Τι ήταν η ύβρις, άτη, νέμεσις και τίσις στην αρχαιότητα

Τι σημαίνουν η ύβρις, άτη, νέμεσις και τίσις

Οι όροι ύβρις, άτη, νέμεσις και τίσις καθιερώθηκαν στην αρχαία Ελλάδα και είχαν συγκεκριμένη έννοια και ρόλο στην καθημερινή ζωή.

Ύβρις

Η «ύβρις» αποτελούσε μία βασική έννοια στη ζωή των αρχαίων Ελλήνων και χρησιμοποιούνταν για κάποιον που υπερεκτιμούσε τις ικανότητές του και συμπεριφερόταν με αλαζονικό και προσβλητικό τρόπο απέναντι στους άλλους, στους νόμους της πολιτείας αλλά κυρίως απέναντι στις θεότητες.

Με τις υβριστικές πράξεις οι θεοί, σύμφωνα με τη δοξασίες των αρχαίων, προσβάλλονταν και εξοργίζονταν.

Άτη

Η «ύβρις» προκαλούσε, κατ' επέκταση, την επέμβαση των θεών, και κυρίως του Δία, που έστελνε στον υβριστή την «άτη», δηλαδή το θόλωμα, την τύφλωση του μυαλού.

Νέμεσις

Η «άτη» οδηγούσε τον υβριστή σε νέες ύβρεις, ώσπου να διαπράξει μια πολύ μεγάλη ανοησία, να υποπέσει σε ένα πολύ σοβαρό σφάλμα, το οποίο προκαλούσε την «νέμεσιν», την οργή και εκδίκηση δηλαδή των θεών.

Έλληνες και Πολιτισμός

Για να γίνει γνωστή και λεπτομερειακά συγκεκριμένη η προσφορά των Αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, επιστημόνων και καλλιτεχνών στον παγκόσμιο πολιτισμό, παραθέτουμε παρακάτω έναν κατάλογο με τους θεμελιωτές διαφόρων επιστημονικών και καλλιτεχνικών κλάδων.

Τα σύγχρονα συντάγματα αρχίζουν με διακηρύξεις των δικαιωμάτων, των οποίων η πρώτη φράση είναι είτε ένα θεολογικό πιστεύω είτε μια αναλογία: «Η φύση διέταξε…» ή «ο Θεός διέταξε…», ή «Πιστεύουμε ότι οι άνθρωποι έχουν δημιουργηθεί ίσοι» (ο τελευταίος αυτός ισχυρισμός είναι, ούτως ή άλλως, εσφαλμένος: η ισότητα είναι δημιουργία των ανθρώπων που δρουν πολιτικά). Σε σύγκριση με τα ανωτέρω, οι αθηναϊκοί νόμοι περιλαμβάνουν ένα στοιχείο αξεπέραστης βαθύτητας: αρχίζουν πάντα λέγοντας: «Έδοξε τη βουλή και τω δήμω», «Φάνηκε καλό, η καλοζυγισμένη γνώμη της βουλής και του λαού ήταν ότι…», και κατόπιν ακολουθεί το κείμενο του νόμου. Αυτό το έδοξε είναι εκπληκτικό, είναι αληθινά ο ακρογωνιαίος λίθος της δημοκρατίας.

Δεν διαθέτουμε επιστήμη για το τι είναι καλό για την ανθρωπότητα, και δεν θα την αποκτήσουμε ποτέ.

Αν υπήρχε, δεν θα έπρεπε να αναζητούμε τη δημοκρατία, αλλά μάλλον την τυραννία εκείνου που θα κατείχε την επιστήμη αυτή. Θα επιχειρούσαμε να τον βρούμε για να του πούμε: «Ωραία, εσύ θα κυβερνήσεις επειδή κατέχεις την πολιτική επιστήμη». Αυτό άλλωστε λένε ρητά ο Πλάτων και πολλοί άλλοι˙ αυτό έλεγαν επίσης και οι κόλακες του Stalin: «Επειδή γνωρίζεις την ιστορία, την οικονομία, τη μουσική, τη γλωσσολογία…
Και ζήτω ο γενικός γραμματέας!».

Ο Μακιαβέλι και πώς μια πολιτεία μπορεί να ζήσει ελεύθερη

«Τους ιδιώτες τούς κάνουνε να κρατούν τις συμφωνίες οι νόμοι, τα γραμμένα και τα συμφωνητικά, όμως ανάμεσα σε ηγεμόνες αυτό γίνεται μονάχα με τ’ άρματα.»

Του Δημήτρη Τζήκα

Ο Νικολό Μακιαβέλι (ιταλικά: Niccolò di Bernardo dei Machiavelli) (3 Μαΐου 1469 – 21 Ιουνίου 1527), ήταν Ιταλός διπλωμάτης, πολιτικός στοχαστής και συγγραφέας.

Στην κακορίζικη γενέτειρα της πολιτικής, οποιαδήποτε σοβαρή συζήτηση για τον πόλεμο και την ειρήνη φαντάζει εξ ορισμού ύποπτη· ποιός θα ασχοληθεί με την τέχνη του πολέμου, αν όχι οι πολεμοκάπηλοι, οι εθνικιστές και οι έμποροι πανάκριβων όπλων;  Κεντρικός στόχος κάθε πολιτικής στρατηγικής είναι η επιβίωση της πολιτείας με κάθε θυσία· με αυτή τη φράση μπορούμε κάπως να συμπυκνώσουμε τον βασικό σκοπό της πολιτικής τέχνης, όπως περιγράφεται στα βιβλία του Νικολό Μακιαβέλι. Εκτός από τον Ηγεμόνα, στον οποίο αναφερθήκαμε ήδη αρκετά, βασικές ιδέες βρίσκονται διάσπαρτες στις Διατριβές, στην Ιστορία της Φλωρεντίας, στην αλληλογραφία του, ακόμη και σε ορισμένα λογοτεχνικά ή θεατρικά έργα – στην εποχή του ήταν γνωστός περισσότερο ως συγγραφέας και λογοτέχνης παρά ως πολιτικός στοχαστής. Όποιος λοιπόν κατέχει στρατό και όπλα ή μελετά το ζήτημα του πολέμου, ούτε θέλει πόλεμο σώνει και καλά, ούτε γενικώς επιδιώκει το προσωπικό του όφελος: προσαρμόζεται απλώς σε τρέχουσες πρακτικές και κάποτε εξαιρετικά επείγουσες ανάγκες. Οι γνωστικοί στηρίζονται στη φρόνηση και την στρατιωτική ισχύ:

Μιλάμε για μια «Βυζαντινή Πομπηία» στην καρδιά της Θεσσαλονίκης. Βρείτε λύση να φτιάξετε το Μετρό, χωρίς να διαλύσετε τους θησαυρούς μας

Του Δημήτρη Συμεωνίδη

Σε οποιαδήποτε χώρα της Ευρώπης, μια πόλη σαν τη Θεσσαλονίκη θα ζούσε μέρες τεράστιας ευημερίας μόνο με τον υπόγειο αρχαιολογικό θησαυρό της.

Σε οποιαδήποτε άλλη πόλη της Ευρώπης, ο κόσμος θα ήταν περήφανος να περπατήσει στη «Βασιλική Οδό», να νιώσει κυριολεκτικά όλη τη Βυζαντινή Ιστορία.

Οπουδήποτε αλλού, οι λύσεις θα ξεκινούσαν κρατώντας ως δεδομένο τη σωτηρία και την ανάδειξη των θησαυρών.

Κάποτε, το 1966, παρ’ολίγο θα είχε «χαθεί» η Ρωμαϊκή Αγορά καθώς είχαμε πάρει την απόφαση να ανεγερθεί το νέο κτίριο των Δικαστηρίων.

Ευτυχώς, ο έφορος αρχαιοτήτων, Φώτης Πέτσας, παρά τις απειλές που δέχθηκε, αναστήλωσε τον μοναδικό κίονα που βρέθηκε.

Πλάτωνας

Από χώρα σε χώρο;

Του Γιώργου Καραμπελιά

Εδώ και πολλά χρόνια έχουμε τονίσει πως η Ελλάδα βρίσκεται σε μία μετάβαση προς το έσχατο σημείο της αποσύνθεσης. Της μεταβολής της «από χώρα σε χώρο». Για εκατοντάδες χρόνια πάσκιζαν οι μεταπρατικές ελίτ να μας μεταβάλλουν σε μια υπάκουη αποικία της Δύσης. Και εύρισκαν απέναντί τους έναν λαό που αγκιστρωμένος στα πεζούλια και τα χωράφια του αντιστεκόταν. Έναν λαό που ήξερε και μπορούσε να γεννήσει τον Ρήγα, τον Μακρυγιάννη και τον Βελουχιώτη.
Στη μεταπολίτευση έκαναν ένα βήμα πάρα πέρα. Μετέβαλλαν σε παρασιτική την ίδια τη χώρα, που έχασε την παραγωγή και τους ανθρώπους της, την ιστορία της, εν μέρει την ίδια τη γλώσσα της. Γι’ αυτό και ο εθνομηδενισμός, οι θεωρίες του πολυπολιτισμού και της διάλυσης των εθνικών ταυτοτήτων, γι’ αυτό η αθρόα λαθρομετανάστευση, γι’ αυτό η σταδιακή υποβάθμιση της άμυνας της χώρας, γι’ αυτό η εγκατάλειψη της Κύπρου.

Ψηφοφόροι στην αρχαία Ελλάδα

Εδώ θα αποδείξουμε πώς ο ψηφοφόρος  στην κοινοβουλευτικής δημοκρατίας επικυρώνει την τυρανία του εκλέγοντάς την δια ψήφου και αυτή ακριβώς η πράξη του συνιστά πολιτική παραίτηση, αποποίηση πολιτικών ευθυνών,  με μία λέξη ιδιωτεία που συνιστά ηλιθιότητα.

Ιδιώτη στην αρχαία Ελλάδα αποκαλούσαν αυτόν τον οποίο δεν συμμετείχε στα κοινά της πόλης, δεν έπαιρνε μέρος στις Συνελεύσεις ούτε αναλάμβανε αξιώματα όπως όφειλε κάθε Έλληνας πολίτης. Για τον Αρχαίο Έλληνα το να μην παρεβρεθείς ήταν οκνηρία. Πρώτα ήσουν μελος του κοινωνικού συνόλου και μετά άτομο. Κύριο μέλημά σου ήταν να ενδιαφέρεσαι για την κοινωνία. Μάλιστα όποιον δεν συμμετείχε του αφαιρούσαν τα πολιτικά δικαιώματα [κοινωνικός θάνατος δηλαδή],ακολουθούσε κατάσχεση της περιουσίας και τέλος εξορία ή θάνατος [!]. Έτσι και η λέξη "ιδιώτης" απέκτησε την έννοια του ηλιθίου [idiot], γιατί φανέρωνε απαξίωση και ανευθυνότητα με ρίζα την τεμπελιά.

H ιδιωτεία λοιπόν πρόκειται για βαριάς μορφής διανοητική ανεπάρκεια.