Η εξουσία θα στήνει πάντα μνημεία στα πολυτεχνεία του χθες και πολυβόλα στις εξεγέρσεις του σήμερα

"Φοβάμαι

τους ανθρώπους που εφτά χρόνια

έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι

και μια ωραία πρωία –μεσούντος κάποιου Ιουλίου–

βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας

«Δώστε τη χούντα στο λαό».

Φοβάμαι τους ανθρώπους

που με καταλερωμένη τη φωλιά

πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου.

Παρακολουθούσαν τον Μανόλη Αναγνωστάκη μέχρι το 1980

Ούτε ο ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης, γλίτωσε από τους «φακέλους φρονημάτων». Από νεαρή ηλικία στρατευμένος στην Αριστερά, υπήρξε αρχισυντάκτης του φοιτητικού περιοδικού «Ξεκίνημα» (1944), πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση και κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου καταδικάστηκε από το στρατοδικείο σε θάνατο για την παράνομη πολιτική του δράση (1949).

Η αρχισυνταξία του περιοδικού «Ξεκίνημα» την περίοδο της Κατοχής είναι η στιγμή που βάζει τον Μανόλη Αναγνωστάκη στο στόχαστρο των αρχών, σύμφωνα με το ντοκουμέντο που έρχεται στο φως.

Πρόκειται για υπηρεσιακό έγγραφο που έχει σταλεί από τον Στρατό στην Ασφάλεια το 1956 με θέμα «Έλεγχος νομιμοφροσύνης εφέδρων αξιωματικών». Ο «έλεγχος» δεν προβιβάζει τον ποιητή σε εθνικόφρονα, αλλά αντίθετα καταγράφεται η καταδίκη του από το έκτακτο στρατοδικείο της Θεσσαλονίκης και συμπληρώνεται από τα εξής: «Κατά την εν τω στατεύματι υπηρεσίαν του ετήρησεν στάσιν άκρως επιφυλακτικήν μη παρέχουσαν αποδείξης μεταστροφής του. Ούτως έχει υπαχθή παρ’ ημών εις την κατηγορία των μη εμπνεόντων εμπιστοσύνην εξακριβωμένων κομμουνιστών».

«…δεν παραδέχτηκα την ήττα…»

Στις 29 με 30 Αυγούστου 1949 έπεσε και το ύψωμα Κάμενικ. Μια μέρα πριν, στις 28 Αυγούστου, ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας ξεκίνησε να συμπτύσσεται προς το κέντρο του μετώπου του Γράμμου, οργανώνοντας την υποχώρηση προς την Αλβανία. Ο κυβερνητικός στρατός είχε στα χέρια του την κύρια κορυφή του Γράμμου. 

Μ. Αναγνωστάκης - Μιλώ

Στ' αστεία παίζαμε!

Του Μανόλη Αναγνωστάκη

Δε χάσαμε μόνο τον τιποτένιο μισθό μας
Mέσα στη μέθη του παιχνιδιού σάς δώσαμε και τις γυναίκες μας
Tα πιο ακριβά ενθύμια που μέσα στην κάσα κρύβαμε
Στο τέλος το ίδιο το σπίτι μας με όλα τα υπάρχοντα.
Nύχτες ατέλειωτες παίζαμε, μακριά απ' το φως της ημέρας
Mήπως πέρασαν χρόνια; σαπίσαν τα φύλλα του ημεροδείχτη
Δε βγάλαμε ποτέ καλό χαρτί, χάναμε χάναμε ολοένα
Πώς θα φύγουμε τώρα; πού θα πάμε; ποιος θα μας δεχτεί;

“Όμως εγώ δεν παραδέχτηκα την ήττα”

Του Νίκου Μπογιόπουλου

Βαθύς γνώστης της σημασίας του λόγου. Αλλά και της σιωπής. Σε μια από τις σπάνιες συνεντεύξεις του πριν από τον θάνατό του, τον Ιούνιο του 2005, εξήγησε τη σχεδόν δεκαπεντάχρονη ποιητική «σιωπή» του: «Στο αλλοιωμένο τοπίο της εποχής μας δε θα ξαναγράψω. Το έργο μου το ολοκλήρωσα. Επιλέγω τη σιωπή».

    Προχτές συμπληρώθηκαν 90 χρόνια από την γέννησή του, στις 10 Μάρτη 1925. Ο Μανώλης Αναγνωστάκης, ο άνθρωπος που πορεύτηκε σύμφωνα με τον στίχο του – «όμως εγώ δεν παραδέχτηκα την ήττα» - μια ξεχωριστή μορφή της ελληνικής ποίησης που με την Τέχνη του και τη στάση ζωής του συντηρούσε «φωλιές νερού μέσα στις φλόγες», ένας από τους κορυφαίους ποιητές της γενιάς του, βγαλμένος από τα σπλάχνα του λαού και τους αγώνες του, το είχε διατυπώσει έτσι: «Κι ήθελε ακόμη πολύ φως να ξημερώσει»…

***

«Φοβάμαι»...

Γεννημένος σαν σήμερα, στις 10 Μαρτίου 1925, ο ποιητής Μανώλης Αναγνωστάκης υπήρξε αγωνιστής της ΕΠΟΝ και του ΚΚΕ, καταδικάστηκε σε θάνατο το 1948 και αποφυλακίστηκε το 1951. Στρατευμένος στην ΕΔΑ μέχρι το 1967, συμμετείχε στην αντιδικτατορική Αντίσταση μέσα από τις γραμμές του Πατριωτικού Αντιδικτατορικού Μετώπου (ΠΑΜ) και του ΚΚΕ εσωτερικού. Το 1983 δημοσίευσε στην «Αυγή» το ποίημά του «Φοβάμαι»:

Φοβάμαι

τους ανθρώπους που εφτά χρόνια

έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι

και μια ωραία πρωία –μεσούντος κάποιου Ιουλίου–

βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας

«Δώστε τη χούντα στο λαό».

“Φοβᾶμαι...”

Αφιερωμένο στους κ.κ. Α. Τσίπρα και Δ. Κουτσούμπα

Στον πρώτο γιατί μας έχουν “ταράξει στη νομιμότητα” οι “δηλώσεις συμπαράστασης” των στελεχών και συνοδοιπόρων του ΣΥΡΙΖΑ, και στον δεύτερο γιατί το ΚΚΕ ήταν, είναι και θα είναι ο πιο συνεπής στυλοβάτης της ακροδεξιάς συγκυβέρνησης. Και ΟΧΙ, εγώ ΔΕΝ “Φοβᾶμαι...”, ούτε περίμενα κάτι διαφορετικό. Αυτοί όμως θα έπρεπε να φοβούνται, γιατί το αίμα του Νίκου Ρωμανού αυτούς τελικά θα πνίξει πρωτίστως.

* * *
Φοβᾶμαι...

Κι ήθελε ακόμη

Φοβάμαι...

Φ ο β ά µ α ι τους ανθρώπους που εφτά 
χρόνια έκαναν πως δεν είχαν πάρει 
χαµπάρι και µια ωραία πρωία - 
µεσούντος κάποιου Ιουλίου-βγήκαν στις 
πλατείες µε σηµαιάκια κραυγάζοντας 
«δώστε τη χούντα στο λαό». 
Φ ο β ά µ α ι τους ανθρώπους που µε 
καταλερωµένη τη φωλιά πασχίζουν 
τώρα να βρούν λεκέδες στη δική σου. 
Φ ο β ά µ α ι τους ανθρώπους που σου 
κλείναν την πόρτα µην τυχόν και τους 
δώσεις κουπόνια και τώρα τους βλέπεις 
στο Πολυτεχνείο να καταθέτουν 
γαρίφαλα και να δακρύζουν. 
Φ ο β ά µ α ι τους ανθρώπους που 
γέµιζαν τις ταβέρνες και τα σπάζαν στα 
µπουζούκια κάθε βράδυ και τώρα τα 
ξανασπάζουν όταν τους πιάνει το 
µεράκι της Φαραντούρη και εχουν και 
«απόψεις». 
Φ ο β ά µ α ι τους ανθρώπους που 
άλλαζαν πεζοδρόµιο όταν σε 
συναντούσαν και τώρα σε λοιδορούν 
γιατί, λέει, δεν βαδίζεις 
ίσιο δρόµο. 
Φ ο β ά µ α ι, φοβάµαι πολλούς 
ανθρώπους. 
Φέτος φοβήθηκα ακόµη περισσότερο. 
Μανολης Αναγνωστάκης 
Νοέµβρης 1983 

Ευχαριστώ τον φίλο Γιάννη Σ.

Μανώλης Αναγνωστάκης, ένας γιατρός και ποιητής με πολιτική συνείδηση

Έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα στις 23 Ιουλίου του 2005

Ένας από τους κορυφαίους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Ποιητής με πολιτική συνείδηση, φυλακίστηκε και καταδικάσθηκε σε θάνατο για τις ιδέες του και χαρακτηρίστηκε ως ο «ποιητής της ήττας», καθώς με τους στίχους του εξέφρασε τη διάψευση των οραμάτων της Αριστεράς. Το ποιητικό του έργο καθόρισε την ομάδα των στρατευμένων ποιητών της μεταπολεμικής ποίησης.

Ο Μανώλης Αναγνωστάκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 9 Μαρτίου του 1925. Σπούδασε Ιατρική και ειδικεύτηκε ως ακτινολόγος στη Βιέννη (1955-1956). Άσκησε το επάγγελμα του ακτινολόγου στη Θεσσαλονίκη και το 1978 μετεγκαταστάθηκε στην Αθήνα.

Πήρε μέρος στην Αντίσταση ως στέλεχος της ΕΠΟΝ στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Για την πολιτική του δράση στο φοιτητικό κίνημα φυλακίστηκε στο διάστημα 1948-1951, ενώ το 1949 καταδικάστηκε σε θάνατο από έκτακτο στρατοδικείο.