ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ!

Ο μέγιστος σκηνοθέτης – ποιητής Αντρέι Ταρκόφσκι (1932 – 1986) έδωσε μία διάλεξη στον καθεδρικό ναό του Αγίου Ιωάννη στο Λονδίνο, τον Ιούλιο του 1984, με θέμα την Αποκάλυψη του Ιωάννου.

Το κείμενο εκδόθηκε στην «Βιβλιοθήκη των Χρωμάτων» (εκδ. Αρχέτυπο).

Ο Ταρκόφσκι προσεγγίζει την… παρεξηγημένη απ’ τους πολλούς Αποκάλυψη με τρόπο Ορθόδοξο, από κάθε άποψη. 

Παραθέτω μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα, τελείως ενδεικτικά βέβαια:

Είναι λάθος, ωστόσο, να θεωρείται η Αποκάλυψη αποκλειστικά άξονας για την ιδέα της τιμωρίας. Πρωταρχική σημασία του βιβλίου είναι η ελπίδα. Όσο κι αν πλησιάζει ο καιρός, αν και για τον καθένα από μας είναι πολύ κοντά, για όλους μαζί δεν είναι ποτέ πολύ αργά. Γι’ αυτό η Αποκάλυψη είναι φοβερή για τον καθένα μας χωριστά, αλλά για όλους μαζί εκφράζει την ελπίδα. Αυτός είναι ο σκοπός του μηνύματος… Όμορφα λόγια αναφέρονται σχετικά με την εξαφάνιση του διαστήματος και του χρόνου, τη στιγμή της μετάβασης σε μια νέα κατάσταση: «…και ο ουρανός απεχωρίσθη ως βιβλίον ελισσόμενον, και παν όρος και νήσος εκ των τόπων αυτών εκινήθησαν…» (Αποκ. Στ’ 14).
Αυτά είναι λόγια απίστευτα. Ο ουρανός απεχωρίσθη ως βιβλίον ελισσόμενον! Δεν έχω διαβάσει τίποτα πιο ωραίο. Και τώρα τι μπορεί να πει ένας καλλιτέχνης για τον τρόπο εξιστόρησης αυτών που συνέβησαν μετά την αφαίρεση της Έβδομης σφραγίδας; Πώς να εκφράσει αυτή την ένταση; Εδώ κάθε διήγηση περιττεύει. Έχουμε την αίσθηση ότι είναι ένα όραμα που η σημασία του υπάρχει στην απουσία της εικόνας. Η Έβδομη σφραγίδα αφαιρέθηκε. Και τι συμβαίνει; Τίποτα. Σιγή. Η απουσία εικόνας είναι η πιο δυνατή εικόνα που μπορούμε να φανταστούμε.

Ενώ σκέφτομαι φωναχτά γι’ αυτό το ιερό κείμενο, έχω την αίσθηση ότι η διαδικασία αυτή είναι ουσιαστική. Αυτό μου επιτρέπει να βγάλω μερικά συμπεράσματα, μερικές ιδέες, γιατί δεν είναι δυνατόν να σκέφτεσαι αυτά τα πράγματα μέσα στη μοναξιά. Ετοιμάζομαι να κάνω μια καινούρια ταινία (τη Θυσία), κάνοντας ένα καινούριο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Αντιλαμβάνομαι πολύ καθαρά πως δεν πρέπει να τη θεωρήσω απλώς μια ελεύθερη δημιουργία, αλλά μια υποχρεωτική πράξη, μια χειρονομία, έτσι που η τέχνη να μην προσφέρει πια ικανοποίηση, αλλά να προβάλλει σαν κοπιαστικό καθήκον. Για να πω την αλήθεια, ποτέ δεν μπόρεσα να καταλάβω πώς ο καλλιτέχνης μπορεί να είναι ευτυχισμένος μέσα από τη διαδικασία της δημιουργίας του. Η λέξη αυτή μάλλον δεν είναι η κατάλληλη. «Ευτυχισμένος»… Ποτέ. Ο άνθρωπος δεν ζει για να είναι ευτυχισμένος. Υπάρχουν πράγματα πιο σημαντικά από την ευτυχία!

NOSTALGHIA ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ (ΒΙΝΤΕΟ)

Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Σαν σήμερα, στις 4 Απριλίου 1932, γεννήθηκε ο Αντρέϊ Ταρκόφσκι. 
Με αφορμή αυτή την επέτειο, θυμόμαστε ότι για την Ιδιωτική Οδό το 2016 ήταν και Έτος Αντρέϊ Ταρκόφσκι, καθώς τότε συμπληρώθηκαν τριάντα χρόνια από τον θάνατό του. 

Γι' αυτό και με το Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ πραγματοποιήσαμε την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2016, ένα αφιέρωμα στον μεγάλο σκηνοθέτη Αντρέϊ Ταρκόφσκι (1932-1986), στον Πολυχώρο ΑΙΤΙΟΝ. 

Το αφιέρωμα, με τον γενικό τίτλο NOSTALGHIA, περιλάμβανε τις ακόλουθες εισηγήσεις: 

- π. Πέτρος Μινώπετρος, σκηνοθέτης: «Η πνευματικότητα του Ταρκόφσκι μέσα από τον κινηματογραφικό λόγο». 

- Δημήτρης Μπαλτάς, Δρ. Φιλοσοφίας: «Αντρέϊ Ταρκόφσκι και Σοβιετικό καθεστώς». 

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος και μουσικός: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι».

Με αφορμή, λοιπόν, την σημερινή επέτειο της γέννησης του σκηνοθέτη - ποιητή, ξαναθυμίζουμε το βίντεο της εκδήλωσής μας και παραπέμπουμε στις σχετικές αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού.
Οι εισηγήσεις εκείνης της αφιερωματικής βραδιάς δημοσιεύθηκαν και στο 8ο τεύχος της Επιθεώρησης Ρωσικού Πολιτισμού «Στέπα» (Χειμώνας 2017).
Παραθέτουμε εδώ και τα videos  της εκδήλωσης μας, όπως τα έχει δημοσιεύσει η ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ.

Ο π. Πέτρος Μινώπετρος μιλά για τη γενικότερη κατάσταση που στη Ρωσία την εποχή που ζούσε ο Ταρκόφσκι, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα είναι για τη Ρωσία κάτι σαν την Αναγέννηση της Δύσης. Αναφέρεται στις δύσκολες, για την ελευθερία της έκφρασης συνθήκες, που επικρατούσαν στη Σοβιετική Ένωση, καθώς επίσης και στον τρόπο που χρησιμοποιήθηκε ο κινηματογράφος στη χώρα αυτή για την «πλύση εγκεφάλου» του πληθυσμού και επισημαίνει ότι ο Ταρκόφσκι παρόλο που γεννιέται και μεγαλώνει σε μια αθεϊστική χώρα, δημιουργεί την περίφημη ταινία «Αντρέι Ρουμπλιόφ» στην οποία βρίσκει κανείς την ανακτημένη ιστορική και πολιτιστική μνήμη της Ρωσίας.

Στον ιστορικό περίγυρο με τον οποίο βρέθηκε αντιμέτωπος ο μεγάλος σκηνοθέτης Αντρέι Ταρκόφσκι (1932-1986), αναφέρεται ο Δρ. Φιλοσοφίας Δημήτρης Μπαλτάς, στην ομιλία του «Αντρέϊ Ταρκόφσκι και Σοβιετικό καθεστώς».

Στη σχέση του μεγάλου σκηνοθέτη Αντρέι Ταρκόφσκι (1932-1986) με τη μουσική - και στον τρόπο που αυτός την αξιοποίησε στις ταινίες του – αναφέρεται ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος και μουσικός στην ομιλία του με τίτλο: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι».

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΔΑ ΤΟΥ ΑΝΤΡΕΪ ΡΟΥΜΠΛΙΩΦ

Η ταινία του Αντρέι Ταρκόφσκι για τον περίφημο ρώσο αγιογράφο του 15ου αιώνα Αντρέι Ρουμπλιόφ, τελειώνει με την εικόνα της Αγίας Τριάδας του Ρουμπλιόφ - σύμβολο, θα λέγαμε, της Ρωσικής Ορθοδοξίας - η οποία από ασπρόμαυρη γίνεται έγχρωμη καθώς κλείνει η ταινία. Και νιώθεις ένα θάμβος, καθώς το πλάνο του Ταρκόφσκι σε συνέχει κυριολεκτικά, έτσι που να νομίζεις ότι είσαι ο τέταρτος της Τριάδας! 

Ο Ταρκόφσκι στο βιβλίο του "Σμιλεύοντας το χρόνο" εξηγεί: 

«Δεν βλέπουμε την Αγία Τριάδα του Ρουμπλιόφ όπως την έβλεπαν οι σύγχρονοί του, κι όμως η εικόνα ζει αιώνες. Ήταν ζωντανή τότε, είναι ζωντανή και σήμερα, και συνδέει τους ανθρώπους εκείνου του αιώνα με τούτον. Η Αγία Τριάδα θεωρείται εξαίρετο μουσειακό κομμάτι, ίσως και πρότυπο του ζωγραφικού ύφους εκείνης της περιόδου. Μπορούμε όμως να τη δούμε κι αλλιώς: να στραφούμε στο ανθρώπινο, πνευματικό νόημά της, που παραμένει ζωντανό και οικείο για μας που ζούμε στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Έτσι προσεγγίζουμε κι εμείς την αλήθεια η οποία έδωσε την Αγία Τριάδα». 

Η Ορθόδοξη αναπαράσταση της Αγίας Τριάδος είναι η Φιλοξενία του Αβραάμ. Βαθειά συμβολική. Ο Αβραάμ και η Σάρα διακονούν τους τρεις ξένους, που δεν είναι άλλοι από τα τρία πρόσωπα της μιας θεότητος και παριστάνονται ως άγγελοι. Η απεικόνιση περιλαμβάνει και πολλές άλλες εικονογραφικές λεπτομέρειες που έχουν σχέση με ένα τραπέζι. Ο Ρουμπλιόφ αφαιρεί τον Αβραάμ και τη Σάρα κι έτσι αδυνατίζει το ιστορικό πλαίσιο της σκηνής της φιλοξενίας του Αβραάμ, δίνοντας έμφαση στην Τριαδολογία. Το τραγικό έχει υπερνικηθεί, ο ρόλος του Πνεύματος έχει ολοκληρωθεί και βασιλεύει πλέον η ειρήνη του μέλλοντος αιώνος. 

Όπως γράφει ο αγιογράφος παπα - Σταμάτης Σκλήρης "στο εσχατολογικό αυτό όραμα συνεισφέρει η ευγένεια των χρωματικών συνδυασμών, μοναδικών σε ολόκληρη την ορθόδοξη εικονογραφική παράδοση, όπου καμμιά πινελιά δεν προσβάλλει τη διάχυτη χρωματική ισορροπία, καμμιά παραφωνία δεν ταράζει τη χρωματική συμφωνία. Στο ίδιο όραμα εντάσσεται, τέλος, και ο γεωμετρικός ρυθμός που υποβάλλει την ύπαρξη που δεν απειλείται από το κακό μέσα σε μιαν ακύμαντη αιωνιότητα». 

Σημαντική και η ακόλουθη παρατήρηση του π. Σταμάτη Σκλήρη: «Αρκεί ν’ αντιπαραβάλουμε τη φωτοσκίαση των ενδυμάτων του Θεοφάνη αφ’ ενός και του Ρουμπλιώφ αφ’ ετέρου προς τη φωτοσκίαση των τοιχογραφιών της Μονής της Χώρας Κωνσταντινουπόλεως, για να συμπεράνουμε ότι ο Ρουμπλιώφ στάθηκε πιό βυζαντινός από τον δάσκαλό του. Δεν πρόκειται όμως μόνο για μια τέτοια λεπτομέρεια, αλλά για όλα τα στοιχεία που συγκροτούν το μνημειώδες και μοναδικό έργο του. Όχι μόνο στις φορητές εικόνες, όπως αυτές του Χριστού και των Αρχαγγέλων της Δεήσεως, αλλά και στις τοιχογραφίες, ο Ρουμπλιώφ φωτίζει τα πρόσωπα με τον τρόπο της βυζαντινής πλαστικότητας, σε αντίθεση προς τον έντονο εξπρεσιονισμό των τοιχογραφιών του Θεοφάνη». 

Έτσι, η μοναδικότητα της εικόνας έγκειται τόσο στην χρωματική και ρυθμική της πρόταση όσο και - κυρίως - στην σπουδαία θεολογική διάστασή της. 

Π.Α.Α.

Θεολογία και κινηματογραφική αφήγηση στον Ταρκόφσκι. Ελευθερία, αγάπη και το νόημα της ύπαρξης στην ταινία "Η Θυσία"

Δημοσιεύουμε σήμερα την ευσύνοπτη μελέτη του π. Παναγιώτη Καποδίστρια "Θεολογία και κινηματογραφική αφήγηση στον Ταρκόφσκι. Ελευθερία, αγάπη και το νόημα της ύπαρξης στην ταινία Η Θυσία", προερχόμενη από τον τιμητικό επιμνημόσυνο Τόμο "Αγάπης Αντίδωρον. Μνήμη Μητροπολίτου κυρού Γερασίμου Φωκά", εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Κεφαλληνίας, 2019. 

Η εν λόγω μελέτη περιέχεται στις σελίδες 257-268 του Τόμου και αποτελεί μια θεολογική προσέγγιση της κινηματογραφικής γραφής του μεγάλου αυτού σκηνοθέτη και σεναριογράφου εκ Ρωσίας. 

Η προσέγγιση αυτή του π. Π. Κ., μαζί με τη θεολογική ενατένιση τόσο του ποιητή κινηματογραφιστή, όσο και του αυτοθυσιαζόμενου ήρωα της ταινίας "Η Θυσία", είναι συνάμα ένα ποιητικότροπο κοίταγμα του Ταρκόφσκι και του ήρωά του Αλεξάντερ, γι' αυτό ακριβώς και η εργασία καταλήγει με ένα ποίημα, που απέρρευσε στο πλαίσιο της σύνταξής της, σχολιαστικό της αυταπαρνητικής διάθεσης που υμνωδείται τόσο εξαίσια στην ταινία. 

Μια θεολογική προσέγγιση του π. Παν. Καποδίστρια στην ταινία "Η Θυσία" του Ταρκόφσκι

Του  Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Κυκλοφορήθηκε σε ανάτυπο αυτές τις μέρες του Ιουλίου 2020, η ευσύνοπτη μελέτη του π. Παναγιώτη Καποδίστρια "Θεολογία και κινηματογραφική αφήγηση στον Ταρκόφσκι. Ελευθερία, αγάπη και το νόημα της ύπαρξης στην ταινία Η Θυσία", προερχόμενη από τον τιμητικό επιμνημόσυνο Τόμο "Αγάπης Αντίδωρον. Μνήμη Μητροπολίτου κυρού Γερασίμου Φωκά", εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Κεφαλληνίας, 2019. Η εν λόγω μελέτη περιέχεται στις σελίδες 257-268 του Τόμου και αποτελεί μια θεολογική προσέγγιση της κινηματογραφικής γραφής του μεγάλου αυτού σκηνοθέτη και σεναριογράφου εκ Ρωσίας. Η προσέγγιση αυτή του π. Π. Κ., μαζί με τη θεολογική ενατένιση τόσο του ποιητή κινηματογραφιστή, όσο και του αυτοθυσιαζόμενου ήρωα της ταινίας "Η Θυσία", είναι συνάμα ένα ποιητικότροπο κοίταγμα του Ταρκόφσκι και του ήρωά του Αλεξάντερ, γι' αυτό ακριβώς και η εργασία καταλήγει με ένα ποίημα, που απέρρευσε στο πλαίσιο της σύνταξής της, σχολιαστικό της αυταπαρνητικής διάθεσης που υμνωδείται τόσο εξαίσια στην ταινία. 

Η μελέτη π. Π. Κ. θα αναρτηθεί προσεχώς ψηφιακά. Μέχρι τότε αποσπάμε το καταληκτικό ποίημα, για να λάβετε γνώση. 

ΕΠΙΜΕΤΡΟ 

(Στίχοι σχολιαστικοί στην «Θυσία» του Ταρκόφσκι) 

ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΗΣ 

Νοσταλγία «Θυσίας»Ταρκόφσκι 

 Δεν έχουν πια τα όνειρα νύχτες λευκές 

 τον κούκο μόνο των Εσχάτων να ολολύζει 

 ώσπου το γάλα με φωνή παθητική συντρίβεται 

 υπέρ μας 

 χάμω 

 κι έκτοτε ξεχειλίζουν όλα στη λευκότη. 

 Στα όνειρα πάντα πετώ 

 χαιρέκακα με κόβω απ’ τις φωτογραφίες 

 κι απογαλακτίζομαι 

 σπίρτα πετώ στο σπίτι μου 

 συνήθης καυσοκαλυβίτης 

 κι ο κούκος αίφνης αναφλέγεται 

 συν τις κουρτίνες νοσταλγίες και την μπουγάδα. 

 Στα ύστερα να θυμηθώ 

 πριν κοιμηθώ 

 με τι κουβά 

 με τι νερό 

 ποτίζουν πάντα οι νεκροί το δέντρο της ανάστασης 

 σε τι θυσία καρπερή σχοινοβατεί ο κόσμος. 

 [π. Π. Κ., Μπανάτο Ζακύνθου, 12 Ιανουαρίου 2012]

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ ΣΤΑ MIKROPRAGMATA.LIFO.GR

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

mikropragmata.lifo.gr 

Με αφορμή την επέτειο γενεθλίων του Αντρέι Ταρκόφσκι, γεννήθηκε στις 4 Απριλίου 1932, προσεγγίζουμε την μουσική ποιητική του, που καθόρισε τις ταινίες του, και την δυνατή σχέση του με την μουσική του J.S. Bach. 

3 Ιανουαρίου 1974. 

Στο Μαρτυρολόγιο του Ταρκόφσκι συναντάμε ένα ερωτηματολόγιο. «Ποιο μουσικό έργο αγαπάτε;»

Τα Κατά Ματθαίον Πάθη του Μπαχ, είναι η απάντηση. Στις 29 Δεκεμβρίου του 1986, ο Ταρκόφσκι άφησε την τελευταία του πνοή στο Παρίσι, ακούγοντας από ένα ταπεινό πικάπ τα «Κατά Ματθαίον» Πάθη του Ιωάννη Σεβαστιανού. 

Ο μεγάλος ρώσος σκηνοθέτης είχε σπουδάσει μουσική από μικρός. Έτσι, η μουσική δεν ήταν δυνατόν να μην έχει ιδιαίτερη θέση στο κινηματογραφικό έργο του. 

Ας πάρουμε τις ταινίες του από την αρχή. 

-”Ο οδοστρωτήρας και το βιολί” – Μυθοπλασία, ΕΣΣΔ, 1960: Η διπλωματική εργασία του Ταρκόφσκι κατά τη διάρκεια των σπουδών του στο VGIK, σε συνεργασία με το τμήμα παιδικών ταινιών της Mosfilm. Μετά τη γνωριμία του με έναν εργάτη, ένας μαθητής που παρακολουθεί μαθήματα βιολιού σκέφτεται να ακολουθήσει το επάγγελμα του οδηγού οδοστρωτήρα. Μουσική: Βιατσεσλάβ Οβτσινίκοφ. 

- «Τα Παιδικά χρόνια του Ιβάν» Μυθοπλασία, ΕΣΣΔ, 1962 – Μουσική: Βιατσεσλάβ Οβτσινίκοφ.

- «Ἀντρέϊ Ρουμπλιώφ» Μυθοπλασία, ΕΣΣΔ, 1966: Μουσική: Βιατσεσλάβ Οβτσινίκοφ. 

- ”Σολάρις” Μυθοπλασία, ΕΣΣΔ, 1971: Μουσική: Έντουαρντ Αρτέμιεφ, ο οποίος επεξεργάζεται και θέματα του Μπαχ.

-”Καθρέφτης” Μυθοπλασία, ΕΣΣΔ, 1974: Μουσική: Μπάχ, Περγκολέζι, Πέρσελ, Αρτέμιεφ.

-”Στάλκερ” Μυθοπλασία, ΕΣΣΔ, 1979. Μουσική: Αρτέμιεφ, Μπετόβεν και Ραβέλ. 

-”Νοσταλγία” Μυθοπλασία, ΕΣΣΔ – Ιταλία, 1983. Μουσική: Μπετόβεν, Βέρντι, Βάγκνερ και Ντεμπισύ. Ένας Ρώσος ποιητής βρίσκεται στην Ιταλία για μια έρευνα σχετικά μ’ έναν Ρώσο συνθέτη του 18ου αιώνα που έζησε εκεί και επέστρεψε στη Ρωσία για να πεθάνει. Μαζί με μια Ιταλίδα διερμηνέα φεύγουν από τη Ρώμη για να επισκεφτούν μια τοιχογραφία του Πιέρο ντε λα Φραντσέσκα.
-”Θυσία” Μυθοπλασία, Σουηδία – Γαλλία, 1986: Μουσική: Μπάχ και Βαταζουμίντο Σούσο (Watazumido Shuso). 

Ο Ταρκόφσκι ενώ είναι φοιτητής στο VGIK γνωρίζεται με τον Βιατσεσλάφ Οβτσινίκωφ. Κοινή συνισταμένη τους το πάθος για την κλασική μουσική. 

Ο Βιατσεσλάβ Αλεξάντροβιτς Οβτσινίκοφ (Vyacheslav Ovchinnikov), γεννήθηκε στις 29 Μαΐου 1936, στο Βόρονετζ. Διάσημος ρώσος συνθέτης και μαέστρος, έχει τον τίτλο του Καλλιτέχνη του Λαού της Ρωσίας, μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου, τακτικό μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και Τηλεόρασης και μέλος πολλών Ακαδημιών, με αρκετές διεθνείς διακρίσεις. Είναι ο συνθέτης που γράφει μουσική για τρεις ταινίες του Ταρκόφσκι: «Ο οδοστρωτήρας και το Βιολί», «Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν» και «Αντρέι Ρουμπλιώφ», ενώ γράφει παράλληλα και μουσικές για ταινίες του Αντρέι Κονταλόφσκι και πολλών άλλων ρώσων σκηνοθετών. Μετά τον A. Χατσατουριάν και τον Ντμίτρι Σοστακόβιτς, θεωρείται ο πλέον διακεκριμένος εκπρόσωπος της γενιάς του. Ο Σοστακόβιτς σε μία από τις επιστολές του προς τον Βλ. Οβτσινίκωφ, προλέγει γι’ αυτόν λαμπρό μέλλον. 

Ο Eντουαρντ Νικολάεβιτς Αρτέμιεφ γεννήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 1937 στο Νοβοσιμπίρσκ και σπούδασε στο Ωδείο της Μόσχας. Είναι ένας Ρώσος συνθέτης ηλεκτρονικής μουσικής και μουσικής για τον κινηματογράφο. Έξω από τη Ρωσία έγινε κυρίως γνωστός τη δεκαετία του 1970 για τις μουσικές του για τις ταινίες «Σολάρις», «Στάλκερ» και «Καθρέφτης» του Ταρκόφσκι, και άλλων ρώσων σκηνοθετών, όπως του Αντρέι Κονταλόφσκι και Νικίτα Μιχάλκωφ. Είναι ένας από πρωτοπόρους της ηλεκτρονικής μουσικής στη Ρωσία. Δικά του μουσικά θέματα χρησιμοποιήθηκαν στις τελετές έναρξης και λήξης στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2014, στο Σότσι της Ρωσίας. Όταν συναντάται με τον Ταρκόφσκι είναι πια ένας ώριμος συνθέτης και έμπειρος χειριστής συνθετητών. Ο σκηνοθέτης ενθουσιάζεται με τον επικείμενο συνδυασμό ηλεκτρονικής και κλασικής μουσικής. Ψάχνει για μια νέα μουσική διαφορετική, όχι δύσκολη ούτε εξεζητημένη που να στέκει επάξια και να περιβάλλει τα μέλλοντα παρα-ποιητικά του πονήματα. Ο Αρτέμιεφ αναδεικνύει όλη του τη μαεστρία στην ηλεκτρονική μουσική και προσφέρει απλόχερα ένα επιβλητικό μουσικό σκηνικό στο τρίπτυχο “Σολάρις”, “Καθρέφτης” και “Στάλκερ”. Οι μουσικές του αρμενίζουν μέσα στις αυχμηρές και κάποτε «παγερές» εικόνες του Ταρκόφσκι, επιτυγχάνοντας μιαν απίθανη αισθητική ταύτιση με τα «βρώμικα όνειρά» τους κατά το Σαββοπουλικόν: «Σ΄ αυτό τον κόσμο όσοι αγαπούνε τρώνε βρώμικο ψωμί.» 

Τέλος, στην «Θυσία», κορυφαία ταινία και κύκνειο άσμα του Ταρκόφσκι, μαζί με τον Μπαχ συνυπάρχει αρμονικά ο Βαταζουμίντο Σούσο, δεξιοτέχνης στο ιαπωνικό μπαμπού φλάουτο. Επιλέγει μαζί με τον Μπαχ κι έναν εκπρόσωπο της ιαπωνικής βουδιστικής παράδοσης. Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι ο Ταρκόφσκι συνεργάστηκε με δύο συγχρόνους του συνθέτες αλλά και με έναν ιάπωνα. 

Με τη μερίδα του λέοντος να κατέχουν στο έργο του οι συνθέτες του Δυτικού πολιτισμού – απουσιάζουν οι μεγάλοι ρώσοι συνθέτες του 20ου αιώνα, όπως π.χ. ο Προκόφιεφ ή ο Σοστακόβιτς – αλλά και οι ήχοι της φύσης, όπως θα δούμε στη συνέχεια. 

Παρ’ όλα αυτά για τον Ταρκόφσκι η ύπαρξη κινηματογραφικής μουσικής σε μια ταινία δεν είναι αυτοσκοπός. Οφείλει σε κάθε περίπτωση να υπηρετεί την ταινία και όχι να προβάλλεται σε βάρος της κινηματογραφικής εικόνας. Επιτυχημένη μουσική επένδυση μιας ταινίας θεωρείται αυτή που δεν την ακούς συνειδητά, αλλά που αισθητικά περνά στο υποσυνείδητο, τονίζει τη δράση, κορυφώνει τις στιγμές έντασης και κυρίως, βοηθά να περάσουν στο θεατή τα βαθύτερα μηνύματα, που είναι δύσκολο να μεταφέρει μόνο η εικόνα. Το ιδανικό είναι το σωστό «πάντρεμα» μουσικής και εικόνας, ώστε η μια να υπηρετεί την άλλη. Καθοριστικός, ωστόσο σε μια ταινία είναι και ο ρόλος της σιωπής με την τρομακτικά υποβλητική ατμόσφαιρα που μπορεί να δημιουργήσει σε συγκεκριμένες σκηνές.

Ο Ταρκόφσκι προσπαθεί να πλαισιώνει τις ταινίες του με φυσικό γήινο ήχο της υλικής πραγματικότητας, ιδίως στην περίοδο της δεκαετίας ΄70-΄80. Στη «Νοσταλγία» δεν υπάρχει αυθεντική μουσική επένδυση (μουσική δηλαδή που να έχει γραφτεί αποκλειστικά για την ταινία), μιας και η χρήση μουσικής στο συγκεκριμένο έργο είναι σπάνια και μόνο σε καίριες σκηνές. Σε αυτά τα κομβικά σημεία για την πλοκή της ταινίας επιλέγονται πολύ γνωστές κλασικές συνθέσεις (για παράδειγμα θέμα από την «Ενάτη Συμφωνία» του Μπετόβεν τη στιγμή που ο Ντομένικο αυτοπυρπολείται).

Η μουσική στη «Νοσταλγία», εντείνει τη δραματικότητα των σκηνών. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης σε συνέντευξή του αναφέρει πως επέλεξε να κινηθεί προς την κατεύθυνση της σιωπής γιατί τον ενδιέφερε να δοθεί έμφαση στους ήχους που παράγονται από τους ανθρώπους και τα στοιχεία που συμμετέχουν στην ίδια την ταινία (π.χ βηματισμός ανθρώπων, πέταγμα πουλιών, ήχος του νερού που κυλάει ή της βροχής κλπ). Επίσης, με αυτό τον τρόπο καλεί τον θεατή να ανακαλύψει μόνος του την κρυμμένη μουσικότητα των σκηνών. Η αγάπη του σκηνοθέτη για τους φυσικούς, γήινους ήχους δεν απορρίπτει σε καμία περίπτωση την αγάπη του για την κλασική μουσική και το θαυμασμό του για την ηλεκτρονική. Η τελευταία μάλιστα έδωσε νέα πνοή και χαρακτήρα σε αρκετές ταινίες του. Πίστευε ωστόσο, πως «πρέπει να αποκαθαρθεί από την χημική της καταγωγή, έτσι που, ακούγοντάς τη, να συλλαμβάνουμε τις πρωταρχικές νότες του κόσμου.» Εκτός από τον ήχο του νερού, της βροχής και μιας ακονιστικής πέτρας, το φιλμ συνοδεύεται από την μουσική του Ντεμπισσύ, του Βάγκνερ, του Μπετόβεν, του Βέρντι καθώς επίσης και από ρωσικά λαϊκά τραγούδια. Η ένατη συμφωνία του Μπετόβεν συνοδεύει, όπως είπαμε, την πιο δραματική σκηνή της ταινίας. 

Ο ίδιος ο Ταρκόφσκι μας εξηγεί στο περίφημο βιβλίο του «Σμιλεύοντας το χρόνο», στο κεφάλαιο «Μουσική και ήχοι», ολόκληρη την μουσική «φιλοσοφία» του. Σε μιαν ημερολογιακή εγγραφή όπου αραδιάζονται τα φοβερά του χρέη, σημειώνει επίσης ότι επισκέφτηκε τον πατέρα του κι αυτός του δώρισε πολλούς ωραίους δίσκους. «Μπαχ, Μπραμς, Μοντεβέρντι, Σούμπερτ, Παλεστρίνα και μερικούς άλλους. Πραγματικό πανηγύρι της ψυχής», γράφει ο Ταρκόφσκι. Ο φίλος του και σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ «Αναζητώντας τον Χαμένο Χρόνο» για το έργο του Αντρέι, ο Έμπο Ντέμαντ λέει πόσο παθιαζόταν με τη μουσική ο δημιουργός του «Σολάρις» και της «Θυσίας», λέει ότι τις τελευταίες του εβδομάδες ζητούσε μονάχα μουσική, ζητούσε μονάχα «Μπαχ! Μπαχ! Μπαχ!» Και δεν είναι διόλου τυχαίο ότι ένα από τα σημαντικότερα και συγκινητικότερα μουσικά έργα της εποχής μας είναι η σύνθεση του Φρανσουά Κουτιριέ «Nostalghia – Song for Tarkovsky»! 

Με τη «Θυσία» ο Ταρκόφσκι δημιουργεί ένα αθάνατο έργο και ταυτόχρονα περνάει του θανάτου τη μεριά. Μας δωρίζει μια αιώνια παρακαταθήκη, ένα είδος πνευματικής διαθήκης, και συνάμα μια «μυχιοθήκη», όπως έλεγε ο Νίκος Καρούζος. Μας δωρίζει τη «Θυσία», ένα έργο όπου η αγωνία για το νόημα της ζωής, η μουσική και ο χορός των εικόνων συνδυάζονται μαγικά. 

Στο «Σμιλεύοντας το χρόνο», διαβάζουμε: «Η τέχνη είναι μέσο γνώσης, και γι αυτό τείνει πάντοτε προς τη ρεαλιστική αναπαράσταση, χωρίς αυτό να σημαίνει βέβαια νατουραλισμό ή ηθογραφία. (Το χορικό πρελούδιο σε σι ελάσσονα τού Μπαχ είναι ρεαλιστικό, επειδή εκφράζει ένα όραμα αλήθειας). Έχω ανάγκη να νιώθω ότι σ’ αυτό τον κόσμο διαδέχομαι κάτι, κάποιον, ότι δεν βρίσκομαι τυχαία εδώ. Μες στον καθένα μας πρέπει να υπάρχει κάποια κλίμακα αξιών. 

Στον "Καθρέφτη" ήθελα να κάνω τους ανθρώπους να νιώσουν ότι ο Μπαχ, ο Περγκολέζι, το γράμμα τού Πούσκιν, το δύσκολο πέρασμα των στρατιωτών από τη λίμνη Σίβας και τα προσωπικά, οικεία γεγονότα, έχουν κατά κάποιον τρόπο ίση σημασία σαν ανθρώπινη εμπειρία. Για την πνευματική εμπειρία ενός ανθρώπου αυτό που συνέβη χτες μπορεί να σημαίνει το ίδιο με εκείνο που συνέβη στην ανθρωπότητα εκατό χρόνια πριν.» 

Η μουσική του Μπαχ λειτουργεί στις ταινίες του Ταρκόφσκι, ως ενσάρκωση της υψηλής τέχνης, και ως ένα ακουστικό ανάλογο της σύλληψης του Ταρκόφσκι για την κινηματογραφική εικόνα. Η τέχνη είναι ρεαλιστική όταν προσπαθεί να εκφράσει ένα ηθικό ιδανικό. Ο ρεαλισμός είναι μια προσπάθεια για την αλήθεια, και η αλήθεια είναι πάντα όμορφη. Εδώ η αισθητική συμπίπτει με την ηθική. 

Με τον Ταρκόφσκι αισθάνθηκα καλύτερα το λόγο του Οδυσσέα Ελύτη: 

«Ένας Πανσέληνος που ζωγραφίζει ενώ δεν υπάρχει Θεός και αποδεικνύει ακριβώς το αντίθετο».

Γι’ αυτό ακούστε την άρια της άλτο από τα Κατά Ματθαίον Πάθη «Erbarme dich mein Gott», που χρησιμοποιεί ο Ταρκόφσκι στον Καθρέφτη. Ίσως είναι ο ορισμός της Μουσικής Ποιητικής του μεγάλου Αντρέϊ.

NOSTALGHIA: ΜΝΗΜΗ ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ (ΒΙΝΤΕΟ)

Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Σαν σήμερα, στις 29 Δεκεμβρίου 1986, αναχώρησε για τ' άστρα ο Αντρέϊ Ταρκόφσκι. 
Για την Ιδιωτική Οδό το 2016 ήταν και Έτος Αντρέϊ Ταρκόφσκι, καθώς τότε συμπληρώθηκαν τριάντα χρόνια από τον θάνατό του. 

Γι' αυτό και με το Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ πραγματοποιήσαμε την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2016, ένα αφιέρωμα στον μεγάλο σκηνοθέτη Αντρέϊ Ταρκόφσκι (1932-1986), στον Πολυχώρο ΑΙΤΙΟΝ. 

Το αφιέρωμα, με τον γενικό τίτλο NOSTALGHIA, περιλάμβανε τις ακόλουθες εισηγήσεις: 

- π. Πέτρος Μινώπετρος, σκηνοθέτης: «Η πνευματικότητα του Ταρκόφσκι μέσα από τον κινηματογραφικό λόγο». 

- Δημήτρης Μπαλτάς, Δρ. Φιλοσοφίας: «Αντρέϊ Ταρκόφσκι και Σοβιετικό καθεστώς». 

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος και μουσικός: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι».

Με αφορμή την σημερινή επέτειο του θανάτου του σκηνοθέτη - ποιητή, ξαναθυμίζουμε το βίντεο της εκδήλωσής μας και παραπέμπουμε στις σχετικές αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού.
Οι εισηγήσεις εκείνης της αφιερωματικής βραδιάς δημοσιεύθηκαν και στο 8ο τεύχος της Επιθεώρησης Ρωσικού Πολιτισμού «Στέπα» (Χειμώνας 2017).
Παραθέτουμε εδώ και τα videos  της εκδήλωσης μας, όπως τα έχει δημοσιεύσει η ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ.

Ο π. Πέτρος Μινώπετρος μιλά για τη γενικότερη κατάσταση που στη Ρωσία την εποχή που ζούσε ο Ταρκόφσκι, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα είναι για τη Ρωσία κάτι σαν την Αναγέννηση της Δύσης. Αναφέρεται στις δύσκολες, για την ελευθερία της έκφρασης συνθήκες, που επικρατούσαν στη Σοβιετική Ένωση, καθώς επίσης και στον τρόπο που χρησιμοποιήθηκε ο κινηματογράφος στη χώρα αυτή για την «πλύση εγκεφάλου» του πληθυσμού και επισημαίνει ότι ο Ταρκόφσκι παρόλο που γεννιέται και μεγαλώνει σε μια αθεϊστική χώρα, δημιουργεί την περίφημη ταινία «Αντρέι Ρουμπλιόφ» στην οποία βρίσκει κανείς την ανακτημένη ιστορική και πολιτιστική μνήμη της Ρωσίας.

Στον ιστορικό περίγυρο με τον οποίο βρέθηκε αντιμέτωπος ο μεγάλος σκηνοθέτης Αντρέι Ταρκόφσκι (1932-1986), αναφέρεται ο Δρ. Φιλοσοφίας Δημήτρης Μπαλτάς, στην ομιλία του «Αντρέϊ Ταρκόφσκι και Σοβιετικό καθεστώς».

Στη σχέση του μεγάλου σκηνοθέτη Αντρέι Ταρκόφσκι (1932-1986) με τη μουσική - και στον τρόπο που αυτός την αξιοποίησε στις ταινίες του – αναφέρεται ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος και μουσικός στην ομιλία του με τίτλο: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι».

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ!

Διαβάζω το κείμενο μιας διάλεξης που έδωσε ο μέγιστος σκηνοθέτης – ποιητής Αντρέι Ταρκόφσκι (1932 – 1986) στο καθεδρικό ναό του Αγίου Ιωάννη στο Λονδίνο, τον Ιούλιο του 1984, με θέμα την Αποκάλυψη του Ιωάννου.

Το κείμενο εκδόθηκε στην «Βιβλιοθήκη των Χρωμάτων» (εκδ. Αρχέτυπο).

Ο Ταρκόφσκι προσεγγίζει την… παρεξηγημένη απ’ τους πολλούς Αποκάλυψη με τρόπο Ορθόδοξο, από κάθε άποψη. Σας παραθέτω μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα, φίλοι μου, τελείως ενδεικτικά βέβαια:

Είναι λάθος, ωστόσο, να θεωρείται η Αποκάλυψη αποκλειστικά άξονας για την ιδέα της τιμωρίας. Πρωταρχική σημασία του βιβλίου είναι η ελπίδα. Όσο κι αν πλησιάζει ο καιρός, αν και για τον καθένα από μας είναι πολύ κοντά, για όλους μαζί δεν είναι ποτέ πολύ αργά. Γι’ αυτό η Αποκάλυψη είναι φοβερή για τον καθένα μας χωριστά, αλλά για όλους μαζί εκφράζει την ελπίδα. Αυτός είναι ο σκοπός του μηνύματος… Όμορφα λόγια αναφέρονται σχετικά με την εξαφάνιση του διαστήματος και του χρόνου, τη στιγμή της μετάβασης σε μια νέα κατάσταση: «…και ο ουρανός απεχωρίσθη ως βιβλίον ελισσόμενον, και παν όρος και νήσος εκ των τόπων αυτών εκινήθησαν…» (Αποκ. Στ’ 14).
Αυτά είναι λόγια απίστευτα. Ο ουρανός απεχωρίσθη ως βιβλίον ελισσόμενον! Δεν έχω διαβάσει τίποτα πιο ωραίο. Και τώρα τι μπορεί να πει ένας καλλιτέχνης για τον τρόπο εξιστόρησης αυτών που συνέβησαν μετά την αφαίρεση της Έβδομης σφραγίδας; Πώς να εκφράσει αυτή την ένταση; Εδώ κάθε διήγηση περιττεύει. Έχουμε την αίσθηση ότι είναι ένα όραμα που η σημασία του υπάρχει στην απουσία της εικόνας. Η Έβδομη σφραγίδα αφαιρέθηκε. Και τι συμβαίνει; Τίποτα. Σιγή. Η απουσία εικόνας είναι η πιο δυνατή εικόνα που μπορούμε να φανταστούμε.

Ενώ σκέφτομαι φωναχτά γι’ αυτό το ιερό κείμενο, έχω την αίσθηση ότι η διαδικασία αυτή είναι ουσιαστική. Αυτό μου επιτρέπει να βγάλω μερικά συμπεράσματα, μερικές ιδέες, γιατί δεν είναι δυνατόν να σκέφτεσαι αυτά τα πράγματα μέσα στη μοναξιά. Ετοιμάζομαι να κάνω μια καινούρια ταινία (τη Θυσία), κάνοντας ένα καινούριο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Αντιλαμβάνομαι πολύ καθαρά πως δεν πρέπει να τη θεωρήσω απλώς μια ελεύθερη δημιουργία, αλλά μια υποχρεωτική πράξη, μια χειρονομία, έτσι που η τέχνη να μην προσφέρει πια ικανοποίηση, αλλά να προβάλλει σαν κοπιαστικό καθήκον. Για να πω την αλήθεια, ποτέ δεν μπόρεσα να καταλάβω πώς ο καλλιτέχνης μπορεί να είναι ευτυχισμένος μέσα από τη διαδικασία της δημιουργίας του. Η λέξη αυτή μάλλον δεν είναι η κατάλληλη. «Ευτυχισμένος»… Ποτέ. Ο άνθρωπος δεν ζει για να είναι ευτυχισμένος. Υπάρχουν πράγματα πιο σημαντικά από την ευτυχία!

Η "ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ" ΣΤΟ "ΑΒΑΛΟΝ ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ"

Το σημαντικό site πολιτισμού άβαλον ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, τίμησε υπερβαλλόντως τον τελευταίο καιρό την "Ιδιωτική Οδό", με αναδημοσιεύσεις θεμάτων μας που επιμελήθηκε λίαν καλώς ο διαχειριστής του ιστότοπου Γιώργος Πισσαλίδης, ένας άνθρωπος με μακρά θητεία στον χώρο του πολιτισμού. 

- Με αφορμή την 86η επέτειο γενεθλίων του Αντρέι Ταρκόφσκι στις 4 Απριλίου, δημοσίευσε το άρθρο μας για την «φιλοσοφία» του μεγάλου σκηνοθέτη όσο αφορά την μουσική που ακουγόταν στις ταινίες του. Δείτε την σχετική ανάρτηση, υπό τον τίτλο "Η μουσική στο ποιητικό σινεμά του Αντρέι Ταρκόφσκι" εδώ.

- “ΟΙ ΕΠΤΑ ΛΟΓΟΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ” ΤΟΥ ΧΑΫΔΝ ΓΙΑ ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΕΓΧΟΡΔΩΝ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΤΗ (ΒΙΝΤΕΟ) 

Πασχαλινή συναυλία της Ορχήστρας Πατρών υπό τη διεύθυνση του Δημήτρη Μποτίνη στο Δημοτικό Θέατρο Απόλλων της Πάτρας, με το έργο του Joseph Haydn (1732-1809): Οι επτά λόγοι του Χριστού στον Σταυρό. 

Επιμέλεια κειμένου-Αφήγηση: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος. 

- Διάλεξη Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου: «Ο Μάνος Χατζιδάκις και οι Ρώσοι συνθέτες του 20ου αιώνα.» (video)

ΜΝΗΜΗ ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ (29 Δεκεμβρίου 1986)

Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Σαν σήμερα, στις 29 Δεκεμβρίου 1986, αναχώρησε για τ' άστρα ο Αντρέϊ Ταρκόφσκι. 

Για την Ιδιωτική Οδό το 2016 ήταν και Έτος Αντρέϊ Ταρκόφσκι, καθώς φέτος συμπληρώνονταν 30 χρόνια από τον θάνατό του. 

Γι' αυτό και με το Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ πραγματοποιήσαμε την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2016, ένα αφιέρωμα στον μεγάλο σκηνοθέτη Αντρέϊ Ταρκόφσκι (1932-1986), στον Πολυχώρο ΑΙΤΙΟΝ. 

Το αφιέρωμα, με τον γενικό τίτλο NOSTALGHIA, περιλάμβανε τις ακόλουθες εισηγήσεις: 

- π. Πέτρος Μινώπετρος, σκηνοθέτης: «Η πνευματικότητα του Ταρκόφσκι μέσα από τον κινηματογραφικό λόγο». 

- Δημήτρης Μπαλτάς, Δρ. Φιλοσοφίας: «Αντρέϊ Ταρκόφσκι και Σοβιετικό καθεστώς». 

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος και μουσικός: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι».

Με αφορμή την σημερινή επέτειο του θανάτου του σκηνοθέτη - ποιητή, ξαναθυμίζουμε το βίντεο της εκδήλωσής μας και παραπέμπουμε στις σχετικές αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού.

Οι εισηγήσεις εκείνης της αφιερωματικής βραδιάς δημοσιεύθηκαν και στο 8ο τεύχος της Επιθεώρησης Ρωσικού Πολιτισμού «Στέπα» (Χειμώνας 2017), που κυκλοφορεί.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ "ΣΤΕΠΑ"

Ο Δημήτρης Τριανταφυλλίδης επιμένει …ρωσικά – ευτυχώς! Και με πάθος! – και μας χαρίζει, αισίως, το 8ο τεύχος της Επιθεώρησης Ρωσικού Πολιτισμού «Στέπα» (Χειμώνας 2017), με μια πλούσια, πρωτότυπη και λίαν ενδιαφέρουσα ύλη, η οποία εκτείνεται σε 350 σελίδες! 

Το τεύχος περιλαμβάνει ένα αφιέρωμα στον μεγάλο σκηνοθέτη και διανοούμενο Αντρέι Ταρκόφσκι και κείμενα πολλών ρώσων συγγραφέων σε μετάφραση, σελίδες για ρώσους συγγραφείς και ποιήματα. 

Στο αφιέρωμα στον Ταρκόφσκι περιλαμβάνεται και το ημέτερον «Η μουσική ποιητική του Αντρέι Ταρκόφσκι», το οποίο παρατίθεται στη συνέχεια.

Η μουσική ποιητική του Αντρέι Ταρκόφσκι by Panagiotis Andriopoulos on Scribd

Ο π. ΠΕΤΡΟΣ ΜΙΝΩΠΕΤΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ ΣΤΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Το Ραδιόφωνο της Εκκλησίας 89,5 στο πλαίσιο της εκπομπής «Ραδιοφωνικές Προσωπογραφίες», που μεταδίδεται κάθε Σάββατο 12:00 - 14:00, επιχειρεί να σκιαγραφήσει ραδιοφωνικά τις προσωπογραφίες σημαντικών ανθρώπων του παρελθόντος και του παρόντος. 

Αυτό το Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2017, με αφορμή τα 30 χρόνια από την κοίμηση του μεγάλου σκηνοθέτη Αντρέϊ Ταρκόφσκι, θα μεταδώσει σε επανάληψη εκπομπή με καλεσμένο τον π. Πέτρο Μινώπετρο, σκηνοθέτη (ειδικευμένο στον κινηματογράφο της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης) και Καλλιτεχνικό Διευθυντή της Κινηματογραφικής Λέσχης της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών. 

Η εκπομπή έχει θέμα: «Θεωρία και πράξη του κινηματογράφου μέσα από τη φιλμογραφία του Αντρέϊ Ταρκόφσκι. Μέρος Β΄» και την επιμελείται και παρουσιάζει ο δημοσιογράφος Βασίλης Σπυρόπουλος.

Δείτε στη συνέχεια τον π. Πέτρο Μινώπετρο να μιλάει για τον Ταρκόφσκι στην εκδήλωση που διοργάνωσε το Καλλιτεχνικό Σύνολο "Πολύτροπον" στις 26 Φεβρουαρίου του 2016. 

Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι (βίντεο)

Unfinshed score for a fuga by J.S. Bach (°1685-+1750).

Από την Πεμπτουσία  
«Τα κατά Ματθαίον Πάθη» του Μπαχ, αγαπημένο μουσικό έργο του Ταρκόφσκι!

Στη σχέση του μεγάλου σκηνοθέτη Αντρέι Ταρκόφσκι (1932-1986) με τη μουσική -και στον τρόπο που αυτός την αξιοποίησε στις ταινίες του – αναφέρεται ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος και μουσικός στην ομιλία του με τίτλο: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι», στο πλαίσιο της εκδήλωσης «NOSTALGHIA» που διοργανώθηκε από το Καλλιτεχνικό Σύνολο "Πολύτροπον" με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από το θάνατό του. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στον Πολυχώρο ΑΙΤΙΟΝ. (Α’ μέρος)

Η τέχνη είναι ρεαλιστική όταν προσπαθεί να εκφράσει ένα ηθικό ιδανικό

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι», στο πλαίσιο της εκδήλωσης «NOSTALGHIA» που διοργανώθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από το θάνατο του μεγάλου σκηνοθέτη. Πολυχώρος ΑΙΤΙΟΝ. (B’ μέρος)

 

ΓΙΑ ΤΑ ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΓΕΝΕΘΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ - ΠΟΙΗΤΗ

Artwork: Ιωάννης - Πορφύριος Καποδίστριας

Για την Ιδιωτική Οδό το 2016 είναι και Έτος Αντρέι Ταρκόφσκι, καθώς φέτος συμπληρώνονται 30 χρόνια από τον θάνατό του. 

Γι' αυτό και με το Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ πραγματοποιήσαμε την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου, ένα αφιέρωμα στον μεγάλο σκηνοθέτη Αντρέϊ Ταρκόφσκι (1932-1986), στον Πολυχώρο ΑΙΤΙΟΝ. 

Το αφιέρωμα, με τον γενικό τίτλο NOSTALGHIA, περιλάμβανε τις ακόλουθες εισηγήσεις: 

- π. Πέτρος Μινώπετρος, σκηνοθέτης: «Η πνευματικότητα του Ταρκόφσκι μέσα από τον κινηματογραφικό λόγο». 

- Δημήτρης Μπαλτάς, Δρ. Φιλοσοφίας: «Αντρέϊ Ταρκόφσκι και Σοβιετικό καθεστώς». 

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος και μουσικός: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι».

Με αφορμή τα σημερινά γενέθλια του σκηνοθέτη - ποιητή, ξαναθυμίζουμε το βίντεο της εκδήλωσής μας και παραπέμπουμε στις σχετικές αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού. 

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΤΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ "ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ" ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ

Παραθέτουμε το βίντεο της εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2016 το βράδυ, στον Πολυχώρο ΑΙΤΙΟΝ, στου Μακρυγιάννη (Αθήνα) και ήταν ένα αφιέρωμα στον μεγάλο σκηνοθέτη Αντρέϊ Ταρκόφσκι (1932-1986), με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από το θάνατό του, που διοργανώθηκε από το Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος). 

Το αφιέρωμα, με τον γενικό τίτλο NOSTALGHIA, περιλάμβανε τις ακόλουθες εισηγήσεις: 

- π. Πέτρος Μινώπετρος, σκηνοθέτης: «Η πνευματικότητα του Ταρκόφσκι μέσα από τον κινηματογραφικό λόγο». 

- Δημήτρης Μπαλτάς, Δρ. Φιλοσοφίας: «Αντρέϊ Ταρκόφσκι και Σοβιετικό καθεστώς». 

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος και μουσικός: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι».

ΜΝΗΜΟΝΕΥΟΝΤΑΣ ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΑ 30 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ

Πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2016 το βράδυ, στον Πολυχώρο ΑΙΤΙΟΝ, στου Μακρυγιάννη, η εκδήλωση - αφιέρωμα στον μεγάλο σκηνοθέτη Αντρέϊ Ταρκόφσκι (1932-1986), με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από το θάνατό του, που διοργανώθηκε από το Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος). 

Το αφιέρωμα, με τον γενικό τίτλο NOSTALGHIA, περιλάμβανε τις ακόλουθες εισηγήσεις:

- π. Πέτρος Μινώπετρος, σκηνοθέτης: «Η πνευματικότητα του Ταρκόφσκι μέσα από τον κινηματογραφικό λόγο». 

- Δημήτρης Μπαλτάς, Δρ. Φιλοσοφίας: «Αντρέϊ Ταρκόφσκι και Σοβιετικό καθεστώς». 

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος και μουσικός: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι».

Δημοσιεύουμε στη συνέχεια ολόκληρη την σχετική εισήγηση του Δρ. Δημήτρη Μπαλτά. 

Δημήτρης Μπαλτάς - Εισήγηση Ταρκόφσκυ

ΕΝΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΨΙΝΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΑΣ - ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ

Tarkovsky Sthn Pemptousia 11-2-2016

ΣΗΜΕΡΑ Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΓΑΛΟ ΡΩΣΟ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ ΣΤΟΝ ΠΟΛΥΧΩΡΟ "ΑΙΤΙΟΝ"

Το Καλλιτεχνικό Σύνολο ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) και ο Πολυχώρος ΑΙΤΙΟΝ διοργανώνουν ένα αφιέρωμα στον μεγάλο σκηνοθέτη Αντρέϊ Ταρκόφσκι (1932-1986), με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από το θάνατό του. 

Το αφιέρωμα έχει τον γενικό τίτλο NOSTALGHIA και θα πραγματοποιηθεί σήμερα Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2016 στις 8:30 το βράδυ, στον Πολυχώρο ΑΙΤΙΟΝ, Τζιραίων 8-10, Μακρυγιάννη (Σταθμός Μετρό: Ακρόπολη). 

Θα ομιλήσουν οι: 

- π. Πέτρος Μινώπετρος, σκηνοθέτης: «Η πνευματικότητα του Ταρκόφσκι μέσα από τον κινηματογραφικό λόγο». 

-  Δημήτρης Μπαλτάς, Δρ. Φιλοσοφίας: «Αντρέϊ Ταρκόφσκι και Σοβιετικό καθεστώς». 

- Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος και μουσικός: «Η μουσική ποιητική του Αντρέϊ Ταρκόφσκι». 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΤΩΝ ΟΜΙΛΗΤΩΝ 

π. Πέτρος Μινώπετρος 

Γεννήθηκε στον Πειραιά το 1956. Σπούδασε σκηνοθεσία στο Πανεπιστήμιο Βουκουρεστίου, στο Τμήμα Σκηνοθεσίας Κινηματογράφου του Ινστιτούτου Θεατρικών και Κινηματογραφικών Τεχνών «Ίων Λούκα Καρατζιάλε». Στη Ρουμανία έμεινε έξι χρόνια (1977-82), όπου σκηνοθέτησε έξι κινηματογραφικές ταινίες. Το 1983 επέστρεψε στην Ελλάδα και ασχολήθηκε με τη συγγραφή σεναρίων και με τη σκηνοθεσία ταινιών τεκμηρίωσης (ντοκιμαντέρ) για την ΕΡΤ. Είναι ο δημιουργός της τηλεοπτικής σειράς της ΕΡΤ 2 Κυνηγοί του ουράνιου τόξου (1986), με θέμα την ιστορία της ελληνικής ροκ μουσικής. Συνεργάστηκε με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και με την Εθνική Λυρική Σκηνή. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 συνεργάστηκε με τον σκηνοθέτη Μίνωα Βολανάκη. Δίδαξε Κινηματογράφο και Σκηνοθεσία στην ιδιωτική και δημόσια εκπαίδευση. Το 1999-2000 ιδρύει και διευθύνει την Cinémathèque - Ταινιοθήκη - Κινηματογραφική Λέσχη. Το 2008 χειροτονήθηκε κληρικός. 

Δημήτρης Μπαλτάς 

Γεννήθηκε στον Βόλο το 1970. Το διάστημα 1987-1991 σπούδασε κλασσική φιλολογία στην Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 2002 ανεκηρύχθη διδάκτωρ της φιλοσοφίας με θέμα «Οντολογικά ζητήματα στο έργο του Γεωργίου Παχυμέρη». Ασχολείται με ζητήματα βυζαντινής και ρωσικής φιλοσοφίας. 

Βιβλία: Ρώσοι φιλόσοφοι (2002), Sergius Boulgakoff (2005), Σταθμοί της ρωσικής φιλοσοφίας (2007), Τομές στην ρωσική σκέψη (2008), Ντοστογιέφσκι. Ζητήματα φιλοσοφικής ανθρωπολογίας (2010), Η Ρωσία του Νικολάϊ Γκόγκολ (2011), Μαρτυρολόγιο. Συγγραφείς και καλλιτέχνες στο στόχαστρο της σοβιετικής εξουσίας (2014). 

Ασχολείται, επίσης, και με τη μετάφραση. Πρόσφατο μεταφραστικό του πόνημα (2015) «Η αρίστη αυτοκρατορία» του Jaroslav Pelikan. 

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 

Γεννήθηκε στην Πάτρα το 1967. Σπούδασε Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, βυζαντινή και ευρωπαϊκή μουσική. Το 2004 ίδρυσε το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον», με το οποίο παρουσιάζει στην Ελλάδα και το εξωτερικό πρωτότυπες παραγωγές βασισμένες στην ελληνική ποίηση και μουσική. Ανάμεσά τους: “Το Τετράδιο του Πατριάρχη”, “Ιερατική Ποίηση”, Το μουσικό έργο της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού, «Ο Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι», «Η Αραπιά του Βασίλη Τσιτσάνη, της Μάτσης Χατζηλαζάρου, του Νίκου Σκαλκώτα και του Μάνου Χατζιδάκι», «Ο Καβάφης της Συρίας και της Μέσης Ανατολής», «Οι μουσικές των Χριστιανών της Μέσης Ανατολής», «Οι Πύρινες Γλώσσες του Γιάννη Χρήστου», «Ο Ρωμανός ο μελωδός του Οδυσσέα Ελύτη» κ.α. 

Έχει τραγουδήσει έργα σύγχρονων ελλήνων συνθετών και έχει συμπράξει ως σολίστ με διάφορα μουσικά σύνολα. Ως blogger διατηρεί δύο ιστολόγια: Ιδιωτική Οδός και Φως Φαναρίου (το οποίο καλύπτει αποκλειστικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο).

Δείτε τις αναρτήσεις της Ιδιωτικής Οδού για τον Αντρέι Ταρκόφσκι εδώ.
Επίσης: Η "Γλυπτική του χρόνου" του Αντρέι Ταρκόφσκι από τον Μενέλαο Καραμαγγιώλη