Ο καπιταλισμός του κουπονιού: Πώς διαλύεται η κατανάλωση, το ασφαλιστικό σύστημα και οι συλλογικές διεκδικήσεις

Του Δημήτρη Κουλάλη

Κουπόνια, τροφεία, δωροεπιταγές, «voucher», προπληρωμένες κάρτες: Τις ημέρες που πέρασαν, μέσα στο πνεύμα των εορτών αρκετές ήταν οι επιχειρήσεις που προχώρησαν σε παροχές σε είδος προς τους εργαζόμενούς τους. Μέχρι εδώ όλα καλά, θα σκεφτεί κάποιος. Θα συμφωνήσουμε μαζί του. Τι γίνεται όμως όταν αυτές οι παροχές έρχονται να υποκαταστήσουν έμμεσα ένα μέρος των αυξήσεων που δικαιούνται οι εργαζόμενοι μετά το ψαλίδι των μνομονιακών χρόνων, από κοινού με την απορρύθμιση της αγοράς εργασίας και τον πληθωρισμό που ροκανίζει κάθε μέρα το εισόδημά τους;

Μίλησαμε επ’ αυτού με την 25χρονη προγραμματίστρια λογισμικού Μ.Γ. Η συζήτησή μας ξεκίνησε με την αναφορά της στη διαδεδομένη όπως λέει πολιτική των κουπονιών («ticket restaurant» και κάρτες μετρό) στον κλάδο γενικά και στην εταιρεία που εργάζεται ειδικότερα. Στη δική της περίπτωση, οι παροχές αυτές έχουν σταθερό χαρακτήρα. Το πρόβλημα βέβαια είναι ότι η χορήγησή τους βρίσκεται πάντα στην ευχέρεια του εργοδότη. Ωστόσο, για την νεαρή εργαζόμενη στον χώρο της ψηφιακής τεχνολογίας, εκτός από τον πρακτικά προσωρινό χαρακτήρα αυτής της βοήθειας, προκύπτουν κι άλλα προβλήματα εις βάρος των εργαζομένων «από την ανάγκη του εργοδότη να μην πληρώσει τις απαραίτητες εισφορές».

Επιχειρώντας να εξηγήσει τι εννοεί, η Μ.Γ. ανέφερε στον «Ημεροδρόμο» ότι παρά την επιχείρηση να «πλασαριστεί» αυτή η πρακτική ως μέρος του «καθαρού μισθού», το κουπόνι δεν συμπεριλαμβάνεται σε κανένα δώρο ή και επίδομα και φυσικά δεν λαμβάνεται υπόψη στο πόσο της αποζημίωσης. «Δεν είναι “επιπλέον προσφορά” του εργοδότη, είναι ο τρόπος του να καλύψει το κενό του χαμηλού μισθού μας με το μικρότερο δυνατό κόστος. Για αυτό η λύση δεν είναι να διεκδικήσουμε μονιμοποίηση του ‘’ticket restaurant’’, αλλά να διεκδικήσουμε αυξήσεις στους μισθούς μέχρι να καλύπτουν τις ανάγκες μας χωρίς να χρειαζόμαστε κουπόνια-μπόνους».

Θα έρθουν οι κομμουνιστές και δεν θα έχουμε σπίτια να μας πάρουν

Του Δημήτρη Κουλάλη

«Τα ακίνητα στην Ισπανία ήταν ανέκαθεν ακριβά, επ’ ωφελεία των τραπεζών και του κατασκευαστικού τομέα. Έτσι, η πλειοψηφία του κόσμου ωθήθηκε στη λύση του στεγαστικού δανείου. Δεν υπήρχε, όμως, κανένα προστατευτικό πλαίσιο… Μετά από τρεις μη καταβεβλημένες δόσεις η τράπεζα σε πέταγε έξω από το σπίτι».

Με αυτά τα λόγια περιέγραφε την οριακή κατάσταση στη στεγαστική αγορά της Ισπανίας, η δημοσιογράφος και μεταφράστρια του βιβλίου: «Εδώ έζησε – Η ιστορία μιας έξωσης» (εκδ. Angelus Novus), Κορίνα Βασιλοπούλου. Η συνομιλία μας με την έμπειρη δημοσιογράφο ήταν στα πλαίσια του ρεπορτάζ του «Ημεροδρόμου» σχετικά με το ανομολόγητο «gentrification» που συντελείται τα τελευταία χρόνια σε περιοχές του κέντρου της Αθήνας, όπως τα Εξάρχεια, όπου η φτώχεια, η εγκληματικότητα και η καταστολή ήρθαν αρμονικά να συνδεθούν με το Airbnb, την τουριστικοποίηση της περιοχής και την δραστηριοποίηση των funds.

Στα φρέσκα κουλούρια τώρα, πρόσφατο δημοσίευμα της «Καθημερινής» παρουσίαζε τα εμπόδια στην διαλεύκανση του τοπίου γύρω από το ζήτημα των «κόκκινων δανείων». Αναλυτικότερα, η εφημερίδα παρουσίαζε τα τρία μεγάλα αγκάθια της υπόθεσης, με πρώτο αυτό της ψηφιακής πύλης για τη ρύθμιση των χρεών φυσικών και νομικών προσώπων. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η πύλη δεν έχει τεθεί ακόμη σε λειτουργία, αν και αναμένεται να υποδεχθεί όλες τις αιτήσεις που θα υποβάλλονται για τη ρύθμιση των χρεών προς τις τράπεζες, κυρίως όμως προς τα fund που κατέχουν τα «κόκκινα δάνεια». Πλην της λειτουργίας της ως κόμβος για καταγραφή του συνόλου των αιτήσεων, το ψήφισμα για τη σύστασή της προβλέπει τη σύνδεσή αυτής με τις φορολογικές αρχές, τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης των εν λόγω δανείων, ώστε να αντλούνται όλα τα στοιχεία εκείνα που κρίνονται απαραίτητα για το χρέος που βαρύνει τους οφειλέτες.

Ελλάς – Ελλήνων – Εργοδοτών

Του Δημήτρη Κούλαλη

Η ΑΛΗΘΕΙΑ είναι πως όταν διάβασα το εξαιρετικό ρεπορτάζ του συναδέλφου Γεράσιμου Λιβιτσάνου σχετικά με το 10ωρο εργασίας που επισήμως έρχεται, ήξερα πως βρισκόμουν σε μια κατάσταση ντέζα βου. Βρε, σαν ποιο μοιάζει, σαν ποιο μοιάζει, αναρωτιόμουν. Κι, ξαφνικά, εγένετο φως: Έφερνε πολύ στο Ν.Δ. 515/70 (δημοσιευμένο σε ΦΕΚ, την 22α Απριλίου 1970 – Διονύσης Ελευθεράτος, Λαμόγια στο χακί , Εκδόσεις Τόπος, 2015, σ.227-229 – δείτε ολόκληρο στο τέλος του κειμένου). Το διάταγμα με το οποίο η Χούντα καταργούσε το οκτάωρο εργασίας σε μια σειρά επιχειρήσεων.

ΣΤΑ ΦΡΕΣΚΑ ΚΟΥΛΟΥΡΙΑ: Το αντεργατικό έκτρωμα του κ. Βρούτση έρχεται να αντικαταστήσει τον 1264/82, κουβαλώντας μαζί του την πρόβλεψη για 10ωρο εργασίας, την υπονόμευση του πενθήμερου, ενώ βάζει αστυνομικά βραχιολάκια στη συνδικαλιστική δράση, θεσμοθετώντας «ποινικά κολάσιμες πράξεις» σε κάθε διεκδίκηση που έχει τη μορφή απεργιακής κινητοποίησης.

ΔΕΝ περίμενα βέβαια, τίποτα διαφορετικό από τον υπουργό που ξέγραψε, για πρώτη φορά μετά τη Χούντα, τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, εκχωρώντας στην κυβέρνηση, μέσω του 4172/13, το δικαίωμα καθορισμού του κατώτατου μισθού.

ΔΕΝ περίμενα τίποτα διαφορετικό από μια κυβέρνηση που ήδη από τα έδρανα της αντιπολίτευσης χαρακτήριζε το οκτάωρο «ξεπερασμένο»…

Τo παντεσπάνι της Thomas Cook

Του Δημήτρη Κούλαλη

Πάνω από 20 εκατ. λίρες σε μπόνους «παντελώνιασαν» την τελευταία πενταετία στελέχη της #ThomasCook, παρά το γεγονός ότι, ήδη από το 2011, η εταιρεία αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα. Είναι η εξαίρεση στον κανόνα της “επενδυτικής ευσυνειδησίας “, διαβάζουμε στα σχόλια διάφορων «φιλελέ» προφίλ στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.

Μόνο που, όπως πολύ καλά, γνωρίζουν κι οι ίδιοι, στην αρένα της κερδοσκοπίας ο… ευσυνείδητος επενδυτής δεν ταυτίζεται με τον «σωστό»- λέμε τώρα- επιχειρηματία, αλλά με τον «μαλάκα» του συναφιού.

 «Ο σκοπός του κεφαλαίου», εξηγούσε παλιότερα η ακαδημαϊκός Jayati Ghosh, «είναι το κέρδος. Αυτός είναι ο νόμος που το διέπει και ο λόγος για τον οποίο λειτουργεί. Και αυτό δεν έχει σε τίποτα να κάνει με το πόσο κακοπροαίρετοι ή καλοπροαίρετοι είναι οι καπιταλιστές. Είναι ένα ξεχωριστό ζήτημα. Συγκεκριμένα, εκείνοι που επιθυμούν να είναι καλοπροαίρετοι θα εκτοπιστούν στο πλαίσιο του ανταγωνισμού μεταξύ των καπιταλιστών».

Ο Οργουελ «ζει» στο πορτοφόλι σου…

Του Δημήτρη Κούλαλη

ΕΛΛΟΓΑ ΠΑΡΑΛΟΓΑ
«Η κατάργηση των μετρητών (…) θα πρέπει να εκληφθεί ως μακροπρόθεσμο σχέδιο και δεν συνιστά άμεση μετατόπιση σε μια κοινωνία χωρίς μετρητά.(…) Η διαδικασία κατάργησης θα ήταν πιο ελκυστική εάν βασιζόταν σε μεμονωμένες επιλογές των καταναλωτών και στη βάση κέρδους- κόστους -καθώς- φαίνεται εξ ολοκλήρου ακίνδυνη -ωστόσο- χρειάζεται προσαρμογή (και) σε πολιτικό επίπεδο. -Κι αυτό γιατί- μπορεί να υπάρξουν δικαιολογημένες αντιρρήσεις. (…) Η δυσαρέσκεια των οικογενειών και των μικρών επιχειρήσεων μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνικές εντάσεις (…) επομένως, σε απώλειες- όσον αφορά- το ΑΕΠ. (…) Σε κάθε περίπτωση,  -η προσπάθεια-  να επιβληθεί η κατάργηση με διάταγμα πρέπει να αποφευχθεί, δεδομένης της δημοφιλίας των μετρητών. Χρειάζεται ένα στοχευμένο πρόγραμμα ευαισθητοποίησης ώστε να αρθεί η καχυποψία σχετικά με την κατάργηση».
Αυτά είναι μερικά μόνο απ’ όσα επεσήμανε σε Έκθεσή  του («The Macroeconomics of De- Cashing» )το ΔΝΤ στις 27/3/2017.
***
Η συζήτηση για την κατάργηση των συναλλαγών με μετρητά εισήλθε δυναμικά στο προσκήνιο τα τελευταία 2 χρόνια, μεσούσης της παγκόσμιας ύφεσης και με ένα γιγάντιο χρέος να εκκρεμεί.  Έπειτα από την αποτυχία των μέτρων που πάρθηκαν για τη στήριξη του χρηματοπιστωτικού τομέα (ποσοτική χαλάρωση, κεφαλαιοποίηση του τραπεζικού συστήματος με κρατικά κονδύλια από τις ΚΤ κ.ά.), άρθρα «ειδικών» που μιλούν για «οικονομική επανάσταση», αναλύσεις και σωρεία διαφημιστικών μηνυμάτων από τράπεζες κατέκλυσαν τον δημόσιο λόγο. Ως επιστέγασμα αυτών, ήλθαν στη συνέχεια οι επισημάνσεις στο Νταβός της Ελβετίας πέρυσι και φέτος, περί του επωφελούς, όπως υποστήριξε η πρόεδρος του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, αναγκαίου και αναπόφευκτου χαρακτήρα αυτής της εξέλιξης.

Η τελευταία «Σοβιετία» της Ευρώπης

Του Δημήτρη Κούλαλη

ΕΛΛΟΓΑ ΠΑΡΑΛΟΓΑ

«Η τελευταία κομμουνιστική χώρα της Ευρώπης… είναι η Ελλάδα! Δεν το πιστεύετε; Ρίξτε μια ματιά στους πίνακες που ακολουθούν και θα το ξανασκεφθείτε»….
Τάδε έφη Αριστείδης Χατζής, Αν. Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Σκεφτήκαμε να ακολουθήσουμε την προτροπή του κ. Καθηγητή  και να… ρίξουμε μια ματιά, όχι στους πίνακές του, μα στα επίσημα στοιχεία.
Βρισκόμαστε στην Ελλάδα, λοιπόν, του κομμουνιστικού ολέθρου.
Τι συμβαίνει σ’ αυτή την τάλαινα χώρα;