Η φτώχεια υπό κεντροαριστεράν έποψιν
Του Μίμη Σουλιώτη
Ευκατάστατος ή εύπορος, πλούσιος ή λεφτάς, βαθύπλουτος, πάμπλουτος, ζάπλουτος η γκάμα είναι ευρύτερη• ας αρκεστούμε στο ότι από εύπορος και πάνω δεν παθαίνει κανείς ιλίγγους από λογαριασμούς του πετρελαίου θέρμανσης και της ΔΕΗ. Εκτός από την ανωτέρω διάκριση, που είναι ποσοτική, έχουμε και την ποιοτική: οι λίγο ή πολύ πλούσιοι διαχωρίζονται σ' εκείνους που αισθάνονται και διάγουν ως τέτοιοι και σε όσους «είναι φτωχοί και απλώς έχουν λεφτά». Στην κατηγορία των «φτωχών με λεφτά» υπάγω όσους επηρεάζονται από την ανεβασμένη τιμή του μαρουλιού ενώ έχουν ενάμισο εκατομμύριο ευρώ κατατεθειμένο σε ποικίλματα τραπεζικά.Καθώς οι φετινές γιορτές έχουν μεταβληθεί σε επιμνημόνια κωμικο-τραγικά δρώμενα με ραγδαία αύξηση των νεόπτωχων, θυμίζω ότι πτωχός στ' αρχαία σημαίνει «ζαρωμένος, μαζεμένος, συνεπτυγμένος», από το ρήμα «πτύσσω». Οι φτωχοί είναι ήδη και οι νεόπτωχοι συμπολίτες θα καταντήσουν συντόμως ζαρωμένοι: η φτώχεια συρρικνώνει υλικώς και καταρρακώνει το ανθρώπινο ήθος σύμφωνα με τη σοσιαλιστική θεώρηση του Μαξίμ Γκόρκι και του Μπρεχτ, μα και ο Αριστοφάνης, ταγμένος υπέρ του δίκαιου και έντιμου πλουτισμού, βάζει στον Πλούτο τον Βλεψίδημο να λέει πως πουθενά στον κόσμο δεν υπάρχει χειρότερος καταστροφέας από την Πενία («ουδαμού ουδέν πέφυκε ζώον εξωλέστερον»). Στον αντίποδα κινείται η καθαγίαση της πενίας από τους αναρχο-χριστιανούς Ντοστογιέβσκι και Παπαδιαμάντη• ο τελευταίος δείχνει πεπεισμένος πως δεν θα επικρατήσει ποτέ ο κομμουνισμός: «Η πλουτοκρατία ήτο, είναι και θα είναι ο μόνιμος άρχων του κόσμου, ο διαρκής Αντίχριστος. Αύτη γεννά την αδικίαν, αύτη τρέφει την κακουργίαν, αύτη φθείρει σώματα και ψυχάς».
Ευκατάστατος ή εύπορος, πλούσιος ή λεφτάς, βαθύπλουτος, πάμπλουτος, ζάπλουτος η γκάμα είναι ευρύτερη• ας αρκεστούμε στο ότι από εύπορος και πάνω δεν παθαίνει κανείς ιλίγγους από λογαριασμούς του πετρελαίου θέρμανσης και της ΔΕΗ. Εκτός από την ανωτέρω διάκριση, που είναι ποσοτική, έχουμε και την ποιοτική: οι λίγο ή πολύ πλούσιοι διαχωρίζονται σ' εκείνους που αισθάνονται και διάγουν ως τέτοιοι και σε όσους «είναι φτωχοί και απλώς έχουν λεφτά». Στην κατηγορία των «φτωχών με λεφτά» υπάγω όσους επηρεάζονται από την ανεβασμένη τιμή του μαρουλιού ενώ έχουν ενάμισο εκατομμύριο ευρώ κατατεθειμένο σε ποικίλματα τραπεζικά.
Καθώς οι φετινές γιορτές έχουν μεταβληθεί σε επιμνημόνια κωμικο-τραγικά δρώμενα με ραγδαία αύξηση των νεόπτωχων, θυμίζω ότι πτωχός στ' αρχαία σημαίνει «ζαρωμένος, μαζεμένος, συνεπτυγμένος», από το ρήμα «πτύσσω». Οι φτωχοί είναι ήδη και οι νεόπτωχοι συμπολίτες θα καταντήσουν συντόμως ζαρωμένοι: η φτώχεια συρρικνώνει υλικώς και καταρρακώνει το ανθρώπινο ήθος σύμφωνα με τη σοσιαλιστική θεώρηση του Μαξίμ Γκόρκι και του Μπρεχτ, μα και ο Αριστοφάνης, ταγμένος υπέρ του δίκαιου και έντιμου πλουτισμού, βάζει στον Πλούτο τον Βλεψίδημο να λέει πως πουθενά στον κόσμο δεν υπάρχει χειρότερος καταστροφέας από την Πενία («ουδαμού ουδέν πέφυκε ζώον εξωλέστερον»). Στον αντίποδα κινείται η καθαγίαση της πενίας από τους αναρχο-χριστιανούς Ντοστογιέβσκι και Παπαδιαμάντη• ο τελευταίος δείχνει πεπεισμένος πως δεν θα επικρατήσει ποτέ ο κομμουνισμός: «Η πλουτοκρατία ήτο, είναι και θα είναι ο μόνιμος άρχων του κόσμου, ο διαρκής Αντίχριστος. Αύτη γεννά την αδικίαν, αύτη τρέφει την κακουργίαν, αύτη φθείρει σώματα και ψυχάς».
