Του Μιχάλη Γελασάκη
Η ταυτότητα, η διαδρομή και τα κίνητρα του γερμανού υπολοχαγού Χέρμαν Χένερ
Δύσκολα δεν θα είδε κάποιος αυτές τις μέρες το πρόσωπο του θανάτου στο Χαϊδάρι και στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, μπροστά από τον φωτογραφικό φακό. Υπάρχει όμως και το αντίστοιχο πρόσωπο πίσω από αυτόν.
Ο άνθρωπος που είχε την ιδέα, την ψυχραιμία, την ψυχρότητα ή την εντολή να καταγράψει με τον φακό του το σκηνικό των εκτελέσεων και τα πρόσωπα των μελλοθανάτων. Εκείνος που κρατούσε επί χρόνια το άλμπουμ του ως προσωπικό κειμήλιο, μέχρι να αλλάξει χέρια και να φτάσει ως αντικείμενο δημοπρασίας στη δημοσιότητα.
Από φόβο, από ντροπή, από την αίσθηση ότι κρατάει στα χέρια του κάτι καλλιτεχνικό, από την ηδονή που προκαλούσε στους Ναζί ο θάνατος; Ποιος ξέρει; Πάντως, μέχρι πριν από μία εβδομάδα θεωρούσαμε την ύπαρξη φωτογράφου την ώρα της εκτέλεσης μόνο κινηματογραφικό εύρημα στην τελευταία ταινία του Παντελή Βούλγαρη.
Το να είσαι ο φωτογράφος αυτής της διαδικασίας, από τη στιγμή κιόλας της μεταγωγής, είναι σαν να πατάς τη σκανδάλη πρώτος. Νωρίτερα από τους παρατεταγμένους στρατιώτες. Ο τρόπος δε που το έκανε ο συγκεκριμένος φανερώνει κάποιον που ηδονίζεται καταγράφοντας ή θεωρεί πως κάνει κάποιου είδους τέχνη… Δεν ήταν από κάπου μακριά που τράβηξε μια γρήγορη εικόνα.
Ηθελε να φαίνονται τα πρόσωπα εκείνων που σε λίγη ώρα, ο καθένας με τον τρόπο του, θα στέκονταν απέναντι στις σφαίρες. Να τους καταγράψει από τη στιγμή που «στ’ ανοιχτά του κόσμου τα καμιόνια θα ξεφορτώνουν στην Καισαριανή». Ενδεχομένως να τους έχει καταγράψει και νεκρούς. Ηθελε να τους έχει σε πρώτο και δεύτερο πλάνο. Να έχει προοπτική… Σαν φωτογραφική άσκηση.
Ηθελε να κοιτάξουν τον φακό, να τραβήξει μια καλή πόζα… Με τους συνυπεύθυνους να φαίνονται επιβλητικοί μέσα στα κάδρα του. Πόση διαστροφή μπορεί να κρύβεται σε μια ιστορία που επιστρέφει;
