ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, Η ΝΕΚΡΩΣΙΜΟΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΚΑΙ ΤΑ ΙΕΡΑ ΜΝΗΜΟΣΥΝΑ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

__________

Ιερομόναχου Γρηγορίου, Η Νεκρώσιμος Ακολουθία και τα ιερά μνημόσυνα, Σχόλια των αγίων Πατέρων και παρηγορητικός λόγος προς πενθούντας, Έκδ. Ιερού Κουτλουμουσιανού Κελλίου Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου, Άγιον Όρος 2019, σς. 167.

Του Θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Είναι κοινός τόπος ότι η εγκυρότητα συναγωνίζεται την επάρκεια και τη σοβαρότητα στα γραπτά του Αγιορείτου ιερομονάχου Γρηγορίου. Αυτό ισχύει ασφαλώς και για το παρόν. Η δια βίου μελέτη και εντρύφηση του καλού ιερομονάχου στα συγγράμματα των αγίων Πατέρων και στη Γραφή εντοπίζονται με την πρώτη ματιά σε κάθε σελίδα του του παρόντος. 

Η Νεκρώσιμος Ακολουθία αναλύεται διεξοδικά κι εξονυχιστικά υπό το φως της πατερικής σοφίας. Αναφέρει π.χ. ο Ιερός Χρυσόστομος προς τους πενθούντας για το θάνατο των προφιλών τους: «Δεν εμποδίζω το κλάμα αλλά τους κοπετούς, το να θρηνεί κανείς άμετρα…Δεν είναι δυνατό να μη λυπάται κανείς. Αυτό έδειξε και ο Χριστός διότι δάκρυσε για το Λάζαρο. Έτσι κάνε κι εσύ. Δάκρυσε, αλλά ήρεμα, με ευπρέπεια και με φόβο Θεού. Αν δακρύσεις έτσι, το κάνεις όχι επειδή δυσπιστείς στην ανάσταση, αλλά επειδή δεν υποφέρεις το χωρισμό». 

Αναλύει επίσης ο συγγραφέας την ακολουθία του μνημοσύνου και παραθέτει στο κεφάλαιο «Παρηγορητικός λόγος προς πενθούντας» λόγους των αγίων Πατέρων που χύνουν βάλσαμο παρηγορίας στους τεθλιμμένους συγγενείς και φίλους των αποθανόντων.

Γράφει ο Μ. Βασίλειος σε κάποιο που έχασε το νεαρό γιο του: «Μη λυγίσης από το βάρος της λύπης, μήτε να καταποντιστή η ψυχή σου…Διότι ο Θεός γνωρίζει πώς να ρυθμίση στον καθένα το συμφέρον του, και γιατί ορίζει άνισα τα πέρατα του βίου μας. Υπάρχει πράγματι κάποια αιτία ακατάληπτη από τους ανθρώπους, για την οποία άλλοι απέρχονται γρηγορότερα, ενώ άλλοι αφήνονται περισσότερο χρόνο να ταλαιπωρούνται στον οδυνηρό τούτο βίο». 

Τέλος οι σημειώσεις από τη θεία Γραφή και τους Πατέρες τεκμηριώνουν κάθε λέξη του καλού κληρικού, που στηρίζει και καθοδηγεί το πλήρωμα της Εκκλησίας με «τα ζωηρά λόγια» αφήνοντας τους στοχαστές να ψάχνουν  στο ψηλαφητό σκοτάδι. Γιατί όπου δεν υφίσταται το φως του λόγου του Θεού τι περιμένετε να βρείτε.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

_________

Ιερομονάχου Γρηγορίου, Το μυστήριον της θείας Ευχαριστίας, η βιωματική διδαχή του ιερού Χρυσοστόμου, έκδ. Ιερού Κουτλουμουσιανού Κελλλίου Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, Άγιον Όρος 2018, σσ. 173.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Με το μυστήριο της θείας Ευχαριστίας ασχολείται ο παρών τόμος, που είναι στην πραγματικότητα β΄έκδοση του βιβλίου με μεταγλώττιση στη νεοελληνική και πλήθος συμπληρωματικών στοιχείων.  

Ο οσιολογιώτατος συγγραφέας, εμβριθής μελετητής των συγγραμμάτων του Αγίου Πατρός, στοχεύει να μας μυήσει στο πρώτιστο αυτό μυστηριο της Εκκλησίας με οδηγό προς τα άνω και εμπνευσμένο καθοδηγητή τον χρυσολόγο Ιωάννη. 

Ο π. Γρηγόριος σημειώνει χαρακτηριστικά στον Πρόλογο της α΄ εκδόσεως: «Είναι ευτύχημα ότι η Αγία μας Εκκλησία έχει κάποιον που αισθάνθηκε ιδιαίτερα, έζησε εντατικά και κήρυξε με φλόγα την σημασία του βασιλικού αυτού Μυστηρίου. Και αυτός είναι ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Η αγία του ψυχή ενώθηκε με τον Χριστό μέσω αυτής της μυστικής τροφής. Έτσι αναδείχθηκε ο κατ’ έξοχήν ευχαριστιακός Πατήρ της Ορθόδοξης Εκκλησίας και Θεολογίας. Η φωνή του υπήρξε ιδιαίτερα ισχυρή και συγκλονιστική, κάθε φορά που μιλούσε για το θεϊκό μεγαλείο του κεντρικού αυτού Μυστηρίου». 

Είναι γεγονός ότι στις μέρες μας πλείστοι όσοι χριστιανοί προσέρχονται στο ποτήριο της ζωής εντελώς απροετοίμαστοι, ήγουν χωρίς εξομολόγηση, χωρίς νηστεία, χωρίς ουδεμία συναίσθηση μετανοίας. 

Αναφερόμενος ο συγγραφέας στην άνευ προετοιμασίας προσέλευση στο Μυστήριο παρουσιάζει τους κάτωθι λόγους του Ιερού Χρυσοστόμου: «Πολλοί από τους πιστούς έχουν φθάσει σε τέτοιο σημείο ανοησίας και περιφρονήσεως των αγίων Μυστηρίων, ώστε ενώ είναι  γεμάτοι από αμέτρητες κακίες πλησιάζουν στις γιορτές την αγία Τράπεζα απροετοίμαστοι, μη γνωρίζοντας ότι καιρός για την θεία Κοινωνία δεν είναι η γιορτή και η πανήγυρη, αλλά η καθαρή συνείδηση και ο άμεμπτος βίος…». 

Σ’ αυτούς που ρωτάνε ποιοι έχουν δίκαιο, αυτοί που μεταλαμβάνουν πολλές φορές ή αυτοί που προσέρχονται αραιά στο ποτήριο της ζωής ο ιερός Χρυσόστομος είναι ξεκάθαρος ότι αυτό που μετρά εν προκειμένω είναι η καθαρή συνείδηση, η καθαρή καρδιά κι η ανεπίληπτη ζωή.  

Ευχαριστούμε τον π. Γρηγόριο που μας καλεί να «αντλήσουμε υδώρ εκ των πηγών του σωτηρίου» και όχι από «φρέατα συντετριμμένα».  

Τονίζουμε, δίνοντας τέλος στο λόγο, ότι τα γνωστά προτερήματα του συγγραφέα, τουτέστιν η σοβαρότης, η ακρίβεια, οι επιμελημένες παραπομπές κι οι επεξηγηματικές σημειώσεις δεν απουσιάζουν από το παρόν σύγγραμμα. Η ανάγνωσή του βοηθά, ουκ ολίγον τον πιστό στη συνειδητή του συμμετοχή στο μυστήριο της θ. Ευχαριστίας.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΙΕΡΟΜ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, Ο ΙΕΡΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

_________

Ιερομόναχου Γρηγορίου, Ο Ιερός Χρυσόστομος, Διάκονος Θεού και ανθρώπων, Μάρτυς Ιησού Χριστού, Έκδ. Ιερού Κουτλουμουσιανού Κελλίου Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου, Άγιον Όρος, 2017, σσ. 247.

Του κ. Ανδρέα Κυριακού, Θεολόγου

=====

Με θέμα πελώριο και με πρόσωπο κολοσσιαίων διαστάσεων επέλεξε να ασχοληθεί ο π. Γρηγόριος, δόκιμος Αγιορείτης συγγραφέας, που διακρίνεται από μακριά για την επάρκειά του. Για τον Ιερό Χρυσόστομο έχουν, ως είναι γνωστόν τοις πάσι, γραφτεί πλείστα όσα βιβλία αλλά και αναρίθμητα άρθρα πάλαι τε και επ’ εσχάτων. 

Ο Οσιολογιώτατος συγγραφέας επέλεξε να μας παρουσιάσει τον ιερό Πατέρα μέσα από τις «επιστολές που έστειλε από την εξορία στα πολυάριθμα πνευματικά του τέκνα». Αντλεί, επίσης, πληροφορίες από «δύο θαυμάσιες εκτενείς πραγματείες που απηύθυνε ο Άγιος στους πιστούς της Βασιλευούσης». 

Ο π. Γρηγόριος, με γλαφυρό ύφος, σκιαγραφεί το βίο του ιερού Πατρός, κάνοντας αρχή από τη γέννησή του, τα νεανικά του χρόνια, τους ασκητικούς του αγώνες αλλά και τη διακονία του στην Αντιόχεια. Μας παρουσιάζει στη συνέχεια το μοναδικό και ανεπανάληπτο κηρυκτικό του χάρισμα, που του απέδωσε την προσωνυμία Χρυσόστομος και την ακούσια προαγωγή του στο αρχιεπισκοπικό θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως. 

Στο κεφάλαιο που επιγράφεται «Μάρτυς Ιησού Χριστού» ρίχνει άπλετο φως στη μανία των διωκτών του Αγίου, αλλά και στα βάσανα της εξορίας και την απερίγραπτη καρτερία του ιερού Πατρός, που δοκιμάστηκε «ως χρυσός εν χωνευτηρίω» και δικαίως χαρακτηρίζεται σαν μάρτυς Ιησού Χριστού. 

Φρίττει και ιλιγγιά ο αναγνώστης όταν πληροφορείται το ποιμαντικό έργου του εξόριστου Αρχιεπισκόπου, που χαρακτηρίζεται από την εκ του μακρόθεν ποιμαντική καθοδήγηση των πιστών, αλλά και το ιεραποστολικό του εργο στη Φοινίκη, τη Γοτθία και την Περσία! Αυτά που δεν κάνουν πολλοί άνευ προβλημάτων ποιμένες τα έκανε πράξη ο εξόριστος, καταδιωκόμενος και κατατρυχόμενος από ποικίλες αρρώστιες και πειρασμούς ιεράρχης του Χριστού Χρυσόστομος.

Στο κεφάλαιο που επιγράφεται «Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν» μας παρουσιάζει το τέρμα της επίγειας πορείας του μαρτυρικού ιεράρχου. 

Το βιβλίο γραμμένο σε ρέουσα γλώσσα -ο π. Γρηγόριος είναι δεινός χειριστής του καλάμου- «αναγκάζει» τον αναγνώστη να σπεύδει να ολοκληρώσει την ανάγνωση του παρόντος. 

Αν προσθέσει κανείς και την αρτία, από πάσης απόψεως, εμφάνιση του βιβλίου, αλλά και τις σημειώσεις, το ευρετήριο ονομάτων και θεμάτων, αλλά και αγιογραφικών χωρίων, όπως και τα ωραιότατα σχέδια, αναμφιβόλως θα πεισθεί, όποιος το πάρει στα χέρια του, ότι τα συγχαρητήρια μας προς το συγγραφέα, δεν αποτελούν το παράπαν καρπόν φιλοφρονήσεως, ούτε σχήμα υπερβολής.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΙΕΡΟΜ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

______

Ιερομονάχου Γρηγορίου, Το μυστήριον του Αγίου Βαπτίσματος, Η πατερική ερμηνεία του Μυστηρίου και η σημερινή πραγματικότης, Ιερόν Κουτλουμουσιανόν Κελλίον Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, Άγιον Όρος 2015, Εκδ. Εν πλω, σσ. 45.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Ο λόγος που ωθεί το συγγραφέας του παρόντος ολιγοσέλιδου, αλλ’ αξιόλογου, πονήματος να καταπιασθεί με το θέμα είναι αυτόχρημα ποιμαντικός. 

Σημειώνει ενδεικτικά, με πολλή θλίψη εις την καρδίαν, τα πιο κάτω στον Πρόλογο: «Στις μέρες μας δυστυχώς τα μεγάλα Μυστήρια της εν Χριστώ αναγεννήσεως του ανθρώπου και της δωρεάς του Παναγίου Πνεύματος, δηλαδή το Άγιο Βάπτισμα και το ιερό Χρίσμα, αντιμετωπίζονται συνήθως ως μία κοινωνική υποχρέωση και ως αφορμή εκδηλώσεως ματαιοδοξίας». Τονίζεται η απαρχή της ιστορίας του ανθρωπίνου γένους, η πτώση του πτωχεύσαντος Αδάμ και η εν Χριστώ ανακαίνιση του μαζί με ολόκληρο το γένος των ανθρώπων. Δανείζεται από τον Άγιο Νικόλαο Καβάσιλα τα πιο κάτω συγκλονιστικά: «Το βάπτισμα είναι μια γέννηση, στην οποία ο Χριστός γεννά και εμείς γεννόμαστε. Και ως γνωστόν, εκείνος που γεννά δίνει τη δική του ζωή σ εκείνον που γεννιέται». 

Αναφορικά με το ιερό Χρίσμα, που ακολουθεί το Βάπτισμα, σημειώνει και τα ακόλουθα: «Η δωρεά του Αγίου Πνεύματος που δεχόμαστε με το Χρίσμα είναι πρόγευση της θείας υιοθεσίας που θα απολαμβάνουν οι Άγιοι στη βασιλεία του Θεού». Προβαίνει σε μια σε αδρομερή ιστορική αναδρομή μιλώντας για τις προεικονίσεις του Μυστηρίου στην Π. Διαθήκη κι αναφέροντας ακολούθως τα καινοδιαθηκικά δεδομένα και την πρακτική των αποστολικών χρόνων. 

Για το νηπιοβαπτισμό αναφέρει: «Άλλωστε ο λόγος του Κυρίου «Άφετε τα παιδία ελθείν προς με» είναι σαφής και δεν επιτρέπει καμμιά αμφιβολία ή αναβολή στη βάπτιση των νηπίων». 

Ιδιαίτερα ελεγκτικός κι οξύς είναι ο λόγος του π. Γρηγορίου για τη θλιβερή πραγματικότητα της σήμερον ημέρας, όπου καταγγέλλεται, συν τοις άλλοις, η αλόγιστη σπατάλη κι ο απάδων προς την πίστη κοσμικού τύπου στολισμός του ιερού χώρου του ναού, η προκλητικότατη αμφίεση των γυναικών και το πλέον εξωφρενικό η ταυτόχρονη βάπτιση του εξώγαμου τέκνου με τον γάμο των γονέων! 

Ευχαριστούμε τον οτρυρό συγγραφέα που, με εφόδιο τον πατερικό λόγο, μας διαφωτίζει, μας κατηχεί κατά Θεόν, μας προσγειώνει και μας ελέγχει με το μεστό νοημάτων βιβλίο του.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ, ΛΑΤΡΕΙΑ ΚΑΙ ΖΩΗ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

_______

Ιερομονάχου Γρηγορίου, Η ορθόδοξη Πίστη, Λατρεία και Ζωή, Σχεδίασμα Ορθόδόξου Κατηχήσεως, Δεύτερη έκδοση βελτιωμένη, Ιερόν Κουτλουμουσιανόν Κελλίον Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, Άγιον Όρος, Εκδ. Εν πλω, 2015, σσ.284.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Με εφόδια τη γνώριμη για τους αναγνώστες του σοβαρότητα, επάρκεια, νηφαλιότητα και, παν’ απ’ όλα, τη λιπαρά γνώση της θείας Γραφής και των Αγίων Πατέρων, ο Αγιορείτης ιερομόναχος Γρηγόριος καταπιάνεται μ’ ένα εγχείρημα αυτόχρημα δυσχερές: την παρουσίαση, με έγκυρο, προσιτό και ευσύνοπτο τρόπο μιάς Ορθοδόξου Κατηχήσεως. 

Το βιβλίο, που στην παρούσα του μορφή εκδίδεται σε δεύτερη έκδοση βελτιωμένη, ασχολείται με τρία  βασικά θέματα: α.) την ορθόδοξη Πίστη, β.)την Λατρεία και γ.) την Ζωή. Όσον αφορά το πρώτο θέμα, αλλά κι ολόκληρο το βιβλίο, ο συγγραφέας δεν αυτοσχεδιάζει, ούτε εκφράζει προσωπικές  εκτιμήσεις, θέσεις κι απόψεις, μήτε βλέπει το θέμα της Πίστεως ως αντικείμενο στοχασμού, όπως κάνουν όσοι ναυαγούν περίν την Πίστιν. Τοποθετεί σαν προμετωπίδα απόσπασμα από το Συνοδικό της Ζ΄Οικουμενικής Συνόδου, όπου διακηρύττεται: «Αύτη η πίστις των Αποστόλων,αύτη η πίστις των Πατέρων,αύτη η πίστις των Ορθοδοξων,αύτη η πίστις την Οικουμένην εστήριξεν». 

Πρόκειται για μια ευσόνοπτη ανάλυση των βασικών σημείων της Πίστεως, που έχει ως αφετηρία τη διδασκαλία για τον τριαδικό Θεό και τη δημιουργία του κόσμου, και φθάνει μέχρι τη θεία οικονομία και τη Β΄παρουσία του Χριστού. Στο Β΄μέρος του πονήματος ο π. Γρηγόριος τονίζει εμφαντικά τη σημασία της Λατρείας, υπογραμμίζοντας ότι αυτή  είναι «η απάντηση του ανθρώπου στην  αγάπη του Θεού» κι εκφράζεται με την δοξολογία Του, με την ευχαριστία του προς Αυτόν, και με την «αίτηση του θείου ελέους». 

Συνοπτικά μαθαίνουμε τα βασικά για το χώρο της λατρείας, το ναό, τα ιερά σκεύη, τα άγια μυστήρια και μάλιστα από πρώτο χέρι διότι ο  συγγραφέας τυγχάνει ιερεύς του Υψίστου κι ευρίσκεται «ένδον του καταπετάσματος». 

Ερχόμενοι, τέλος, στο Γ΄ μέρος, που επιγράφεται “Η εν Χριστώ Ζωή” βλέπουμε το συγγραφέα να υπογραμμίζει από την πρώτη κιόλας σελίδα ότι «η  εν Χριστώ ζωή είναι η διαρκής προσπάθεια που κάνει κάθε χριστιανός,να μιμηθεί τη ζωή του Χριστού. Μιμούμενοι, κατά το δυνατόν, τον Χριστό, ζούμε εν Χριστώ…». Η εν Χριστώ ζωή «γεννιέται και αρχίζει στην παρούσα ζωή, ολοκληρώνεται όμως στη μέλλουσα,όταν ελθη η ημέρα εκείνη». Μας μιλά για το μυστήριο του βαπτίσματος, αναφέρεται στην Π. Διαθήκη και το Δεκάλογο, αλλά και την εποχή της Χαριτος με τους Μακαρισμούς, σχολιάζει διεξοδικά τη σημασία της προσευχής και της ασκήσεως με ιδιαίτερη αναφορά στο μοναχισμό. 

Τέλος η βιβλιογραφία, το πλήθος των παραπομπών, το ευρετήριο αγιογραφικών χωρίων αλλά και θεμάτων και ονομάτων είναι ικανά ώστε να πείσουν τον απαιτητικό αναγνώστη; Ασυζητητί και χωρίς αμφιβολία, είναι η απάντηση του γράφοντος.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΕΠΙ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟΝ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

_________

Ιερομονάχου Γρηγορίου, Οι λόγοι του Χριστού επί του σταυρού, Ιερόν Κουτλουμουσιανόν Κελλίον Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου, Άγιον Όρος, Εκδ. Εν πλώ, 2016, σσ. 52.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Στο υπερφυές μυστήριο του σταυρικού θανάτου του Κυρίου μας μεταφέρει με το ολιγοσέλιδο, αλλά μεστόν νοημάτων πόνημά του, ο γνωστός καλλιεπής αγιορείτης συγγραφέας. Αναφέρεται, όπως μαρτυρεί ο τίτλος του, στους λόγους που βγήκαν από το στόμα του Κυρίου, όταν Αυτός κατώδυνος βρισκόταν καρφωμένος στο ξύλο του σταυρού. Οι λόγοι αυτοί του Χριστού «φανερώνουν το μυστήριο της θείας αγάπης και είναι τρόπον τινά, η πνευματική του διαθήκη». 

Στην προσπάθεια του να διεισδύσει στο μυστήριο των επτά αυτών λόγων του Κυρίου ο συγγραφέας δεν καταφεύγει σε στοχασμούς, ούτε σε συναισθηματικές αναλύσεις. Προσφεύγει στην πνευματική καθοδήγηση των Αγίων Πατέρων, οι οποίοι ερμηνεύουν εν Χριστώ τα ζωηρά αυτά λόγια του Θεανθρώπου. Ο ιερός Χρυσόστομος, ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας, ο Μάρκος ο Ασκητής, ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ο Μέγας Φώτιος, ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, αλλά και η Φιλοκαλία των ιερών Νηπτικών αποτελούν τους απλανείς οδηγούς του στην αναζητηση του απόθετου κάλλους των λόγων του Κυρίου. 

Ο συγγραφέας, αναφερόμενος στο κυριακόν λόγιον  «Πάτερ, αφές αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι» σημειώνει τα πιο κάτω: «Κάποιοι Πατέρες υποστηρίζουν ότι ο Κύριος με το λόγο του αυτό αναφέρεται στους Ρωμαίους «διότι αυτοί που σταύρωναν τον Χριστό δεν ήταν Ιουδαίοι αλλά Ρωμαίοι… Το στίφος λοιπόν των Ρωμαίων και των εθνικών δεν γνώριζαν τι έκαναν. Διότι δεν είχαν μυσταγωγηθή σε όσα προανήγγειλε ο μωσαϊκός νόμος και οι Προφήτες για το Χριστό. Προσεύχεται λοιπόν ο Χριστός υπέρ των Ρωμαίων και των εθνών και αμέσως φαίνεται ο καρπός της προσευχής. Διότι αμέσως βλέπεις την ώρα της σταυρώσεως τον εκατόνταρχο να ανακηρύττει τον εσταυρωμένο Υιόν Θεού». 

Με μεθοδικότητα ο π. Γρηγόριος αντλεί τους λόγους του Κυρίου από τα ιερά Ευαγγέλια κι αναλύει εξαντλητικά ένα έκαστον εξ αυτών. Χειρίζεται, όπως μαρτυρεί το γράψιμό του, με μαεστρία το πατερικό απόθεμα το οποίο συνέλεξε ως εργατική μέλισσα. Λησμόνησα να υπογραμμίσω την παράθεση πλείστων όσων ύμνων από την Παρακλητική, τα Μηναία, αλλά και το Τριώδιο. Όλ’ αυτά εκφράζουν «μετά μέλους» την πίστη της Εκκλησίας κι αποτελούν ακόμη μια πατερικής υφής προσέγγιση στο μυστήριο του σταυρού. Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης αναλύει με πολλή δύναμη τους επτά αυτούς λόγους και μας καλεί ν’ αντλήσουμε απ’ αυτούς διδάγματα και για την καθημερινή μας ζωή. 

Ευχαριστούμε εκ βαθέων τον καλό συγγραφέα που μας βοηθά να προσεγγίσουμε σωστά το υπερφυές αυτό μυστήριο της πίστεως.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΨΑΛΤΗΡΙΟΝ ΠΡΟΣΕΥΧΗΤΙΚΟΝ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

_________

Ψαλτήριον Προσευχητικόν, Ιερόν Κουτλουμουσιανόν Κελλίον Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, Άγιον Όρος, Εκδ. Εν πλώ, Τρίτη έκδοση, Μάρτιος 2016, σσ. 301.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Ομολογουμένως πάντα μου έκανε καλή έντύπωση το γράψιμο του π. Γρηγορίου που είχε την επιμελεία του παρόντος. 

Τεκμηριωμένο, σοβαρό, νηφάλιο αποπνέει οσμήν αγιορείτικης αύρας, που κατεβαίνει ορμητική από τις πλαγιές του Άθωνος. Για να είμαι ειλικρινής ρίχνοντας μια πρώτη ματια στον τίτλο δυσκολέυτηκα να αντιληφθώ επακριβώς το περιεχόμενο. Μετροφυλλώντας το όμως εννόησα ότι ανταποκρίνεται επακριβώς στα πράγματα. Ως γνωστόν το Ψαλτήριον, το υμνολογικό αυτό βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης αποτελεί απ’ αρχής αχώριστο σύντροφο παντός παροσευχομένου, είτε επ’ εκκλησίαις, είτε κατ’ ιδίαν. 

Όπως σημειώνεται στον Πρόλογο το παρόν βιβλίο βασίζεται στο Ψαλτήριο, όπως το χρησιμοποιούσαν οι Άγιοι Αρσένιος και Παΐσιος. «Ο Άγιος Αρσένιος επειδή δεν εύρισκε στο Ευχολόγιον την ανάλογη Ευχή για όλες τις περιπτώσεις που του ζητούσαν βοήθεια οι άνθρωποι άρχισε να χρησιμοποιεί και τους Ψαλμούς. Για κάθε Ψαλμό όρισε ένα αίτημα προσευχής, το οποίο είχε κάποια σχέση με το νόημα του Ψαλμού. Ο Άγιος Παΐσιος επίσης χρησιμοποιούσε πολύ το Ψαλτήριο. «Είναι κεραυνός για το Διάβολο» έλεγε." 

Στον κατατοπιστικό Πρόλογο αναλύεται διεξοδικά και με απλά λόγια η δομή του όλου βιβλίου στο οποίο εκτός από το Μ. Κανόνα χρησιμοποιούνται Ευχές από το Ωρολόγιον και το απάνθισμα λίαν κατανυκτικών ευχών του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου. Το παρόν βιβλίο αποτελεί ουσιαστικά είδος Προσευχηταρίου που έχει σαν βάση το Ψαλτήριο. Στο Ψαλμό 36 (λς΄) λ.χ. σημειώνει ο Άγιος Αρσένιος: Για βαριά πληγωμένους ανθρώπους από κακοποιούς εγκληματίες. Και ο Άγιος Παΐσιος: Για να παρηγορηθούν οι  απογοητευμένοι. Τα κατανυκτικά τροπάρια που ακολουθούν είναι παρμένα από τον Μεγάλο Κανόνα κι ακολουθεί απόσπασμα εκ της Ευχής εις τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν του Αγίου Ισαάκ του Σύρου. Η προσευχή περαίνεται με ευχή από το Μεσώριον της Α΄ Ώρας του Μεγάλου Βασιλείου. 

Δεν χρειάζεται καν να σημειώσουμε ότι οι περιστάσεις, οι θλίψεις και οι ανάγκες του παρόντος βίου είναι αναρίθμητες. Και οι νεώτεροι Καππαδόκες Άγιοι πρόσφεραν στον κουρασμένο άνθρωπο της εποχής μας κι αυτό το βοήθημα, που καθίσταται πολύ εύχρηστο, αφού ο καλός π. Γρηγόριος,που επιμελήθηκε με τη γνωστή του επάρκεια το παρόν, υποβλήθηκε στον κόπο να παραθέσει στο τέλος του βιβλίου αλφαβητικό κατάλογο των θεμάτων των προσευχών που περιέχονται στο μετά χείρας πόνημα. Δίπλα ακριβώς υπάρχει ο αντίστοιχος Ψαλμός, στον οποίο μπορεί να καταφύγει αμέσως ο αναγνώστης, όπως λ.χ. Δαιμονισμένοι Ψαλμός 13 (ιγ΄), Βλάσφημοι λογισμοί Ψαλμός 138 (ρλη΄) κ.τ.ό. 

Τι να πει κανείς για την έκδοση αυτήν καθ’ εαυτήν; Το χαρτί, τα τυπογραφικά στοιχεία, τα διακοσμητικά η όλη εμφάνιση του έργου προδίδουν με την πρώτη ματιά τον κόπο και το μόχθο αλλά και εν ταυτώ την αδιαμφισβήτητη επάρκεια του επιμελητού. 

Κοντολογίς ο ιερομόναχος Γρηγόριος παραδίδει στον απαιτητικό αναγνώστη ένα από πάσης απόψεως άρτιο Προσευχητάριο,που δεν αποτελεί νεωτεριστικό εφεύρημα. Όπως φανερώνουν κείμενα του 11ου και 14ου αιώνος, ο συνδυασμός των Ψαλμών με Ευχές και μια τριάδα Τροπαρίων αποτελούσε παλαιά συνήθεια. Ένα εργο που αποτελεί, στην ουσία, τον τρόπο προσευχής δύο  θαυματουργών Αγίων δεν χρειάζεται καν να το προβάλουμε. Καλύτερος του πρεσβευτής είναι τα ονόματα των Αγίων Αρσενίου του Καππαδόκου και Παΐσίου του Αγιορείτου. Εμείς ευχαριστούμε τον επιμελητή και το συνιστούμε στον αναγνώστη.