"Το έβαλε καημό"

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

"Έχασα ένα παλληκάρι... μας θανάτωσαν τα πρόβατα. Χίλια πρόβατα και τα αρνιά μαζί... Το έβαλε καημό... Πήγε σήμερα και κρεμάστηκε." (Λόγια της πονεμένης μάνας του κτηνοτρόφου, ο οποίος απαγχονίστηκε σήμερα, στη Βροντού Πιερίας.)

Αυτή η φράση «το έβαλε καημό», η πιο εύστοχη λεκτική συμπύκνωση της νεοελληνικής πραγματικότητας, είναι συγκλονιστική ακριβώς γιατί δεν είναι ψυχολογικός όρος. 

Είναι λαϊκή ανθρωπολογία του πόνου.

Δεν λέει «έπαθε κατάθλιψη».

Δεν λέει «είχε ψυχικά προβλήματα».

Λέει κάτι πολύ πιο βαθύ και πιο ακριβές:

ο καημός μπήκε μέσα του και τον έφαγε.

Στη λαϊκή γλώσσα, ο καημός δεν είναι συναίσθημα· είναι κατάσταση ύπαρξης. Είναι πόνος που δεν βρίσκει έξοδο, που δεν βρίσκει δικαιοσύνη, που δεν βρίσκει παρηγοριά. Είναι όταν η απώλεια δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά ταπεινωτική. 

Όταν δεν σου παίρνουν απλώς το βιός σου, αλλά σου παίρνουν τη θέση σου στον κόσμο.

Αυτός ο άνθρωπος δεν «αυτοκτόνησε» με τη στενή έννοια.

Συντρίφτηκε. Όπως χιλιάδες άλλοι! 

Από ένα Σύστημα που του πήρε τα πάντα και δεν του άφησε ούτε λόγο, ούτε αποκούμπι, ούτε ελπίδα αποκατάστασης.

Και η μάνα του το είπε όπως μόνο μια μάνα μπορεί:

όχι με όρους αιτιών και ευθυνών, αλλά με όρους ρήξης της καρδιάς.

«Το έβαλε καημό.»

Δηλαδή:

δεν άντεξε να ζει χωρίς αξιοπρέπεια.

Δεν άντεξε να κοιτά τον εαυτό του μέσα στην απόλυτη αδικία.

Δεν άντεξε να σηκώσει μόνος του έναν πόνο που έπρεπε να σηκώνει η Πολιτεία.

Αυτή η φράση δεν είναι απλώς θρήνος.

Είναι κατηγορώ. 

Εναντίον των κτηνοτροφικών πάρκων και των χωροτακτών

Του Δημήτρη Γ. Μπούσμπουρα

Αφορμή για το κείμενο αυτό ήταν η μελέτη μερικών χωροταξικών σχεδίων που έδειχναν πλήρη άγνοια για τις βασικές λειτουργίες των παραγωγικών δραστηριοτήτων που ήθελαν να ρυθμίσουν.

Στις περισσότερες χώρες του κόσμου οι χωροτάκτες είναι γεωγράφοι. Έχουν μάθει δηλαδή στοιχεία γεωλογίας, οικολογίας, ανθρωπολογίας, κοινωνιολογίας και άλλα. Στην Ελλάδα όμως οι χωροτάκτες είναι στην πλειοψηφία τους πολιτικοί μηχανικοί – πολεοδόμοι. Έτσι όσο και να θέλουν να ξεφύγουν από την τετράγωνη λογική του μπετατζή, τους είναι δύσκολο. Η σκέψη και τα σχέδιά τους τους είναι σε κουτάκια, όπως τα κλουβιά που χτίζουν οι συνάδελφοί τους. Είμαστε άλλωστε από τις λίγες χώρες όπου ο σχεδιασμός κτιρίων μπορεί να γίνει από πολιτικό μηχανικό και όχι από αρχιτέκτονα.

Η τετράγωνη σκέψη του χωροτάκτη οδηγεί στον απόλυτο διαχωρισμό των χρήσεων γης. Οι κατοικίες γίνονται αντιληπτές ως υπνωτήρια και οι παραγωγικές δραστηριότητες είναι η καθεμία στον δικό της χώρο.

Έτσι θα δούμε στα Χωροταξικά Σχέδια των δήμων την απόδοση όλης της παράκτιας  ζώνης στην δόμηση, αυτήν την κατά παρέκκλιση εκτός σχεδίου δόμηση στην γεωργική γη αν κάποιος διαθέτει 4 στρέμματα. Το όραμα του πολιτικού μηχανικού – χωροτάκτη είναι να χτιστεί όλη η ακτή και να μοιάζει σαν τις ακτές της Αττικής ή της δυτικής Θεσσαλονίκης έως την Χαλκιδική, και σε μία ζώνη επιτρέπει μόνο εξοχικές κατοικίες. Εσωτερικά της παράκτιας ζώνης μπορούν να ρυθμιστούν οι υπόλοιπες χρήσεις γης που δεν θα ενοχλούν την εξοχική κατοικία και τα beach bar. Αλλά τα ελαιοτριβεία π.χ. πρέπει να είναι λίγα και μακρυά από οικισμούς. Ο χωροτάκτης, αντί να σκεφτεί λύσεις για το πρόβλημα των αποβλήτων ή ακόμα καλύτερα πως αυτά να χρησιμοποιηθούν αντί να ρίχνονται ανεπεξέργαστα στο δίπλα ρέμα, θέλει να καταργήσει τα παλιά ελαιοτριβεία και να βάλει στην θέση τους, ει δυνατόν, μία μόνο βιομηχανική μονάδα.