Να μην επιτρέψουμε την νέα ωμή πρόκληση του Γερμανικού κράτους να παραχαράξει την Ιστορία της Εθνικής μας Αντίστασης

Του Θανάση Πετράκου 

Για μία ακόμη φορά το γερμανικό κράτος συνεχίζει, κυνικά, να προκαλεί. Επιδιώκει  να διαπράξει ιεροσυλία ακόμη και με τα φωτογραφικά ιστορικά ντοκουμέντα του τουφεκισμού από τους Γερμανούς Ναζί των διακοσίων πατριωτών κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. 

Πιο συγκεκριμένα, το ίδρυμα Friedrich Ebert στην Αθήνα οργανώνει εκδήλωση στις 30 Απριλίου στις 5μμ  με θέμα «Η Καισαριανή και οι φωτογραφίες των 200: Από τις φωτογραφίες των θυτών σε εθνικό μνημείο». Η εκδήλωση θα λάβει χώρα, 30 Απριλίου 2026, 5:00μμ - 7:00μμ στο ξενοδοχείο Elektra Palace Ναυάρχου Νικοδήμου 18-20 στην αίθουσα «Balroom”, με την παρουσία μάλιστα του Andreas Kindl, Πρέσβη της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στην Αθήνα.

Η πρόκληση και η ασέβεια και η ιεροσυλία είναι ακόμη πιο  μεγάλη διότι επιλέγουν  να πραγματοποιηθεί η εκδήλωση τους την παραμονή της Πρωτομαγιάς, την παραμονή της επετείου της εκτέλεσης των 200 αγωνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής από τους Γερμανούς Ναζί κατακτητές.  

Για αυτό είναι υποχρέωση μας να αντιδράσουμε να καταγγείλουμε την πρόκληση και την ασέβεια και  να μην επιτρέψουμε να πραγματοποιηθεί η ιεροσυλία αυτή.

Με την ανακοίνωσή τους, γίνονται φανεροί οι πραγματικοί στόχοι της εκδήλωσης: Το γερμανικό κράτος ομολογεί, χωρίς αιδώ, ότι αναζητά «μία νέα προσέγγιση της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα» (!!!) και αποκαλύπτουν την αγωνία τους, για το «τι σημαίνουν οι εικόνες για τις ελληνογερμανικές σχέσεις και την προσπάθεια διαμόρφωσης μιας κοινής κουλτούρας μνήμης» (!!!) 

Οφείλουμε να τους πούμε καθαρά:

Το “Μπλόκο των Νοσοκομείων”: Όταν οι φασίστες τα βάλανε με τους ανάπηρους του Αλβανικού Μετώπου (video)

Στις 30 Νοεμβρίου 1943 τα Τάγματα Ασφαλείας της κυβέρνησης συνεργασίας του Ιωάννη Ράλλη εισέβαλλαν ταυτόχρονα σε 11 νοσοκομεία της Αθήνας με σκοπό να πατάξουν το αντιστασιακό κίνημα των αναπήρων του Αλβανικού Μετώπου – οι οποίοι είχαν συγκροτήσει ένα από τα πλέον δυναμικά τμήματα της Εθνικής Αντίστασης.

Οι άνθρωποι που είχαν πολεμήσει και νικήσει το φασισμό στα βουνά της Αλβανίας, και μετέπειτα στα μέτωπα εναντίον των Γερμανών στα ανατολικότερα σύνορα της Βόρειας Ελλάδας, αντίκριζαν τη συμμετοχή τους στην Εθνική Αντίσταση ως την άμεση συνέχεια του πολέμου. Ένα νέο έπος μετά από αυτό του 1940-’41.

Η κυβέρνηση Ράλλη δεν δίστασε να στραφεί εναντίον των ηρώων στρατιωτών του Αλβανικού Μετώπου για να πατάξει την αντιστασιακή τους δράση. Μετά τις πρώτες δύο δολοφονίες αναπήρων αντιστασιακών στις αρχές 1943, ακολούθησε το περίφημο “Μπλόκο των Νοσοκομείων” στις 30 Νοεμβρίου 1943.

Στις συντονισμένες, ταυτόχρονες επιχειρήσεις εκείνης της ημέρας από τα Τάγματα Ασφαλείας, περίπου 1.500 ανάπηροι αιχμαλωτίστηκαν και οδηγήθηκαν στο κτίριο του Ορφανοτροφείου Χατζηκώνστα στην οδό Πειραιώς – το οποίο είχε μετατραπεί σε φυλακή, υπό τη διοίκηση της Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής. Περισσότεροι από 250 ανάπηροι πολέμου, μέλη του ΕΑΜ, θα θανατώνονταν μέσα στον επόμενο χρόνο σε ομαδικές εκτελέσεις.

Η εκτέλεση του υποστράτηγου Κρεχ από τον ΕΛΑΣ και τα φρικτά αντίποινα

Μια σχετικά άγνωστη ηρωική ελληνική πράξη αντίστασης και τα κτηνώδη αντίποινα των Ναζί. Σκότωσαν τουλάχιστον 325 άτομα. Γιατί η τόσο σημαντική εκτέλεση δεν έλαβε την αναγνώριση που της άξιζε

Η Ελληνική Αντίσταση κατά τη διάρκεια της Κατοχής είναι γεμάτη ιστορίες γενναιότητας και ηρωισμού. Μια από αυτές είναι και η δολοφονία του υποστρατήγου Φραντς Κρεχ από τμήμα του ΕΛΑΣ τον Απρίλιου του 1944. Ήταν ένα πολύ σημαντικό πλήγμα στις κατοχικές δυνάμεις που προκάλεσε οργή ακόμα και στον ίδιο τον Χίτλερ. Τα αντίποινα των Ναζί ήταν κτηνώδη.

Η επιχείρηση

Στις 22 Απριλίου 1994 ο ΕΛΑΣ Λακωνίας έλαβε πληροφορίες από πράκτορες των βρετανικών συμμαχικών αποστολών για την κίνηση του υποστράτηγου Φραντς Κρεχ (Generalmajor Franz Krech). Ενημερώθηκαν πως ο Γερμανός αξιωματικός θα κάνει μια συγκεκριμένη διαδρομή με το επιτελείο της  γερμανικής F Στρατιάς.

Άμεσα σχεδιάστηκε ενέδρα. Η Διμοιρία του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Λακωνίας, με διοικητή τον ανθυπολοχαγό πεζικού του Ελληνικού Στρατού Μανώλη Σταθάκη, έλαβε θέσεις στο δρόμο Μολάων - Μονεβάσιας, από όπου ο ΕΛΑΣ γνώριζε ότι θα διέρχονταν η αυτοκινητοπομπή του υποστρατήγου  την επόμενη ημέρα.

Το μεσημέρι της 27ης Απριλίου 1944 πομπή έξι οχημάτων της F Στρατιάς έκανε την εμφάνισή της στο σημείο. Τα αυτοκίνητα ακινητοποίησε νάρκη που είχε τοποθετήσει ο ΕΛΑΣ στον δρόμο. Ακολούθησε καταιγισμός πυρών από τους Έλληνες αντάρτες.

Όλα συνηγορούν ότι ο Κρεχ σκοτώθηκε από τα πυρά και όχι από τη νάρκη. Η μάχη κράτησε λίγα λεπτά με τους Γερμανούς τελικά να οπισθοχωρούν. Άφησαν πίσω το σώμα του υποστρατήγου και ακόμα τέσσερις νεκρούς.

Ἀποκαταστάθηκε ὁ Μητροπολίτης Χίου Ἰωακεὶμ (Στρουμπῆς)

Ὅπως ματαδίδει τὸ πρακτορεῖο “Ρομφαία”, ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τὴ Συνεδρία τῆς 25ης Αὐγούστου 2021, ὕστερα ἀπὸ αἴτημα τοῦ Σεβ. Μητροπολίτη Χίου, Ψαρῶν καὶ Οἰνουσσῶν κ.Μάρκου, ἀποφάσισε τὴν ἀποκατάσταση τοῦ μακαριστοῦ Μητροπολίτη πρ. Χίου Κυροῦ Ἰωακεὶμ (Στρουμπῆ). Ἐπὶ Κατοχῆς ἀνέπτυξε σημαντικὴ ἀντιστασιακή καὶ κοινωνικὴ δράση. Ἦταν μέλος του ΕΑΜ.

Γιὰ τὸ λόγο αὐτό, μὲ ἀφορμὴ τὴ συμμετοχή του σὲ συγκέντρωση τῆς ΕΠΟΝ τὸν Ἰανουάριο τοῦ 1946 καὶ τὴ χοροστασία του στὴν πάνδημη κηδεία δύο ἀγωνιστῶν τῆς Ἀριστερᾶς, οἱ ὁποῖοι δολοφονήθηκαν στὸ Βαρβάσι μετὰ ἀπὸ ἔφοδο τῆς ἀστυνομίας, καταδικάστηκε ἀπὸ ἐκκλησιαστικὸ δικαστήριο σὲ ἔκπτωση ἀπὸ τὴ Μητρόπολή του, σὲ μιὰ παρωδία δίκης.

Σύμφωνα μἐ τὴ “Ρομφαία”, τὸ σκεπτικὸ τῆς ἀποκατάστασης εἶναι ὅτι ὁ μακαριστὸς Ἰωακεὶμ “ἐκινήθη ἐξ αἰσθημάτων πίστεως εἰς τὸν Τριαδικὸν Θεόν, τὸν διδόντα δικαιοσύνην εἰς τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ἀγάπης πρὸς τὴν Ἑλλάδα, τὴν τότε στενάζουσαν ὑπὸ τὸ καθεστὼς ξένης κατοχῆς”. Ἐκτὸς ἀπὸ τὴ θαρραλέα στάση του τὴν περίοδο τῆς Κατοχῆς, δὲν δίστασε νὰ ἔρθει ἀντιμέτωπος μὲ τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ μετεμφυλιακοῦ κράτους στὴν περιφέρειά του. Πέθανε πάμπτωχος τὸ 1950.

Ὁ ἴδιος κατακεραύνωνε τὴν ὑποταγὴ τῆς διοικούσας Ἐκκλησίας:  «…αὐλοκόλακες καὶ ἑρπετὰ πρὸ τῶν ἐκμεταλλευτῶν τοῦ λαοῦ, ἔμποροι χρησιμοποιοῦντες τὴν ἁγίαν θρησκείαν ὡς μέσον ναρκώσεως τῶν λαϊκῶν μαζῶν ἀσεβεῖς καὶ ἄθεοι, μὴ πιστεύοντες εἰς οὐδὲν ἀνώτερον ἀλλὰ μόνον εἰς τὸ χρῆμα καὶ εἰς τὴν σάρκα, ὑποκριταὶ καὶ θεομπαίχται δοσίλογοι καὶ ἐκμεταλλευταὶ μὲ παθολογικὰς ἀνηθίκους παρεκτροπὰς ἀδίστακτοι Φαρισαῖοι διὰ νὰ κρατοῦν τὸν λαὸ μέσα εἰς τὸ σκότος τῆς θρησκοληψίας καὶ ἄσπονδοι ἐχθροὶ κάθε κοινωνικῆς προόδου καὶ ἐξελίξεως».

Επέτειος αναγνώρισης Εθνικής Αντίστασης

Σαν Σήμερα: 23 Αυγούστου 1982 - Ψηφίζεται στη Βουλή η αναγνώριση Εθνικής Αντίστασης

Στις 23 Αυγούστου 1982, η Εθνική Αντίσταση αναγνωρίστηκε με το νόμο 1285 που ψήφισε η Βουλή, με πρωτοβουλία της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ.

Το νομοσχέδιο υπαγόταν στην αρμοδιότητα του Υπουργείου των Εσωτερικών, υπό τον Γιώργο Γεννηματά. Ωστόσο, λόγω της ειδικής σημασίας του θέματος, πρώτος ομιλητής –κατά μερική παρέκκλιση από τον κανονισμό– ήταν ο πρωθυπουργός Ανδρέας Γ. Παπανδρέου.

Ακολούθησαν στο βήμα οι αρχηγοί των άλλων κομμάτων: ο Ευάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας, πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας (ΝΔ), ο Χαρίλαος Φλωράκης, γενικός γραμματέας του ΚΚΕ, ενώ ομίλησαν ακόμη ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, πρώην πρωθυπουργός, και ο πρώην αρχηγός της ΕΔΗΚ (Ένωση Δημοκρατικού Κέντρου), Γεώργιος Μαύρος.

Τα εργοστάσια-συνεργεία όπλων του ΕΛΑΣ Δύο εξαιρετικοί πρωτεργάτες: Κώστας Αλεξάνδρου και Αλέκος Παπαγεωργίου

Του Κώστα Γκιώνη

Οι αντάρτες του ΕΛΑΣ έδωσαν τις πιο σκληρές και αιματηρές μάχες κατά του φασισμού σε όλη την τότε κατεχόμενη Ευρώπη, έχοντας στις τάξεις τους ανθρώπους με ισχυρό το αίσθημα της ελευθερίας και της αυταπάρνησης. Άνδρες και γυναίκες ανιδιοτελείς, που στιγμή δεν δείλιασαν μπροστά στον βάρβαρο κατακτητή (Γερμανό, Ιταλό, Βούλγαρο), κι ας είχαν ελάχιστο οπλισμό. Το τελευταίο ήταν μεγάλο πρόβλημα. Υπήρχαν κάποια παλιά όπλα, και μερικά που τα ’κλεβαν από τους τρεις διαφορετικούς στρατούς κατοχής. Συχνά διέθεταν διαφορετικούς τύπους όπλων και σφαιρών: πώς θα μπορούσαν να ταιριάξουν διαφορετικών διαμετρημάτων σφαίρες στα υπάρχοντα όπλα; Επίσης, πώς συντηρούνταν αυτά τα όπλα, πού έβρισκαν ανταλλακτικά και ορυκτέλαιο για τη λίπανση του ατομικού οπλισμού; Ένας μόνιμος αξιωματικός του στρατού αναρωτιόταν: «Ποιος διάβολος τους είπε, πού το μάθανε, πως το βρασμένο λάδι αντικαθιστά πληρέστατα το ορυκτέλαιο; Μυστήριο! Εγώ ποτέ μου δεν το είχα ακούσει αυτό στο στρατό!. Κι όμως, στον ΕΛΑΣ, από τον Μοριά ως τον Έβρο, όλοι οι σκοπευτές οπλοπολυβόλων είχαν το μπουκαλάκι τους με το βρασμένο λάδι» (Ιστορία της Εθνικής Αντίστασης 1941-1944). Ερωτήματα εύλογα, στα οποία οι απαντήσεις δεν είναι και τόσο γνωστές στο ευρύτερο κοινό. Οι ιστορίες του Κώστα Αλεξάνδρου και του Αλέκου Παπαγεωργίου, που ακολουθούν, θα λύσουν πολλές απορίες, και θα αναδείξουν μια σπουδαία σελίδα της Εθνικής μας Αντίστασης.

Δούρειος Ίππος του Βερολίνου: Στόχος η ελληνική νεολαία

Η Γερμανία, η παραχάραξη της ιστορίας της Εθνικής Αντίστασης και οι οφειλές προς την Ελλάδα

Του Αριστομένη Συγγελάκη*

Πώς θα σας φαινόταν αν σας έλεγε κάποιος ότι υπάρχει ακαδημαϊκό πρόγραμμα γερμανικού πανεπιστημίου εν έτει 2020 που, αναφερόμενο στον λιμό της Κατοχής, υιοθετεί την άποψη του διαβόητου Γιόζεφ Γκέμπελς, ότι, τάχα, υπεύθυνη για την πείνα στην Ελλάδα την περίοδο της Κατοχής ήταν η «βίαιη βρετανική πολιτική του ναυτικού αποκλεισμού» και όχι η ληστρική πολιτική του Γ’ Ράιχ;

Κι όμως! Η ιστοσελίδα του προγράμματος «MOG - Μνήμες από την Κατοχή στην Ελλάδα», που χρηματοδοτείται από το υπουργείο Εξωτερικών της ΟΔΓ και ελληνικό γνωστό ίδρυμα, στο σχετικό με τον λιμό της Κατοχής σύντομο κείμενό της φιλοξενεί, στην αρχή μάλιστα, απόσπασμα τοποθέτησης του υπουργού Προπαγάνδας της ναζιστικής Γερμανίας! Όχι για να δείξει, με τα ίδια τα απεχθή λόγια του Γκέμπελς, πόσο φρικώδης, βίαιη και διεστραμμένη ιδεολογία και πρακτική ήταν ο ναζισμός, αλλά, αντίθετα, για να απομειώσει και να αποσείσει την ευθύνη του Γ’ Ράιχ για την πρωτοφανών διαστάσεων πείνα που θέρισε τον πληθυσμό της Ελλάδας την περίοδο της Κατοχής!

Ψωμί, παιδεία, ελευθερία φώναζαν ο Κυριάκος, ο Άδωνις κι ο Μάκης το '73...

Είναι προφανές ότι η κυβέρνηση δεν έχει σχέδιο για την αντιμετώπιση της πανδημίας παρά μόνο για την επικοινωνιακή διαχείρισή της. Τα μέτρα που λαμβάνει, πάντως, αποκαλύπτουν ότι ακόμα και την ώρα που πεθαίνουν δεκάδες Έλληνες καθημερινώς στα νοσοκομεία και στα σπίτια τους η μητσοτακική ιδεοληψία τού νεοφιλελευθερισμού καλά κρατεί... 

Για τον πρωθυπουργό οι άνθρωποι, και δη οι νέοι, δεν έχουν δικαίωμα να διασκεδάζουν παρά μόνο να παράγουν. Οτιδήποτε δεν εξυπηρετεί την παραγωγή απαγορεύεται κι ας μην υπάρχουν χειροπιαστές αποδείξεις ότι η διασκέδαση είναι η βασική υπεύθυνη για τον κοροναΐό. Kι ας είναι οι εργασιακοί χώροι, τα γηροκομεία και τα σχολεία αποδεδειγμένα εστίες εξάπλωσής του, για να μην αναφερθώ στις εκκλησίες...

Το lockdown σήμερα είναι αναγκαίο, δεν ήταν όμως αναπόφευκτο κι αυτή είναι η μεγάλη πολιτική ευθύνη τής κυβέρνησης, η οποία επιμένει να συγκρίνει ντομάτες με πατάτες, να αναδεικνύει δηλαδή τι συμβαίνει σε άλλες χώρες όπου τα επιδημιολογικά δεδομένα είναι διαφορετικά και οι οποίες έχουν πράξει πολλά περισσότερα για την αντιμετώπιση της υγειονομικής, οικονομικής και κοινωνικής κρίσης. Το "πονάει χέρι, κόβει χέρι", το να μένουμε δηλαδή κλειδωμένοι στα σπίτια- κελιά μας, είναι πολύ εύκολη λύση. 

Το αφήγημα της εθνικής ομοψυχίας

Του Σπύρου Θύμη

Πάλι τα ίδια… κάθε χρόνο… «Στην Εθνική Αντίσταση πολέμησε όλος ο ελληνικός λαός» είπε στην Βουλή ο Μητσοτάκης. «Οι Έλληνες όρθωσαν με ομοψυχία το ανάστημά τους» ανέφερε στο μήνυμά της για τον εορτασμό της επετείου της 28ης Οκτωβρίου η Υπουργός Παιδείας. Πάμε να τα βάλουμε πάλι σε μια σειρά… Το ελληνικό έθνος, όπως και κάθε έθνος, ούτε ενιαίο είναι, ούτε κοινά συμφέροντα έχει. Οι Έλληνες δεν είναι «όλοι μαζί» γιατί δεν υποφέρουν όλοι το ίδιο.. ούτε στις οικονομικές κρίσεις, ούτε στις υγειονομικές κρίσεις, ούτε στους πολέμους, ούτε σε οποιαδήποτε άλλη δύσκολη ή εύκολη στιγμή και συγκυρία.

Από τη μια υπήρχαν οι γερμανοτσολιάδες, οι μαυραγορίτες, οι «λαδέμποροι», οι δοσίλογοι του “είναι φίλοι μας οι Γερμανοί”, οι κουκουλοφόροι που έδειχναν με το δάχτυλο τους αγωνιστές, και τα τάγματα ασφαλείας που ήταν καθοδηγούμενα και υποστηριζόμενα από τον Γερμανό κατακτητή ..και ορκίζονταν πίστη και αφοσίωση στο Χίτλερ. Από την άλλη υπήρχε η λεγόμενη «ελληνική κυβέρνηση» που παρέα με διάφορα μέλη της αστικής τάξης «την έκαναν» για Κάιρο! Αυτοί οι μετριοπαθείς και ατσαλάκωτοι, οι «ρεαλιστές» της εποχής, που περίμεναν να «βγάλουν οι άλλοι το φίδι από την τρύπα» και που μακριά από κάθε κίνδυνο προετοίμαζαν την επόμενη μέρα πάνω στα συντρίμμια που άφηνε ο ναζιστικός ολετήρας. Αυτοί που, όπως τότε, έτσι και τώρα, συνιστούν «ψυχραιμία σύνεση και υπομονή», και που ξέρουν και λένε όμορφα τραγούδια περί «εθνικής ομοψυχίας» με το θράσος αυτού που βρίσκεται έξω από τον χορό… και κοιτάζει, εκ του ασφαλούς, τους άλλους να χορεύουν. Αυτοί που πήραν μαζί τους το ελληνικό χρυσάφι στο εξωτερικό και περίμεναν, ώστε όταν όλα θα έχουν τελειώσει να βγουν από το λαγούμι τους και να επιστρέψουν σαν σωτήρες για να κάνουν πάλι business as usual πάνω στα πτώματα των αντιστασιακών.

«Βουλγάρα θα βγάλεις αίμα από…» – Αναμνήσεις από τη δράση της Κατίνας Μανιτάρα-Ζωργίου, μαχήτριας-αξιωματικού του ΔΣΕ

Η αγωνίστρια Κατίνα (Κατερίνα) Μανιτάρα, γεννήθηκε στις 14 του Μάρτη 1932, στο χωριό Μαλανδρίνο της επαρχίας Λωρίδας του Νομού Φωκίδας, από φτωχή εργατοαγροτική οικογένεια. Είναι το πρώτο από τα τέσσερα παιδιά που απόχτησαν οι γονείς της, ο Παναγιώτης και η Σοφία Μανιτάρα, που εμφορούνταν από δημοκρατικές ιδέες.

Το Δημοτικό σχολείο, λόγω της τριπλής φασιστικής ιταλο-γερμανο-βουλγαρικής κατοχής, το έβγαλε σε δύο δόσεις.

Τα πρώτα της ακούσματα ήταν από τις ιστορίες του πατέρα της… Ο πόλεμος, η πείνα, η φτώχεια, η εκμετάλλευση στα 8 της χρόνια. Οι πρώτες επικίνδυνες αποστολές μηνυμάτων κάτω από τη μύτη των Ιταλών καραμπινιέρων, ήταν στην ηλικία των 10 ετών…

Στα 11, Αετόπουλο στη Φωκίδα. Στα 14, μάρτυρας στο βασανισμό του πατέρα της από τους παρακρατικούς. Στα 16, στη μάχη του Μακρύβαλτου της Άνω Χώρας (28/2/1948), ένα θραύσμα από ρουκέτα αεροπλάνου σφηνώνεται στο κεφάλι, πίσω από το δεξί της φρύδι, που τη συνοδεύει μέχρι σήμερα.

Στα 17 ονομάζεται ανθυπολοχαγός του ΔΣΕ, απόφοιτος της Σχολής Αξιωματικών.

Στη μάχη της Καρδίτσας (12/12/1948), αποκτάει το δεύτερο τραύμα της στο πόδι, από θραύσμα βλήματος όλμου…

Το 2010 παρασημοφορήθηκε στη Ρωσία από τον Γενικό Γραμματέα του Ρωσικού Κομμουνιστικού Εργατικού Κόμματος – Κόμματος Ρώσων Κομμουνιστών, Βίκτορ Τιούλκιν, για το συνολικό της έργο.

Η Κατίνα Μανιτάρα-Ζωργίου συνεχίζει και σήμερα να δίνει μαχητικά το «παρών» στους εργατικούς και κοινωνικούς αγώνες.

Οι ιδρυτικές διακηρύξεις του ΕΑΜ και του ΕΔΕΣ κατά την περίοδο της Κατοχής

Του Μιχάλη Ρέττου

Στο κείμενο αυτό θα εξετάσουμε το περιεχόμενο των ιδρυτικών διακηρύξεων των δύο σημαντικότερων ελληνικών αντιστασιακών οργανώσεων που δραστηριοποιήθηκαν την εν λόγω περίοδο: του ΕΑΜ και του ΕΔΕΣ.

Το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο ιδρύθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου του 1941, στην κατεχόμενη τότε Αθήνα, με πρωτοβουλία του ΚΚΕ, και αποτέλεσε την μεγαλύτερη ελληνική αντιστασιακή οργάνωση κατά την διάρκεια της Κατοχής. Πριν την ίδρυση του είχε προηγηθεί και η ίδρυση άλλων οργανώσεων, όπως η «Ελευθερία» στη Θεσσαλονίκη, η «Εθνική Αλληλεγγύη» στην Αθήνα, το «Πατριωτικό Μέτωπο» στα Γιάννενα κ.α.

Οι σκοποί του Εθνικού Μετώπου, σύμφωνα με τη διακήρυξη του, ήταν:

α) Η απελευθέρωση του Έθνους από τον ξένο ζυγό και η απόκτηση της πλήρους ανεξαρτησίας της χώρας μας.

β) Ο σχηματισμός προσωρινής κυβερνήσεως του ΕΑΜ, αμέσως μετά την εκδίωξη των ξένων κατακτητών, μοναδικός σκοπός της οποίας θα είναι η προκήρυξη εκλογών μέσω συντακτικής εθνοσυνέλευσης, με βάση την αρχή της αναλογικότητας, ώστε ο λαός να αποφασίσει κυριαρχικώς επί του τρόπου της διακυβέρνησής του.

γ) Η κατοχύρωση του κυριαρχικού αυτού δικαιώματος του Ελληνικού Λαού να καθορίζει τον τρόπο διακυβέρνησής του και η εξασφάλιση της αποτροπής της επιβολής εξουσίας που βρίσκεται ενάντια στη λαϊκή βούληση.

Οι Παρτιζάνοι των Αθηνών

Οι δημιουργοί του ντοκιμαντέρ «Οι Παρτιζάνοι των Αθηνών», Ξενοφώντας Βαρδαρός και Γιάννης Ξύδας, η Ομάδα Συλλογικής Μνήμης, αποφάσισαν να το διαθέσουν, ελεύθερα, στο διαδίκτυο, στα ελληνικά και με αγγλικούς υπότιτλους, από σήμερα 25 Μάρτη 2020. Στη σχετική ανακοίνωσή τους σημειώνουν: 

«Στις 3 Μαρτίου συμπληρώθηκαν δύο χρόνια, από τότε που οι Παρτιζάνοι των Αθηνών προβλήθηκαν για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Έκτοτε ακολούθησαν εκατοντάδες προβολές σε κινηματογραφικές αίθουσες της Αθήνας, στη δημόσια τηλεόραση – ΕΡΤ2 , σε δήμους, στέκια, εκπολιτιστικούς συλλόγους, σωματεία και άλλους φορείς. Το σκεπτικό μας ήταν να είναι διαθέσιμο σε όλους τους προαναφερόμενους χώρους, προκειμένου να αποτελέσει ένα έναυσμα συνάντησης, ζύμωσης, ανταλλαγής απόψεων και γόνιμου διαλόγου σε σχέση με την περίοδο της Κατοχής, όχι μόνο στην Αθήνα, αλλά και σε όλη την Ελλάδα. Στα δύο αυτά χρόνια το ντοκιμαντέρ προβλήθηκε σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, καθώς και του εξωτερικού και αγκαλιάστηκε από νέους και μεγαλύτερους σε ηλικία, κάτι που μας έδωσε έναυσμα να προχωρήσουμε στη δημιουργία του επόμενου ντοκιμαντέρ μας. 

Οδοιπορικό στην Κυβέρνηση του Βουνού – 75 χρόνια μετά

Του Βασίλη Ασημακόπουλου

Το αντιστασιακό φαινόμενο αναπτύχθηκε με δύο βασικές μορφές στις κατεχόμενες από τις δυνάμεις του Άξονα, χώρες της Ευρώπης. Η μία είχε τη μορφή ολιγομελών-κλειστών ομάδων, σαμποτέρ κυρίως, τα στελέχη των οποίων προέρχονταν συνήθως από τους διαλυμένους στρατούς και προσανατολίζονταν πολιτικά προς την Αγγλία. Η άλλη μορφή, ήταν μαζικά λαϊκά κινήματα στις πόλεις και την ύπαιθρο, που συγκροτούσαν ένοπλα στρατιωτικά τμήματα, εθνικο-απελευθερωτικούς στρατούς και προσανατολίζονταν κυρίως προς την Σοβιετική Ένωση.

Ο διεθνοπολιτικός προσανατολισμός σε αμφότερες τις μορφές, δεν ήταν αφετηριακός, μολονότι υπήρχαν διαθέσεις και τάσεις ή και ρητά εκπεφρασμένες κατευθύνσεις σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά προϊόν σε σημαντικό βαθμό της δυναμικής των γεωπολιτικών πραγμάτων και της αντίστοιχης πόλωσης. Αυτό συνέβη όταν είχε γίνει πλέον φανερή η έκβαση του πολέμου και διαμορφώνονταν τα ανταγωνιστικά σχέδια και επιδιώξεις των τριών μεγάλων δυνάμεων της αντιφασιστικής συμμαχίας.

Mataroa 22/12/1945 το πλοίο της μεγάλης φυγής

"Η γυναίκα με τα μεγάλα μάτια" Αυτό σημαίνει στα πολυνησιακά Mataroa, το νεοζηλανδέζικο πλοίο, το οποίο ξεκίνησε από τον Πειραιά το πρωί της 22ας Δεκεμβρίου 1945, έχοντας 200 περίπου φοιτητές ως επιβάτες. Ανάμεσα τους, 32 παράνομα στελέχη του ΚΚΕ. 

 Πολλοί από αυτούς σώθηκαν από το εκτελεστικό απόσπασμα και έγιναν σπουδαίοι. Η χώρα μας όμως στερήθηκε από αυτούς και από πολλούς άλλους που έχασαν την ζωή τους ή δεν μπόρεσαν να προοδεύσουν.

Λαέ θυμήσου το χώμα που πατάς…

Οι Κύπριοι οπαδοί της Ομόνοιας (GATE 9) και της Νέας Σαλαμίνας (Red Rebels) έδειξαν έμπρακτα με τα πανό που ανέβασαν μες στο Σαββατοκύριακο ότι κρατάνε ζωντανή την ιστορική μνήμη ενάντια στην απόπειρα των κυρίαρχων τάξεων να ξαναγράψουν την ιστορία στα μέτρα τους.

Δεν είναι η πρώτη φορά που δίνουν το στίγμα τους οι οπαδοί της Ομόνοιας και της Νέας Σαλαμίνας. Μακριά από το ρηχό δόγμα “No Politica”, που δηλώνει υποκριτικά πως η πολιτική δεν έχει θέση στο ποδόσφαιρο, αφήνοντας τους κυρίαρχους να αλωνίζουν χωρίς αντίπαλο. Σταθερά ενάντια στον εθνικισμό και το φασισμό που ευδοκιμεί στο νησί στις κερκίδες άλλων ομάδων -και όχι μόνο.

Ένα κόμικς για τους ανθρώπους του Εμφυλίου: σκέψεις για το «Τέρμινους» του Λευτέρη Παπαθανάση…

Του Λάμπρου Φλιτούρη

Σε ένα θεμελιώδες κείμενό του για τη σχέση της τέχνης των κόμικς με τις ανθρωπιστικές επιστήμες, ο Ουμπέρτο Εκο προέτρεπε τους πανεπιστημιακούς και διανοούμενους να μελετήσουν μια σειρά από ανεξερεύνητους και αχαρτογράφητους έως τότε τομείς, όπως η κινηματογραφική διαδοχή της αφήγησης, ο νέος ρυθμός και ο νέος αφηγηματικός χρόνος, η γέννηση μιας νέας θεματικής, οι ιστορικές καταβολές και η οπτικοποίηση του μύθου.

Εκτοτε, το κόμικς, ως ένα αυτόνομο είδος τέχνης, αποτελεί ένα βασικό εργαλείο μελέτης της εξέλιξης όχι μόνο της πολιτιστικής παραγωγής μιας εποχής αλλά και της αναπαράστασης των κοινωνικών προτύπων και αισθητικών τάσεων κάθε εποχής.

Στην περίπτωση του νέου graphic novel του Λευτέρη Παπαθανάση, ο ρόλος της Ιστορίας είναι διπλά παρών.

Από τη μια πλευρά η Ιστορία εμπνέει τον δημιουργό και τον οδηγεί σε έναν διάλογο με την εποχή του Εμφυλίου ή μάλλον καλύτερα με τους ανθρώπους του Εμφυλίου.

Από την άλλη, η ανάγνωση του «Τέρμινους» σήμερα μας οδηγεί αναπόφευκτα στο να ξανασκεφτούμε τις συνθήκες που γέννησαν την επιθυμία ενός δόκιμου δημιουργού να καταπιαστεί με τον Εμφύλιο, μια πρώτη για την ελληνική ένατη τέχνη.

Οπως ο δημιουργός αναφέρει από την προσεγμένη εισαγωγή του έργου του, το «Τέρμινους» δεν είναι μια ιστορία του Εμφυλίου αλλά ένα αφήγημα για τους ανθρώπους του Εμφυλίου.

Για εκείνους που δεν είχαν τίποτα πέρα από τη ζωή τους και την αξιοπρέπειά τους και δεν δίστασαν στα δύσκολα χρόνια να βρεθούν με το όπλο στο χέρι, ελεύθεροι και αδούλωτοι.

Οδοιπορικό στους δρόμους της αντίστασης του λαού του Βύρωνα '41-'44

Αναρτούμε ένα πολύ σημαντικό ντοκουμέντο: Είναι το κείμενο και οι χάρτες του οδοιπορικού στους δρόμους της αντίστασης του λαού του Βύρωνα, ενάντια στους Γερμανούς και Ιταλούς φασίστες/ναζί κατακτητές, την περίοδο '41-'44. Το οδοιπορικό διοργάνωσε και πραγματοποίησε, το Κοινωνικό Πολιτιστικό Κέντρο Βύρωνα (Λαμπηδόνα) τον Ιούνιο 2013:

Ανάρτηση από: http://aristeriparemvasivyrona.blogspot.gr

«Στο βουνό με τον Σταυρό κοντά στον Άρη»

Απόσπασμα από το βιβλίο του Αρχιμανδρίτου Γερμανού (π. Ανυπόμονου) 

Γνωρίζω τον Άρη

Τα παιδιά της Οργανώσεως μας συνέστησαν στον Άρη,(Άρης Βελουχιώτης - Αθανάσιος Κλάρας) εμένα και τον Παπαλεβέντη (π. Κωνσταντίνος Παπαλεβέντης (Παπαφλέσσας), εφημέριος του Ιερού Ναού Αγίου Βλασσίου στο Δαδί Φθιώτιδος). Μίλησαν με ενθουσιασμό για τη δουλειά που κάμαμε στο Δαδί, την προσφορά μας στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα κ.λπ.. Μετά από αυτά λένε στον Άρη:
«Τώρα ο πάτερ Γερμανός θέλει να ’ρθει στον μόνιμο ΕΛΑΣ. Ο παπα-Κώστας θα γυρίσει μαζί μας».
«Να γυρίσει και ο άλλος παπούλης μαζί σας, γιατί εκεί θα προσφέρει περισσότερα απ’ ότι εδώ», τους λέει ο Άρης.
«Καπετάνιε μου, δεν με σηκώνει άλλο το κλίμα κάτω, γιατί με κυνηγάνε οι Ιταλοί», παρεμβαίνω στη συζήτηση εγώ, για να εξηγήσω την επιθυμία μου να βγω στο βουνό.
«Τότε το πράγμα αλλάζει. Αλλά θ’ αντέξεις παπούλη μου; Είναι σκληρή η ζωή στο Αντάρτικο», μου λέει ο Άρης.
«Θα έρθω κοντά σας και όσο αντέξω», του απαντώ.
«Εντάξει, λοιπόν, παπούλη μου», συμφωνεί ο Άρης και δίνουμε τα χέρια.

Αντίσταση και Εκκλησία

Απελευθέρωση του Βόλου το 1944 από τον ΕΛΑΣ

Του Κώστα Σαμάντη από το Άρδην (τεύχος 105) που κυκλοφορεί

Σημείο αναφοράς τείνει να γίνει πλέον η φράση του και Υπουργού Παιδείας Ν. Φίλη «Πού ήταν η Εκκλησία στην κατοχή;» μια φράση η οποία δείχνει πλήρη αμάθεια ή μια ιδεολογική προκατάληψη, στην καλύτερη των περιπτώσεων. 

Θα χρειαστεί να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή και συγκεκριμένα να ξεκινήσουμε από 200 χρόνια πριν, μιας και η συγκεκριμένη ιδεοληψία ξεκινάει από τη διαστρέβλωση ενός σημαντικού τμήματος του έργου του Κάρολου Μαρξ. Είναι αυτή ακριβώς η διαστρέβλωση που έχει οδηγήσει σε λάθος αναλύσεις και απόψεις στον χώρο της Αριστεράς.  

Ο Κάρολος Μαρξ υπήρξε άριστος μαθητής στα μαθητικά του χρόνια. Οι δύο πρώτες διατριβές τις οποίες έγραψε ως μαθητής, αφορούσαν η μία στην κοινωνία και η δεύτερη στη θρησκεία.  Για τη δεύτερη μάλιστα, στην οποία ανάλυε τη συνεκτική δράση της θρησκείας μέσα στην κοινωνία, βραβεύτηκε.