ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ, ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ126

 ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Περιοδικό “Ορθόδοξη Μαρτυρία”, Έκδοση Παγκυπρίου Συλλόγου Ορθοδόξου Παραδόσεως “Οι φίλοι του Αγίου Όρους”, Τεύχος 126, Χειμώνας 2022

Του Π. Τελεβάντου

=====

Το τεύχος αυτό της "Ορθόδοξης Μαρτυρίας' δομείται σε τρεις ενότητες.

α.) Από την Ορθόδοξη Πνευματική ζωή,

β.) Εκκλησία και θαύμα (Αφιέρωμα),

γ.) Εκκλησιαστικές ειδήσεις και Βιβλιοπαρουσιάσεις, που γράφει και επιμελείται ο κ. Ανδρέας Κυριακού, Γενικός Γραμματέας του Παγκυπρίου Συλλόγου οι Φίλοι του Αγίου Όρους και 

Υπεύθυνος της Εκδόσεως.

Στο Α΄ Τμήμα (από την “Ορθόδοξη Πνευματική ζωή” περιλαμβάνονται 8 άρθρα που αφορούν την νηστεία και την προσευχή, βίους Αγίων κτλ.

Στο αφιέρωμα, το Β΄Μέρος, περιλαμβάνει 19 πολύ ενδιαφέροντα κείμενα που σχετίζονται με το θαύμα.

Συγχαίρουμε θερμά τους συντάκτες των ωραίων άρθρων και ευχαριστούμε, εκ βαθέων τον κ. Ανδρέα Κυριακού, ο οποίος έχει την ευθύνη της όλης έκδοσης του περιοδικού.

Το περιοδικό είναι ήδη ηλεκτρονικά αναρτημένο στην ιστοσελίδα του τεύχος 126 (Χειμώνας 2022)

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΕΣ,ΟΣΙΟΣ ΠΑΙΣΙΟΣ ΟΛΑΡΟΥ

 ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Όσιος Παΐσιος ο Ρουμάνος (Ολάρου), Μια μικρή γωνία στον Παράδεισο, (Κείμενα από το Ρουμανικό Γεροντικό), Μετάφραση – Επιμέλεια Πέτρου Μπότση, Αθήνα 2012, σσ. 125.

Του Θεολόγου κ. Α. Κυριακού

=====

 

Με το Γερόντα Παΐσιο Ολάρου ασχολείται το παρόν στο Α΄ Μέρος του. Πρόκειται για το Γέροντα του οσίας μνήμης Αρχιμαδρίτη Κλεόπα Ηλίε. 

Τα κείμενα που επιμελήθηκε ο κ. Π. Μπότσης είναι παρμένα από το Ρουμανικό Γεροντικό (Πατερικό για την ακρίβεια) που συνέγραψε 

προ ετών ο π. Ιωαννίκιος 

Μπάλαν. 

Αλιεύω κάτι από την κατά Θεόν σοφία του Γέροντος Παϊσίου: «Σκοπός του διαβόλου είναι να κάνει τους ανθρώπους να αμφιβάλλουν και να πιστεύουν ότι δεν υπάρχει Θεός. Γιατί αν δεν υπάρχει Θεός δεν υπάρχει και αμαρτία και οι άνθρωποι κάνουν ότι θέλουν. Η αμφιβολία είναι ο μισός δρόμος προς την άρνηση του Θεού. Αυτός είναι ο λόγος που μας πειράζει ο διάβολος. 

Ο Σωτήρας μας λέει  ότι θα έλθουν  πονηρές – και ιδού ήλθαν (βλ. Λουκ .ιη΄8). Μερικοί άνθρωποι λένε ότι ο άνθρωπος προέρχεται από τον πίθηκο. Αυτός που το είπε αυτό ήταν τρελός. Ο άνθρωπος είναι εικόνα και ομοίωση του Θεού». 

Καθαρές κουβέντες ενός κεκαθαρμένου ανθρώπου φωτισμένου από το Θεό. Και μια άλλη συμβουλή του για την Εξομολόγηση: “Ο άνθρωπος που αφήνει την εξομολόγηση για τη στιγμή του θανάτου του μοιάζει με το εξής: “Βρίσκομαι τώρα στο χείλος της αναχώρησής μου και κοιτάζω από δώ κι από κεί, για να βρω τι μπορώ να πάρω μαζί μου. Κοίταξα μα δεν βρήκα σχεδόν τίποτα να πάρω”. Πρέπει να εξομολογηθούμε και να προετοιμαστούμε, ώστε όταν έρθει η ώρα μας να πεθάνουμε, να έχουμε τα πράγματά μας πακεταρισμένα και έτοιμα δίπλα στην πόρτα. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να τα αρπάξουμε και να φύγουμε μόλις ο χρόνος μας έρθει αναπάντεχα. Διαφορετικά δε θα  υπάρξει χρόνος για το πακετάρισμα». 

Ιδιαίτερη εντύπωση μου προκάλεσε ο διάλογος Περί σωτηρίας και ελέους του Θεού των Γερόντων Θεόφιλου Παράιαν και Αρσένιου Παπακιός. (Μέρος Β΄). Ικανό τμήμα του βιβλίου είναι αφιερωμένο  στον Όσιο Ιωνά Αταμάνσκυ (1855 - 1924). Αυτός έζησε στην Οδησσό της Ουκρανίας. 

Το πιο κάτω φανερώνει την αγιότητα του ανδρός: «Ένας χωρικός είχε ένα γιό που είχε γεννηθεί τυφλός. Όταν άκουσε πως ο π. Ιωνάς θεράπευσε ένα τυφλό, ο χωρικός του έφερε το παιδί του. Ο Μπάτιουσκα τον έστειλε στο Φιλάτωφ. «Μόνο ένα θαύμα θα τον σώσει» είπε ο Καθηγητής. Οι γονείς γύρισαν στο π. Ιωνά. Ο Μπάτιουσκα τους είπε να αφήσουν το παιδί εκεί, κοντά του. Αυτό έγινε κατά τη διάρκεια της Μ. Τεσσαρακοστής. Ο π. Ιωνάς άρχισε να προσεύχεται για το μικρό παιδί και να το κοινωνεί. Μετά από δύο εβδομάδες το παιδί είναι ανακτήσει την όρασή του». 

Οσμή ευωδίας πνευματικής από τη Ρουμανία και την Ουκρανία! Ευχαριστούμε τον κ. Μπότση για την ψυχοτρόφο τράπεζα.

 

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,ΑΡΧΙΜ.Ι. ΚΩΣΤΩΦ,Η ΘΕΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

 ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Η θεότητα του Χριστού, Χριστός «υπέρ Ου το πάσχειν Πάσχα», εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Ωρωπός, 2022, σσ. 390.

Του Θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

 

Με το πρόσωπο του Κυρίου και Θεού  και Σωτήρος Χριστού ασχολείται το παρόν. Και μάλιστα μπαίνει στα βαθειά νερά εξετάζοντας εξονυχιστικά έωλες απόψεις και αιτιάσεις των εχθρών της πίστεως που προβλήθηκαν πάλαι τε και επ’ εσχάτων από ποικιλώνυμους αιρετικούς, αλλόθρησκους και άθεους. 

Ο πίνακας των Περιεχόμενων είναι ενδεικτικός: Πρόλογος, Αν δεν ήταν Θεός, Ο Ιησούς Γιαχβέ, Πρωτότοκος και Μονογενής, Σχέσεις Πατρός και Υιού, Είπαν περί αυτού, Απατεώνας, Άναρχος , Όχι επινόηση, Αγαθός, Άρθρα και προθέσεις, Φόβος θανάτου και προσευχή, Αδυναμία, Επίλογος.

Επισημαίνω, μεταξύ άλλων πολλών, το κατωτέρω: «Ο Ναπολέων Βοναπάρτης είπε: “Ο Ιησούς Χριστός δεν είναι απλός άνθρωπος. Ανάμεσα σ’ Αυτόν και σε οποιονδήποτε άλλον άνθρωπο στον κόσμο δεν υπάρχει δυνατότητα συγκρίσεως. Ο Αλέξανδρος, ο Καίσαρας, ο Καρλομάγνος κι εγώ έχουμε ιδρύσει αυτοκρατορίες. Αλλά σε τι στηρίζουμε τα επιτεύγματα της ιδιοφυΐας μας; Στη βία. Ο Ιησούς Χριστός ίδρυσε την αυτοκρατορία Του με θεμέλιο την αγάπη κι αυτή τη στιγμή εκατομμύρια άνθρωποι θα πέθαιναν γι’ Αυτόν». 

Αυτό το τελευταίο, συμπληρώνω, δεν αποτελεί υπόθεση αλλά γεγονός 

μαρτυρημένο 

από την Ιστορία. 

Ας ακούσουμε και κάτι από τον ποιμενικό αυλό του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου για τη σχέση Πατρός και Υιού: «Ποιος είναι πατήρ χωρίς να  έχει αρχή η πατρότητα; Εκείνος που ούτε η ύπαρξή του έχει αρχή. Σε εκείνον, όμως, που άρχισε να υπάρχη, σε αυτόν έχει αρχή και η πατρότητα. Δεν είναι λοιπόν, Πατήρ εκ των υστέρων ο Πατήρ διότι δεν έχει ούτε αρχή η ύπαρξί Του. Και είναι κατά κυριολεξία Πατήρ, διότι δεν είναι και Υιός. Όπως και ο Υιός είναι κατά κυριολεξία Υιός, διότι δεν είναι και Πατήρ». 

Ο εν Αγίοις πατήρ ημών Κύριλλος Αλεξανδρείας, σχολιάζοντας το «πρωτότοκος πάσης κτίσεως» (Κολ. α΄15) σημειώνει: «Εάν επειδή ο Υιός ονομάζεται πρωτότοκος όλης της κτίσεως, είναι και αυτός ένα από τα κτίσματα, έγιναν δε όλα δι’ Αυτού (Ιωάν. α΄3), τότε είναι ο δημιουργός του εαυτού του»! Εκεί αναπόδραστα οδηγεί η παραφροσύνη των αιρετικών και ο θεοφώτιστος Πατήρ τους κολλάει κυριολεκτικά στον τοίχο. 

Συνοψίζοντας, τούτο λέγω μόνο: όποιος θέλει να βρει απαντήσεις σε αιτιάσεις των εχθρών της αληθείας σχετικά με το πρόσωπο του Θεανθρώπου μπορεί άνετα να ανατρέξει στο παρόν και να βρει απαντήσεις με τις οποίες ανατρέπονται κι οι αντίχριστοι τρέπονται σε φυγή. Δεν μιλάμε για «πέντε λίθους λείους εκ του χειμάρρου» αλλά για κανονικό λιθοβολισμό. Ο καλός κληρικός συγκέντρωσε χωρίς υπερβολή σε ένα εύχρηστο τόμο ότι καλύτερο έχει να παρουσιάσει η χριστιανική απολογητική. Μιλάμε για εγχειρίδιο υπό τη διττή έννοια του όρου.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,ΑΡΧΙΜ. Ι. ΚΩΣΤΩΦ,Η ΠΡΟΝΟΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗ ΦΥΣΙ

 

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Η πρόνοια του Θεού στη φύσι, Η καμέλια δεν έδειξε αμέλεια, Εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Ωρωπός 2022, σσ. 384.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

 

Μαζί με τον Ψαλμωδό ο σεβαστός κληρικός δεν διστάζει να αναφωνήσει: “ως εμεγαλύνθη τα έργα σου Κύριε, πάντα εν σοφία εποίησας”. 

Το παρόν βιβλίο του π. Ιωάννη Κωστώφ δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα ανηλεές μαστίγωμα της “μωρανθείσης σοφίας”, που μόνο τυχαία βλέπει και συμπτώσεις επί συμπτώσεων επικαλείται, στην προσπάθειά της να απορρίψει τον Δημιουργό της κτίσεως. 

Φανερώνει, μέσα από τη μελέτη της φύσεως, ότι τίποτε δεν είναι τυχαίο, τίποτε δεν είναι εκτός σχεδίου. Μας ξεναγεί στο καταπληκτικό σε όγκο και θαυμαστό σε ποικιλία φυτικό βασίλειο, κι όχι μόνο, βασισμένος στην παρατηρητικότητα, τη σχολαστικότητα και τις πολυχρόνιες σοβαρές μελέτες πλήθους επαϊόντων επί του θέματος. 

Σημειώνει μεταξύ άλλων και τα πιο κάτω: “Τα φυτά δεν είναι τόσο ειρηνικά όσο φαίνονται. Μ’ ένα ευρύτατο χημικό οπλοστάσιο διεξάγουν καθημερινά πόλεμο εναντίον εντόμων και φυτών. Το καθετί, από το φλοιό των εσπεριδοειδών μέχρι το λάδι από ένα ασιατικό δέντρο φαίνεται να διαθέτει φυσικά ζιζανιοκτόνα ή εντομοκτόνα. Οι γεωπόνοι άρχισαν ήδη να αξιοποιούν την αμυντική τακτική των φυτών” (σελ. 106). 

Και πιο κάτω σημειώνει εμφαντικά: “Τα φτερά για παράδειγμα είναι φτιαγμένα από χιλιάδες λεπτές ελαφρές και φαινομενικά  εύθραυστες ακτίνες. Στην πραγματικότητα, όμως, η κατανομή τους δίνει στα φτερά μια μοναδική ελαστικότητα και αντοχή κι ακόμη η απώλεια μερικών από αυτά δεν αλλάζει σε τίποτε την όλη κατασκευή και λειτουργία της. “Αυτό το οποίο θα πρέπει να μάθει η αρχιτεκτονική από τη φύση” γράφει ο Τρίμπουτς, “είναι πάνω απ’ όλα η τέχνη να αντιμετωπίζει συγχρόνως πολλά τεχνικά προβλήματα, που απαιτούν την καλύτερη λύσι” (σελ. 368). 

Ολοκληρώνω μ’ αυτά που παραθέτει ο συγγραφέας στον επίλογο: “Μετά τα τόσα θαυμάσια στα οποία εντρυφήσαμε και τα οποία καθιστούν ακόμα και την πεσμένη φύσι «καλήν λίαν» τι έχει να πει η κορωνίδα της δημιουργία, ο άνθρωπος: Δόξα σοι Κύριε! Και να προσπαθήση να καθαρίση και την φύσι την οποίαν αυτός υπεβίβασε με το προπατορικό αμάρτημα. Αυτό βέβαια επιτυγχάνεται μόνο με την πορεία από το “κατ’ εικόνα” στο “καθ’ ομοίωσιν” μέσα στην Εκκλησία. Αμήν”.

 

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,ΑΡΧΙΜ. ΙΩΗΛ ΝΙΚΟΛΑΟΥ,ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΑ, ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Αρχιμανδρίτου Ιωήλ Νικολάου, Ιδέες και πρόσωπα, σκέψεις και γεγονότα, (Άρθρα και ομιλίες), Έκδ. Ιερού Ναού Αγίου Νεκταρίου, Πρέβεζα 2021, σσ. 100.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

 

Καρποί της ποιμαντικής του έγνοιας, εύχυμοι και καλοί εις βρώσιν θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν τα άρθρα και οι ομιλίες που αποτελούν το περιεχόμενο του παρόντος βιβλίου του καλού κληρικού. Το δωρικό και απέριττο του ύφους ελκύει τον αναγνώστη. Εχει αντιληφθεί από καιρό ότι οι ευσεβείς φλυαρίες απλώς κουράζουν και απωθούν.

 

Αναφορικά με το περιεχόμενο των άρθρων σημαίνουσα θέση καταλαμβάνουν εορτές της Εκκλησίας, κυρίως από τη Σαρακοστή. Ιδιαίτερη εντύπωση προξένησε στον γράφοντα το άρθρο που τιτλοφορείται Ο Ασκητής της αγάπης και αναφέρεται βασικά στον Άγιο Παϊσιο τον Αγιορείτη. Μέσα σε πέντε σελίδες καταφέρνει να σκιαγραφήσει με επάρκεια την προσωπικότητα του Αγίου Γέροντα. 

Αντιγράφω ένα μικρό απόσπασμα: “Ο Άγιος Παίσιος ο Αγιορείτης είναι ένα δώρο του Θεού στον κόσμο. Είναι ένα γνήσιος μαθητής του Χριστού, χαρισματούχος Γέροντας και ασκητής της αγάπης. Σεμνός, απλός, ταπεινός και φλογερός καθώς ήταν λάτρευσε το Θεό και αγάπησε τον άνθρωπο. Είναι ένας από τους μεγάλους αγίους των ημερών μας, σύγχρονος, δημοφιλής, λαοφιλής, και πολυαγαπημένος, είναι μιά από τις άγιες μορφές που κλέϊσαν (στόλισαν και δόξασαν) με τις αρετές και το ορθόδοξο ήθος τους το Άγιον Όρος και ολόκληρη την 

Εκκλησία του Χριστού”. 

Σ’ ένα άλλο άρθρο του επιγραφόμενον Αινείτε τον Κύριον ασχολείται επιτυχώς με την απόδοση στη νεοελληνική Ψαλμών του Δαυίδ και συγκεκριμένα των Ψαλμών 135, 148, 149 και 150. 

Παραθέτω ένα μικρό απόσπασμα από τον Ψαλμό 148: “Αινείτε τον Κύριο και από τη γη: τα θαλάσσια κήτη και όλες οι θάλασσες. Αινείτε τον Κύριοτο πυρ των αστραπών, το χιόνι, οι κρύσταλλοι των πάγων, ο ορμητικός άνεμος της καταιγίδας, τα οποία υπακούουν στο λόγο του 

προστάγματός Του". 

Πρόκειται για μια ισορροπημένη μετάφραση, που από τη μια δεν απομακρύνεται από το κείμενο των Ο΄ και από την άλλη αποδίδει τις έννοιες στην απλή γλώσσα. Ο έπαινος στον ακούραστο εργάτη του νοητού αμπελώνος είναι διπλός. Από την μια οικοδομεί και από την άλλη συνεισφέρει στην αποπεράτωση του ναού του Αγίου Νεκταρίου. Η χάρη του σημειοφόρου Αγίου να τον ενισχύει εν παντί.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ ΜΕΛΕΤΙΟΥ,ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΨΥΧΗΣ,ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Μητροπολίτου Νικοπόλεως Μελετίου, Κατάθεση ψυχής, Συνεντεύξεις, έκδ.  Ιεράς Μονής Προφήτου Ηλιού, Πρέβεζα 2021, σσ. 116.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

 

Κάθε φορά που προσεγγίζω κείμενα του μακαριστού Μητροπολίτου αισθάνομαι, χωρίς υπερβολή, ένα δέος διότι ο μακαρία τη λήξη γενόμενος ήταν, όπως ελέχθη προσφυώς, όταν ανέλαβε τα ηνία της μητροπόλεώς του, “της σειράς των 

Πατέρων της Εκκλησίας”.

Όπως σημειώνει στον Πρόλογο ο διάδοχός του στο θρόνο της Μητροπόλεως Νικοπόλεως Σεβ. Χρυσόστομος, “είχε την εσωτερική γνώση ότι η ποιμαντορική ράβδος, όσο είναι επίζηλο αντικείμενο αγάπης ενώπιον των ανθρώπων, άλλο τόσο δυσβάστακτο βάρος είναι.                     

Κύρια μέριμνά του ήταν η διακονία του ανθρώπου και η μετάδοση του ευαγγελικού λόγου με το λόγο του, προφορικό και γραπτό”. 

Αξίζει να εντρυφήσουμε στο παρόν διότι φανερώνει το βάθος της σκέψεώς του και την πατερική θεολογία της οποία ήταν κάτοχος.

Όταν τον ρώτησαν τι είναι ασέβεια, έδωσε την έξης απάντηση: “Η ασέβεια, σύμφωνα με τους Αγίους, που έχουν πιο έγκυρη γνώμη από εμένα, είναι καρπός της αμαρτίας. Ο άνθρωπος γίνεται ασεβής και άθεος, αφού πρώτα έχει γίνει αμαρτωλός. Πρώτα ο άνθρωπος απομακρύνεται από το Θεό ψυχικά αγαπώντας την αμαρτία και υποδουλώνεται σ’ αυτή, και μετά πειθαναγκάζει τον εαυτό του να καταλήγει στα ίδια συμπεράσματα διανοητικά”. 

Καθαρός εκκλησιαστικός λόγος, “ύδωρ αλλόμενον εις ζωήν αιώνιον” και όχι διανοουμενίστικοι στοχασμοί και ακροβασίες, “λόγοι και 

εντάλματα ανθρώπων”. 

Απαντώντας σ’ ένα Αμερικανό ορθόδοξο για τον πρώτο στόχο που έθεσε ως επίσκοπος δήλωσε: “Σαν πρώτο μου στόχο, όταν ανέλαβα τη διαποίμανση της μητροπόλεως Νικοπόλεως, έθεσα την εξύψωση του κλήρου, δηλαδή την καλλιέργεια των κληρικών, ώστε να γίνουν και να είναι  αυτό πού ο Χριστός θέλει να είναι: όργανά του για τον αγιασμό και την σωτηρία του κόσμου”. Τω όντι λόγοι καλού ποιμένος που γνοιάζεται και αγωνιά για το ποίμνιο που του εμπιστεύθηκε η θεία Πρόνοια. 

Όποιος εντρυφήσει στο παρόν θα εννοήσει εν τοις πράγμασι τι σημαίνει“δρόσος Αερμών καταβαίνουσα επί τα όρη Σιών”. Δίκαιος έπαινος απονέμεται χωρίς κρατούμενα στους πατέρες που κοπίασαν για την έκδοσή του. Άξιος ο μισθός τους.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,Ν. ΛΕΒΕΝΤΗ,ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΑ

 ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Νικόλαου Λεβέντη, Θρησκευτικός πολιτισμός και σύγχρονη μουσειολογία, Μια κριτική προσέγγιση, εκδ. Οσελότος, Αθήνα Νοέμβριος 2021, σσ. 107.

Του θεολόγου κ. Α. Κυριακού

=====

 

Είναι η δεύτερη φορά που είμαι εις θέσιν να μελετήσω εκτενή κείμενα του κ. Νικ. Λεβέντη. Το παρόν του πόνημα διαίρείται σε δύο μέρη: Α΄ Προβληματισμοί και Β΄ Προσεγγίσεις. 

Στο Α΄ μέρος, αγγίζει μεταξύ άλλων, το ζήτημα της εκκοσμίκευσης, όπου η προσπάθεια είναι να γίνει η Εκκλησία κόσμος να απωλέσει τον χαρακτήρα της. Τονίζει ότι τα ιερά αντικείμενα όταν ενταχθούν σε μουσείο χάνουν την ιερότητά τους. Αυτά δεν μπορούν να τα διαχειριστούν 

οι μουσειολόγοι. 

Ο γράφων όταν επισκέφθηκε το μουσείο του Τοπ Καπί στην Κωνσταντινούπολη αντίκρισε σε μια προθήκη λείψανο του Αγ. Ιωάννου του Προδρόμου. Εφόσον, όμως, αυτό βρισκόταν πίσω από χοντρό γυαλί και γυρόφερναν βλοσυροί φρουροί δεν μπορούσε ούτε να το αγγίξει πολλώ δε μάλλον ούτε να το προσκυνήσει. 

Αναφορικά με το Β΄μέρος του βιβλίου (Προσεγγίσεις) αγγίζει -συν τοις άλλοις- και το θέμα του φεμινισμού που προβάλλει 

επιτακτικά στην εποχή μας. Εκεί αναλύει επαρκώς τη θέση της γυναίκας στην Ορθόδοξη χριστιανική πίστη. Καυτηριάζει τη μονόπλευρη κι αποσπασματική αντιμετώπιση χωρίων των Επιστολών του Απ. Παύλου από τις φεμινίστριες σημειώνοντας καταληκτικά: “Πλήθος χωρίων των επιστολών του Αποστόλου απηχούν ένα πνεύμα έμφυλης ισότητας”. Και σημειώνει στο τέλος και τα εξής αξιοπρόσεκτα: “Στην Ορθόδοξη Εκκλησία ο άνθρωπος, άνδρας και γυναίκα, αξιοποιώντας τα ιδιαίτερα γνωρίσματα καί  χαρίσματα του φύλου και της προσωπικότητας που διακονεί την Εκκλησία και τον κόσμο ολάκερο και παράγει πολιτισμό ζωής” (το απόσπασμα αυτό είναι από τη “Φωνή Κυρίου” το οποίο υιοθετεί ο συγγραφέας). 

Συμπερασματικά ο νεαρός συγγραφέας έχει τις δυνατότητες να προχωρήσει στο σωστό δρόμο. Αρκεί να μείνει σταθερός στην πορεία του και να μην ακολουθήσει σύγχρονες ατραπούς όπως πράττουν οι “μεταπατερικοί” θεολόγοι που, αντί να συμμορφώνονται με την παράδοση της Εκκλησίας, θέλουν να την μετατρέψουν τελικά σε κόσμο. “Αν δε το άλας μωρανθεί εν τίνι αλισθήσεται;”

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,ΑΡΧΙΜ. Ι. ΚΩΣΤΩΦ,ΑΘΕΙΣΜΟΣ: ΟΙΚΟΣ ΑΝΟΧΗΣ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Αθεϊσμός: Οίκος ανοχής, Τα πάντα εκτός από το Θεό. Εκδ. Αγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Ωρωπός 2021, σσ. 396.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Με το φαινόμενο της έλλειψης πίστεως στο Θεό καταπιάνεται στο παρόν ο καλός π. Ιωάννης. Από το πλουσιότατο αρχείο του μας παρουσιάζει το φαινόμενο αυτό από πολλές απόψεις και υπό διαφορετικές οπτικές γωνίες. 

Το θυμόσοφο πνεύμα του Γουίνστον Τσώρτσιλ μας αποκαλύπτει μια βασική παράμετρο του θέματος: «Κάποιες φορές οι άνθρωποι σκοντάφτουν πάνω στην αλήθεια, αλλά οι περισσότεροι σηκώνονται πάλι και φεύγουν βιαστικά, σαν 

να μη συνέβη τίποτε». 

Το βιβλίο ασχολείται εν πολλοίς με την προβληματική και τις έωλες θέσεις των θετικών επιστημών επί του θέματος (δες κεφάλαια: Αποδείξεις στις επιστήμες Α΄, Αποδείξεις στις επιστήμες Β΄, Αποδείξεις στις επιστήμες Γ΄) διότι ο  συγγραφέας προέρχεται απ αυτές, αφού είναι κι ο ίδιος φυσικός. 

Ο γράφων δεν προέρχεται από το χώρο αυτό και δηλώνει ξεκάθαρα ότι δεν επαρκεί, ώστε να ασχοληθεί με τις λεπτομέρειες τους ή να προβεί σε κριτική των θέσεων τους, περιορίζεται στην παρουσίαση δεδομένων της θεολογικής πτυχής του θέματος. 

Μου προκάλεσε μεταξύ άλλων τρομερή έκπληξη ο ορισμός της αλήθειας σύμφωνα με τον μεταμοντερνισμό: «Αλήθεια είναι αυτό το οποίο δέχεται η κοινότητα στην οποία 

συμμετέχουμε»! 

Τι σημαίνει αυτό; Τι ήταν αληθινό για τους Ναζί; Αυτό που τους έκανε να αιματοκυλήσουν τον κόσμο χωρίς καμιά αναστολή, με εκατομμύρια θύματα, ώστε να επικρατήσει η άρια φυλή. 

Τι ήταν αληθινό για τους οπαδούς του προαπελθόντος κομμουνισμού; Αυτό που θα έφερνε την αταξική κοινωνία που ονειρεύτηκαν με θύματα εκατομμύρια ανθρωπους, που στέναξαν κάτω από το ζυγό τους στο «σοσιαλιστικό παράδεισο». 

Ο Λένιν ήταν απίστευτα κυνικός όταν έλεγε: -Δεν μπορούμε να φτιάξουμε ομελέτα αν δεν σπάσουμε τα αυγά! Κι οι συνέπειες; 

Γκουλάγκ, Σιβηρία, 

εκατομμύρια νεομάρτυρες. 

Κλείνω με κάτι αξιοπρόσεκτο, το οποίο είχε αναφέρει ο Βολταίρος: "Θα παραπονιόμουν αν ένας γιατρός μου μάθαινε τα βλαβερά φυτά και δεν μου έδειχνε έστω κι ένα ιαματικό φυτό». 

Πράγματι. Στην Εκκλησία δεν παρουσιάζουμε μόνο τα κακά των εξωχριστιανικών ιδεών και θρησκειών. Δείχνουμε και τους ενχριστωμένους ανθρώπους, που όντες θεοφόροι, χριστοφόροι και πνευματοφόροι  διαλαλούν διαχρονικά: -Φως Χριστού φαίνει πάσι.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,ΑΡΧΙΜ Ι. ΚΩΣΤΩΦ,ΑΘΕΙΣΜΟΣ,ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΠΑΓΟΥ ΣΤΟ ΒΟΡΕΙΟ ΠΟΛΟ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Αθεϊσμός. Μεταφορά πάγου στο Βόρειο Πόλο, Κλούβια ή κλουβιά; Εκδ. Αγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Ωρωπός 2021, σσ. 397.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

 

Με το θέμα του αθεϊσμού έρχεται αντιμέτωπος ο συγγραφέας του παρόντος. Παρελαύνουν ενώπιόν μας ένα πλήθος γνώμες σχετικές με το θέμα. 

Ξεφυλλίζοντας το κείμενο, απορεί κανείς για το απύθμενο βάθος της 

ανθρώπινης μικρόνοιας 

ή καλύτερα ελαφρότητας. 

Είπε λ.χ. ο Γούντυ Άλλεν: «Αν μπορούσε ο Θεός να μου δώσει ένα ξεκάθαρο σημάδι ότι υπάρχει! Κάτι σαν μια κατάθεση εκατομμυρίων δολαρίων στο λογαριασμό μου στην Ελβετία». Πράγματι έψαχνε εναγωνίως το Αμερικανάκι για να βρει το Θεό!

Εισέρχομαι τώρα στο θέμα μου. Τα περιεχόμενα του βιβλίου είναι ενδεικτικά. Τα παραθέτω: Πρόλογος, Hors d’ oevre, Αποδείξεις υπάρξεως Θεού Α΄, Αποδείξεις υπάρξεως Θεού Β΄, Από την Κτίση στον Κτίστη, «Θεοποιήσεις», Κατήχηση Α΄, Κατήχηση Β΄, Μερικά φιλοσοφικά, Επιδόρπιο, 

Συντμήσεις και Βιβλιογραφία. 

Επιτρέψτε μου να σταθώ μόνο στο κεφάλαιο των «Θεοποιήσεων». Αφού ο π. Ιωάννης Κωστώφ αναφέρει διάφορες περιπτώσεις από το παρελθόν, στέκεται ιδιαιτέρως στον «πατερούλη των λαών», τον Στάλιν. 

Σημείωνε γι’ αυτόν ο Ρώσσος συγγραφέας Ιλία Ερενμπούργκ: «Είχα προ πολλού λησμονήσει ότι ο Στάλιν ήταν θνητός. Είχε γίνει μια παντοδύναμη και απόμακρη θεότητα». 

Μια φορά του είχαν αναρτήσει ένα πανώ που του εύχονταν να τα εκατοστήσει. Και ο Στάλιν αναρωτήθηκε: - Γιατί τόσο λίγα; Οπόταν την επόμενη φορά στο πανώ έγραφε: Ζήσε αιώνια πατέρα! Ειδωλοποίηση αυτού 

που πολέμησε με 

λύσσα την πίστη 

στον αληθινό Θεό. 

Ο συγγραφέας αναφέρεται, επίσης, στις εκδηλώσεις λατρείας προς το πρόσωπο του Μάο Τσε Τούνγκ στην πλατεία Τιέν Αν Μεν του Πεκίνου, όπου για ώρες μυριάδες Κινέζων περίμεναν υπομονετικά για να περάσουν μπροστά στη μούμια του Κινέζου ηγέτη! Αυτό το είδε ιδίοις όμμασι ο γράφων τουλάχιστον σε δύο περιπτώσεις. 

Το ίδιο συνέβη (και συμβαίνει ακόμη) στη Β. Κορέα, αλλά και στο Βιετνάμ και στην Αλβανία του 

Εμβέρ Χότζα, όπως και στη Ρουμανία του Ν. Τσαουσέσκου. Μήπως αυτό δεν έκαναν κι οι ναζιστές στον Χίτλερ; 

Εκπληρώνεται η προφητεία του Ιερεμία, που λέει: «Εμέ εγκατέλειπον, πηγήν ύδατος ζωής και ώρυξαν εαυτοίς λάκκους συντετριμμένους». 

Ολοκληρώνω την παρουσίαση με μια ερώτηση που υπέβαλε ειρωνικά σ’ ένα γέροντα μοναχό στο Άγιον Όρος ένας Έλληνας λογοτέχνης: -Πώς θα δω τον Θεό; -Πώς θα δεις τον Θεό; -Απλό πράγμα παιδάκι μου, εύκολο, πολύ εύκολο. Άνοιξε τα μάτια σου. 

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,ΑΡΧΙΜ. Ι. ΚΩΣΤΩΦ,ΘΑΛΠΩΡΗ

 ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Θαλπωρή, Σώματα ασφαλείας και Πνεύματα ασφαλείας, Διαχρονικό ημερολόγιο, εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Ωρωπός 202, σσ. 276.

Του θεολόγου κ. Α. Κυριακού

=====

 

Μας φέρνει στο μυαλό τον χρόνο που έρχεται, το 2022, ο καλός ποιμένας π. Ιωάννης Κωστώφ. Ένα ακόμη διαχρονικό ημερολόγιό του, με 366 αναφορές, βρίσκεται μπροστά μας. Κι αυτή τη φορά οι μικρές ιστορίες και τα αποφθέγματα που συνέλλεξε με πολλή υπομονή και που κυμαίνονται από δυό γραμμές μέχρι και δώδεκα σελίδες είναι αξιοπρόσεκτες και σημαντικές. 

Διαβάζει κανείς συγκινητικές ιστορίες σχετικές με τους νεομάρτυρες της Ρωσίας επί κομμουνισμού, βλέπει διηγήσεις για τους Γέροντες της ερήμου, αποσπάσματα από την αγία Γραφή κ.ο.κ. 

Υπάρχουν ακόμη και λίγες ρήσεις κακών κι ασεβών ανθρώπων που σχολιάζονται όπως πρέπει  από τον  συγγραφέα. Δηλαδή μόλις τις παρουσιάζει γράφει προειδοποιητικά. 

Προσοχή! Δηλητήριο! 

Ο γράφων στάθηκε ιδιαιτέρως σε διηγήσεις σύγχρονων Αγίων, όπως του Αγίου Ιακώβου του εν Ευβοία. Μία κυρία εξομολογήθηκε στον Άγιο και ακολούθως πήγε στο ναό για να προσκυνήσει. Ξάφνου βλέπει ένα νέο να κάθεται πάνω στην αγία τράπεζα. Του βάζει τις φωνές και με επιτακτικό ύφος τον διατάζει να φύγει από εκεί. Εκείνος τότε της αποκάλυψε μια αμαρτία που δεν είχε αναφέρει στην εξομολόγηση.

-Κι εσύ ποιος είσαι; ρώτησε τρέμοντας. -Εγώ είμαι αυτός που θα πάρης αύριο, είπε κι εξαφανίστηκε(229).

Κι ένα άλλο, πολύ χαρακτηριστικό: Ο όσιος Παπουλάκης (Ιωακείμ ο Ιθακήσιος) πήγε σ' ένα σπίτι και ζήτησε κρασί για κάποια λεχώνα που είχε άσχημη γέννα.

 

«-Δεν έχω παππούλη μου, απάντησε η νοικοκυρά. Ο Άγιος ξεκίνησε να φύγει. Τη στιγμή που διάβαινε το κατώφλι της αυλής- ώ του θαύματος- ακούστηκε από το κατώι του σπιτιού ένας δυνατός κρότος από βαρέλι που έσπασε! 

Αμέσως το κρασί άρχισε να χύνεται κάτω από την πόρτα…-Παππούλη, παππούλη πάει το κρασί μου.

- Μη φωνάζεις κυρά μου, μην  ταράζεσαι. Ούτε είχες, ούτε κι έχεις, απάντησε ο Άγιος» (287). 

Ο καλός λευίτης με το παρόν του πόνημα επιμένει να ταράζει τα λιμνάζοντα νερά, κράζει και βοά, ξυπνάει συνειδήσεις, σπέρνει απλόχερα. Ρίξτε του μια ματιά. Αποκλείεται να βγείτε ζημιωμένοι.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,Ν. ΛΕΒΕΝΤΗ, Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ

 

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Νικόλα Λεβέντη, Η επιστροφή, εκδ. Στοχαστής, Αθήνα 2021, σσ. 37.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Με την ποίηση ασχολείται ο συγγραφέας. Ένα τομέα δύσκολο κι ένα έργο αναμφίβολα δυσχερές, διότι εκεί η κάθε λέξη και η κάθε συλλαβή μετρούν  και πρέπει η δομή, το ύφος και το ύψος των νοημάτων να ζυγίζονται και να υπολογίζονται με περίσκεψη περισσή. 

Ως μη επαΐων σε θέματα ποιήσεως δεν έχω την εντύπωση, πολλού γε και δει, ότι δύναμαι να αντιμετωπίσω το περιεχόμενο του παρόντος  με κριτική ματιά. 

Τα σχόλια μου θα περιοριστούν αναγκαστικά στα νοήματα και τη θέματολογία με την οποία καταπιάνεται ο νεαρός συγγραφέας. 

Εν πρώτοις το λόγο του Λεβέντη διακρίνει δωρική λιτότητα. Στο ποίημα του που επιγράφεται «Ενεργός πολίτης» σημειώνει: Πεσμένος στο οδόστρωμα, το αίμα νερό τρεχούμενο εκ της πηγής-κεφαλής σου. Το μηχανάκι δίπλα σου πεσμένο.

Όλοι λυπηθήκαμε πολύ για το χαμό σου, καθώς σε κοιτούσαμε να υποφέρεις 

από τα μπαλκόνια μας». 

Από το πιο πάνω βγαίνει αβίαστα το συμπέρασμα πως μαστιγώνει την κοινωνική αναισθησία απέναντι στα τροχαία δυστυχήματα και το χαμό νέων ανθρώπων στην άσφαλτο. Η λύπη τελικά της κοινωνίας είναι επίπλαστη και τα δάκρυα της κυριολεκτικά κροκοδείλια. Ζητά απεγνωσμένα έργα κι όχι λόγια από την κοινωνία των πολιτών. 

Στο ποίημα του «Απάρνηση εαυτού» χαράζει τις πιο κάτω γραμμές: «Καμμιά βροχή δεν είναι ικανή τις αμαρτίες μας να ξεπλύνει. Καμμιά φωτιά δεν έχει τη δύναμη τη συνείδησή μας να ελέγξει. Την ελευθερία και την αλήθεια στα δάκρυα της μετανοίας τη βρίσκεις. Στο βάθος της καθαρής ορατότητας βλέπεις την ανηφόρα σου». 

Εδώ δεν κρύβεται αλλά παρουσιάζει ξεκάθαρα τη χριστιανική θέση για τη λυτρωτική μετάνοια που επαγγέλλεται η Εκκλησία και διακηρύττει το Ευαγγέλιο. Αυτό το κομβικό  σημείο της εν Χριστώ ζωής το παρουσιάζει με παρρησία χωρίς να αναμασά ανούσιες κουβέντες και να ασπάζεται και να υποστηρίζει νεφελώδεις και αδιέξοδες θεωρήσεις της ζωής. Εξ άλλου ο τίτλος του ποιήματος είναι ξεκάθαρα δηλωτικός της θέσης του ποιητή. 

Τι είναι στο κάτω-κάτω η μετάνοια; Δεν είναι απάρνηση του κακού μας εαυτού; Με λίγα λόγια το μικρό αυτό βιβλίο μαρτυρεί τις ευαισθησίες του φερέλπιδος συγγραφέα που ασχολήθηκε με τη θεολογία, την εκπαιδευτική τεχνολογία, αλλά και με την ευρωπαϊκή μουσική και το θέατρο. Ευχόμαστε καλή συνέχεια.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,ΑΡΧΙΜ.Ι. ΚΩΣΤΩΦ,ΠΕΡΙ ΜΕΤΕΝΣΑΡΚΩΣΕΩΣ

 

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Περί μετενσαρκώσεως, Η μετά θάνατον ζωή δεν είναι κβαντισμένη, Εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Ωρωπός 2021, σσ. 107.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

 

Άνευ αμφιβολίας το ολιγοσέλιδο αυτό πόνημα του π. Ιωάννου δεν εντυπωσιάζει με τον όγκο του.

Όταν όμως αναλογιστεί ο αναγνώστης ότι η βιβλιογραφία καταλαμβάνει τις σελίδες 71-106 οδηγείται στο συμπέρασμα ότι ουκ εν τω πολλώ το ευ. 

Η μετενσάρκωση, το παλιό αυτό και ξαναβρασμένο στην εποχή μας φαγητό είναι γνώριμη σ’ όσους ασχολούνται με τα δεδομένα της ανθρώπινης ζωής και ιδίως το κεφαλαιώδες ζήτημα της μετά θάνατόν ζωής. 

Ο συγγραφέας δεν αγνοεί τις ανησυχίες του σύγχρονου ανθρώπου και με απλά και κατανοητά επιχειρήματα διαλύει τις ανερμάτιστες αυτές υποθέσεις. 

Διαβάσουμε: “Ο Σέντυ παρατηρεί ορθά: “Η θεωρία του κάρμα είναι χρήσιμη φιλοσοφία για την άρχουσα τάξη. Γιατί αυτοί είναι πλούσιοι; Εξαιτίας των ατέλειωτων καλών τους πράξεων σε προηγούμενες ζωές. Γιατί οι πτωχοί είναι πτωχοί; Επειδή 

(σε προηγούμενες ζωές) 

έκαναν ατέλειωτα 

εγκλήματα…”. 

Επειδή υπάρχουν εθελοτυφλούντες, που βλέπουν το Ευαγγέλιο να υποστηρίζει δήθεν τη …μετενσάρκωση ο συγγραφέας σημειώνει: “Και είπεν αυτώ ο Ιησούς αμήν λέγω σοι σήμερον μετ εμού έση εν τω παραδείσω”. 

Μιλάμε για την περίπτωση του διαλόγου του Χριστού με τα τον ληστή, κατά τη Σταύρωση. Η μετάνοιά του τον έβαλε πρώτο στον παράδεισο. Πού είναι το κάρμα, το σύνολο των κακών του πράξεων για τις οποίες έπρεπε να μετενσαρκωθεί πλείστες όσες φορές για να πληρώσει γι’ αυτές; “Μικρήν φωνήν αφήκεν ο ληστής εν τω σταυρώ μεγάλην πίστιν εύρεν, μία ροπή εσώθη”. 

Πόση δυστυχία προσφέρει στον μακράν του Χριστού άνθρωπο αυτή η ανερμάτιστη θεώρηση του κόσμου, που βασανίζει και κατατρύχει τόσους εκλεκτούς λαούς; Κλείνω με μια παρατήρηση του Αγίου Παϊσίου για το θέμα. Όταν κάποιος τον ρώτησε για τη μετεμψύχωση, του είπε: «Κοίταξε να δεις. Αυτή είναι η μεγαλύτερη παγίδα του Διαβόλου. Αι, σου λέει ο άνθρωπος, αν δεν τα καταφέρω σ’ αυτή τη ζωή δεν πειράζει, θα τα καταφέρω στην άλλη. Έτσι χαλαρώνει πνευματικά. Ο Διάβολος, όμως, ξέρει ότι δεν θα υπάρξει άλλη φορά. “Κάτσε να σε τσακώσω εγώ μια φορά”, σκέφτεται ο πονηρός, “και μετά βλέπουμε”. Με κοίταξε και μου είπε: “Να το γράψεις αυτό, να το γράψεις!”.