Τάξη και πατρίδα!

Του Θανάση Τσιριγώτη*

Η σοβούσα κρίση ανατίναξε όλες τις παλιές πολιτικές συμβάσεις! Νέες συμμαχίες χτίζονται, κόμματα αμορτισέρ εμφανίζονται στο στερέωμα, παλιές συνήθειες αλλάζουν, συμπεριφορές τροποποιούνται. Oι «από πάνω» δυσκολεύονται να κυβερνήσουν όπως πριν, οι «από κάτω» δυσκολεύονται να ζήσουν «με λιγότερο ουρανό».

Δεν είναι διόλου υπερβολή αν πούμε πως «τίποτα δεν θα ’ναι όπως πριν» στο τέλος της πορείας προς την κόλαση. Αυτής της φρίκης δίχως τέλος, εκτός και αν ο Σίσυφος αρνηθεί το ρόλο του, αρνηθεί τις καθεστωτικές συμβάσεις και αποτινάξει τους βράχους και το μαρτύριό του. O Σίσυφος-λαός ο οποίος σύρεται σιδεροδέσμιος στον παραλογισμό της σημαδεμένης κάλπης, η οποία θα κηρυχνόνταν έκπτωτη αν άλλαζε τα πράγματα. Απέναντι λοιπόν στον πολιτικό-οικονομικό-κοινωνικό Αρμαγεδώνα υπάρχουν μόνο δύο δρόμοι.

Αυτός της υποταγής, της συναίνεσης, της δουλοφροσύνης, του νεοραγιαδισμού. Ατελέσφορος, αιματώδης, καταστροφικός. Και ο άλλος της αντίστασης, της περηφάνειας, της πάλης, της οργάνωσης. Το εργατολαϊκό αυθαδίασμα…

Οι λέξεις και το πράγμα

Οι πόλεμοι αρχίζουν με λέξεις και τελειώνουν στα πεδία των μαχών. Πριν από τους λογχοφόρους προηγούνται οι προπαγανδιστές για να σπάσουν το ηθικό των αντιπάλων και να σκορπίσουν το φόβο, το ερώτημα, τον πανικό.

O ιμπεριαλισμός, ο καπιταλισμός και οι εγχώριοι «μπάτλερ» τους, πριν ξεκινήσουν τη σφαγή έσπειραν «urbi et orbi» (σε πόλεις και χωριά) ψευτοθεωρίες, ανυπόστατα αφηγήματα, ψευτιές και σπουδαιοφανείς -πλην κούφιες- «αλήθειες». Λέγοντας: Παγκοσμιοποίηση αντί πόλεμος και ιμπεριαλισμός. Ισχυρή Ελλάδα αντί επαρχιώτικη, βαλκανική φλούδα. Δημοκρατική Ευρώπη αντί λυκοσυμμαχία. Ευρωπαϊκή αγορά αντί τραπεζικό κεφάλαιο. Κάτω τα συνδικάτα αντί οργάνωση των εργαζομένων. Μιζέρια αντί για ταξική αυτοπεποίθηση. Λασπολογία στην ιστορία αντί της ιστορικής περηφάνειας. Εγωισμό αντί συλλογικότητα και κοινωνικότητα. Θέλησαν να σκορπίσουν στα πέρατα της γης το συλλογικό κεκτημένο και το κοινωνικό «εμείς» και να ορθώσουν τη σημαία του ανυπόφορου «εγώ», ώστε ο εργάτης, ο εργαζόμενος, ο άνεργος, ο νέος να νιώθει ανυπεράσπιστος, πολιτικά άκληρος, αμνήμων, φτερό στον άνεμο.

«Από τα ερείπια της μεσαίας τάξης της Δύσης αναδύεται ο κόσμος των περιφερειών»

Απόσπασμα από την εισαγωγή της Χριστίνας Σταματοπούλου στο βιβλίο του Κριστόφ Γκιλλουί, No Society: Το τέλος της μεσαίας τάξης της Δύσης, που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις Εναλλακτικές Εκδόσεις.

Τα τελευταία τριάντα χρόνια, οι κοινωνικές ανισότητες εκτινάχθηκαν και διαρκώς διευρύνονται, αγγίζοντας τα επίπεδα των αρχών του 20ού αιώνα· τα παλιά λαϊκά στρώματα, που συνιστούσαν και τον βασικό φορέα της κοινωνικής συνοχής, σταδιακά υποβαθμίστηκαν και βρέθηκαν στο περιθώριο. Παράλληλα, οι άρχουσες τάξεις (παλαιά και νέα αστική τάξη) εξήλθαν από το πλαίσιο του εθνικού κράτους (όπου ασκείται η εθνική ανεξαρτησία και η κοινωνική αλληλεγγύη, έστω υποχρεωτικώς), οχυρώθηκαν στις παγκοσμιοποιημένες μητροπόλεις-φρούρια και, ασκώντας μια εξουσία εξαρτημένη άμεσα από το υπερεθνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, εγκατέλειψαν το δημόσιο συμφέρον. Αυτή η α-κοινωνική άρχουσα τάξη προσπαθεί να εξαπατήσει, αυτο-ανακηρυσσόμενη σε απόστολο της ανοιχτής κοινωνίας και της συνύπαρξης, τη στιγμή που αναδιπλώνεται στα οχυρά της, τις παγκοσμιοποιημένες μητροπόλεις.

Νίκος Πουλαντζάς: Κράτος, Κοινωνικές Τάξεις, Καπιταλισμός, Ιμπεριαλισμός

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗΣ
(ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ)
ΝΙΚΟΣ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑΣ
ΚΡΑΤΟΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ, ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ, ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ
ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑ ΣΤΟ ΠΑΝΤΕΙΟ ΤΟ 1977

ΕΝΑ ΑΝΕΚΔΟΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΔΙΑΝΟΗΤΗ
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

    Ο Νίκος Πουλαντζάς στα μαθήματά του στην Πάντειο το 1977 συμπυκνώνει το σύνολο της σκέψης του, ξεδιπλώνει τον συλλογισμό του για τον μαρξισμό και τα πράγματα της εποχής του, αναδεικνύει την πρωτοτυπία του επιχειρήματός του.
     Η σκέψη του Ν. Πουλαντζά είχε μαγνητίσει όχι μόνο τους θεράποντες της Αριστεράς της εποχής –ακόμη και πέραν της μεταρρυθμιστικής Αριστεράς– αλλά και τους θιασώτες του φιλελευθερισμού. Εμφανιζόταν ως νέος φρέσκος αέρας στον μαρξιστικό στοχασμό που τον σκίαζε ακόμη ο άκρατος δογματισμός, η αδυναμία του να εναρμονισθεί με τις εξελίξεις και η βαριά παρουσία του υπαρκτού σοσιαλισμού.

Νέα εργατική τάξη και νέα κοινωνικά υποκείμενα

Του Άλβαρο Γκαρσία Λινέρα

Μια ακόμη αλλαγή που παρατηρώ στην ανάδυση της Αριστεράς, της Νέας Αριστεράς (καμιά φορά όχι και τόσο νέας, αφού εμπεριέχει πολλές από τις προηγούμενες εμπειρίες), είναι η ποιότητα του κοινωνικού κινήματος. Συμβαίνουν δύο πράγματα, καρπός των τελευταίων διαδικασιών παγκοσμιοποίησης της οικονομίας των τελευταίων 30, 40 χρόνων: Μια μεταβολή των εργασιακών συνθηκών, μια μεταβολή δηλαδή των υλικών συνθηκών της εργατικής τάξης, και μια περιπλοκή των κοινωνικών συνθηκών.

Στην πρώτη περίπτωση, η παλιά σύνθεση της εργατικής τάξης της βαριάς βιομηχανίας, του μεγάλου εργοστασίου, της συνδικαλισμένης, πειθαρχημένης εργατικής κοινότητας, που μετέδιδε τη γνώση από τον μεγαλύτερο στον μικρότερο, που δημιουργούσε σχέσεις εμπιστοσύνης στη δουλειά μέσα απ’ τη μετάδοση ελεγχόμενων από τον εργάτη γνώσεων και ιεραρχιών, έχει χαθεί.

Απ' τον Λάσκαρη στην Ντόρα και έπεται συνέχεια

Εκτός από το αστικό κράτος και το κόμμα της δεξιάς έχει συνέχεια. Και στην προκειμένη περίπτωση εννοούμε ότι η συντηρητική παράταξη έχει κάποιες παγιωμένες απόψεις. Όπως π.χ ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει πάλη των τάξεων.

Ηταν σαν σήμερα, 24 Μάη 1976 όταν ο υπουργός Εργασίας  Κ. Λάσκαρης, στην κυβέρνηση Καραμανλή κάνει την βαθυστόχαστη εκτίμηση ότι στην χώρα μας «Δεν υπάρχει πλέον εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο» οπότε βγάζει ένα φιρμάνι,  για να επιβάλλει ένα από τα πιο αντεργατικά νομοθετήματα που γνώρισε ποτέ ο τόπος. Τον περιβόητο «Νόμο 330 περί εργατικών οργανώσεων και συνδικαλιστικών ελευθεριών».
«Δεν θα επιτρέψομεν την πάλην των τάξεων», δηλώνει ο νεοδημοκράτης υπουργός και λίγο αργότερα η αστυνομία βάφει στο αίμα την απεργία των οικοδόμων που είχαν κινητοποιηθεί ενάντια σ’ αυτό το νομοθετικό τερατούργημα. (Διαβάστε περισσότερα εδώ).

Ο Γ. Βαρουφάκης καταργεί την ... πάλη των τάξεων

Εχουμε κατά καιρούς ακούσει τόσες μπαρούφες από τον υπουργό οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη, που πιστεύαμε ότι δεν θα μας εντυπωσίαζε όποια «βαθυστόχαστη» ανάλυση και να μας έκανε. Διαψευστήκαμε τραγικά .. σχεδόν καραφλιάσαμε.

Δεν μπορούσαμε να διανοηθούμε ότι θα έφτανε στο σημείο να αντιγράφει τον μακαρίτη υπουργό Εργασίας της Ν.Δ Κ. Λάσκαρη που το 1977 έβγαζε νόμους καταργώντας (στο μυαλό του) την πάλη των τάξεων!!!

Διαβάστε δήλωση που έκανε ο τρισμέγιστος υπουργός οικονομικών της .. αριστερής κυβέρνησης.

«Εν έτη 2015, μετά από πέντε χρόνια καταστροφικής ύφεσης όπου όλοι είναι θύματα, σε τελική ανάλυση, ελάχιστοι είναι οι επιτήδειοι που έχουν κερδίσει απ’ αυτή την κρίση. Η εποχή στην οποία μια κυβέρνηση της αριστεράς ήταν εξ ορισμού αντίθετη με τον χώρο της επιχειρηματικότητας έχει παρέλθει. Αν φτάσουμε σε ένα σημείο όπου θα αναπτυσσόμαστε , τότε μπορεί να ξανααρχίσουμε να μιλάμε για συγκρουόμενα συμφέροντα εργασίας και κεφαλαίου. Σήμερα είμαστε μαζί». 

Τάξη και Πατρίδα: Γύρω από το ζήτημα της εξάρτησης της χώρας μας

Του Θανάση Τσιριγώτη

Γύρω από το ζήτημα της εξάρτησης της χώρας μας υπάρχουν πολλές παρεξηγήσεις. Από ορισμένους οι οποίοι ανακάλυψαν, μαζί με τον Σημίτη, την ισχυρή Ελλάδα, η εξάρτηση, δηλαδή η σχέση της χώρας μας με τον ιμπεριαλισμό, θεωρείται παλαιομοδίτικη προσέγγιση, ξεπερασμένο θεωρητικό σχήμα, συνώνυμο της ψωροκώσταινας (φτωχή αγρότισσα του Ναυπλίου που έδωσε τον οβολό της για την επανάσταση του 1821). Αντί αυτού προκρίθηκαν κάτι ψευτομοντέρνα μεταπτυχιακά που βλέπουν την Ελλάδα ν’ ανταγωνίζεται στα ίσια τις ΗΠΑ – Γερμανία, εξαγωγές κεφαλαίων σ’ όλον τον κόσμο, διεκδίκηση αγορών και φυσικά μία «αριστερή» ψωροφαντασία. Σαφώς υποτίμηση του ιμπεριαλισμού ο οποίος αντικαταστάθηκε από την «παγκοσμιοποίηση» και τις θεωριούλες της λεγόμενης αλληλεξάρτησης. (Σ’ ένα θεατρικό έργο ο λόρδος λέει στον διαμαρτυρόμενο υπηρέτη ότι αυτός, όντας αφεντικό, τον έχει τόσο πολύ ανάγκη που δεν μπορεί να ζήσει μόνος –αλληλεξάρτηση στην πράξη δηλαδή).

Απέναντι σε όλα τα παραπάνω, μια μικρή, αλλά με μεγάλο παρελθόν, οργάνωση της κομμουνιστικής αριστεράς, το Μ-Λ ΚΚΕ, κόντρα σε θεούς και δαίμονες, πρόβαλλε τον αντιιμπεριαλιστικό αγώνα, συστατικό στοιχείο της επαναστατικής ανατροπής και της αποτίναξης της διπλής κυριαρχίας του ιμπεριαλισμού και της ντόπιας αστικής τάξης.

Ταξική και εθνική φτωχοποίηση στην ΕΕ

Του Τάκη Φωτόπουλου

Ενώ η επιθετικότητα της Υπερεθνικής Ελίτ (ΗΠΑ, ΕΕ) εντείνεται, από Ουκρανία μέχρι Συρία, και παράλληλα εντείνεται η αποπροσανατολιστική προπαγάνδα τους ότι δήθεν δεν παίζουν πια τον ρόλο του παγκόσμιου χωροφύλακα(!), οι ακριβοπληρωμένοι κηφήνες της Ευρωβουλής οδύρονται για την φτωχοποίηση των λαών του Ευρωπαϊκού «Νότου» (δηλ. της περιφέρειας της ΕΕ) και αποδίδουν όλες τις ευθύνες στα «κακά» Μνημόνια! Ετσι, αγνοούν βολικότατα, τους μηχανισμούς που οδηγούν όχι μόνο στην προφανη ταξική φτωχοποίηση (την μόνη που καταλαβαίνουν οι «Μαρξιστές» της συμφοράς) αλλά και σε εθνική φτωχοποίηση που αφορά την μεγάλη πλειοψηφία των λαών του «Νότου» της ΕΕ, σε σχέση με την αντίστοιχη πλειοψηφία των λαών στον «Βορρά». Με άλλα λόγια,  η εθνική φτωχοποίηση των λαών του «Νότου» δεν οφείλεται σε κάποια συνωμοσία των Ευρω-ελίτ ή δόγμα (π.χ. ανοητολογίες Ναόμι Κλάιν κ.α.), αλλά στους ίδιους τους οικονομικούς μηχανισμούς που καθιέρωσε η ΕΕ και η ΟΝΕ.

Όταν θεσμοποιόταν η Ευρωζώνη, η Γερμανία, για παράδειγμα, ήδη διέθετε υψηλό επίπεδο παραγωγικότητας (που κάποιοι «οικονομολόγοι» συγχέουν με τα ποσοστά αύξησης της παραγωγικότητας!), καθώς και υψηλή ανταγωνιστικότητα σε σχέση με τις χώρες του Ευρωπαϊκού «Νότου». Με την εισαγωγή όμως του Ευρώ, οι μεγάλες αποκλίσεις στα επίπεδα παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας μεταξύ «Βορρά» και «Νότου» παγιώθηκαν, αν δεν διευρύνθηκαν παραπέρα, για τους εξής λόγους:

Η πρόταση του Κόμματος Ευρωπαϊκής Αριστεράς (Κ.Ε.Α.) και η ιδιαιτερότητα της ελληνικής αριστεράς

Του Βασίλη Ασημακόπουλου

« Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες! Η Ελλάδα και η δημοκρατία σε κίνδυνο!»

Πολιτικό Γραφείο της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε., 17-12-1944

Σύμφωνα με τη μαρξική μέθοδο ανάλυσης η ιστορία όλων των κοινωνιών είναι η ιστορία των ταξικών αγώνων. Οι κοινωνικές τάξεις αρθρώνονται οργανικά σ' έναν τρόπο παραγωγής. Ο Πουλαντζάς τονίζει ότι οι τρόποι παραγωγής δεν υπάρχουν και δεν αναπαράγονται σ' ένα αφηρημένο επίπεδο αφ' εαυτών, αλλά ως συγκεκριμένοι κοινωνικοί σχηματισμοί εντός των οποίων αλλά και στην ιεραρχημένη σχέση μεταξύ των οποίων συναρθρώνονται οι διάφοροι τρόποι και μορφές παραγωγής, υπό την κυριαρχία ενός τρόπου παραγωγής, αποτέλεσμα της κίνησης των κοινωνικών τάξεων, δηλαδή της πάλης τους. Με την έννοια αυτή οι κοινωνικοί σχηματισμοί είναι ιστορικά καθορισμένοι και πρωτότυποι, ενταγμένοι σ' ένα εξελισσόμενο ιστορικά διαμορφωμένο πλαίσιο, στη σύγχρονη εποχή το παγκόσμιο καπιταλιστικό καταμερισμό εργασίας.

Οι "επικίνδυνες τάξεις" επιστρέφουν

Του Βασίλη Μουλόπουλου

Πρέπει να έχει πανικοβληθεί η οικονομικοπολιτική άρχουσα τάξη της Ελλάδας (και της Ευρώπης) από την όξυνση των κοινωνικών συγκρούσεων και τη στροφή της κοινωνίας προς τα αριστερά. Την εβδομάδα που πέρασε ο μεν ΣΕΒ, διά στόματος του κ. Δασκαλόπουλου, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για "τις καταστροφικές επιπτώσεις της μνημονιακής πολιτικής", οι δε τραπεζίτες, διά στόματος του διοικητή της ΤτΕ, "προειδοποίησαν" για τους "κινδύνους πολιτικής αποσταθεροποίησης".

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στα διάφορα "φόρα" που πραγματοποιούνται με τη συμμετοχή των επικεφαλής των μεγαλύτερων πιστωτικών οργανισμών της Ευρώπης, οικονομικών οργανισμών, πρωθυπουργούς ή πρώην πρωθυπουργούς. Όταν όλοι αυτοί αρχίζουν να ανησυχούν για τους φτωχούς, για τους άνεργους, για τους νέους και, κυρίως, για την περίφημη "πολιτική σταθερότητα", είναι εμφανές ότι η κατάσταση (τους) έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Το "ενδιαφέρον" δεν έχει καμία σχέση ούτε με την "κοινωνική ευαισθησία" (sic) ούτε με την κοινωνική αλληλεγγύη (έννοια άγνωστη σε τέτοια σαλόνια), αλλά δείχνει τον φόβο ότι η φτώχεια, η "πείνα" μπορεί να κινήσει λαούς, να ανατρέψει οικονομικές και πολιτικές ισορροπίες που χτίστηκαν με επιμονή και υπομονή τις τελευταίες δεκατείες.

Η τρόικα εναντίον της ελληνικής ιδιομορφίας ή συνεργάτες στην εξόντωση της μεσαίας τάξης;

Μια υπόθεση εργασίας 

Παγιδευμένοι μέσα σε μια ασφυκτική συγκυρία, παρακολουθούμε πλέον άναυδοι/ες την κυβέρνηση του πρώην μεταρρυθμιστή Γ Στουρνάρα (εφόσον επάνω του στηρίζεται το χρεοκοπημένο πλέγμα ΝΔ(ΠΑΣΟΚ) ), να μετέρχεται όλων των μέσων εναντίον της ραχοκοκκαλιάς της οικονομίας, της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, των ελεύθερων επαγγελματιών, της μεσαίας τάξης εφαρμόζοντας παράλληλα ετεροχρονισμένη - για αυτό και καταστροφική -  "θεραπεία σοκ" σε παιδεία, υγεία, ενημέρωση σε μια κοινωνία που δεν θυμίζει σε τίποτα εκείνη της έναρξης των μνημονίων.

Καθυστερημένη αντίδραση ή συνειδητή απόπειρα εξόντωσης; 

Πως εξηγείται η επιθετικότητα αυτή που ξεκίνησε πέρυσι με την άρνηση βιώσιμων ρυθμίσεων για τα ξαφνικά χρέη των επιχειρήσεων από την κατάρρευση της ρευστότητας, συνεχίστηκε με τα απανωτά χαράτσια, φόρους και έκτακτα τέλη και ολοκληρώθηκε μετά την απαλλαγή από το "φρένο" της ΔΗΜΑΡ με την ενεργοποίηση κατασχετικών απειλών, διώξεων και φυλακίσεων για τα χρέη που διόγκωσε η υπερφορολόγηση; 

Ένα σχόλιο …

Του Λευτέρη Ριζά

Θέλω να κάνω ένα σχόλιο σε κάτι που έγραψε ο Μαρξ και που το παραθέτει ο Αχιλλέας Ομήρου στο κείμενο του «Συμφωνίες μεγάλου φιλοσοφικού και ιστορικού «βάθους»» (προϋγούμενη ανάρτηση – 2η παραπομπή). Να μου επιτραπεί να επαναλάβω το παράθεμα από τον Μαρξ, αλλά πιο ολοκληρωμένο, σε σχέση με αυτό του Αχιλλέα Ομήρου. 

Ανάμεσα σε άλλα γράφει ο Μαρξ στον Βαιντενμάγιερ στις 5 Μάρτη του 1852:

«Όσο για μένα, δε μου ανήκει η τιμή ότι εγώ ανακάλυψα την ύπαρξη των τάξεων στη σύγχρονη κοινωνία, ούτε ότι εγώ ανακάλυψα την πάλη ανάμεσα τους. Πολύ πριν από μένα αστοί ιστορικοί είχαν περιγράψει την ιστορική εξέλιξη αυτής της πάλης των τάξεων και αστοί οικονομολόγοι την οικονομική ανατομία των τάξεων. Ό,τι καινούργιο έκανα εγώ ήταν : να αποδείξω: 1) ότι η ύπαρξη των τάξεων συνδέεται απλώς με ορισμένες ιστορικές φάσεις ανάπτυξης της παραγωγής, 2) ότι η ταξική πάλη οδηγεί αναγκαστικά στη δικτατορία του προλεταριάτου, 3) ότι η ίδια αυτή δικτατορία αποτελεί μονάχα το πέρασμα στην κατάργηση όλων των τάξεων και σε μιαν αταξική κοινωνία….» 

[βλ. Διαλεχτά Έργα Μαρξ – Ένγκελς τ. 2, σελ. 530, εκδ. ΚΕ-ΚΚΕ ]

Έθνος, Κοινωνία, Τάξεις & Πατριωτισμός...

ΤΖΕΗΜΣ ΚΟΝΝΟΛΥ: «Ο ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΠΑΤΗ»

            «Ως Σοσιαλιστής είμαι έτοιμος να κάνω όλα όσα μπορεί ένας άνθρωπος να πράξει προκειμένου να ανακτήσει η πατρίδα μας την δίκαιη κληρονομιά της –την ανεξαρτησία».
Τζέημς Κόννολυ

Το εθνικό ζήτημα είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένο με το κοινωνικό ζήτημα: όποιος αγνοεί την ευημερία ενός λαού ενώ κόπτεται μεγαλοφώνως για τα εθνικά ζητήματά του, δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας πατριδοκάπηλος, αφού όπως  άλλωστε έλεγε ο Λένιν «το τελευταίο καταφύγιο των αγυρτών είναι ο πατριωτισμός». Αντίστοιχα, όποιος μιλάει μόνο «ταξικά»αγνοώντας τα πραγματικά εθνικά ζητήματα και τα αγνά και πηγαία πατριωτικά αισθήματα ενός λαού, όσο κι αν κόπτεται υπέρ των «προλεταρίων» είναι αγύρτης επειδή όπως είπε ο Μαρξ, «οι προλετάριοι δεν έχουν πατρίδα επειδή είναι σκλαβωμένη στους αστούς και για να υψωθεί η εργατική τάξη στην κυρίαρχη τάξη του έθνους, πρέπει να την απελευθερώσουν».