Η ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΗΣ ΡΙΛΑΣ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ

Παναγιώτης Καμπάνης

Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού
Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Το Μοναστήρι του αγίου Ιωάννη της Ρίλα, γνωστό και απλά ως Μοναστήρι της Ρίλα είναι η μεγαλύτερη και πιο φημισμένη ορθόδοξη μονή στη Βουλγαρία. Βρίσκεται στα Όρη Ρίλα, σε ύψος 1.147 μέτρων και 117 χιλιόμετρα νότια της πρωτεύουσας Σόφιας, στη βαθιά κοιλάδα του ποταμού Ρίλσκα.

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στην ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟ

Π. ΚΑΜΠΑΝΗΣ - Η Ιερά Μονή Του Αγίου Ιωάννη Της Ρίλα Στη Βουλγαρία by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΝΑΣΙΜΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΑΘΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΑΣΤΩΝ ΚΑΤΑ Kurt Weill - Bertolt Brecht

Τα 7 θανάσιμα αμαρτήματα 

Παναγιώτης Καμπάνης, 

Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα είναι μια ταξινόμηση των πιο σοβαρών αμαρτημάτων, σύμφωνα με την καθολική Εκκλησία, την οποία εισήγαγε ο Πάπας Γρηγόριος Α΄ κατά τον 6ο αιώνα στην εργασία του Magna Moralia. 

Τα αμαρτήματα ονομάζονται «θανάσιμα» γιατί σύμφωνα με την Εκκλησία μπορούν να στερήσουν τη θεία χάρη και να οδηγήσουν στην αιώνια καταδίκη της ψυχής του ανθρώπου, εκτός αν συγχωρεθούν με την εξομολόγηση. Τα επτά αμαρτήματα υπάρχουν στον καθένα μας και επηρεάζουν την ψυχή μας. Όλες οι αμαρτίες είναι προσπάθειες να αναπληρώσουν το κενό που νιώθουμε σε διαφόρους τομείς της ζωής μας, όταν δεν καλύπτονται οι βασικές μας ανάγκες. Κάθε αμάρτημα επηρεάζει με διαφορετικό τρόπο τη σκέψη, το συναίσθημα και τη συμπεριφορά μας και διαστρεβλώνει τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε την πραγματικότητα. Τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα δεν συμπεριλαμβάνονταν στα Ευαγγέλια ή στη Βίβλο. Υπήρχε μόνο μία γενική περιγραφή αρνητικών συμπεριφορών όπως «μια γλώσσα που ψεύδεται, χέρια που χύνουν αθώο αίμα και μια καρδιά που συνωμοτεί».

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια

Τα 7 Θανάσιμα Αμαρτήματα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΜΠΑΝΗΣ: Ο τρισυπόστατος Θεός

Ο τρισυπόστατος Θεός 

Παναγιώτης Καμπάνης, 

Δρ Αρχαιολόγος –Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Όπως αναφέρει και ο Μέγας Αθανάσιος: Ὁ Θεὸς εἷς ἐστιν, ἀλλ' ἔστι καὶ τρισυπόστατος, Πατὴρ, Λόγος, καὶ Πνεῦμα ἅγιον. Ο παγανισμός, ιδωμένος καθ’ αυτόν, όχι ως αντίπαλος του χριστιανισμού, αλλά μάλλον ως παράλληλη εναλλακτική έκφραση θρησκευτικής πίστης, παραμένει σχετικά σκοτεινός. Ο παγανισμός ως αντίπαλος του χριστιανισμού αποτελεί ουσιαστικά χριστιανική αντίληψη. Για τους εθνικούς η συνύπαρξη με μια άλλη θρησκευτική πρακτική, όσο δημοφιλής κι αν ήταν αυτή, υπήρξε πάντοτε μια ανοιχτή δυνατότητα. Ο πολυθεϊσμός είναι εξ ορισμού ανεκτικός και «ανοιχτός». 

Είναι γνωστό ότι ο χριστιανισμός δανείστηκε άφθονα στοιχεία από τη γλώσσα και την εικονογραφία του παγανισμού, αλλά πρέπει ξανά να δοθεί έμφαση στο γεγονός ότι η διαδικασία αυτή ήταν στην πραγματικότητα αμφίδρομη. Ο ύστερος παγανισμός ανταποκρίθηκε εξίσου στο χριστιανικό περιβάλλον μέσα στο οποίο άνθησε. Καμία θρησκεία δεν είχε το μονοπώλιο της αγιότητας. Κάθε είδους θρησκευτική πίστη είναι αναμενόμενο να περιλαμβάνει πρόσωπα και τόπους που η εγγύτητά τους προς το θείον υποβάλλει την ιδέα κάποιας υπερφυσικής δύναμης.

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια 

Παναγιώτης Καμπάνης - Ο Τρισυπόστατος Θεός

Santiago Calatrava: Οι εικαστικές διέξοδοι ενός αρχιτέκτονα

Παναγιώτης Καμπάνης, 

Δρ. Αρχαιολόγος –Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Όλοι γνωρίζουν τον Santiago Calatrava. Ιδιαίτερα οι Έλληνες, όπου για κάθε τι έχουν επιλέξει και το δικό του πρότυπο. Αν θέλεις να ξεχωρίσεις κάποιον στη ζωγραφική τότε τον αποκαλείς Πικάσο, για την εξυπνάδα του Αϊνστάιν, για τις ποδοσφαιρικές του ικανότητες Πελέ, για τον αλτρουισμό του Μητέρα Τερέζα,… ενώ τελευταία προστέθηκε στο λεξιλόγιο ο Καλατράβα χαρακτηρίζοντας όχι μόνο την αρχιτεκτονική του παρόντος και του μέλλοντος, αλλά και κάθε τι δημιουργικό, καινοτόμο και πρωτοπόρο. Όλοι αυτοί μπορεί να μην υπήρξαν οι καλύτεροι στον τομέα τους, σίγουρα όμως υπήρξαν εμβληματικές μορφές που ο ίδιος ο χώρος τους επέλεξε να τους αντιπροσωπεύει, γιατί πολύ απλά «μίλησαν» με κάποιο, μερικές φορές ανεξήγητο λόγο, στα συναισθήματα των ανθρώπων.

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια. 

Santiago Calatrava - Οι Εικαστικές Διέξοδοι Ενός Αρχιτέκτονα

ΠΟΡΦΥΡΑ

Ο Ιουστινιανός Α΄ ντυμένος τον πορφυρό μανδύα του Αυτοκράτορα

Παναγιώτης Καμπάνης

Δρ. Αρχαιολόγος –Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Η πορφύρα, γνωστή ως βασιλική βαφή, ήταν η ωραιότερη και ακριβότερη βαφή της αρχαιότητας, χρώματος κόκκινου έως ιώδους. Επί αιώνες ο όρος πορφύρα προκαλούσε σύγχυση, διότι χρησιμοποιήθηκε τόσο για τα κογχύλια, από τα οποία παραλαμβάνονταν η βαφή, όσο και για την ίδια τη βαφή, που ο Αριστοτέλης την είχε ονομάσει «άνθος», καθώς και για τα βαμμένα ενδύματα με χρήση της ίδιας της βαφής.

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια 

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΜΠΑΝΗΣ - Πορφύρα by Panagiotis Andriopoulos

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΠΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΤΑ ΓΕΝΕΘΛΙΑ ΤΗΣ

Ένα οδοιπορικό στην Κωνσταντινούπολη του χθες και του σήμερα 
Παναγιώτης Καμπάνης 
Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, 
Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 
Μάιο χτίστηκε το όνειρο (11 Μαΐου 330) και Μάιο γκρεμίστηκε (29 Μαΐου 1453) 
...Κατά τη χριστιανική παράδοση ο αυτοκράτορας θέλοντας να ευχαριστήσει τον Θεό που τον αξίωσε σε αυτό το έργο, στις 11 Μαΐου του 330 τέλεσε λιτανεία με προεξάρχοντα τον τότε επίσκοπο Αλέξανδρο και με την πάνδημη συμμετοχή του λαού. Κατ΄ έτος από τους χριστιανούς στις 11 Μαΐου εορτάζεται η ανάμνηση των εγκαινίων «της θεοφυλάκτου και θεομεγαλύντου Κωνσταντινουπόλεως, εξαιρέτως ανακειμένης την προστασία της Παναχράντου και Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας και παρ΄ Αυτής διασωζομένης», με το όνομα Γενέθλιον της Κωνσταντινούπολης.
Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΜΠΑΝΗΣ - ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ by Panagiotis Andriopoulos

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΜΠΑΝΗΣ: Ο Άγιος Σέργιος του Ραντονέζ

Ο Άγιος Σέργιος του Ραντονέζ, ο λύχνος του κόσμου 

Παναγιώτης Καμπάνης

Δρ. Αρχαιολόγος –Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια

Ο Άγιος Σέργιος Ραντονέζ by Panagiotis Andriopoulos

Η ΣΠΟΥΔΑΙΑ ΚΕΝΤΗΣΤΡΑ ΜΑΡΙΩΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΧΡΥΣΟΚΕΝΤΗΤΟΙ ΕΠΙΤΑΦΙΟΙ

Πόνος Μαριώρας 

Ο χρυσοκέντητος επιτάφιος των Νέων Μουδανιών Χαλκιδικής 

Παναγιώτης Καμπάνης

Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

.... Στον πρώτο Ναό που χτίστηκε στα Νέα Μουδανιά, τον Άη Γιώργη, στα θυρανοίξια όλοι κατέθεσαν τα κειμήλια που είχαν αναλάβει να προστατεύσουν και να μεταφέρουν στη νέα «Γη της Επαγγελίας». Εικόνες, χειρόγραφα, ευαγγέλια, ιερά σκεύη. Ανάμεσά τους και ένας χρυσοκέντητος επιτάφιος εκπάγλου κάλλους, που ο θρύλος ήθελε να έχει κεντηθεί από μια συγχωριανή τους τη Μαριώρα, η οποία τον κέντησε με το ένα της χέρι, μιας και το αριστερό της το είχαν κόψει λόγω αρρώστιας. Η πεθερά μου εξιστορώντας, παρίστανε και τον τρόπο που τον κεντούσε, τοποθετώντας το βαρύτιμο ύφασμα ανάμεσα στο λαιμό και στον ώμο της. 

Ο επιτάφιος ως ένα είδος ευλογίας, αποφασίσθηκε να δίνεται προς φύλαξη κάθε χρόνο και σε μια οικογένεια. Η πεθερά μου, ως παπαδοεγγόνα, είχε την τιμή να τον φιλοξενεί σπίτι της παραπάνω από μια χρονιά. Εκείνο που θυμάται έντονα είναι η θεία και απόκοσμη μοσχοβολιά που ανέβλυζε όταν έσκυβαν να τον προσκυνήσουν και τα δάκρυα των γεροντότερων που πότιζαν το πολύτιμο μετάξι, θυμίζοντάς τους τον επιτάφιο της δικής τους ζωής.

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια. 

ΧΡΥΣΟΚΕΝΤΗΤΟΙ ΕΠΙΤΑΦΙΟΙ by Panagiotis Andriopoulos

ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΑΙ ΚΑΣΣΙΑΝΗ - ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟ ΜΥΘΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Θεόφιλος και Κασσιανή

Ένας ανεκπλήρωτος έρωτας στα χρόνια του Βυζαντίου 

Ανάμεσα στο μύθο και την πραγματικότητα 

Παναγιώτης Καμπάνης
Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 
Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Ήταν το 829 όταν η Αυγούστα Ευφροσύνη, κόρη του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου ΣΤ΄ και δεύτερη σύζυγος του αυτοκράτορα Μιχαήλ Β΄, αποφάσισε πως ήρθε η κατάλληλη στιγμή που ο διάδοχος της Φρυγικής Δυναστείας Θεόφιλος, έπρεπε να νυμφευθεί. Αφού ο Θεόφιλος στέφθηκε αυτοκράτορας, μετά τον αιφνίδιο θάνατο του πατέρα του, σε ηλικία 16 ετών, σύμφωνα με το έθιμο έπρεπε να έλθει εις γάμου κοινωνία και να αποκτήσει απογόνους.

Διαβάστε στη συνέχεια ολόκληρο το άρθρο

Θεόφιλος και Κασσιανή

Διαβάστε τις αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού για την Κασσιανή εδώ. 

Τα χρυσοποίκιλτα καλύμματα των Θείων Λόγων και των Ιερών Γραφών

Παναγιώτης Καμπάνης

Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη ως βιβλίο χαρακτηρίζεται κάθε υλικός φορέας έντυπου λόγου, ο οποίος αποτελείται από αριθμό συνδεδεμένων τεμαχίων παπύρου, δέρματος ή χαρτιού και από ένα εξώφυλλο, το οποίο τα προστατεύει. Βιβλίο αποκαλείται επίσης το σύνολο του περιεχομένου του αντικειμένου αυτού ως πνευματικό έργο. 

Αν και η ύπαρξη του έντυπου λόγου χρονολογείται από την απαρχή της ανθρώπινης ιστορίας, το βιβλίο αποτελεί το κατεξοχήν μέσο διάδοσης της γνώσης από την εφεύρεση της τυπογραφίας από τον Ιωάννη Γουτεμβέργιο τον 15ο αι. έως και σήμερα. 

Στην κλασική αρχαιότητα το «βιβλίο» είχε πάντοτε τη μορφή ειλητού, που το αποτελούσε ένας μεγάλος ρολός παπύρου, τυλιγμένος γύρω από μια ξύλινη η κοκάλινη ράβδο («ομφαλός», λατ. «umbilicus»). Οι άκρες της ράβδου που εξείχαν («κέρατα», λατ. «cornua»), ήταν ενδεδυμένες με ελεφαντόδοντο η άλλο υλικό. Μια επιγραφή στο εξωτερικό μέρος ή μια κρεμαστή καρτέλα («σίλλυβος», λατ. «titulus» ή «index»), ανέγραφε τον τίτλο του έργου.

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια

Τα Χρυσοποίκιλτα Βυζαντινά Ευαγγέλια

Crux Vaticana

Crux Vaticana, ο Σταυρός του Ιουστίνου Β´

Παναγιώτης Καμπάνης

Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Ο Βατικάνειος Σταυρός, όπως είναι γνωστός στη σύγχρονη βιβλιογραφία, αποτελεί δώρο του βυζαντινού αυτοκράτορα Ιουστίνου Β΄ και της συζύγου του Σοφίας, μέσω του Πάπα Ιωάννη Γ΄ στο λαό της Ρώμης. Αυτό επιβεβαιώνεται από την επιγραφή που αναπτύσσεται στις δυο κεραίες του σταυρού γραμμένη στα ιδιαίτερα λατινικά της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας: «Ligno quo Christus humanum subdidit hostem dat Romae Justinus opem et socia decorem», που μεταφράζεται ως: «Με το Ξύλο με το οποίο ο Χριστός νίκησε τον εχθρό του ανθρώπου, ο Ιουστίνος προσφέρει τη βοήθειά του στη Ρώμη ενώ η γυναίκα του προσφέρει τη διακόσμηση».

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στη συνέχεια

Ο Βατικάνειος Σταυρός

Παναγιώτης Καμπάνης: Το Βυζάντιο στο ποιητικό και εικαστικό έργο του Οδυσσέα Ελύτη

Παναγιώτης Καμπάνης

Δρ. Αρχαιολόγος –Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

...Οι αρχαίοι Έλληνες στη θρησκευτική τους ποίηση χρησιμοποιούσαν τον παιάνα, για να ευχαριστήσουν τους Θεούς, τον ύμνο για να εγκωμιάσουν το μεγαλείο τους και την ωδή για να εκφράσουν την ευλάβεια τους. Και τα τρία αυτά στοιχεία συνυπάρχουν στο έργο του Ελύτη, με ένα μοναδικό και ιδιαίτερο τρόπο, που το κάνουν καθαρά προσωπικό. Ιδιαίτερα το Βυζάντιο. Οι βαθύτατοι ψυχικοί δεσμοί του με ένα χώρο γεμάτο μυστήριο και ομορφιά, μετατρέπουν συχνά το λυρικό και φυσιοκρατικό στοιχείο που διακρίνει την ποίησή του, σε ψαλμωδίες προς έναν αόρατο πνευματικό κόσμο. Ο βυζαντινός πολιτισμός δεν είναι πρόδηλος. Κρύβεται πίσω από τις λέξεις, τα νοήματα και τις εικόνες που σχηματίζονται με ένα γλαφυρό τρόπο. Λέξη προς λέξη πρέπει να τον ανακαλύψεις, κάτι που κάνει πιο γοητευτικό το συγκεκριμένο ταξίδι. Αντίθετα, ο ελληνορθόδοξος πολιτισμός και ο νεοελληνικός λόγος που απορρέει από τη βυζαντινή γραμματεία, αποτελεί αναμφισβήτητα την αφετηρία του ποιητή. Μπροστά του ανοίγεται ένας δρόμος που τον οδηγεί και δεν τον αφήνει να ξεφύγει από το μεγαλείο του ελληνικού πνεύματος που ρέει μέσα στις φλέβες του.

Από το σύνολο του έργου του το μοναδικό ποίημα με καθαρή αναφορά στο Βυζάντιο, είναι το «Θάνατος και Ανάστασις του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου», ένας έπαινος και θρήνος ταυτόχρονα, που δημοσιεύθηκε το 1969 στη δεύτερη σειρά των Ετεροθαλών του. Γιατί άραγε από όλη τη μακρόχρονη ιστορία ο Ελύτης εστιάζει στον τελευταίο αυτοκράτορα, τον οποίο ονομάζει και «τελευταίο Έλληνα»; Μήπως επειδή σηματοδοτεί το τέλος ενός κόσμου και την αρχή ενός άλλου;

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια

Το Βυζάντιο στο ποιητικό και εικαστικό έργο του Ελύτη

Τζιβαέρι, το τραγούδι του μισεμού

AP PHOTO/ PETROS GIANNAKOURIS

Παναγιώτης Καμπάνης

Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Η λέξη τζιβαέρι προέρχεται από το αραβικό jawāhir, το οποίο οι Οθωμανοί Τούρκοι μετέγραψαν ως cevahir και σημαίνει κάθε τι πολύτιμο. Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας με την εξελληνισμένη της μορφή σε τζιβαέρι εννοούσαν το θησαυρό και μεταφορικά το σπλάχνο (τζιέριμ) και οτιδήποτε πολύ αγαπημένο. 

Επίσης, με τη λέξη τζιβαέρι εννοούσαν όλα τα τραγούδια του μισεμού˙ η μητέρα εξέφραζε τον πόνο της για τον ξενιτεμένο της παιδί, αλλά και ο ξενιτεμένος εξέφραζε την έντονη επιθυμία του να επιστρέψει στην αγαπημένη του πατρίδα. 

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια

Δρ. Παναγιώτης Καμπάνης - Τζιβαέρι, Το Τραγούδι Του Μισεμού

Amazing Grace - Ο Ύμνος των Αγγέλων

Παναγιώτης Καμπάνης, 

Δρ. Αρχαιολόγος –Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Το Amazing Grace αποτελεί έναν από τους γνωστότερους χριστιανικούς ύμνους, που γράφτηκε το 1779, από τον Άγγλο ποιητή και κληρικό John Newton. 

Το Amazing Grace γράφτηκε για να τονίσει ένα κήρυγμα για την Πρωτοχρονιά του 1773. Είναι άγνωστο αν υπήρχε κάποια μουσική που συνόδευε τους στίχους. Σε έντυπη μορφή εμφανίστηκε το 1779, αλλά γρήγορα έπεσε στην αφάνεια. Κατά τη διάρκεια του 19ου αι. στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο ύμνος χρησιμοποιήθηκε εκτενώς. Συνδέθηκε με περισσότερες από 20 μελωδίες και το 1835 παρουσιάστηκε σε μια νέα έκδοση που ονομάστηκε «Νέα Βρετανία» και με τη μορφή αυτή ψάλλεται μέχρι και σήμερα. Ο ύμνος που γράφτηκε από έναν δουλέμπορο μαύρων ψυχών είχε την μοίρα να γίνει το πιο δημοφιλές άσμα τους. Θεωρείται το κατεξοχήν spiritual song ανάμεσα στους ύμνους των Αφροαμερικανών και όχι μόνο.
Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια

Amazing Grace, Ο Ψαλμός Των Αγγέλων Στη Θεία Χάρη

ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΕΡΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ / ΤΟΥ ΔΡ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΜΠΑΝΗ

Έργο του Γιώργου Κόρδη 

Βυζαντινές ἐρωτογραφίες 

Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Η λέξη έρως είναι μια από τις αρχαιότερες του ελληνικού λεξιλογίου που τη συναντούμε ήδη στα ομηρικά έπη. Η ετυμολόγηση της λέξης έρως μας ανάγει στο υποθετικό θέμα ερασ-, όπως αυτό βρίσκεται σε διάφορες παράγωγες λέξεις: ερασ-τός (=ποθητός, αγαπητός), εράσ-μιος (= θελκτικός, αξιαγάπητος), εραννός /ερασνός(=θελκτικός, ευχάριστος). Η λέξη έρως έχει στην αρχαιότητα πολλές ομόρριζες λέξεις: ἐρῶ, ἐρῶμαι και ἔραμαι (= έχω έρωτα), ἐρωτικός (=αυτός που προέρχεται από έρωτα), ἐρωτικῶς (= με ερωτικό τρόπο), ἐρωτιῶ (= κυριεύομαι από έρωτα), ἐρωτόεις (=γεμάτος από ερωτική επιθυμία), ἐρωτίς (= αξιέραστη κόρη) κά. Είναι πρώτο συνθετικό πολλών σύνθετων λέξεων: ἐρωμανής (= τρελός από έρωτα ή διεγερτικός από έρωτα), ἐρωμανία (=σφοδρός έρωτας), ἐροτόβλητος (= ερωτοχτυπημένος), ἐρωτογράφος (= όποιος γράφει για τον έρωτα), ἐρωτόληπτος (= κυριευμένος από έρωτα), ἐρωτομανής (= τρελός από έρωτα), ἐρωτοτόκος (= αυτός που προκαλεί έρωτα).

Διαβάστε στη συνέχεια ολόκληρο το κείμενο 

ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΕΡΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Αντρέι Ρουμπλιόφ: ο αγιογράφος της ουράνιας αρμονίας

Παναγιώτης Καμπάνης, 

Δρ. Αρχαιολόγος –Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Ο Αντρέι Ρουμπλιόφ υπήρξε ο επιφανέστερος Ρώσος αγιογράφος και θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους του κόσμου. Το έργο για το οποίο αναγνωρίζεται ως ένας από τους κορυφαίους Ορθόδοξους αγιογράφους, είναι η εικόνα της Αγίας Τριάδος, η οποία είναι το αριστούργημα της ρωσικής εικονογραφικής τέχνης. Η εικόνα της Αγίας Τριάδος, γνωστή ως «Φιλοξενία του Αβραάμ», διακρίνεται για τη σύνθεση, το ρυθμό, το φωτισμό, την αρμονία, την καθαρότητα και την απλότητα.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στη συνέχεια

Αντρέι Ρουμπλιόφ, ο Αγιογράφος Της Ουράνιας Αρμονίας

Το πάθος του Antoine Helbert για το Βυζάντιο

Το πάθος του Antoine Helbert για το Βυζάντιο 

Παναγιώτης Καμπάνης, 

Δρ. Αρχαιολόγος –Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Ο Antoine Helbert γεννήθηκε στο Στρασβούργο είναι ζωγράφος, γλύπτης, εικονογράφος, γραφίστας, σκηνογράφος όπερας, ψηφιακός καλλιτέχνης κ.ά. 

Όπως μου εκμυστηρεύτηκε ο ίδιος πριν μερικά χρόνια, όλα ξεκίνησαν όταν έλαβε ως δώρο από τη μητέρα του ένα βιβλίο για το Βυζάντιο. Ο μυστηριώδης χαρακτήρας του Βυζαντινού Πολιτισμού, που αγνοούσε μέχρι τότε, τον επηρέασε και τον ενέπνευσε σε μεγάλο βαθμό, οδηγώντας τον στη δημιουργία μερικών ψηφιακών έργων. Το αποτέλεσμα τον ικανοποίησε, όπως ικανοποίησε και ένα μεγάλο αριθμό φίλων του, ειδικών ή μη. Η προσπάθειά του αυτή συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια φτάνοντας να δημιουργήσει μια ολόκληρη ενότητα έργων, η οποία ονομάσθηκε Pasion Byzantine (Βυζαντινό Πάθος) και απεικονίζουν τη βυζαντινή αρχιτεκτονική, πορτρέτα και στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής, κυρίως από την Κωνσταντινούπολη.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στη συνέχεια

Το Πάθος Του Antoine Helbert Για Το Βυζάντιο

Η ΘΕΙΟΤΑΤΗ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΥ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΑ

Ἡ θειοτάτη τοῦ ἐλαίου τελετουργία 

Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος –Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Μεταδιδακτορικός ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 

Στην ακολουθία του αγίου Ελαίου, «ψαλλομένη υπό επτά ιερέων συναχθέντων εν εκκλησία ή εν οίκω», αναγράφεται: «Έλαιον αγαλλιάσεως, έλαιον αγιασμού, ένδυμα βασιλικόν, θώρακα δυνάμεως, πάσης διαβολικής ενεργείας αποτρόπαιον, σφραγίδα ανεπιβούλευτον, αγαλλίαμα καρδίας, ευφροσύνην αιώνιον, ώστε γενέσθαι τοις χριομένοις εξ αυτού εις θεραπείαν και απαλλαγήν παντός πάθους, μολυσμού σαρκός και πνεύματος και παντός κακού». 

Έλαιο αγαλλιάσεως, άγιο έλαιο, ευχέλαιο, επορκιστικό έλαιο, καλλιέλαιο, μύρο άγιο, μύρο μυστικό, χρίσμα, είναι μερικές μόνο από τις εκφράσεις που χρησιμοποίησε η χριστιανική εκκλησία για να χαρακτηρίσει το γλαυκόχρουν απόσταγμα του ιερού καρπού της θεάς Αθηνάς.

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο στη συνέχεια

Ἡ Θειοτάτη Τοῦ Ἐλαίου Τελετουργία

ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΜΑΝΟΥΗΛ ΦΙΛΗ: στίχοι εἰς τοὺς ιβʹ μῆνας

Μανουήλ Φιλῆ στίχοι εἰς τοὺς ιβʹ μῆνας 

Παναγιώτης Καμπάνης, Δρ. Αρχαιολόγος-Ιστορικός, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Κάθε ημέρα που ξημερώνει, είναι η πρώτη της υπόλοιπης ζωής μας. 

Ο Μανουήλ Φιλής (1275 - 1345) ήταν Βυζαντινός ποιητής και συγγραφέας. Καταγόταν από την Έφεσο, αλλά έζησε όλη τη ζωή του στην Κωνσταντινούπολη. Μαθήτευσε δίπλα στον Γεώργιο Παχυμέρη, ήταν φίλος του κορυφαίου φιλόλογου Μάξιμου Πλανούδη, ενώ ήταν στενά συνδεδεμένος με τις πολύ διαφορετικές μεταξύ τους αυλές των αυτοκρατόρων Ανδρόνικου Β΄ και Ανδρόνικου Γ΄, για τα μέλη των οποίων συνέθεσε τα περισσότερα ποιήματά του. 

Ασχολήθηκε και με τις θετικές επιστήμες και συγκεκριμένα με τη βοτανική και τη ζωολογία. Έγραψε πολλά ποιήματα και ήταν ονομαστός για τα επιγράμματά του. Το μεγαλύτερο μέρος των ποιημάτων του είναι σε ιαμβικό δωδεκασύλλαβο. Η θεματολογία των ποιημάτων του ποικίλλει από πανηγυρικούς λόγους και νεκρολογίες μέχρι αφιερώματα σε φυτά και ζώα. 

Το ποίημα έχει ως θέμα μια ζωγραφιά των δώδεκα μηνών.

Διαβάστε στη συνέχεια ολόκληρο το άρθρο

ΜΑΝΟΥΗΛ ΦΙΛΗ Στίχοι Εἰς Τοὺς Ιβ Μήνας

Παναγιώτη Καμπάνη: Gingerbread, τα Χριστόψωμα της μεσαιωνικής Ευρώπης

Παναγιώτη Καμπάνη

Δρ. Αρχαιολόγου-Ιστορικού, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 

Σύμφωνα με τις έως σήμερα πληροφορίες που διαθέτει η επιστημονική κοινότητα, όλα ξεκίνησαν το 992 μ.Χ., όταν ο καλόγερος Γρηγόριος από την Νικόπολη της Αρμενίας και μετέπειτα άγιος της καθολικής εκκλησίας, εγκαταστάθηκε στην πόλη Bondaroy της Γαλλίας όπου και έζησε μέχρι το τέλος της ζωή του, το 999. Γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα για τη ζωή, το έργο και τη διδασκαλία του και το πώς αυτή επηρέασε την εκεί κοινωνία. Εκείνο όμως που γνωρίζουμε είναι ότι θεωρείται ο «πατέρας» των χριστουγεννιάτικων εδεσμάτων με την ονομασία τζίντζερμπρεντ, δηλαδή γλυκό ψωμί αρωματισμένο με τζίντζερ. 

Το τζίντζερ προέρχεται από την Ανατολή. Οι Ασιάτες το ονόμαζαν ζιντεμέλ, οι Δυτικοί το είπαν τζίντζερ, ενώ οι Έλληνες πιπερόριζα. Πρόκειται για ένα σπάνιο δώρο της φύσης και είναι από τα πιο μελετημένα φυτά στον κόσμο. Το ενεργό συστατικό της πιπερόριζας είναι η τζιντζερόλη, ένα συστατικό που όταν μαγειρευτεί, έχει πικάντικο άρωμα και μια γλυκιά και ταυτόχρονα πιπεράτη γεύση. Εκτός, όμως, από τη γεύση και το άρωμα που δίνει στα φαγητά, το τζίντζερ έχει και μεγάλη θρεπτική αξία. 

Η καταγωγή του τζίντζεμπρεντ βρίσκεται στην αρχαία Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια των πιο μεγάλων αγροτικών γιορτών, οι οποίες ήταν και οι σημαντικότερες όπως τα Θεσμοφόρια, οι Έλληνες προσέφεραν στους θεούς τον εορταστικό άρτο, ο οποίος ήταν φτιαγμένος με μέλι. Κατά τα Κρόνια, γιορτή προς τιμήν του θεού Κρόνου (του παντοδύναμου και ασταμάτητου Χρόνου) αλλά και αργότερα στα Σατουρνάλια συνέχεια της ίδιας γιορτής στην αρχαία Ρώμη, έφτιαχναν πίτες μέσα στις οποίες έβαζαν νομίσματα. Σε όποιον τύχαινε το κομμάτι με το νόμισμα ήταν και ο τυχερός της παρέας. Αυτές οι πίτες με τα τυχερά νομίσματα μεταφέρθηκαν και στα χριστιανικά έθιμα.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στη συνέχεια

Gingerbread