Ορθόδοξη Θεολογία». 

Αναλυτικά τα περιεχόμενα του βιβλίου έχουν ως εξής: 

Προλογικά σημειώματα:

- Νίκος Γ. Μοσχονάς, Ομότιμος Διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. 

- Γεώργιος Νεκτάριος Λόης, Ph. D Καθηγητής Πανεπιστημίου Singidunum Βελιγραδίου, Σύμβουλος Καθηγητής ΕΑΠ. 

- π. Γεώργιος Ντάγκας, Εφημέριος Καθολικού Ι. Ναού Αγίου Ανδρέου Πατρών 2012-2020. 

- Εύη Πάππας, καθηγήτρια πιάνου. 

Σύντομο σημείωμα της συγγραφέως 

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 

1α. Ποιος ήταν ο Απόστολος Ανδρέας 

1β. Ο Απόστολος Ανδρέας στην Πάτρα και η ίδρυση της χριστιανικής εκκλησίας 

1γ. Μαρτύριο και θάνατος στην πόλη των Πατρών 

1δ. Περί του σταυρικού θανάτου 

1ε. Ενταφιασμός του Αποστόλου και η πρώτη χριστιανική εκκλησία στην Πάτρα 

1στ. Πώς ο Απόστολος Ανδρέας ανακηρύσσεται προστάτης της πόλεως των Πατρέων 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο 

2α. Οι περιπέτειες των ιερών λειψάνων 

2β. Η σημασία της τιμής των ιερών λειψάνων στη χριστιανική εκκλησία 

2γ. Οι περιπέτειες της Τίμιας Κάρας του Αποστόλου Ανδρέα 

2δ. Νέες περιπέτειες του ιερού λειψάνου 

2ε. Η Τιμία Κάρα στην περίοδο της Οθωμανοκρατούμενης Ελλάδας 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο 

Η επανακομιδή της Τιμίας Κάρας, στην πρόσφατη ιστορία της πόλης, επί τη συμβολή του Ηλία Μπογδανόπουλου 

3α. Ωριμάζουν οι συνθήκες περί αιτήματος επιστροφής της κάρας του Πρωτοκλήτου 

3β. Ηλίας Μπογδανόπουλος (1912-1978) 

3γ. Ηλίας Μπογδανόπουλος - Σταθμοί στις σύγχρονες προσπάθειες της επανακομιδής της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου των Πατρών 

3δ. Τελετές προετοιμασίας και άφιξης της κάρας στην Πάτρα 

3ε. Ηλίας Μπογδανόπουλος - Ο επίλογος 

Βιβλιογραφία 

ΤΟ "ΜΕΓΑ ΙΔΙΟΜΕΛΟΝ" ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΜΠΟΓΔΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟΝ ΛΟΡΔΟ ΒΥΡΩΝΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Σαν σήμερα, στις 19 Απριλίου 1824, απεβίωσε στο Μεσολόγγι ο Λόρδος Βύρων, Άγγλος αριστοκράτης, ποιητής, πολιτικός, Φιλέλληνας και μια από τις σημαντικότερες μορφές του ρομαντισμού. Θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους Βρετανούς ποιητές και παραμένει ακόμα και σήμερα δημοφιλής. 

Το πένθος για τον θάνατό του στο Μεσολόγγι ήταν πάνδημο και ο Διονύσιος Σολωμός συνέθεσε μακρά ωδή στη μνήμη του, την περίφημη «Ωδή εις τον θάνατον του Λόρδου Μπάιρον». Πολλοί έγραψαν έκτοτε για τον Λόρδο Βύρωνα, ποιήματα, κείμενα, μουσικές κ.α. 

Ένας και μοναδικός, όμως, συνέθεσε βυζαντινό ύμνο προς τιμήν του. Ο αείμνηστος Άρχων Υμνογράφος της Μ.τ.Χ.Ε. Ηλίας Μπογδανόπουλος, έγραψε, ποίηση και μέλος, το «Μέγα Ιδιόμελον εις τον Γεώργιον Βύρωνα» σε ήχο πλ. β’ «μετά φθορών και παραχορδών». 

Ένα Ιδιόμελο που εν ταυτώ αποτελεί και εγκώμιο στον Λόρδο Βύρωνα. Η ζωή του και η σχέση του με την Ελλάδα παρουσιάζονται ανάγλυφα από τον μακαριστό υμνογράφο, ο οποίος θεωρεί τον Βύρωνα «φιλελλήνων όντως τον πρύτανιν». 

Το Ιδιόμελον συνετέθη στην Πάτρα τον Οκτώβριο του 1973 και αποτελεί τμήμα της Ιεράς Ακολουθίας του Σωτήρος που περιλαμβάνει 118 ύμνους που αφορούν στην Παλιγγενεσία. Πρόκειται για μια δραματική εξιστόρηση του έπους του 1821, όπου εντέχνως ο υμνωδός συγκερνά με γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης. Κάτι αντίστοιχο παρατηρούμε στον «Ύμνον εις την Ελευθερίαν» του Δ. Σολωμού. 

Παραθέτουμε, στη συνέχεια, τόσο το ποιητικό κείμενο (ελληνικά και αγγλικά) όσο και το έντεχνο μέλος σε βυζαντινή παρασημαντική, τη ευγενεί παραχωρήσει του υιού του, Κωνσταντίνου Μπογδανόπουλου, φιλομούσου και φιλογενούς ιατρού.

Πραγματικά ξεχωριστή είναι και η μετάφραση του ύμνου στα αγγλικά, που εκπόνησε ο ίδιος ο Ηλίας Μπογδανόπουλος με ιδιαίτερη επιμέλεια.

      

Ο αείμνηστος Ηλίας Μπογδανόπουλος (1911-1978) υπήρξε έγκριτος νομικός, αλλά και δόκιμος υμνογράφος και μελοποιός. Έγραφε εκκλησιαστικούς ύμνους και άσματα εθνικού περιεχομένου, τα οποία τόνιζε ο ίδιος μουσικά. Του απονεμήθηκε, λοιπόν, από τον μακαριστό Πατριάρχη Δημήτριο το οφφίκιο του Άρχοντος Υμνογράφου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Είναι ο πρώτος Πατρινός που τιμήθηκε με Πατριαρχικό οφφίκιο, στα 1973. Η χειροθεσία και απονομή του τίτλου είχε γίνει από τον τότε Μητροπολίτη Κίτρους Βαρνάβα Τζωρτζάτο, Πατρινό την καταγωγή. Το υμνογραφικό του έργο άρχισε με αφορμή το γεγονός της Επανακομιδής, από τη Ρώμη (1964), της Τιμίας Κάρας του Πολιούχου των Πατρέων Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου. Υπήρξε ο κύριος διεκπεραιωτής της σχετικής αλληλογραφίας του Δήμου Πατρέων με το Βατικανό. Έτσι, οδηγήθηκε στην σύνθεση της πρώτης του ασματικής ακολουθίας («Ιερά Ακολουθία Εσπερινού, Όρθρου και Χαιρετισμών εις την Ανακομιδήν της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Ανδρέου»). Από τότε επεδόθη «παρέργως μεν αλλά μετά ζήλου και λίαν ευδοκίμως» στη σύνθεση και μελοποίηση ύμνων, οι οποίοι διακρίνονται από παλμό, έξαρση, ευρηματικότητα και πρωτοτυπία. 

Αγάπησε μετά πάθους το Πατριαρχικό ύφος και υπήρξε αυτοδίδακτος και εγκρατής γνώστης της μουσικής. Η συνεχής παρακολούθηση και ακρόαση επί δύο δεκαετίες του πρωτοψάλτου στον Ι. Ναό Παντανάσσης Πατρών, Νικολάου Μαυροπούλου, Δομεστίκου του Πατριαρχικού Ναού και μαθητού του Ιακώβου Ναυπλιώτου του μεγαλοπρεπούς, συνέβαλε κατά πολύ στο ψαλτικόν ιδίωμα του Ηλία Μπογδανοπούλου. 

Ο Ηλίας Μπογδανόπουλος είχε μεταβεί στην Αμερική το 1946, ως υπότροφος της UNRRA, επισκεπτόμενος αναμορφωτικά ιδρύματα (ως νομικός που ήταν) και στο Σικάγο ηχογράφησε τον Παρακλητικό Κανόνα στην Υπεραγία Θεοτόκο σε δίσκο γραμμοφώνου. 

Στις μέρες μας το έργο του γίνεται αντικείμενο μελέτης σε πανεπιστήμια Μουσικολογίας.

ΕΝΑ ΟΡΑΤΟΡΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΠΑΥΛΟ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟΝ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΙΑΚΩΒΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΛΙΑ ΜΠΟΓΔΑΝΟΠΟΥΛΟ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο αείμνηστος Ηλίας Μπογδανόπουλος (1911-1978) υπήρξε έγκριτος νομικός, αλλά και δόκιμος υμνογράφος και μελοποιός. Έγραφε εκκλησιαστικούς ύμνους και άσματα εθνικού περιεχομένου, τα οποία τόνιζε ο ίδιος μουσικά.
Του απονεμήθηκε, λοιπόν, από τον μακαριστό Πατριάρχη Δημήτριο το οφφίκιο του Άρχοντος Υμνογράφου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Είναι ο πρώτος Πατρινός που τιμήθηκε με Πατριαρχικό οφφίκιο, στα 1973. Η χειροθεσία και απονομή του τίτλου είχε γίνει από τον τότε Μητροπολίτη Κίτρους Βαρνάβα Τζωρτζάτο, Πατρινό την καταγωγή.
Το υμνογραφικό του έργο άρχισε με αφορμή το γεγονός της Επανακομιδής, από τη Ρώμη (1964), της Τιμίας Κάρας του Πολιούχου των Πατρέων Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου. Υπήρξε ο κύριος διεκπεραιωτής της σχετικής αλληλογραφίας του Δήμου Πατρέων με το Βατικανό. Έτσι, οδηγήθηκε στην σύνθεση της πρώτης του ασματικής ακολουθίας («Ιερά Ακολουθία Εσπερινού, Όρθρου και Χαιρετισμών εις την Ανακομιδήν της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Ανδρέου»). Από τότε επεδόθη «παρέργως μεν αλλά μετά ζήλου και λίαν ευδοκίμως» στη σύνθεση και μελοποίηση ύμνων, οι οποίοι διακρίνονται από παλμό, έξαρση, ευρηματικότητα και πρωτοτυπία. Αγάπησε μετά πάθους το Πατριαρχικό ύφος και υπήρξε αυτοδίδακτος και εγκρατής γνώστης της μουσικής. Η συνεχής παρακολούθηση και ακρόαση επί δύο δεκαετίες του πρωτοψάλτου στον Ι. Ναό Παντανάσσης Πατρών, Νικολάου Μαυροπούλου, Δομεστίκου του Πατριαρχικού Ναού και μαθητού του Ιακώβου Ναυπλιώτου του μεγαλοπρεπούς, συνέβαλε κατά πολύ στο ψαλτικόν ιδίωμα του Ηλία Μπογδανοπούλου.
Ο Ηλίας Μπογδανόπουλος είχε μεταβεί στην Αμερική το 1946, ως υπότροφος της UNRRA, επισκεπτόμενος αναμορφωτικά ιδρύματα (ως νομικός που ήταν) και στο Σικάγο ηχογράφησε τον Παρακλητικό Κανόνα στην Υπεραγία Θεοτόκο σε δίσκο γραμμοφώνου.
Προφανώς κράτησε επαφή με την Αμερική κι έτσι ο μακαριστός και μεγάλος εκείνος Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιάκωβος (1911-2005) τον προέτρεψε να γράψει ένα έργο για τον από Αμερικής Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα. Εκείνος το έγραψε στην Πάτρα, όπου διέμενε μόνιμα, τον Μάρτιο του 1975. Και σημείωσε στο εξώφυλλο του έργου, που δημοσιεύουμε εδώ, ότι «Ετονίσθη υπό του ιδίου εις πολύηχον μέλος χάριν του εκ σπουδαστών Βυζαντινού χορού της εν Βοστώνη Θεολογικής Σχολής «Τίμιος Σταυρός» υπό τον χοράρχην καθηγητήν κ. Σάββαν Ι. Σάββαν».

Δύο χρόνια μετά την σύνθεση της Ωδής (1977), ο αείμνηστος Ηλίας Μπογδανόπουλος συνέθεσε ένα Ορατόριο για τον Απόστολο Παύλο, το οποίο και αφιέρωσε στον Αμερικής Ιάκωβο.  

Δημοσιεύουμε εδώ τόσο την σχετική αφιέρωση, όσο και την ευχαριστήρια επιστολή του Ιακώβου, ο οποίος γράφει στον Ηλία Μπογδανόπουλο ότι πολύ θα ήθελε να ακούσει το έργο αυτό και θα συμβουλευθεί τον τότε καθηγητή Βυζαντινής Μουσικής στην Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού στην Βοστώνη κ. Σάββα, για την παρουσίαση του Ορατορίου. 
Παραθέτουμε στη συνέχεια αποσπάσματα από την ΩΔΗ - ΟΡΑΤΟΡΙΟΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΚΟΡΥΦΑΙΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟΝ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ ΠΑΥΛΟΝ - Ακροστιχίς: «ΠΑΥΛΟΣ ΜΥΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΝΩ ΕΘΝΩΝ ΤΕ ΚΗΡΥΞ» (Ύμνοι 30) και από την σύνθεση ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΔΩΔΕΚΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥΣ Ακροστιχίς: «ΔΩΔΕΚΑΔΑ ΑΝΥΜΝΩ» (μετά τριών εφυμνίων -Ύμνοι 15). 

Ευχαριστώ θερμώς την κόρη του αειμνήστου Ηλία Μπογδανόπουλου,  κ. Χρύσα Μπογδανοπούλου, για την παραχώρηση του σπάνιου αυτού υλικού.

ΑΠΟ ΤΟ ΟΡΑΤΟΡΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΠΑΥΛΟ

Υψηλόφρονι διδαχή

Δαψιλώς τα έθνη κατεφώτισας,

Παύλε, Κορυφαίε, Απόστολε.

Πάσαν την υπ’ ουρανόν,

Εν πυρσώ της αληθείας διαδραμών,

Αγνωσίας μεν σκότη κατηύγασας,

Αθεϊας δε λειτουργούς και θεράποντας,

ως φρύγανα καλάμης εμπιπρών,

Εις το διηνεκές ηφάνισας.

Ωδεύσας πορείαν εκτενή και επίπονον,

Εν καύματι και ψύχει τυραννούμενος,

Ανδροφόνων θήραμα γέγονας,

Εν κινδύνοις ληστών περιπίπτων.

Ως πρόβατον γαρ σε γενναίε,

Εν μέσω λύκων απέσταλκεν,

Ο υπό σου κηρυττόμενος.

Αλλά κακοπαθείας πάσης περιγενόμενος,

Δόξης ουρανοβάμονος, Παύλε, απήλαυσας.

Κηρύκων διδάσκαλος, διδασκάλων κρηπίς,

Καθηγητής φιλοσόφων,

Ρητόρων πρύτανης,

Εθνών Απόστολος, Αποστόλων κορωνίς,

Εκκλησιών ο πατήρ, οδηγός προσηλύτων,

Γλώσσα θεοκίνητος, οικουμένης πυρσός,

Ορθοδοξίας κιβωτού το στερρόν πηδάλιον

Και πάσης αρετής αγλαόν θησαύρισμα,

Παύλος ο Ταρσεύς,

Αληθώς επεγνώσθη τοις πέρασι. 

ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΔΩΔΕΚΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥΣ

Δεύτε γηθοσύνως άσωμεν,

Χριστοφόροι λαοί,

Μέλος εναρμόνιον

Τω Προδρόμου τη τρίβω στοιχήσαντι,

Και τον αμνόν θεασαμένω,

Δι’ Ον  πατρός τε και δικτύων εχωρίσθη

Και τούτω συγγενόμενος,

Των Δώδεκα

Πρώτος τη κλήσει αναδέδεικται,

Εις δόξαν Θεού Πατρός, Αμήν. 

Ωφθη τω Πατριάρχη εν Βαιθήλ,

Ο δι’ Ου τα πάντα γέγονεν,

Υιός Μονογενής Πατρός Ανάρχου,

Και εις Δώδεκα φυλάς λαόν Ισραηλίτην εμέρισε.

Ούτως δε πάλιν

Εν ισαρίθμοις καθέζεσθαι θρόνοις,

Την Μεγάλην Ημέραν

Κρίναι πάντα τα έθνη,

Τοις Δώδεκα Αυτού Μαθηταίς

Επηγγείλατο,

Ων Ανδρέας Πρωτόκλητος,

Εις δόξαν Θεού Πατρός. Αμήν.

Ηλίας Μπογδανόπουλος και Edward J. Flanagan στην Nebraska το 1946

Ηλίας Μπογδανόπουλος και Edward  J. Flanagan (Nebraska, 1946)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο δικηγόρος και υμνογράφος Ηλίας Μπογδανόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα από τον Στέφανο και την Ολυμπία. Ο πατέρας του ήταν Ηπειρώτης, τεχνίτης της πέτρας (λιθοξόος). Ο Στέφανος ήταν ο αρχιμάστορας του Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου Μοίρα (1900), του Ι.Ν. Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, καθώς και του Ιστορικού Δημοτικού Σχολείου Μοίρα. Ο Ηλίας Μπογδανόπουλος απεφοίτησε από την Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το έτος 1943. Σύζυγός του ήταν η Θεοδώρα Καρπέτα, εκπαιδευτικός, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, την Ολυμπία, τον Κωνσταντίνο και την Χρύσα. Υπήρξε διευθυντής του Σωφρονιστηρίου Ανηλίκων Πατρών. Εκεί εγκαινίασε πρωτοποριακές για την εποχή μεθόδους ως προς την εκπαίδευση των παιδιών, ιδρύοντας εργαστήρια (ξυλουργικής, κεραμικής, κ.λ.π.) για τους παραβατικούς ανηλίκους, έτσι ώστε να τους δοθεί ευκαιρία κοινωνικής ενσωμάτωσης. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα το 1946 να λάβει υποτροφία από την UNRRA (United Nations Rehabilitation & Relief Administration) και να επισκεφθεί αντίστοιχα αναμορφωτικά ιδρύματα της Αγγλίας και Αμερικής, όπου παρέμεινε για δύο χρόνια. 

Το υμνογραφικό έργο άρχισε επ’ ευκαιρία της επανακομιδής της Τιμίας Κάρας του Πολιούχου των Πατρέων Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου, από τη Ρώμη. Ήταν ο κύριος διεκπεραιωτής της σχετικής αλληλογραφίας, του Δήμου Πατρέων με το Βατικανό. Το 1973 τιμήθηκε με το οφφίκιο του Άρχοντος Υμνογράφου της Αγίας και Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Απεβίωσε τον Οκτώβριο του 1978 στο Λονδίνο. 

Σήμερα δημοσιεύουμε μια ιστορική φωτογραφία που μας παραχώρησε ο υιός του αείμνηστου Άρχοντος, ο ιατρός Κωνσταντίνος Μπογδανόπουλος, εραστής της πατρώας παραδόσεως. Η φωτογραφία είναι από την περίοδο της Αμερικής. 

Ο Ηλίας Μπογδανόπουλος με τον father Edward Joseph Flanagan στην Boys Town, στην Nebraska το 1946. Όπως είπαμε, ο Η. Μπογδανόπουλος εφήρμοσε πρωτοποριακές μεθόδους για την κοινωνική ενσωμάτωση των παραβατικών ανηλίκων και γι’ αυτό το 1946 πήρε υποτροφία και επισκέφθηκε αντίστοιχα αναμορφωτικά ιδρύματα της Αγγλίας και Αμερικής. Φυσικά πήγε και στην Boys Town, όπου ο Ρωμαιοκαθολικός ιερέας Edward Flanagan (1886 –1948) είχε ιδρύσει μία πόλη στην οποία αγόρια ηλικίας μεταξύ 10 και 16 ετών θα μπορούσαν να λάβουν εκπαίδευση και να μάθουν μια δουλειά. Επρόκειτο για αγόρια διαφορετικών φυλών και θρησκειών και αυτό προκάλεσε την οργή της ρατσιστικής και τρομοκρατικής οργάνωσης Ku Klux Klan. Απειλούσε να σκοτώσει τον f. Flanagan και να κάψει την Boys Town.  Ο ιδρυτής της απάντησε: "τι χρώμα έχει άραγε η... ψυχή του ανθρώπου;"
Αναμφισβήτητα αποτέλεσε πρωτοπορία το οδοιπορικό του Ηλία Μπογδανόπουλου στην Boys Town στα πέτρινα χρόνια της μεταπολεμικής Ελλάδας και του σκληρού και βάναυσου "σωφρονισμού" των παραστρατημένων νιάτων στις φυλακές ανηλίκων Πατρών.

Τελικά, το 1946, την χρονιά που ο πατέρας Flanagan συναντήθηκε με τον Ηλία Μπογδανόπουλο, έφυγε για την Ιρλανδία, όπου συνέχισε το τεράστιο έργο του στο χώρο των κακοποιημένων παιδιών.

Τώρα ο Edward J. Flanagan προτείνεται για αγιοποίηση από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Υποβλήθηκε ο σχετικός φάκελος στην αρμόδια επιτροπή και ο δρόμος προς την αγιοποίηση του είναι πια ανοιχτός. 

ΜΙΚΡΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΣΑΡΑΝΤΑΧΡΟΝΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΜΠΟΓΔΑΝΟΠΟΥΛΟΥ (1978-2018)

ΗΛΙΑΣ ΣΤΕΦ. ΜΠΟΓΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ 

Δικηγόρος 

Άρχων Υμνογράφος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας 

Ο Ηλίας Μπογδανόπουλος γεννήθηκε στην Πάτρα από τον Στέφανο και την Ολυμπία. Ο πατέρας του ήταν Ηπειρώτης, τεχνίτης της πέτρας (λιθοξόος). Ο Στέφανος ήταν ο αρχιμάστορας του Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου Μοίρα (1900), του Ι.Ν. Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, καθώς και του Ιστορικού Δημοτικού Σχολείου Μοίρα. Ο Ηλίας Μπογδανόπουλος απεφοίτησε από την Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το έτος 1943. Σύζυγός του ήταν η Θεοδώρα Καρπέτα, εκπαιδευτικός, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, την Ολυμπία, τον Κωνσταντίνο και την Χρύσα. Υπήρξε διευθυντής του Σωφρονιστηρίου Ανηλίκων Πατρών. Εκεί εγκαινίασε πρωτοποριακές για την εποχή μεθόδους ως προς την εκπαίδευση των παιδιών, ιδρύοντας εργαστήρια (ξυλουργικής, κεραμικής, κ.λ.π.) για τους παραβατικούς ανηλίκους, έτσι ώστε να τους δοθεί ευκαιρία κοινωνικής ενσωμάτωσης. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα το 1946 να λάβει υποτροφία από την UNRRA (United Nations Rehabilitation & Relief Administration) και να επισκεφθεί αντίστοιχα αναμορφωτικά ιδρύματα της Αγγλίας και Αμερικής, όπου παρέμεινεν επί διετίαν. Το ίδιο έτος (1946) ηχογράφησε στο Σικάγο τον Παρακλητικό Κανόνα της Θεοτόκου, επί δίσκου γραμμοφώνου. Άσκησε την δικηγορία από το 1948. Το έτος 1955 επρωτοστάτησε στην ίδρυση του «Συλλόγου Φίλων Βυζαντινής Μουσικής» στην Πάτρα, και διετέλεσε πρώτος πρόεδρος αυτού.

Το υμνογραφικό έργο άρχισε επ’ ευκαιρία της εκ Ρώμης παλιννοστήσεως της Τιμίας Κάρας του Πολιούχου των Πατρέων Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου όπου υπήρξε ο κύριος διεκπεραιωτής της σχετικής αλληλογραφίας, του Δήμου Πατρέων μετά του Βατικανού (βλέπε Ιστορικό Λεξικό των Πατρών Κ. Τριανταφύλλου, Βραβείον Ακαδημίας Αθηνών). Το γεγονός τούτο έγινε αφορμή για την σύνθεση της πρώτης του ασματικής ακολουθίας («Ιερά Ακολουθία Εσπερινού, Όρθρου και Χαιρετισμών εις την Ανακομιδήν της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Ανδρέου»). 

Από τότε επεδόθη «παρέργως μεν αλλά μετά ζήλου και λίαν ευδοκίμως» στη σύνθεση και μελοποίηση ύμνων, οι οποίοι φέρουν το προσωπικό ύφος του συνθέτου και ευρίσκονται στην στάθμη κλασσικού επιπέδου τόσον κατά το κείμενο της ποιήσεως όσον και κατά το μέλος. 

Οι ύμνοι του διακρίνονται από παλμό, έξαρση, ευρηματικότητα και πρωτοτυπία. Η έμπνευση ερχόταν τις νυκτερινές ώρες, όπου κατέγραφε την χειμαρρώδη ποιητική του ροή. Άλλοτε αποσυρόταν στην εξοχήν για να συνθέσει. Αγάπησε μετά πάθους την βυζαντινή ψαλμωδία του Πατριαρχικού ύφους και υπήρξε αυτοδίδακτος και εγκρατής γνώστης της μουσικής. Η συνεχής παρακολούθηση και ακρόαση επί δύο δεκαετίες του Ν. Μαυροπούλου, Δομέστικου του Πατριαρχικού Ναού και μαθητού του Ιακώβου Ναυπλιώτου του Μεγαλοπρεπούς, συνέβαλε κατά πολύ στο ψαλτικόν ιδίωμα του Ηλία Μπογδανοπούλου. 

Το 1973 ετιμήθη με το οφφίκιο του Άρχοντος Υμνογράφου της Αγίας και Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Απεβίωσε τον Οκτώβριο του 1978 στο Λονδίνο. Το 1997 ετελέσθη φιλολογικό μνημόσυνο στην Διακίδειο Σχολή Λαού Πατρών. 

Ευμενεστάτης κριτικής έτυχε το υμνογραφικόν έργον του από διακεκριμένες προσωπικότητες, ιδιαιτέρως δε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, τον Αρχιεπίσκοπο Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιάκωβο, τον αείμνηστο Αρχιεπίσκοπο και πρώτο πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας κυρό Μακάριο, τον μεγάλο Έλληνα ζωγράφο Φώτη Κόντογλου, τον διαπρεπή καθηγητή Παναγιώτη Τρεμπέλα, τον αείμνηστο Πρωτοψάλτη της Μ.τ.Χ.Ε. Κωνσταντίνο Πρίγγο, τον Ακαδημαϊκό Αθανασιάδη- Νόβα, Άρχοντες και μεγάλους ιεροψάλτες της Κωνσταντινουπόλεως και πολλούς άλλους. 

Πολλούς από τους ύμνους του εξετέλεσαν πολυμελείς χοροί από Θεσσαλονίκη και Βόλο στο Ηρώδειο Αθηνών και το Αρχαίο Ωδείο Πατρών επ’ ευκαιρία πανηγυρικών εμφανίσεων, τους οποίους διηύθηναν εξέχοντες χοράρχες (Ταλιαδώρος, Χατζημάρκος, Καραμάνης, Θεοδοσόπουλος κ.λ.π.). Στη συναυλία του Ηρωδείου το 1977 παρέστη και ωμίλησε ο τότε Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρός Χριστόδουλος. 

Άλλα έργα του ιδίου: ΤΟΠΙΚΟΙ ΙΔΙΩΜΑΤΙΣΜΟΙ υποβληθέντες εις την Γλωσσική Εταιρεία (Β΄ Βραβείο Γλωσσικής Εταιρείας ΜΕΓΑΡΟΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ), συλλογή ποιημάτων, διηγήματα, ομιλίες όπως για την ΟΓΔΟΗΚΟΝΤΑΕΤΗΡΙΔΑ του π. Νικολάου Μαυρόπουλου (έχει εκδοθεί σε τευχίδιο), χρονογραφήματα, άρθρα, δημοσιεύματα κ.ά. καθώς και πλειάδα επιστολών. Εχει στην κατοχή του ένα πλούσιο αρχείο το οποίο περιέχει παλαιά βιβλία (νομικά, εκκλησιαστικά κ.λ.π.), καθώς και παλαιούς δίσκους γραμμοφώνου. Στην κορυφή ενός λοφίσκου στο Δήμο Ερυμάνθου, ευρίσκεται ένα μικρό εκκλησάκι «Προφήτης Ηλίας» κτισμένο στη μνήμη του, από την αγαπημένη του σύζυγο Θεοδώρα. Ο αδελφός του Δημήτριος Μπογδανόπουλος, δικηγόρος, συγγραφέας και λόγιος, έγραψε στην επιτύμβιο πλάκα του αδελφού του Ηλία: 

«Απαντα βίον χρησάμενος, 

ύμνους τω Πλάσαντι μέλπειν, 

τάλαντον άνωθεν σχών, 

πολλαπλούν Αυτώ πάλιν προσήξεν».

Χειρόγραφο Ηλία Μπογδανόπουλου (αρχείο Π.Α. Ανδριόπουλου) 

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ ΑΡΧΟΝΤΟΣ ΥΜΝΟΓΡΑΦΟΥ ΗΛΙΑ ΜΠΟΓΔΑΝΟΠΟΥΛΟΥ by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Από την επιστολή του αειμνήστου Δημάρχου Πατρέων Νικολάου Βέτσου προς τον Πάπα Ιωάννη ΚΓ’, δια της οποίας τον παρακαλεί για την επαναφορά της Κάρας του Αγίου Ανδρέου στον τόπο του μαρτυρίου του, στην Πάτρα. Την επιστολή (Απρίλιος 1963) επιμελήθηκε ιδίαις χερσί ο αείμνηστος Άρχων Υμνογράφος της Μ.τ.Χ.Ε. Ηλίας Μπογδανόπουλος.
Σταχυολογούμε:
- «Τη Αυτού Θειοτάτη Παναγιότητι, ουρανόθεν κεχρισμένω Αρχιεπισκόπω και Πάπα Ρώμης Ιωάννη ΚΓ’… Δεδοξασμένον και αινετόν το Πανάγιον Όνομα του Κυρίου, καταξιούντα την ταπεινότητα ημών, όπως εν αγαλλιάσει ψυχής και βάθει ευλαβείας, υποβάλη τη θεοπροβλήτω Υμών Παναγιότητι το παρόν γράμμα…».
- «Όθεν και πεποίθαμεν, ότι έγκαρπος ο λόγος του της Δικαιοσύνης Ηλίου αναδειχθήσεται, εις την της Υμετέρας Παναγιότητος θεόθεν πεφωτισμένην κρίσιν».- «Παναγιώτατε, η θεοφιλεστάτη Παπική εκείνη χειρονομία, προς απόδοσιν της ακηράτου Αποστολικής Κορυφής εις την γην του Μαρτυρίου, θα συνάψη την ιεράν πόλιν του Πρωτοκλήτου μετά της Αγιωτάτης Πόλεως του Βατικανού, εν δεσμώ αρρήτου πνευματικής αγάπης». - «Εν ιερά και γλυκυτάτη τελούντες προσδοκία και την σεπτήν κατασπαζόμενοι δεξιάν της Υμετέρας Παναγιότητος, βαθυσεβάστως εξαιτούμεθα πλουσιοπαρόχους τας παρ’ Αυτής ευλογίας και ευχάς».

Ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιάκωβος προέτρεψε  τον Ηλία Μπογδανόπουλο να γράψει ένα έργο για τον από Αμερικής Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα. Εκείνος το έγραψε στην Πάτρα, όπου διέμενε μόνιμα, τον Μάρτιο του 1975. Και σημείωσε στο εξώφυλλο του έργου, που δημοσιεύουμε εδώ, ότι «Ετονίσθη υπό του ιδίου εις πολύηχον μέλος χάριν του εκ σπουδαστών Βυζαντινού χορού της εν Βοστώνη Θεολογικής Σχολής «Τίμιος Σταυρός» υπό τον χοράρχην καθηγητήν κ. Σάββαν Ι. Σάββαν».

Δείτε περισσότερα σε σχετική ανάρτησή μας στο ΦΩΣ ΦΑΝΑΡΙΟΥ. 

Άγιος Ανδρέας: ο Πρωτόκλητος Απόστολος, σε δύο αναγνώσεις, στην Αθήνα (φωτό)

Την Παρασκευή 14 Σεπτεμβρίου 2018, στη Στοά του Βιβλίου (Πεσμαζόγλου 5 & Σταδίου, Αθήνα) πραγματοποιήθηκε εκδήλωση κατά την οποία παρουσιάστηκαν δύο σημαντικές επανεκδόσεις που μόλις κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις «Το Δόντι». 

Με τον γενικό τίτλο «Άγιος Ανδρέας: ο Πρωτόκλητος Απόστολος, σε δύο αναγνώσεις», παρουσιάστηκαν: το βιβλίο «Ο Απόστολος Ανδρέας» του σπουδαίου ιστορικού Στέφανου Θωμόπουλου, το οποίο εκδόθηκε το 1899, και το βιβλίο του υμνογράφου Ηλία Μπογδανόπουλου «Ιερά Ακολουθία εις την επανακομιδήν της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Ανδρέου». 

Στην εκδήλωση μίλησαν οι: 

 - π. Νικόλαος Ιωαννίδης, αρχιμανδρίτης, συνταξιούχος Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

- Χριστίνα Αλεξοπούλου, πολιτικός μηχανικός, εκ των χορηγών της επανέκδοσης του "Αγίου Ανδρέου" του Θωμόπουλου

- Κώστας Μπογδανόπουλος, οδοντίατρος, γιός του αειμνήστου Ηλία Μπογδανόπουλου

- Ανδρέας Τσιλίρας, εκδότης. 

Να σημειωθεί ότι οι εκδόσεις "Το Δόντι" συμπληρώνουν φέτος είκοσι χρόνια εκδοτικής δραστηριότητας και προσφοράς. 

Στην εκδήλωση παρέστη ο εκπρόσωπος του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, Αρχιμ. Σεραφείμ Ρίβιος, ενώ απηύθυνε χαιρετισμό ο πρόεδρος του Συλλόγου των εν Αθήναις Πατρινών "Άγιος Ανδρέας ο Πρωτόκλητος", Θεοδόσης Γεωργίου. 

Παραβρέθηκαν, επίσης, πολλοί πατρινοί που διαμένουν στην Αθήνα.
Την εκδήλωση κάλυψε το ecclesiatv.gr

Δύο σημαντικές επανεκδόσεις για τον Άγιο Ανδρέα παρουσιάζονται στη Στοά του Βιβλίου

Με τίτλο «Άγιος Ανδρέας: ο Πρωτόκλητος Απόστολος, σε δύο αναγνώσεις», οι εκδόσεις «Το Δόντι» διοργανώνουν την Παρασκευή 14 Σεπτεμβρίου, 8.00 μ.μ. στη Στοά του Βιβλίου (Πεσμαζόγλου 5 & Σταδίου, Αθήνα) την παρουσίαση δύο σημαντικών επανεκδόσεων που μόλις κυκλοφόρησαν.

Πρόκειται για το βιβλίο «Ο Απόστολος Ανδρέας» του σπουδαίου ιστορικού Στέφανου Θωμόπουλου, το οποίο εκδόθηκε το 1899, καθώς και το βιβλίο του υμνογράφου Ηλία Μπογδανόπουλου «Ιερά Ακολουθία εις την επανακομιδήν της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Ανδρέου». 

Στην εκδήλωση θα μιλήσουν οι: 

- π. Νικόλαος Ιωαννίδης, αρχιμανδρίτης, ομ. Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

- Κώστας Μπογδανόπουλος, οδοντίατρος 

- Ανδρέας Τσιλίρας, εκδότης 

Ο Στέφανος Θωμόπουλος (1859-1939), μια μεγάλη μορφή της τοπικής ιστοριογραφίας της Αχαΐας εξέδωσε το βιβλίο για τον Άγιο Ανδρέα το 1899 «προς όφελος του εν Πάτραις ναού του Πρωτοκλήτου». Το βιβλίο αποτελεί μια πλήρη βιογραφία του Αποστόλου Ανδρέα, με έμφαση στη σχέση του με την Πάτρα. Σε μια πρώτη μορφή το κείμενο είχε διαβαστεί στην Πάτρα, στην «εν Πάτραις Σχολή του Λαού» στις 30 Νοεμβρίου 1896. Η επανέκδοση περιλαμβάνει ακριβή ανατύπωση της πρώτης έκδοσης, κυκλοφορεί σε επιμέλεια του Δημήτρη Τερζή και πρόλογο του Μητροπολίτη Πατρών κ. Χρυσοστόμου, με τη σημαντική υποστήριξη ιδιωτών χορηγών, ενώ τα καθαρά έσοδα από την κυκλοφορία του θα διατεθούν για κοινωφελείς σκοπούς. 

Ο Ηλίας Μπογδανόπουλος (1912-1978), δικηγόρος – Άρχων Υμνογράφος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, αποτέλεσε μια ξεχωριστή προσωπικότητα στον χώρο της Εκκλησίας, τόσο για το υμνογραφικό του έργο, όσο και για τον σημαντικό ρόλο που έπαιξε στην επανακομιδή της Κάρας του Αγίου Ανδρέα στην Πάτρα το 1964. Η επανέκδοση της Ακολουθίας (πρώτη έκδοση: 1968) κυκλοφορεί με την άδεια και την επιμέλεια των απογόνων του υμνογράφου και εντάσσεται σε μια γενικότερη προσπάθεια ανάδειξης του έργου του Ηλ. Μπογδανόπουλου και αξιοποίησης του πλούσιου αρχείου του, στο πλαίσιο της οποίας το βιβλίο θα εκδοθεί και σε δίγλωσση έκδοση (ελληνικά – ρωσικά).

Ηλίας Μπογδανόπουλος 

ΥΜΝΟΛΟΓΟΥΝΤΕΣ ΤΟΝ ΜΕΓΑ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΑΘΗΝΑΓΟΡΑ

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Μπροστά σ’ αυτούς που τον ανεβοκατεβάζουν «μασώνο», «αιρετικό», «μέγα οικουμενιστή», «όργανο των αμερικανών», «υπεύθυνο των Σεπτεμβριανών», «ραββίνο» και όλα τα συναφή – που τελειωμό δεν έχουν – μπροστά σ’ αυτούς, λοιπόν, τον «ευσεβή και πιστό λαό, που κατασκανδαλίζεται», ο μακαριστός Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας είναι ΑΓΙΟΣ!

Έτσι, εμείς εδώ στην Ιδιωτική Οδό, μνημονεύουμε πάλιν και πολλάκις τον μέγα Πατριάρχη Αθηναγόρα, ο οποίος προώθησε και την Διορθόδοξη συνεργασία εκτός από την Διαχριστιανική και τον υμνολογούμε! 

Παραθέτουμε ένα μάλλον άγνωστο ντοκουμέντο, το οποίο είναι ένα δείγμα από το Βυζαντινό Ορατόριο – Ωδή εις τον Οικουμενικόν Πατριάρχην Αθηναγόραν, που συνέθεσε ο αείμνηστος Άρχων Υμνογράφος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας Ηλίας Μπογδανόπουλος. 

Ο μακαρίτης Ηλίας Μπογδανόπουλος (+1978), ο οποίος είναι νομίζω ο πρώτος Πατρινός που τιμήθηκε με Πατριαρχικό οφφίκιο ήδη από το 1973, ήταν και μελοποιός όχι μόνον εκκλησιαστικών ύμνων, αλλά και ασμάτων - κυρίως εθνικού περιεχομένου - τα οποία ο ίδιος συνέθετε και τόνιζε μουσικά. 

Ο Ηλίας Μπογδανόπουλος είχε μεταβεί στην Αμερική το 1946, ως υπότροφος της UNRRA, επισκεπτόμενος αναμορφωτικά ιδρύματα (ως νομικός που ήταν) και στο Σικάγο ηχογράφησε τον Παρακλητικό Κανόνα στην Υπεραγία Θεοτόκο σε δίσκο γραμμοφώνου. 

Προφανώς κράτησε μια επαφή με την Αμερική κι έτσι ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιάκωβος τον προέτρεψε να γράψει ένα έργο για τον από Αμερικής Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα.

Εκείνος το έγραψε στην Πάτρα, όπου διέμενε μόνιμα, τον Μάρτιο του 1975, πριν 43 χρόνια. Και σημείωσε στο εξώφυλλο του έργου, που δημοσιεύουμε εδώ, ότι «Ετονίσθη υπό του ιδίου εις πολύηχον μέλος χάριν του εκ σπουδαστών Βυζαντινού χορού της εν Βοστώνη Θεολογικής Σχολής «Τίμιος Σταυρός» υπό τον χοράρχην καθηγητήν κ. Σάββαν Ι. Σάββαν». 

Ευχαριστώ θερμώς τον υιό του αειμνήστου Ηλία Μπογδανόπουλο, τον ρέκτη κ. Κωνσταντίνο Μπογδανόπουλο, ιατρόν και αληθή φιλόμουσον, για την παραχώρηση του σπάνιου αυτού υλικού.

ΑΣΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΑΕΙΜΝΗΣΤΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΣ ΥΜΝΟΓΡΑΦΟΥ ΗΛΙΑ ΜΠΟΓΔΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

Ο αείμνηστος Ηλίας Μπογδανόπουλος 

Ο μακαρίτης Ηλίας Μπογδανόπουλος (+1978), Άρχων Υμνογράφος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας (νομίζω είναι ο πρώτος Πατρινός που τιμήθηκε με Πατριαρχικό οφφίκιο ήδη από το 1973!), ήταν και μελοποιός όχι μόνον εκκλησιαστικών ύμνων, αλλά και ασμάτων - κυρίως εθνικού περιεχομένου - τα οποία ο ίδιος συνέθετε και τόνιζε μουσικά.

Παραθέτουμε εδώ ένα απόσπασμα από την "Ωδή εις τους ηρωισμούς των Σουλιωτών - ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΑΔΗΜΑ ΣΟΥΛΙΟΥ ΔΟΞΑ".

Πρόκειται για τον ύμνο "Υπέρτατον Πατρίδος κριτήριον...", σε ήχο βαρύ εναρμόνιο, στον οποίο ιδιαιτέρως αρεσκόταν ο αείμνηστος Μπογδανόπουλος, πολλάκις μετά φθορών και παραχορδών. 

Ερμηνεύει η βυζαντινή χορωδία του πρωτοψάλτου Θεοδώρου Βασιλικού από μια συναυλία στο Λος Άντζελες των Η.Π.Α. το 1988. 

Με την ευκαιρία, σημειώνω ότι ο Ηλίας Μπογδανόπουλος είχε μεταβεί στην Αμερική το 1946, ως υπότροφος της UNRRA, επισκεπτόμενος αναμορφωτικά ιδρύματα (ως νομικός που ήταν) και στο Σικάγο ηχογράφησε τον Παρακλητικό Κανόνα στην Υπεραγία Θεοτόκο σε δίσκο γραμμοφώνου. 
Παραθέτουμε κι ένα προσόμοιο σε ήχο πλ.α' προς το "Χαίροις ασκητικών" (Ύμνος εις την Ελευθερίαν του 1821), το οποίο επίσης συνέθεσε ο Ηλ. Μπογδανόπουλος και ψάλλει η χορωδία του πρωτοψάλτου Θεοδώρου Βασιλικού. 
Π.Α.Α.