ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,ΣΤ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ,ΚΡΥΦΟΙ ΑΝΕΜΟΙ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Στέλιου Παπαντωνίου, Κρυφοί ανέμοι, Από την Εννάτη Ιουλίου του Βασίλη Μιχαηλίδη, Εκδ. Κεντρικής Ασφαλιστικής, Λευκωσία 2021, σσ. 90.

Του Θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

 

Φιλοπόνως δια μιαν εισέτι φοράν ηργάσατο ο καλός συγγραφέας, μεταφέροντας, με τον παρόν, όχι απλώς στην Κύπρο του 1821 αλλά, αναλογιζόμενος τα βάσανα και τις πίκρες του λαού μας μας, μας πάει πίσω στο πικρό 1191, όταν για πρώτη φορά οι Εγγλέζοι υπό το Ρίτσιαρντ (τον τάχατες λεοντόκαρδο) καταλαμβάνουν το Νησί. Αυτό ήταν αρχή σε πολυώδυνα βάσανα που κράτησαν αιώνες. 

Οι Φράγκοι φεουδάρχες και οι Βενετσιάνοι που τους διαδέκτηκαν αποδείχθηκαν αφέντες στυγνοί και αμείλικτοι. Τα ίδια και χειρότερα, του λιναριού τα πάθη, τραβήξαμε με τους 

Οθωμανούς που ακολούθησαν. 

Με λόγο ποιητικό αλλά και πεζό, με αδρές πινελιές και χωρίς πλατυασμούς, σκιαγραφεί την ιστορική πορεία του τόπου δανειζόμενος και κείμενα των Γ. Σεφέρη, Γ. Κηπιάδη, Φ. Ζαννέτου, Α. Παυλίδη κ.ά. Και φτάνουμε στα 1821. 

Εδώ ο συγγραφέας  έχοντας συντροφιά το ρωμαλέο στίχο του Βασίλη Μιχαηλίδη ξετυλίγει τα γεγονότα που σχετίζονται με την 9^η Ιουλίου και το μαρτυρικό τέλος του αρχιεπισκόπου Κυπριανού και των συν αυτώ. Το τραγικό για τη γενιά μας, αλλά και τις προηγούμενες που έζησαν τα τελευταία διακόσια χρόνια, είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν τιμήθηκαν δεόντως, όπως ο μαρτυρικός οικουμενικός πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄κι όχι μόνο, που ανακηρύχθηκαν Άγιοι από την Εκκλησία. Για τον αρχιεπίσκοπο Κυπριανό και τους λοιπούς συμμάρτυρες του, κληρικούς και λαϊκούς, που μπορούσαν άνετα, αν το ήθελαν, να αλλαξοπιστήσουν, να τουρκίσουν για  να σώσουν 

τη ζωή τους «ουδέ λαλιά, 

ουδέ λόγος»… 

Στην όλη υπόθεση ρίχνει επίσης φως κι ο χρωστήρας του Γ. Μαυρογένη, του οποίου τους σχετικούς με την 9^η Ιουλίου πίνακες παραθέτει ο οτρηρός συγγραφέας. Μια πολύ χρήσιμη και καλά επιλεγμένη σειρά φωτογραφιών χώρων κι αντικειμένων που σχετίζονται με τα γεγονότα φωτίζει περαιτέρω το όλο θέμα. 

Ιδιαίτερα συγκίνησε τον γράφοντα η λευκή σημαία με το γαλανό σταυρό που κρατούσαν 

οι Κύπριοι αγωνιστές 

στην Ελλάδα στα 1821. 

Τέλος θετικό πρόσημο παίρνει  και η παράθεση ολόκληρου του συγκλονιστικού ποιήματος του Βασίλη Μιχαηλίδη «Η εννάτη Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία [Κύπρου]». 

Λιτό, περιεκτικό, εύληπτο και επί της ουσίας το παρόν μας μεταφέρει νοερά και, προ πάντων, χωρίς φανφάρες και παχιά λόγια στα δύσκολα εκείνα χρόνια.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ- ΣΤ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ, ΕΠΙΤΑΦΙΩΝ ΕΠΤΑ ΘΥΜΙΑΜΑΤΑ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

________

Στέλιου Παπαντωνίου, Επιταφίων επτά θυμιάματα, Λευκωσία 2018, σσ.173.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Ρίχνω μια ματιά στα πρόσωπα τριών κοριτσιών που ανάβουν το κερί τους ενώπιον του Επιταφίου. Μιλάμε για τη φωτογραφία του εξωφύλλου. Μια απρόσμενη, απόκοσμη θα τολμούσα να πω σοβαρότητα, βλέμμα εκστατικό ενώπιον του μυστηρίου. Του μυστηρίου του ζώντος, αλλά παθόντος και θνήσκοντος σαρκί Χριστού του Θεού ημών. Τρίγλωσσο το κείμενο: ελληνιστί, αγγλιστί (του Πέτρου Παπαπέτρου), ρωσσιστί (του Μαξίμ Τσιβένκο). 

Στο εσώφυλλο έχεις την εντύπωση πως οι «μυροφόρες», τα γνωστά λουλουδια της κυπριακής υπαίθρου είναι έτοιμες να κατακλύσουν την ατμόσφαιρα με το βαρύ, μεθυστικό τους άρωμα.  

Λεύκωμα, βασισμένο σε ιδέα του Στέλιου Γεωργαλίδη, χαρακτηρίζει το έργο ο συγγραφέας και επιμελητής του έργου. Ένας ατελείωτος χείμαρρος έγχρωμων φωτογραφιών, μια πανδαισία χρωμάτων, αποτέλεσμα της επιμελημένης δουλειάς των Ανδρέα Μανώλη και διακόνου Θωμά Κωστή μας βοηθά να κατανοήσουμε την ευσέβεια πούχει ριζώσει από αιώνων πολλών στην ψυχή του λαού μας και αποτελεί ακεσώδυνον φάρμακον στην σκοτοδίνη των «τωρασινών» καιρών. 

Οι εφτά εκκλησίες που παρουσιάζονται είναι η Χρυσαλινιώτισσα, ο Άγιος Κασσιανός(λημέρι του συγγραφέα εξ απαλών ονύχων), ο Άγιος Ιωάννης, ο Άγιος Αντώνιος, ο Τρυπιώτης Μιχαήλ Αρχάγγελος, ο Σάββας ο Ηγιασμένος, η Φανερωμένη και ο Άγιος Ελευθέριος (μας βγήκαν οκτώ, ακόμη καλύτερα). Όλες στην εντός των τειχών Λευκωσία.

Ο κ. Παπαντωνίου σημειώνει στον Πρόλογο: «Σημαδιακές μέρες στη ζωή μας, φορτισμένες συναισθηματικά, ώθησαν στην συγγραφή των κειμένων και την συλλογή των φωτογραφιών που αθανατίζουν μια μεγάλη περίοδο της εκκλησιαστικής ζωής». 

Ποιήματα του συγγραφέα διανθίζουν τις σελίδες του βιβλίου με ανάμικτα τα θρησκευτικά αισθήματα με την αθεράπευτη πληγή της λαβωμένης πατρίδας. Δεν παραλείπει να παραθέσει τα συγκινητικά Εγκώμια της Μ. Παρασκευής. 

Από το βιβλίο δεν λείπει ούτε ο θρήνος της Παναγίας, κυπριακό διαλεκτικό παραδοσιακό θρηνώδες άσμα της Μ. Παρασκευής. 

Χαρμολύπη πλημμυρίζει τις σελίδες και την ψυχή του αναγνώστη. Άξιος ο μισθός του πονήσαντος.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΣΤ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ, Η ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΜΟΥ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

_________

Στέλιου Παπαντωνίου, Η γειτονιά μου, Διηγήματα, έκδ. Χρυσοπολίτισσα, Λευκωσία 2018, σς. 102.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Επαρκής αραρότως και πασιδήλως στο χειρισμό του καλάμου ο συγγραφέας, παραμένει διά βίου ερωτευμένος με τη γειτονιά του, εκεί στις Κατω Γειτονιές της Λευκωσίας, στον Άγιο Κασσιανό. 

Ο λόγος του πυκνός, έντονα αλληγορικός, ενίοτε καυστικός αλλά και έκδηλα φορτισμένος. Εν πρώτοις ο αναγνώστης αναρωτιέται πού το πάει, ποια μηνύματα αποπειράται να μας μεταδώσει. Αναγκάζει το νου να στραφεί (τηρουμένων των αναλογιών) σε μια αρμαθιά από κρεμμύδια, όπου το ένα στέλεχος πλέκεται με τα άλλο για να αποτελέσουν εν τέλει ένα όλο. Κατά την εκτίμησή μου κινείται ως φρυκτωρός, αλλά και μαντατοφόρος. Γιατί να μην μπορεί ο λόγος του να χαρακτηριστεί σαν προφητικός, πλήρης ρήσεών τε και αινιγμάτων; 

Αφετηρία του, είπαμε, η γειτονιά του. Όμως, αφορμώμενος από πρόσωπα, στράτες και «καντούνια» της παλιάς Λευκωσίας, ψαχουλεύει τη συγχρονη ιστορία του Τόπου «τον καιρό της ΕΟΚΑ», αλλά και την εισβολή των Τούρκων. Άγιοι της Εκκλησίας, των οποίων κατέχει το Βίο, τον βοηθούν να ξεδιπλώσει τη σκέψη του ώστε να περιλάβει και τα βάσανα και τους καϋμούς του λαού, της εν Κύπρω Ρωμιοσύνης. Δεν τον αφήνει να ησυχάσει η σύγχρονη ραστώνη και επιστρατεύει ακόμη και το κεφάλι του ήρωα Ονήσιλου σε συνδυασμό, πάντοτε, με τη στεντόρεια κραυγή του Παντελή Μηχανικού. 

Η γλώσσα του ρέουσα, πεζοτράγουδο σκέτο, σπρώχνει το νου σε ολόρθο τοίχο της παλιάς Λευκωσίας, που βγήκε από τα ροζιασμένα, έμπειρα χέρια παλιού πολιού μαστόρου. Πρόχειρο δείγμα-κοψίδι το κείμενο που ακολουθεί: «Είχε κι άλλο σπιτάκι ο στρατιωτικός στο χωριό του παππού,εις το Βουνό ψηλά εκεί είν’ εκκλησιά ερημική, τώρα πράγματι δεν της έχει μείνει, ούτε σήμαντρο, ούτε παπάς, πέρασε η λαίλαπα των Οστρογότθων των Βησιγότθων, των Βανδάλων, εκεί όμως μισογκρεμισμένος, μας στρατηλάτης». 

Ένα διαρκές και χωρίς ανάπαυλα παιχνίδι με τις λέξεις σου μεταφέρει, κατά κύματα, Βίους Αγίων, τη λεπτή όσμή της Ορθόδοξης παράδοσης, αλλά και την πορεία του τόπου μας του βασανισμένου. Κάθε του λέξη και αφορμή για ξετύλιγμα του κουβαριού της ιστορίας, των δικών μας παθημάτων. Θα νοιώσουμε, όμως άραγε στο πετσί μας τα τσιμπήματα από τις μέλισσες του Ονήσιλου;

Ο ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ

Ο ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ

Του κ. Στέλιου Παπαντωνίου

=====

Ο γερακάρης καθόταν

Στο παράθυρο του πύργου

Δε βιαζόταν

Αγνάντευε κάτω

Τα πολλά κυπαρίσσια

Τη θάλασσα της Κερύνειας

Μια γαλήνια θάλασσα

Θα μπω με μάτια κλειστά

Στην άλλη παραλία θα με περιμένουν

Παππούδες, γιαγιάδες, φίλοι, γονιοί

Ο μικρός αδελφός

Δε θα ‘χουμε ανάγκη

Ν’ ανάψουμε μαγκάλι

Μια πηγή φωτός θα μας θερμαίνει

Κι όλοι γύρω από το τραπέζι

Θα γιορτάζουμε κάθε μέρα χριστούγεννα

Ως την ανάσταση.

ΠΗΓΗ:

wwwsteliospapantoniou.blogspot.com

20 ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΕΡΑ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ

20 ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΕΡΑ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ

Του Στέλιου Παπαντωνίου

=====

Χύθηκε πολύ μελάνι

Για να με πείσουν

Πως δεν είμαι πρόσφυγας.

Το κρεβατάκι του παιδιού στο χέρι

Το παιδί και τους ανθρώπους μου.

Σαν ήρθα δω κατάλαβα

Τι είναι φτώχια.

Ο φτωχός δεν μπορεί να επιθυμεί.

Η γιαγιά κι η εγγονή

Τραγουδούσαν τον εθνικό ύμνο.

Εφτά πρόσωπα σ΄ένα διάρι.

Όταν έχτισα με ρωτούσαν:

Γιατί έχτισες μεγάλο σπίτι;

Όταν ήταν μικρό, γιατί δεν με ρωτούσατε;

Πόσοι δούλεψαν τρεις δουλειές για να επιβιώσουν;

Γιατί η πολιτεία δεν τους βράβευσε;

Γιατί τους κυνήγησε;

Έπρεπε να στεγάσεις, να προστατέψεις,

Να μην τους λείψει τίποτε.

Το πρώτο σακάκι μου δωρεά ενός σουηδού.

Η πρώτη φορεσιά δώδεκα λίρες.

Η πρώτη νύχτα σ΄ένα κέντρο δίπλα στα μήλα.

Ύστερα, μεγάλωσε ο Θεός και μας σκέπασε.

Παραμένουμε πρόσφυγες

Εις την αυτήν θέσιν.

Μην το ξεχνάτε.

ΠΗΓΗ:

wwwsteliospapantoniou.blogspot.com

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΡΑ

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΡΑ

Του κ. Στέλιου Παπαντωνίου

=====

Δεν είναι μέρα να πάρεις τα πόδια σου στη θάλασσα

Να ξημεροβραδιάζεσαι στ’ αστέρια.

Να πάρεις των ομματιών σου και να φύγεις

Να μην ξαναδείς να μην ξανακούσεις

Τη φωνή της πέρδικας που την πνίγουν

Τ' αηδονιού που ξεψυχά

Τις πρώτες ώρες του ραδιοθαλάμου.

Ένα τανκ μπορεί να στρεβλώσει το φύλλο νησί

Τα σεντούκια πληθαίνουν

Με την χάλκινη σημαία

σε καθορισμένες μέρες και ώρες

ξεσκισμένη.

Δεν είναι μέρα για περιδιάβαση.

Για καταβύθιση και θρήνο

μεγάλης Παρασκευής τα εγκώμια.

ΠΗΓΗ:

wwwsteliospapantoniou.blogspot.com

ΟΙ ΜΥΓΕΣ

ΟΙ ΜΥΓΕΣ

Του κ. Στέλιου Παπαντωνίου

=====

Λέει κι ο Θουκυδίδης

Χρειάζεται λίγο καιρό να κάμεις στην εξορία σου

Για να δεις τα πράγματα κι από μακριά

Και να καταλάβεις πως σαράντα τρία χρόνια

Δεν είχες καμιά ειρήνη

Πόλεμο είχες .

Ενώ εσύ κοιμόσουν

Εκείνοι σου έκλεβαν εξουσία

Ήθος

Φιλοπατρία.

Ο πόλεμος συνεχίζεται

Με κοιμισμένους.

Αν κοιτάξεις ένα γύρω σου

Μπορείς να φρίξεις

Πόσο πληθαίνουν οι μύγες

Πόσες μύγες κολλούν στο βεργί τους…

ΠΗΓΗ:

wwwsteliospapantoniou.blogspot.com

ΠΑΛΑΙΟΝ ΑΞΙΟΝ

ΠΑΛΑΙΟΝ ΑΞΙΟΝ

Του Στέλιου Παπαντωνίου

=====

Έτσι μ’ αστραπόβροντα κατέβηκε

πύρινη στήλη αστραφτερή

λεβέντικα στάθη μπροστά μας

χιλιάδες μάτια δακρυσμένα

στη σιωπή τα βλέφαρα κλειστά

να φτερακίζει γύρω

η ανασεμιά της κρύσταλλο

μια κόρη Αφροδίτη

Παναγιά Κυκκώτισσα

μια Ροδαφνού

Παρθένα Μαχαιριώτισσα

Ρήγαινα του Βουνού

                          «Αντρειωθείτε»                                                                                λέγοντας                                                

εδώ μπροστά

μας περιμένουν να μας θάψουν

άνοιξαν λάκκους,

μπομπάρδες στον αγέρα ν’ ακουστούν

να πέσουμε

με στρατιωτικές τιμές

δεμένα χέρια τυφλά μάτια

να μας θάψουν

ενώ τα έθνη θα χειροκροτούν

μικρά μεγάλα.

Μα εμείς

δε θέλουμε το θάνατό μας να τον συντροφεύει

ούτε ξένος ούτε δικός.

Θέλουμε να πάμε με τα πόδια τα δικά μας

στο  κοιμητήρι του χωριού μας

ν’ απλώσουμε τα χέρια

ν’ αγκαλιάσουμε το χώμα

ν’ ανοίξουμε τους τάφους των γονιών μας

να βγάλουμε τα κόκαλά τους να τα πλύνουμε

να μεταλάβουμε με το κρασί τους

κι ύστερα ν’ απλώσουμε απάνω μας το νεκροσέντονο

από ανατολή ως δύση

βορρά και νότο

να ’ρθουν ο Απόστολος Ανδρέας

με τα πόδια μόλις βγαλμένα από τη θάλασσα

ο ΄Αγιος Επίκτητος με τ’ αλάτι απ’ τις γούβες των βράχων

ο ΄Αϊς Γιώργης του Βουνού κι ο ΄Αϊ Μάμας

μιαν άκρη το σεντόνι να κρατεί ο ένας

μιαν άκρη το σεντόνι να κρατεί ο άλλος

να προσκαλέσουν

τ’ αγέρι της πορνής

τ’ άστρον του μεσανύχτου

διάφανο χρυσοστόλιστο ιστορημένο τούλι

να ’χει το χώμα κόκκινο, τον ουρανό γαλάζιο.

Τότε ας σημάνουν οι καμπάνες

να πουν πως διπλωθήκαν οι άκρες

πως μας αγκάλιασεν η γη μας όλη,

το κύμα κι ο αγέρας, τα βουνά,

και θέλουν ας ρίξουν πάνω μας χώμα

θέλουν πέτρες  θέλουν λούλουδα

εμείς πήγαμε περπατητοί στον τάφο μας

θαμμένοι στο χωριό μας.

ΠΗΓΗ:

wwwsteliospapantoniou.blogspot.com

ΜΕ ΠΙΣΤΗ

ΜΕ ΠΙΣΤΗ

Του Στέλιου Παπαντωνίου

=====

Για να κατέβεις τα σκαλοπάτια της σπηλιάς

Μέσα στα υγρά τοιχώματα

Στις βραχώδεις επιφάνειες

Στο ρίγος του σκότους

Για να συνεχίσεις

Στο αχανές άγνωστο

Κάθε βήμα σχεδόν στο κενό

Μέσα σου ένας τεράστιος φόβος

Χουφτώνει την καρδιά, το στομάχι, τα έντερα

Ένα μόνο φωσάκι

Κάπου πιο βαθιά

Κάποτε στο μέρος του εγκεφάλου

Κάποτε στο μέρος της καρδιάς

Κι ο ήχος μιας γλυκιάς καμπάνας

Αιώνες πριν

Μέσα από τους κήπους της Εδέμ

Μέσα από τους κύκλους των παιδιών

Που χορεύουν το συρτό

Σε ωθεί να θέσεις το επόμενο βήμα

Να εκτεθείς στο σκοτάδι με πίστη.

ΠΗΓΗ:

wwwsteliospapantoniou.blogspot.com

ΚΟΙΜΑΣΤΕ ΜΗΝ ΟΝΕΙΡΕΥΕΣΤΕ

                                  

                  

ΚΟΙΜΑΣΤΕ ΜΗΝ ΟΝΕΙΡΕΥΕΣΤΕ

Του κ. Στέλιου Παπαντωνίου

=====

Σαν χρυσαχτίδα κατέβηκεν η Ίριδα

Πρωινή πρωινή

Μπήκε στα γαλανά σεντόνια

Μάνας και κόρης

-Μην κοιμάστε, μην ονειρεύεστε,

Τους είπε,

 Σταλμένη από το γαιματωμένο γιαταγάνι

Που σας σκουντά να ξυπνήσετε

Να μην ονειρεύεστε

Το αίμα στάζει ακόμα ελληνικό

Από τη Σμύρνη, Πόλη, Πόντο

Την Κερύνεια τη Λάπηθο τη Μόρφου.

Μην κοιμάστε μην ονειρεύεστε.

Ριζώνει το θεριό και δεν ξεριζώνεται

Ακονίζει δόντια

Τ’ αρπαχτικά του νύχια.

Το θεριό δεν εξανθρωπίζεται.

Και σαν πήρε να νυχτώνει

Τράβηξε γραμμή τέρμα Λήδρας

-Εσείς, ειρηνοφόροι μου,

Σταλμένη από τον Άρη

Και τα κόκκινα σπαθιά είμαι,

Τους είπε,

Η Τουρκιά θέλει στον τόπο στρατώνες

Πατά στο λαιμό το περιστέρι σας

Βάλτε τις φωνές

Χτυπήστε ταμπούρλα, κατσαρόλες.

«‘Εξω η Τουρκιά από το νησί

Θέλουμε ειρήνη.»

Έτσι τους είπε

Κι ανέβηκε στον Όλυμπο

Να ονειρευτεί την Κύπριδα ειρήνη.

ΠΗΓΗ:

wwwsteliospapantoniou.blogspot.com

ΜΕ ΠΙΣΤΗ

ΜΕ ΠΙΣΤΗ

Του κ. Στέλιου Παπαντωνίου

=====

Για να κατέβεις τα σκαλοπάτια της σπηλιάς

Μέσα στα υγρά τοιχώματα

Στις βραχώδεις επιφάνειες

Στο ρίγος του σκότους

Για να συνεχίσεις

Στο αχανές άγνωστο

Κάθε βήμα σχεδόν στο κενό

Μέσα σου ένας τεράστιος φόβος

Χουφτώνει την καρδιά, το στομάχι, τα έντερα

Ένα μόνο φωσάκι

Κάπου πιο βαθιά

Κάποτε στο μέρος του εγκεφάλου

Κάποτε στο μέρος της καρδιάς

Κι ο ήχος μιας γλυκιάς καμπάνας

Αιώνες πριν

Μέσα από τους κήπους της Εδέμ

Μέσα από τους κύκλους των παιδιών

Που χορεύουν το συρτό

Σε ωθεί να θέσεις το επόμενο βήμα

Να εκτεθείς στο σκοτάδι με πίστη.

ΠΗΓΗ:

wwwsteliospapantoniou.blogspot.com