Ο Τραμπ, οι διανοούμενοι και τα κινήματα

Βαραίνει η έλλειψη ενιαίου αντι-ηγεμονικού λόγου και σχεδίου 

Του Σωτήρη Ρούσσου*

Ήταν Σεπτέμβρης του 1993 στην Ανατολική Ιερουσαλήμ όταν μια συζήτηση με Αμερικανούς κοινωνικούς επιστήμονες είχε προχωρήσει το μακρύ ταξίδι της μέσα στη νύχτα. Δεν συζητούσαμε για την αραβο-ισραηλινή σύγκρουση αυτή τη φορά, αλλά για τα κοινωνικά κινήματα στις ΗΠΑ. Βρισκόμασταν πολύ πριν τα κινήματα της αντι-παγκοσμιοποίησης, το Σιάτλ και το Πόρτο Αλέγκρε, και η συζήτηση εστίασε στο χαρακτήρα και τα αιτήματα των κινημάτων. Οι συνομιλητές μου ανήκαν όλοι σε αυτό που ονομάζουμε Βορειοαμερικανική Αριστερά, η οποία ουσιαστικά αντιστοιχεί στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, αλλά με πολύ περισσότερο ακτιβισμό – και με βασική αναφορά στο δεύτερο συνθετικό (δημοκρατία, δικαιώματα) και καθόλου αναφορά στο πρώτο (σοσιαλισμός, ταξική σύγκρουση).

Διλήμματα και αδιέξοδα του κουρδικού κινήματος

Τελικά, ο μόνος πιστός σύμμαχος των Κούρδων είναι τα βουνά τους

Του Σωτήρη Ρούσσου*

Τρεις ένοπλοι μη κρατικοί δρώντες παίζουν κεντρικό διεθνικό ρόλο στις εξελίξεις στο Ιράκ και τη Συρία. Πρόκειται για το «Ισλαμικό Χαλιφάτο», τη λιβανική σιιτική οργάνωση Χεζμπολά και τις οργανώσεις του κουρδικού κινήματος: το PYD στη Συρία, το ΡΚΚ στην Τουρκία και την Περιφερειακή Κυβέρνηση του Ιρακινού Κουρδιστάν (KRG). Παρατηρώντας τη φυσιογνωμία των οργανώσεων αυτών, θα υποστηρίζαμε ότι η πρώτη «εκπροσωπεί» τον μεταψυχροπολεμικό σαλαφιστικό τζιχαντισμό, η δεύτερη τη σιιτική επαναστατική αφύπνιση που γεννήθηκε μετά την ιρανική επανάσταση και το τρίτο κίνημα συνεχίζει, με διαφορετικούς τρόπους, να εκπροσωπεί τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα του μεταπολεμικού κόσμου, μετά μάλιστα την ύφεση που γνωρίζει σήμερα το παλαιστινιακό κίνημα.

Το «καναρίνι στο ορυχείο» ή η τύχη των Χριστιανών στη Μέση Ανατολή

Του Σωτήρη Ρούσσου  

Μια κατεστημένη άποψη θέλει τη Μέση Ανατολή μια απέραντη ομοιογενή θάλασσα του Ισλάμ, με πανομοιότυπη κοινωνική οργάνωση, ιεραρχίες και σχέσεις. Αυτή η άποψη, αν και βολεύει όσους επιθυμούν να προωθήσουν θρησκευτικές συγκρούσεις και να υψώσουν πολιτιστικά συρματοπλέγματα, απέχει από την πραγματικότητα. Η Μέση Ανατολή ήταν μέχρι πριν δύο δεκαετίες ένα εξαιρετικό μωσαϊκό από εθνότητες και θρησκείες.

Δεν έλειψαν βέβαια και στη Μέση Ανατολή οι εθνοκαθάρσεις και οι διωγμοί. Η γενοκτονία των Αρμενίων και των Χριστιανών (Ποντίων, Ασσυρίων) από τους Νεότουρκους και την κεμαλική Τουρκία, όπως και η έξοδος χιλιάδων Χριστιανών από την ιστορική Παλαιστίνη και το Λίβανο, αποτέλεσαν ισχυρά πλήγματα στο θρησκευτικό πλουραλισμό και την ιστορική φυσιογνωμία της Μέσης Ανατολής. Σε αυτά προστέθηκε η δημογραφική κάμψη και η μετανάστευση των χριστιανικών πληθυσμών, σε αντίθεση με τον αλματώδη ρυθμό πληθυσμιακής ανάπτυξης του μουσουλμανικού στοιχείου. Οι λόγοι για αυτήν την κάμψη πρέπει να αναζητηθούν στο μικροαστικό και αστικό χαρακτήρα των χριστιανικών κοινοτήτων που ακολουθούσε νεωτερικά οικογενειακά πρότυπα (γονείς και δύο παιδιά), καθώς και στις ιδιαίτερες μορφωτικές, πολιτιστικές και κοινωνικές σχέσεις που διατηρούσαν οι κοινότητες αυτές με την Ευρώπη και την Αμερική. Ας σημειώσουμε ότι το 1914 στην περιοχή που περιλαμβάνει σήμερα τη Συρία, το Λίβανο, Ισραήλ/Παλαιστίνη και την Ιορδανία, το 26,4% του πληθυσμού ήταν Χριστιανοί, ενώ το 2015 μόλις το 8%. Είχε πέσει δηλαδή στο ποσοστό των Χριστιανών πριν από πέντε αιώνες.

Πόσο μακριά είναι η Μέση Ανατολή; | Τα βίντεο από τις ομιλίες στην εκδήλωση του Δρόμου

Εκατοντάδες άτομα συμμετείχαν στην εκδήλωση που διοργάνωσε ο Δρόμος της Αριστεράς την περασμένη Δευτέρα, στο Aμφιθέατρο της ΑΣΟΕΕ με θέμα: Διεθνοποιημένοι και ασύμμετροι πόλεμοι στη γειτονιά μας. Πόσο κοντά είναι η Γαλλία; Πόσο μακριά η Μέση Ανατολή; Σταχυολογήσαμε και παρουσιάζουμε εδώ τα κυριότερα σημεία των τριών κεντρικών εισηγήσεων.

Σωτήρης Ρούσσος

[…] Η πραγματικότητα μας εκπλήσσει, ξεπερνάει οποιεσδήποτε προοπτικές ή σχεδιασμούς που έχουμε σκεφτεί και μας δείχνει ότι βρισκόμαστε σε μια σημαντική καμπή του διεθνούς συστήματος, αυτή της γενικής ασυναρτησίας. Σε ένα μεταίχμιο, στο οποίο το παλαιό δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί και το καινούργιο δεν εμφανίστηκε συνολικά.

Η απειλή των χημικών στη Μεσόγειο και οι εξελίξεις στη Συρία και το Ιράκ

Ο πόλεμος στη Συρία ή ο πόλεμος για τη Συρία

Ο συριακός εμφύλιος μετατρέπεται σε περιφερειακή σύγκρουση με ηγετικές δυνάμεις από τη μια το Ιράν και από την άλλη την Τουρκία

Του Σωτήρη Ρούσσου

Από το 1949 ώς το 1970 η Συρία ήταν ίσως η πιο ασταθής χώρα στον κόσμο. Ισχνά κοινοβουλευτικά διαλείμματα παρεμβάλλονταν ανάμεσα σε συνεχή στρατιωτικά πραξικοπήματα, περίπου ένα κάθε χρόνο. Μια χώρα μωσαϊκό εθνοθρησκευτικών ομάδων: Άραβες σουνίτες μουσουλμάνοι (περισσότεροι από το 50%), αλαουίτες (κλάδος των σιιτών μουσουλμάνων με πολλά στοιχεία όμως συγκρητισμού, περίπου 10%), χριστιανοί (ορθόδοξοι, Συροχαλδαίοι, καθολικοί, 10% του πληθυσμού), Κούρδοι (οι περισσότεροι σουνίτες μουσουλμάνοι, επίσης 10%), Δρούζοι και Αρμένιοι. Η ανάπτυξη του συριακού αραβικού εθνικισμού μονοπωλήθηκε στα χρόνια του μεσοπολέμου από τη σουνιτική μεγάλη γαιοκτημονική τάξη και λιγότερο από χριστιανούς ριζοσπάστες διανοούμενους. Η άνοδος του παναραβικού κινήματος Μπάαθ ήρθε κυρίως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο ως αντίδραση μεσαίων στρωμάτων (επιστημόνων, επαγγελματιών και μετέπειτα στρατιωτικών) στη γαιοκτημονική πολιτική κυριαρχία και στην αδυναμία της να αντιπαρατεθεί στο Ισραήλ στον πόλεμο του 1948.