Λαϊκισμός είναι ο λαϊκισμός του άλλου – Εγγενής ο λαϊκισμός στη μαζικοδημοκρατία

Του Κώστα Μελά

Ο λαϊκισμός είναι βασική έννοια, μέσω της οποίας επιχειρείται να επε­ξηγηθούν οι σημερινές πολιτικές εξελίξεις. Είναι γνωστή ως έννοια, φορτισμένη κυρίως με αρνητι­κές συνδηλώσεις, πολυχρησιμοποιημένη κυρίως από τις πολιτικές ελίτ, οι οποίες, αναλαμβάνοντας την κυβέρνηση της χώρας, τη χρη­σιμοποιούν κατά κόρον ενάντια στις προτάσεις και στις απόψεις των αντιπολιτευόμενων πολιτικών ελίτ.

Η αξιωματική αντιπολίτευση, όταν κερδίσει τις εκλογές και γίνει κυβέρνηση, χρησιμοποιεί με τη σειρά της την έννοια του λαϊκισμού εναντίον των πολιτικών της αντιπάλων, ακριβώς όπως και οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Στο πλαίσιο του πολιτικού αντα­γωνισμού, μεταξύ αντιπάλων αρχηγεσιών, κάθε συνάρθρωση "λαϊ­κών" αιτημάτων θα καταγγέλλεται από τους εκάστοτε κατέχοντες την κυβερνητική εξουσία σαν "λαϊκίστικη". Ό,τι είναι για τον έναν "λαϊκό" για τον άλλον είναι "λαϊκίστικο" και αντίστροφα. Πάντοτε ο λαϊκισμός είναι ο λαϊκισμός του άλλου.

Η έννοια του λαϊκισμού είναι συνυφασμένη, in senso lato, με την έννοια της ισότητας. Δεν μπορεί να υπάρξει η έννοια του λαϊκισμού χωρίς άμεση αναφορά στην έννοια της ισότητας. Ισότητα που σαφέ­στατα δεν δύναται ποτέ να πραγματωθεί, αλλά, ως έννοια, έχει τρομερή δύναμη στο ιδεολογικό και συμβολικό επίπεδο. Λαϊκισμός είναι ο τρόπος, με τον οποίο γεφυρώνεται προσωρινά η αντίφαση ανάμεσα στην αρχή της γενικής ισότητας και στην (προσωρινή) εξουσία μιας ελίτ στις συνθήκες της μαζικοδημοκρατικής πολιτικής.

Ενώ οι πολιτικές αρχηγεσίες θα ήθελαν να διατηρήσουν για τον εαυτό τους το μονοπώλιο των αποφάσεων, υποχρεώνονται να αποδε­χτούν ορισμένες διαδεδομένες ιδέες, ή προκαταλήψεις που κολακεύ­ουν τις μάζες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα και να αποδέχονται στην πρά­ξη διάφορα αιτήματα που συνδέονται με τις παραπάνω ιδέες και τα προβάλλουν διάφορες επαγγελματικές ή συντεχνιακές ομάδες.

Πολιτισμικός Ιμπεριαλισμός: Γλωσσική διαστροφή και συσκότιση της Αυτοκρατορικής επέκτασης

Του James Petras*
Ιανουάριος 19, 2019

(Επεξηγηματική σημείωση του μεταφραστή: Στο κείμενο που ακολουθεί οι αγγλικοί όροι nationalism και nationalist αποδίδονται στα ελληνικά άλλοτε ως εθνισμός και εθνιστής και άλλοτε ως εθνικισμός και εθνικιστής. Ως εθνισμός ορίζεται η άποψη που ενθαρρύνει την έκφραση και την καλλιέργεια της εθνικής συνείδησης και παράλληλα αναγνωρίζει και σέβεται τις εθνικές διαφορές. Πρόκειται δηλαδή για την απόλυτη αλλά  χωρίς παρωπίδες, πίστη και αφοσίωση κάποιου στα ιδεώδη του έθνους στο οποίο ανήκει, χωρίς καμία διάθεση περιφρόνησης ή υποτίμησης των ιδεωδών άλλου έθνους. Πάνω σε τούτη την, με θετικό πρόσημο, έννοια του εθνισμού εδράζεται και η έννοια του διεθνισμού. Αντίθετα, ως εθνικισμός ορίζεται η απόλυτη και με πάθος, έως την τύφλωση, προσήλωση των ατόμων στο έθνος τους, η οποία φτάνει ως την περιφρόνηση και την εχθρότητα προς άλλα έθνη, για να καταλήξει στην αντιδραστική έννοια και πρακτική του σωβινισμού.)

---

Στο σύγχρονο κόσμο, οι δυτικοί  προπαγανδιστές του ιμπεριαλισμού, ειδικά οι δημοσιογράφοι και οι αρχισυντάκτες των ΜΜΕ, καταφεύγουν στην παραχάραξη των καθημερινών εννοιών και τη διαστρέβλωση της γλώσσας της πολιτικής. Η χρήση και η κακοποίηση του πολιτικού λόγου χρησιμοποιείται προκειμένου να μπουν στο στόχαστρο της κριτικής τα ίδια τα θύματα και να δικαιολογηθούν οι ιμπεριαλιστικές επιθέσεις. Οι συνέπειες είναι πολλαπλές, αναφορικά τόσο με την προσπάθεια νομιμοποίησης των εγκλημάτων πολέμου και της οικονομικής λεηλασίας όσο και με την εξουδετέρωση  της όποιας εσωτερικής αντίστασης.

Παγκοσμιοποίηση, λαϊκισμός και Αριστερά

Ορισμένες σκέψεις με αφορμή τις πρόσφατες εκλογές στην Ιταλία

Του Κάρλο Φορμέντι

εκλογή του Μακρόν στη Γαλλία, και η επάνοδος της Μεγάλης Συμμαχίας CDU-SPD στη Γερμανία, δημιούργησαν στις φιλελεύθερες ελίτ την ψευδαίσθηση πως το κύμα του λαϊκισμού εκτονώθηκε πλέον. Αλλά το αποτέλεσμα των ιταλικών εκλογών αποδεικνύει πως το κύμα παραμένει και απειλεί να συμπαρασύρει τα παλιά κόμματα της κεντροαριστεράς και της κεντροδεξιάς, καθώς και τους θεσμούς της Ε.Ε. Το άθροισμα των ψήφων του Κινήματος 5 Αστέρων και της Λέγκας, ξεπέρασε το 50%, αποκαλύπτοντας πως οι μισοί Ιταλοί ψηφοφόροι είναι ευρωσκεπτικιστές και δεν πιστεύουν στα αφηγήματα περί τέλους της κρίσης και πλεονεκτημάτων της παγκοσμιοποίησης.

Τέσσερα ερωτήματα

Ας προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε: 1) Ποιες είναι οι κοινωνικές ρίζες του λαϊκισμού, 2) Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στα δύο μεγαλύτερα ρεύματα που κινούνται στο εσωτερικό του, 3) Για ποιο λόγο ο κόσμος αδιαφορεί παντελώς για τα κόμματα της Αριστεράς, 4) Γιατί (προς το παρόν) το κατεστημένο φαίνεται ότι αντέχει και τι θα συμβεί όταν αυτό δεν θα τα καταφέρνει πλέον.

Η ιδεολογική ρομφαία της ολιγαρχίας

Του Γιώργου Κοντογιώργη

Είναι κοινός τόπος πλέον πως οι παραδοσιακές ιδεολογίες έχουν εκπληρώσει τον προορισμό τους και έχουν περιέλθει στα αζήτητα της ιστορίας. Το έχω δείξει αυτό εδώ και πάρα πολλά χρόνια και εξηγώ το γιατί στο τελευταίο μου βιβλίο που σκιαγράφησε σε ανύποπτη στιγμή την πολιτική πορεία του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία (Η Συριζαία Αριστερά ως Νέα Δεξιά). Αυτό έχει ως συνέπεια τα κόμματα να έχουν μεταβληθεί άρδην σε «ιδιωτικές εταιρίες», ή για να είμαι πιο επιεικής «σε εταιρίες ιδιοποίησης του δημοσίου χώρου».

Ειδικότερα στην Ελλάδα, από την πρώτη στιγμή της Βαυαροκρατίας το κομματικό σύστημα από φορέας διαμεσολάβησης συμφερόντων και τροφοδότης με πολιτικό προσωπικό της εξουσίας μεταβλήθηκε σε πολιτικό σύστημα.

Ίππευσε στο πολιτικό σύστημα, το ιδιοποιήθηκε και δι’ αυτού λειτούργησε ως επικαρπωτής του κράτους και δυνάστης της κοινωνίας. Γι’ αυτό και έχω ορίσει το ελληνικό πολιτικό σύστημα ως δυναστική κομματοκρατία.

Ο λαϊκισμός έχει διαβρώσει το DNA μας

Του Σαράντου Λέκκα

Ένας  από τους πιο πολυδιαφημισμένους σύγχρονους μύθους στην χώρας μας είναι ο μύθος  του πάνσοφου λαού, του κυριάρχου λαού, ενός λαού που όταν εκλέγει κυβερνήσεις έχει αλάνθαστο ένστικτο.

Άρθρο

Η σύγχρονη ιστορία από την μεταπολίτευση και μέχρι σήμερα έχει δείξει ότι ο ελληνικός λαός ούτε κυρίαρχος  είναι, ούτε οι επιλογές του είναι αλάνθαστες.

Το αντίθετο μάλιστα, όπως αποδεικνύεται οι επιλογές του ελληνικού λαού λόγω του ότι διέπονται στις περισσότερες των περιπτώσεων από συναισθήματα οργής, αγωνίας για το προσωπικό του μέλλον, αγανάκτησης, εκδίκησης, φθόνου αλλά και ιδιοτέλειας αποτυγχάνουν στο κυρίαρχο ζητούμενο κάθε εκλογικής αναμέτρησης εκείνο της επιλογής όχι της  ευχάριστης  αλλά της χρήσιμης κυβέρνησης.

Με εξαίρεση την εκλογική αναμέτρηση του 1974 όπου η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού ψήφισε με τρόπο που έδινε εκκωφαντική απάντηση σε όσους είχαν αμφισβητήσει την Δημοκρατία οι υπόλοιπες αναμετρήσεις καλύπτονται από τις παρενέργειες της ιδιοτέλειας.

Παγκοσμιοποίηση, δημοκρατία και «λαϊκισμός»

Το editorial του Δρόμου που κυκλοφορεί

Ενώ οι σεισμοί στην καρδιά του καπιταλισμού συνεχίζονται, μια νέα επιχείρηση των «φρουρών της παγκοσμιοποίησης» βρίσκεται σε εξέλιξη. Πριν 15 περίπου χρόνια, προσπάθησαν να πλασάρουν σαν εύπεπτο προϊόν μια δήθεν «εναλλακτική παγκοσμιοποίηση». Αποθέωναν τότε τον πλήρη σεβασμό στην «ατομική διαφορετικότητα», ενώ επιταχυνόταν η ισοπέδωση κάθε εθνικής ιδιαιτερότητας υπέρ της απρόσκοπτης εξάπλωσης του καπιταλισμού. Σήμερα, αφού βουλιάζουμε στα απόνερα μιας καθολικής κρίσης, νομίζουν ότι είναι εφικτός ο «εκδημοκρατισμός της δημοκρατίας» μέσω του συνδυασμού αξιών του φιλελευθερισμού και του «εξισωτισμού».

Στην πραγματικότητα, δεν έχουν λάβει το μήνυμα που στέλνουν οι σεισμοί. Η κοινωνική ευημερία, η ισότητα, η πραγματική δημοκρατία δεν μπορούν να «παντρευτούν» με τον καζινο-καπιταλισμό και την ιμπεριαλιστική παγκοσμιοποίηση. Ο «γάμος» αυτός δεν μπορεί να γίνει γιατί δεν επιτρέπεται από την ίδια τη βάση και τα εποικοδομήματα που ο σύγχρονος καπιταλισμός επιβάλλει σε πλανητική κλίμακα.

Ο λαϊκισμός ως πολιτική έκφραση της παρηγοριάς

Του Στέλιου Στυλιανίδη

Καθ.Κοιν.Ψυχιατρικής Παντείου Παν/μίου, Ψυχίατρος - Ψυχαναλυτής.

"Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η χαρά της παρηγοριάς απαντά σε βαθιές απαιτήσεις..." (Ουμπέρτο Εκο)

Ο λαϊκισμός, ως ιδεολογική ηγεμονία μιας κατακερματισμένης κοινωνίας, διαπερνά "οριζόντια" ως πολιτική έκφραση, πολιτιστικό εποικοδόμημα, αντίσταση στην ορθολογική-κοινωνική οργάνωση, δημαγωγία, αδυναμία κατανόησης της πραγματικότητας και νοοτροπία το σύνολο  των πολιτικών σχηματισμών, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην Ευρώπη.

Ωστόσο, υπάρχουν δύο σημαντικές διαφοροποιήσεις της ελληνικής ιδιαιτερότητας από τη δυτικοευρωπαϊκή: πρώτον, στην Ελλάδα ο λαϊκισμός, αδίκως κατά τη γνώμη μου, τείνει να ταυτιστεί με το ήθος, την πολιτική  πρακτική και την ιδεολογία τηςμεταπολιτευτικής αριστεράς και κεντροαριστεράς(όπως καθορίστηκε από την ηγεμονία του ΠΑΣΟΚ), ενώ στην Ευρώπη η αναφορά στον λαϊκισμό καλύπτει τους δεξιούς και ακροδεξιούς πολιτικούς σχηματισμούς που συγκροτούνται στη βάση ενός  αντι-μεταναστευτικού και ευρωσκεπτικιστικού λόγου. Δεύτερον, ο ακραίος και ανεύθυνος αντι-λαϊκισμός, ο οποίος δαιμονοποιεί  φανατικά κάθε αναφορά στον λαό, τείνει σε τελική ανάλυση να υπονομεύει την ίδια την διαφωνία, τον πλουραλισμό, την ανάγκη μείωσης των τερατωδών κοινωνικών ανισοτήτων στο όνομα της αναφοράς στον ρεαλισμό και στο εφικτό.

Τι είναι ανάπτυξη και τι λαϊκισμός...

Ανάρτηση από: ΑΝΤΙ-ΥΛΗ Blog

Σαμαρικός κιτς λαϊκισμός

Συχνά οι του κυβερνητικού μπλοκ κατηγορούν όλους τους άλλους για «λαϊκισμό» διατηρώντας για τον εαυτό τους το μονοπώλιο της σοβαρότητας, της υπευθυνότητας και της λογικής. Χειρότερο πράγμα από τον λαϊκισμό όμως είναι ο κιτς λαϊκισμός. Και σε αυτό οι δήθεν αντιλαϊκιστές κερδίζουν κατά κράτος.

Πρώτα από όλα έχουν ξεθάψει μια ρητορική προδικτατορικής περιόδου με την οποία προσπαθούν να φοβίσουν τον νοικοκυραίο. Με το να βγαίνουν στα κανάλια σαν υστερικοί και να το παίζουν φοβισμένοι ότι δήθεν ο ΣΥΡΙΖΑ θα τους πάρει τα σπίτια δεν αποδεικνύουν τίποτα άλλο παρά την ανικανότητα των ακριβοπληρωμένων επικοινωνιολόγων τους. Σοβαρά τώρα, ποιος μπορεί να πιστέψει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο; Το πιο ριζοσπαστικό πράγμα που θα μπορούσε να κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν να κόψει την πρωινή προσευχή στα σχολεία. Τουλάχιστον έτσι νόμιζα μέχρι πριν κανα-δυο μήνες. Αλλά όπως το πάει τελευταία βλέπω να κάνει και υποχρεωτική την νηστεία.

Οι ελίτ, ο λαικισμός και η ισότητα

Η κατ’ αρχήν δεδομένη δυνατότητα να εμφανισθεί ο καθένας ως ίσος προς ίσον απέναντι σε οποιονδήποτε επηρεάζει την κοινωνική συμπεριφορά, κατά τρόπο ώστε τελικά οι εντολές δεν εκφέρονται ως εντολές, αλλά ως οδηγίες, τις οποίες πρέπει να ακολουθήσει κανείς γιατί αυτό υπαγορεύουν τα πράγματα.

Του Παναγιώτη Κονδύλη

Απόσπασμα από το βιβλίο Η παρακμή του αστικού πολιτισμού, σ.240, 241, 242.

[...] Βεβαίως δεν είναι δυνατόν να λεχθεί ότι στη μαζική δημοκρατία, όπως τη γνωρίζουμε, έχει ήδη πραγματοποιηθεί η ισότητα με την υλική έννοια του όρου. Όμως η πραγματικότητα της ισότητας είναι για τη λειτουργία της μαζικής δημοκρατίας πολύ λιγότερο σημαντική από τη δυνατότητα της ισότητας. Η Ισότητα αναγνωρίζεται από όλους ως απτή δυνατότητα (ακόμη και όσοι δέχονται την ισότητα μόνον ως τυπική Ισότητα των ευκαιριών, ομολογούν ότι οι ευκαιρίες αυτές μπορούν ν’ αξιοποιηθούν από τον καθένα, ότι δηλαδή καθένας μπορεί ν’ ανέβει την κοινωνική κλίμακα ως την κορυφή της, αρκεί να το μπορεί) και η καθημερινή ομολογία πίστεως της μαζικής δημοκρα­τίας στην αρχή της ισότητας ανοίγει ipso facto έναν ορίζοντα προσ­δοκιών, ο οποίος θέτει σε κίνηση αντίστοιχες συμπεριφορές. Με άλλα λόγια: η κατ’ αρχήν κατάφαση της ισότητας και το γεγονός της κοινωνικής κινητικότητας δημιουργούν συνθήκες, υπό τις όποιες τις δράσεις και τις αντιδράσεις των ανθρώπων συχνά τις καθορίζουν ψυχολογικοί παράγοντες και ένα υποκειμενικό αίσθημα γοήτρου. Το αίσθημα της ισότητας είναι εντονότερο από την πραγματικότητα της ισότητας. Γι’ αυτό η συναναστροφή των ανθρώπων γίνεται όλο και πιο εξισωτική, ήτοι ο τόνος της συναναστροφής τούτης δεν ανταποκρίνεται αναγκαστικά, και ανταποκρίνεται συνεχώς λιγότερο, στις πραγματικά υφιστάμενες διαφορές κοινωνικής θέσης και γοήτρου ανάμεσα στα άτομα και στις ομάδες.