Σαν ένα παραμύθι που θα θελα να ήταν αληθινό...

Όλα κυλούσαν ομαλά στους κήπους του προεδρικού μεγάρου, ώσπου ξαφνικά εμφανίστηκε στην είσοδο ένα καλοντυμένο ζευγάρι.

Ο άντρας ξεφεύγει από τον υπεύθυνο ασφαλείας, προχωρά με γρήγορο βήμα, αρπάζει το μικρόφωνο και αρχίζει:

Κυρίες και κύριοι.

Λέγομαι Περικλής του Ξανθίππου.

Μαθαίνω πως συγκεντρωθήκατε εδώ για να γιορτάσετε την πτώση της Χούντας και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

Κανονικά βέβαια αυτή η εκδήλωση μνήμης και τιμής έπρεπε να γίνει στο ΕΑΤ- ΕΣΑ, αλλά το προσπερνώ.

Κυρίες και κύριοι, θα μου επιτρέψτε να απευθυνθώ ειδικά στον οικοδεσπότη.

Κύριε Τασούλα, όπως βλέπω, ελάχιστοι αγωνιστές που δεν δείλιασαν να τα βάλουν με τη δικτατορία, υπομένοντας, φυλακίσεις, βασανιστήρια και εξορίες, βρίσκονται απόψε εδώ.

Αντίθετα βλέπω να περιφέρεται ένας Αυγενάκης και διάφοροι άλλοι της ίδιας συνομοταξίας.

Γιατί τους καλέσατε;

Για να νομιμοποιήσετε τις κλοπές και τις απάτες τους;

Κύριε Τασούλα, όπως ίσως ξέρετε, Δημοκρατία σημαίνει δύναμη του λαού.

Γιατί δεν κάνατε την υπέρβαση στέλνοντας μια πρόσκληση, έστω συμβολική, σε ένα συγγενή των θυμάτων στα Τέμπη ή στο Μάτι, αφού ήταν τραγωδίες που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη;

Θα ήταν μια έμπρακτη συγγνώμη για τις εγκληματικές παραλείψεις και αμέλειες του κράτους εξαιτίας των οποίων χάθηκαν τόσες ζωές. Γιατί να μην είναι παρών ένας σεισμοπαθής από το Αρκαλοχώρι που μένει ακόμα σε τροχόσπιτο, ένας πλημμυροπαθής του Ντάνιελ, μια νοικοκυρά που δυσκολεύεται με την ακρίβεια.

Οι διάφορες θεωρίες για τη δικαιοσύνη ακουγόντουσαν ωραία στα συμπόσια.

Σε μια ευνομούμενη πολιτεία, όμως σημασία έχει αυτό που είχα πει στον Επιτάφιο:

«Υπακούμε περισσότερο στους νόμους που προστατεύουν τους αδύναμους κι αυτούς που αδικούνται».

Από τη Χούντα στη Μεταπολίτευση. Ιστορική τομή ή ιστορικό συνεχές;

Του Γιάννη Ραχιώτη

(Γραπτή απόδοση ομιλίας στην ΕΣΗΕΑ στις 14.2.2025, σε  ημερίδα για τα 50 χρόνια από τη μεταπολίτευση )

Η μεταπολεμική διαδρομή της Ελλάδας σημαδεύτηκε από καθοριστικά γεγονότα όπως η συντριβή της πρώτης μετά το 1821 ένοπλης διεκδίκησης της ανεξαρτησίας μας, η μετεμφυλιακή τρομοκρατία, η επιβολή της δικτατορίας, η καταστροφή της Κύπρου, τα μνημόνια που μορφοποίησαν την σύγχρονη  οικονομική και κοινωνική δομή της χώρας και επέβαλαν τη σημερινή παρακμή της.

Αδιατάρακτο υπόβαθρο αυτής της διαδρομής υπήρξε η αμερικανική επικυριαρχία σε όλες της πτυχές της δημόσιας ζωής. Όπως στην προηγούμενη περίοδο του ελληνικού κράτους ήταν ο έλεγχος της χώρας από τη Μεγάλη Βρετανία. Η υποτέλεια είναι το  ιστορικό συνεχές  του νεότερου ελληνικού κράτους, μια συνθήκη πολύ επαχθέστερη από  εξάρτηση.

Σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο συζητάμε σήμερα για τη χούντα , τη μεταπολίτευση του 1974 και τις συνέπειές τους  στις  10ετίες που ακολούθησαν. Με  δεδομένο τον πλήρη έλεγχο των δημόσιων πραγμάτων της χώρας από τις ΗΠΑ, ολόκληρη την περίοδο από το 1947 μέχρι το 1967, το  ερώτημα που ανακύπτει  είναι γιατί  τους χρειάζονταν η  Χούντα; και αντιστοίχως γιατί έπαψε να τους χρειάζεται το 1974;

Η δεξιά αντιμέτωπη με αυτό το ερώτημα προσπαθεί να καλύψει τους προστάτες της με  τη θεωρία των «ολίγων  αφρόνων επιόρκων αξιωματικών» που… αποφάσισαν να μας κυβερνήσουν οι ίδιοι αντί για τα αφεντικά τους. Όμως σε μια χώρα που ο στρατός και τα σώματα ασφαλείας ελέγχονταν  άμεσα από τους αμερικανούς πραξικόπημα χωρίς την έγκριση και  στήριξή τους δεν γίνεται. Και αν ακόμη οι «ολίγοι άφρονες» τους ξέφευγαν, είχαν όλες τις δυνατότητες να τους εξουδετερώσουν με συνοπτικές διαδικασίες. Αντιθέτως τους αναγνώρισαν,  τους στήριξαν και τους καθοδήγησαν.

Το τελευταίο αντίο στον Μιχάλη Χαραλαμπίδη

Του Βασίλη Ασημακόπουλου

Μιχάλη, σύντροφέ μας ακριβέ και αγαπημένε,

Από προχθές το βράδυ κάτι συμβαίνει στην πόλη, στην αγορά. Είναι κοινή συνείδηση στη χώρα. Τι άλλο να μαρτυρά αυτή η έκρηξη συναισθημάτων, όπως εκδηλώνονται προς το πρόσωπό σου, στην είδηση της απώλειάς σου; Για πολλούς ίσως να δείχνει το άλλον εαυτό, μια ψυχολογική ανάγκη, την κρυφή ελπίδα. Την απόσταση του ιδεατού από την καθημερινότητα. Τη νιότη που έδειχνε πως θα γινόμουν άλλος. Και εσύ Μιχάλη έγινες η προσωποποίηση του άλλου. Της διαρκούς νιότης. Του εφικτού που είναι θεμελιωμένο στην ουτοπία. Του καλού, του αγαθού, του δίκαιου, του ακέραιου, του ανιδιοτελούς. Που άλλοι, οι πολλοί, οι επαγγελματίες, δεν ήταν πια. Ένα ίσως να είναι αυτό.

Εσύ που μας έκανες πλουσιότερους στις ιδέες, που μας ταξίδευες, που μας οδηγούσες στον κόσμο των ιδανικών, των αρχών, των αξιών. Το άκουσμα της καθόλου μα καθόλου αναμενόμενης απώλειάς σου, ειδικά για όσους από εμάς είχαμε την αγαθή τύχη να σε γνωρίζουμε από κοντά, μας έκανε φτωχούς, αλλά όχι μόνους. Είναι περίεργο. Είμαστε όμως εμείς οι σύντροφοί σου, συγκλονισμένοι, κυριευμένοι αυτές τις μέρες από μνήμες, εικόνες, συναισθήματα, σκέψεις, βιώματα, από τη μορφή και τη φωνή σου Μιχάλη Χαραλαμπίδη.

«Χωρίς πολιτικά κινήματα δεν υπάρχει δημοκρατία»

Διάβαζα χθες το βράδυ ξανά την κατάθεσή σου από το βιβλίο σου δύο διακηρύξεις, του ΠΑΣΟΚ και της Δημοκρατικής Περιφερειακής Ένωσης και μια κατάθεση. Απευθυνόμενος στο Δικαστήριο το 2004, στη δίκη που έγινε εδώ για την παράδοση του Οτζαλάν, είπες «Τέλος, πρέπει να πω, ότι ήρθα εδώ να υπερασπίσω μια πολιτική παράδοση και κληρονομιά. Ήμουν 23 ετών όταν συμμετείχα στην πρώτη ιδρυτική συνάντηση του ΠΑΣΟΚ στο Βίντερτουρ της Ελβετίας, το 1974.

Το «σωστό» συνέδριο…

Του Ρούντι Ρινάλντι

Στη χώρα μας διεξάγονται πολλά συνέδρια. Κι αυτό δεν είναι αρνητικό φαινόμενο. Πρόσφατα έγιναν πολλά συνέδρια κομμάτων (αναμένεται κι αυτό της Ν.Δ. στις 5-7 Απριλίου), που βασικό τους θέμα έχουν την προετοιμασία των φορέων για τις επόμενες εκλογές, ή την αντιμετώπιση σοβαρών εσωτερικών ζητημάτων και κρίσεων. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν κάποια διαφορετικά συνέδρια, αυτά που ασχολούνται με πιο στρατηγικά θέματα, που λειτουργούν και ως «δεξαμενές σκέψης». Τα διοργανώνουν εφημερίδες, διάφορα φόρα, ή και ιδρύματα, όπως ο κύκλος ιδεών του Ευ. Βενιζέλου. Σε αυτά τα συνέδρια συγκεντρώνονται εκπρόσωποι των ελίτ, πολιτικοί, υπουργοί, επιστήμονες, επιχειρηματίες, διανοούμενοι, πρέσβεις σημαντικών Δυνάμεων, διεθνείς προσκεκλημένοι, και ανταλλάσσουν σκέψεις και προτάσεις για σημαντικά θέματα.

Πρόκειται για συνέδρια προετοιμασίας των ιθυνουσών δυνάμεων μπροστά σε ένα ρευστό και αβέβαιο μέλλον, συνέδρια εξαγωγής κάποιας πείρας, ή ακόμα συνέδρια γεφύρωσης αντιθέσεων και εκκόλαψης αναγκαίων και απαραίτητων συναινέσεων μέσα στην κρίση (που ξεδιπλώνεται σε πολλαπλά επίπεδα και με ξαφνικές εκδηλώσεις). Πρόκειται, τέλος, για «κλειστά» συνέδρια, με την έννοια πως παρά τη μεγάλη προβολή τους και τη δημοσιότητα που έχουν, σ’ αυτά καλούνται μόνο οι εκπρόσωποι των ελίτ – που συζητούν μεταξύ τους, ερήμην της κοινωνίας ή αντιθετικών προτάσεων. Κοινωνία και αντίλογος λείπουν από τα συνέδρια αυτά. Είναι συνέδρια της ελίτ, των ελίτ, των βασικών κέντρων διαχείρισης και εξουσίας στο τόπο.

Συνωστισμός φορέων και προσωπικοτήτων

Το «σωστό» λοιπόν συνέδριο έγινε με κύριο φορέα την εφημερίδα Καθημερινή, από τις 29 Φεβρουαρίου έως τις 2 Μαρτίου. Στην πραγματικότητα ήταν μια συνδιοργάνωση, με φορείς την Καθημερινή, το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ), το Φόρουμ των Δελφών και το Ελληνικό Παρατηρητήριο του London School of Economics (LSE). Ο τίτλος του συνεδρίου ήταν «50 χρόνια μεταπολίτευση: Τα επιτεύγματα και τα ελλείμματα της τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας».

Κατάληψη της εξουσίας...

 

Τί μας κληροδοτούν τα 47 χρόνια από την Μεταπολίτευση

Του Βασίλη Ασημακόπουλου

Η στιγμή της Μεταπολίτευσης, είναι η μετάβαση-παράδοση της εξουσίας από το δικτατορικό καθεστώς σε εκπροσώπους της προδικτατορικής πολιτικής τάξης και συγκεκριμένα στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, που για το λόγο αυτό επιστρέφει στην Αθήνα από το Παρίσι, στις 23-24 Ιουλίου 1974. Στα 11 χρόνια που έλειπε είχε μεσολαβήσει η σαρωτική νίκη της Ένωσης Κέντρου στις εκλογές του 1964 και η ανατροπή της με το βασιλικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1965 και τα “Ιουλιανά”.

Στη συνέχεια, το στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 για τη ματαίωση των εκλογών της 28ης Μαΐου 1967 και του βέβαιου εκλογικού θριάμβου της Ένωσης Κέντρου και της δυναμικής που ένα τέτοιο ενδεχόμενο απελευθέρωνε. Το εγχείρημα φιλελευθεροποίησης–μονιμοποίησης του δικτατορικού καθεστώτος (Παπαδόπουλος–Μαρκεζίνης) που ακυρώθηκε με την εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο 1973 και το νατοϊκής έμπνευσης πραξικόπημα κατά του Μακαρίου (15-7-1974), η τουρκική εισβολή στις 20-7-1974, η αδυναμία του στρατού να επιτελέσει τη βασική του λειτουργία και η κατάρρευση του στρατιωτικού καθεστώτος.

Σε όλη αυτή την περίοδο –ουσιαστικά καθ’ όλη τη μετεμφυλιακή εποχή– το εθνικό-γεωπολιτικό (Κυπριακό) αποτελεί τον σκληρό πυρήνα των εξελίξεων, δίνοντας χαρακτηριστικά στον αγώνα για τη δημοκρατία, αλλά και για το κοινωνικό ζήτημα σε έναν κοινωνικό σχηματισμό κυρίαρχο-κυριαρχούμενο όπως ο ελληνικός στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Με πιο ευρεία θεώρηση, η στιγμή της Μεταπολίτευσης, καταλαμβάνει την περίοδο που ξεκινά με την παράδοση της εξουσίας από τους εκπροσώπους του δικτατορικού καθεστώτος σε πολιτική κυβέρνηση υπό τον Καραμανλή και ολοκληρώνεται ένα χρόνο μετά με τη δίκη και καταδίκη των πρωταιτίων του “στιγμιαίου”, όπως δικαστικά κρίθηκε, εγκλήματος της Δικτατορίας.

Η "διαχειριστική υποτέλεια" – Μετα-Δεξιά και μετα-Αριστερά

Του Λαοκράτη Βάσση

Η ανάγνωση του πολιτιστικού μας προβλήματος μόνο εύκολη δεν είναι, ιδίως αν σκεφτόμαστε πως η βαθύτερη ρίζα του για το Νεότερο Ελληνισμό βρίσκεται στον οξύτατο αντιθετικό επαμφοτερισμό ανάμεσα σε "Ανατολή" και "Δύση", ο οποίος, υπό τις μεταμορφώσεις του, εξακολουθεί να μας ταλανίζει. Μπορούμε, όμως, να την επιχειρήσουμε αν έχουμε οδηγό, μαζί με το αναχωνεμένο στη ζώσα παράδοσή μας αξιακό διατακτικό τής μεγάλης ακολουθίας των αιώνων του ελληνικού πολιτισμού, τους πνευματικούς νομοθέτες της νεοελληνικής ταυτοτικής μας υπόστασης: απ’ τον Ρήγα, τον Σολωμό και τον Κάλβο ως τον Σικελιανό, τον Σεφέρη, τον Ελύτη και τον Ρίτσο, με ενδιάμεσους τον Μακρυγιάννη, τον Βαλαωρίτη, τον Παλαμά, τον Παπαδιαμάντη, τον Καβάφη και τον Καζαντζάκη.

Έναν οδηγό που δεν θελήσαμε να έχουμε στην αρχή και κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης. Τότε μετεωριστήκαμε αμήχανα ανάμεσα στις άτολμες απόπειρες διορθώσεων --υπό την ανατέλλουσα (ως οιονεί νέα εθνική ιδέα) ευρωπαϊκή προοπτική-- της έτσι κι αλλιώς ελλειμματικής εθνικής ιδεολογίας μας και στον προοδευτικοφανή εθνοαποδομητισμό. Βυθιζόμενοι όλο και περισσότερο στη δίνη της πολιτιστικής κρίσης, όπου και οι βαθύτερες ρίζες της χρεοκοπίας μας.

Η μεταπολιτευτική Δεξιά, δέσμια του πολιτικού συντηρητισμού της και των συνδρόμων ενοχής της, δεν μπορούσε να ανοίξει τον πολιτιστικό της ορίζοντα και να ορίσει συντεταγμένες πολιτιστικής στρατηγικής. Συντεταγμένες που να αντιστοιχούν στο πνεύμα της φωτισμένης αστικής διανόησης, του επιπέδου, πολύ ενδεικτικά, ενός Σεφέρη, ενός Ελύτη ή ενός Θεοτοκά.

Ο ΣΥΡΙΖΑ και το τραγικό «παιχνίδι» της μνήμης και της λήθης

Ας σκεφτούμε, εάν μπορούμε ακόμη να σκεφτόμαστε  Τα 40 χρόνια της μεταπολιτευτικής κλεπτοκρατίας  και τα 4 χρόνια του ΣΥΡΙΖΑ είναι μεγέθη ανισότιμα

Του Κλεάνθη Γρίβα

Στην εγχώρια πολιτική σκηνή, τα λάθη του ΣΥΡΙΖΑ, που διαχειρίστηκε την εξουσία τα 4 τελευταία χρόνια (συμβιβασμοί, λάθη, παραλείψεις και συμπεριφορές λόγω εξωτερικών πιέσεων, απειρίας, άγνοιας, βλακείας ή ιδιοτέλειας, κατά περίπτωση) είναι πταίσματα σε σύγκριση με τα ανοσιουργήματα της 40χρονης μεταπολιτευτικής κλεπτοκρατίας, η οποία υιοθέτησε έναν άκρατο φιλελευθερισμό με ό,τι συνεπάγονταν αυτό, εξόγκωση το σπάταλο και παρασιτικό πελατειακό κράτος των «ημετέρων», έκανε ανεπίτρεπτες και σκανδαλώδεις παρεμβάσεις  στην οικονομία που καλύπτονταν από αλόγιστο δανεισμό και δημιούργησε έναν εσμό από ντόπιους «ολιγάρχες», μέσω μιας (υπό κοινοβουλευτικό μανδύα) μεθοδολογίας που εφαρμόστηκε με «επιτυχία» στη μετασοβιετική Ρωσία και τις αποικίες της με τεράστιο ανθρώπινο κόστος.

Εάν αυτή η σκιαγράφηση είναι σωστή, τότε στην εκλογική αναμέτρηση του Ιουλίου 2019, σημαντικό ρόλο θα παίξει το μείγμα της μνήμης και της λήθης που χαρακτηρίζει με ιδιαίτερο τρόπο κάθε πολίτη.

Ο ανθρωπιστής φιλόσοφος Ernst Fischer έκφραζε την αισιοδοξία του ότι «μέσα στο μπουμπουνητό της βλακείας, βουβαίνεται η λογική. Όταν όμως το μπουμπουνητό γίνει τόσο δυνατό σα να βροντούσε κιόλας η καταστροφή, ακούγεται το ψιθύρισμα. Ένα ψιθύρισμα μέσα στα τείχη της εξουσίας. Και την κρίσιμη στιγμή, πολλοί προτιμούν να ακούσουν τη συμβουλή των σκεπτόμενων παρά τη μπουρδολογία του δαιμονισμένου». (Ernst Fischer, Τέχνη και Ανθρωπισμός)

Ρόλος και όρια της Αριστεράς στη μεταπολίτευση (1974-2010)

Του Ρούντι Ρινάλντι
 
Ορισμένοι μελετητές, θέλοντας να αναλύσουν την τυπολογία του πολιτικού συστήματος στην Ελλάδα μετά τη μεταπολίτευση, κάνουν λόγο για «τριπολικό κομματικό σύστημα με δικομματική δυναμική αντιπαράθεσης», για «τρικομματισμό με διπολική δυναμική» ή και για «απόλυτο πολωμένο τρικομματισμό». Ο τρίτος παράγοντας, το «τρίτο πρόσωπο», είναι φυσικά η Αριστερά.
Στα χρόνια της μεταπολίτευσης, ο δικομματισμός κυριάρχησε, συγκεντρώνοντας ποσοστά της τάξης του 80% του εκλογικού σώματος. Πάντα όμως υπήρχε ένας ακόμα πόλος, συμπληρωματικός προς το μεταπολιτευτικό σύστημα, εκφραζόμενος από τις δυνάμεις που αναφέρονταν στην Αριστερά.
Οι προσεγγίσεις που προαναφέραμε, όμως, δεν είναι οι μόνες. Αρκετοί άλλοι αναλυτές θεωρούν τον ρόλο της Αριστεράς κατά την περίοδο 1974-2010 περιθωριακό ή μη ουσιαστικό, παρουσιάζοντάς την περίπου σαν έναν «φτωχό συγγενή» στο πολιτικό σκηνικό.

Ο Σόρος και… ο Σώρρας

Η «αποστασία» των διανοουμένων και ο θρίαμβος των απατεώνων

Του Νικόλα Δημητριάδη από το Άρδην τ. 105

Η εξαετής οικονομική κρίση που βιώνουμε σηματοδοτεί το τέλος της ιστορικής περιόδου που ονομάστηκε «Μεταπολίτευση». Καθώς κλείνει ο κύκλος αυτός, είναι χρήσιμο να δούμε την «κληρονομιά» που μας αφήνει. Η κρίση νομιμοποίησης του πολιτικού συστήματος που έφεραν τα μνημόνια οδήγησε στη συρρίκνωση και απαξίωση των δύο κομμάτων εξουσίας και έφερε στο προσκήνιο νέες πολιτικές δυνάμεις και «προσωπικότητες». Μια ματιά στις δυνάμεις αυτές μπορεί να προσφέρει μια γλαφυρή εικόνα της κοινωνικής παρακμής που αφήνει πίσω της η Μεταπολίτευση: οι απατεώνες της σημερινής συγκυβέρνησης, οι εγκληματίες της Χρυσής Αυγής, ο γραφικός Βασίλης Λεβέντης, οι εκάστοτε δραχμοφαντασιόπληκτοι Καζάκηδες και Βαρουφάκηδες, η ιδιόμορφη Ζωή Κωνσταντοπούλου και τέλος… ο Αρτέμης Σώρρας! Αυτή είναι η ανανέωση του πολιτικού μας προσωπικού, αυτοί είναι οι άνθρωποι που ανέλαβαν να εκφράσουν τη δυσαρέσκεια της κοινωνίας στα οικονομικά και πολιτικά αδιέξοδα της τεσσαρακονταετίας Πασόκ-Ν.Δ. Η συντελούμενη διάλυση της χώρας αφήνει πίσω της ένα πολιτικό και κοινωνικό χάος, στο οποίο βασιλεύουν, στην καλύτερη περίπτωση, εξημμένες κεφαλές και στην χειρότερη, απατεώνες, εγκληματίες, ουφολόγοι.
Για να εξηγήσουμε την παρακμή αυτή, θα πρέπει να εστιάσουμε σε ένα φαινόμενο που ενισχύεται αποφασιστικά την περίοδο της Μεταπολίτευσης και επηρεάζει τόσο τις πολιτικές δυνάμεις του τόπου όσο και την κοινή γνώμη: πρόκειται για το διαρκώς διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στις ελίτ (τις κοινωνικές ομάδες που διαχειρίζονται την πολιτική, οικονομική και πνευματική εξουσία) και το ευρύτερο λαϊκό σώμα. Ειδικά η περίοδος Σημίτη σηματοδοτεί για την Ελλάδα την αποκαλούμενη «αποστασία των διανοουμένων», τη μαζική, δηλαδή, ενσωμάτωση των ανθρώπων του πνεύματος και της τέχνης στους κυρίαρχους μηχανισμούς του χρήματος και της εξουσίας, φαινόμενο που παρατηρείται και στην Ευρώπη. Καθηγητές και πανεπιστημιακοί, επιστήμονες και ερευνητές, δημοσιογράφοι και απασχολούμενοι στα Μ.Μ.Ε., συγγραφείς και καλλιτέχνες, λογοτέχνες και ποιητές αποκόπτονται από την ελληνική κοινωνία, εισερχόμενοι στο στενό κύκλωμα που ορίζουν τα μεγάλα εκδοτικά συγκροτήματα, το κρατικό ταμείο, τα ευρωπαϊκά κονδύλια και τα ποικιλώνυμα ξένα ιδρύματα και ΜΚΟ.

2 Οκτώβρη του 1974: Το ΚΚΕ δήλωνε σεβασμό στην καθεστηκυία αστική νομιμότητα

Του Γ.Γ.

Ηταν απαράδεκτη, κατά την άποψη μου, η δήλωση που έκανε στον Αρειο Πάγο ο Χαρίλαος Φλωράκης, σαν σήμερα  στις 2 Οκτώβρη του 1974, με την οποία το ΚΚΕ δήλωνε σεβασμό στην καθεστηκυία αστική νομιμότητα. 

«Δηλώ ότι αι αρχαί του Κομμουνιστικού Κόμματος αντιτίθενται προς πάσαν ενέργειαν αποσκοπούσαν εις την βία κατάληψη της εξουσίας ή την ανατροπή του Ελεύθερου Δημοκρατικού Πολιτεύματος….». έλεγε μεταξύ άλλων το κείμενο που έφερε φαρδιά πλατιά την υπογραφή του τότε γραμματέα της Κ.Ε του Κ.Κ.Ε., Χαρίλαου Φλωράκη. Στην ουσία επρόκειτο για μια δήλωση νομιμοφροσύνης στον καπιταλισμό. 

Οποιος/α έχει διαβάσει έστω και ελάχιστα τους θεωρητικούς του μαρξισμού λενινισμού γνωρίζει ότι οι κομμουνιστές θεωρούν ότι η αστική δημοκρατία είναι η οργανωμένη βία της τάξης των καπιταλιστών πάνω στη κοινωνία, και ότι ο μόνος τρόπος για να αλλάξει αυτή η κατάσταση είναι η βίαιη ανατροπή όλου του συστήματος.

Για τους κομμουνιστές πρέπει να είναι καθαρό, όπως άλλωστε έχει δείξει και η ιστορία, ότι η ανατροπή της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας –της αστικής δικτατορίας καλύτερα- μπορεί να γίνει μόνο με ένοπλο αγώνα.

Ο Άρης του ελληνικού ήθους και ο «νεολαίος»…

Του Δημήτρη Ναπ. Γ.

Η «αγωνιστική» αφήγηση του Γραμματέα Νεολαίας του ΣΥΡΙΖΑ, σχετικά με τη δικαιολόγηση διορισμού των… «μετακλητών» συγγενών του, μπορεί κάποιους να εξέπληξε και κάποιοι άλλοι να την θεωρούμε αναμενόμενη. Σίγουρα όμως αποτελεί σύμπτωμα της μεταπολιτευτικής κρίσης πολιτισμού που πλήττει συνολικά την ελληνική κοινωνία και συνδέεται τόσο με «δεξιές», όσο και με «αριστερές» συνάφειες και βεβαιότητες.

Μια πρώτη παρατήρηση είναι η «εύκολη», ακάματη ματιά του,  τόσο στην ιστορία, όσο και στην…γραμματική. Ο Γραμματέας εκφράζει τη γενιά του, μια  γενιά που μεγάλωσε – όπως ανέφερε άλλωστε – στην εποχή της «ευημερίας» και σ’ενα εκπαιδευτικό σύστημα, που προάγει την «εκπαίδευση της αμάθειας»(όπως μας λέγει ο Ζάν Κλώντ Μισεά-Η εκπαίδευση της αμάθειας, για τη μεγάλη εκπαιδευτική αντιμεταρρύθμιση, που συντελείται στις δυτικές ολιγαρχίες την εποχή του ύστερου νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού). Το μεγάλωμα παιδιών, σε ένα περιβάλλον σχετικοποίησης αξιών και αρχών, οδήγησε στην ανάγνωση της ιστορίας με έναν τρόπο επιλεκτικό, εργαλειακό (χρήση ανάλογα με το όφελος) και σε μια αποδόμηση βασικών κανόνων και ορισμών. Ο Αμερικανός ιστορικός Νταίηβιντ Χέρμπερτ Ντόναλντ, σχεδόν κυνικά, παραδέχεται: «οι ιστορικοί παραδέχονται μια αίσθηση του ξεκάρφωτου χαρακτήρα της ιστορίας και της ερημίας της νέας εποχής στην οποία μπαίνουμε», και εξομολογείται, ότι :   «ίσως το πιο χρήσιμο έργο μου να ήταν να ξεμαγέψω (τους φοιτητές) από τη μαγεία της ιστορίας, να τους βοηθήσω να δουν τον ξεκάρφωτο χαρακτήρα του παρελθόντος…(να) τους υπενθυμίσω πόσο περιορισμένα ελέγχουν οι άνθρωποι το πεπρωμένο τους». 

Ο ελλείπων πόλος

Του Γιώργου Καραμπελιά από τη Ρήξη φ. 119 που κυκλοφορεί 

Όταν εγκαινιάστηκε η μεταπολίτευση, ο Ανδρέας Παπανδρέου κατόρθωσε να εκφράσει την κοινωνική πλειοψηφία των Ελλήνων με μια διττή συνθηματολογία: «Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες», και, «κοινωνική δικαιοσύνη». Μια συνθηματολογία που έπιανε και εξέφραζε την ελληνική ιδιαιτερότητα, όπως εξάλλου και η κοινωνική συμμαχία πάνω στην οποία τη θεμελίωνε: τους «μη προνομιούχους Έλληνες».
Μέσα από τη διαδρομή των σαράντα χρόνων που ακολούθησαν, οι μη προνομιούχοι των ελίτ της πολιτικής και της κοινωνικής ζωής έγιναν… προνομιούχοι – όρα Τζοχατζόπουλο και το «πόθεν έσχες» του Βενιζέλου– και η κοινωνική πλειοψηφία την οποία εκπροσωπούσαν έπαψε να εκφράζεται από την όποια πολιτική δύναμη, όταν μάλιστα ήρθαν τα δύσκολα της κρίσης. Όσο για την κοινωνική δικαιοσύνη και τον πατριωτισμό, ξεπουλήθηκαν για λίγα αργύρια από τον Σημίτη και τον ΓΑΠ. Γι’ αυτό και η μεταπολίτευση έκλεισε κατ’ εξοχήν με τη συντριβή του ΠΑΣΟΚ, ως του κόμματος των μη προνομιούχων, και όχι με εκείνη της Νέας Δημοκρατίας.

Η μακρά αποσύνθεση του παλιού, η οδυνηρή γέννηση του νέου

Του Γιώργου Καραμπελιά

Ένα ερώτημα που επανέρχεται διαρκώς από πολλούς, νεώτερους κυρίως, αλλά και παλαιότερους φίλους είναι το γιατί μπροστά στην απόλυτη παρακμή του πολιτικού συστήματος δεν έχει δημιουργηθεί ένα πολιτικό εγχείρημα ικανό να απαντήσει στις αγωνίες πολλών ανθρώπων. Και παρ’ ότι, πολλές φορές έχουμε προσπαθήσει να εξηγήσουμε το γιατί, μοιάζει, εξαιτίας της επείγουσας ανάγκης για τη δημιουργία ενός νέου πολιτικού υποκειμένου, να μην καλύπτονται όσοι θέτουν επιτακτικά αυτό το ερώτημα. Γι’ αυτό και θα προσπαθήσω να δώσω εκ νέου μια απάντηση η οποία εμπεριέχει και καινούργια στοιχεία. Εξάλλου, έτσι θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε και σε γενικότερα ερωτήματα που τίθενται σχετικά με την μεταπολίτευση και την περιοδολόγησή της.

Όπως έχουμε επαναλάβει η μεταπολιτευτική περίοδος χωρίζεται σε δύο μεγάλες εποχές, την πρώτη που κλείνει το 1988-1993 και τη δεύτερη από το 1993 έως το 2015. Στην πρώτη ημιπερίοδο –παρά το υπονομευμένο πεδίο πάνω στο οποίο ορθώνεται το μεταπολιτευτικό οικοδόμημα, από την αποδοχή του ακρωτηριασμού της Κύπρου, ο απολογισμός παραμένει θετικός. Σημαντικές κοινωνικές αλλαγές χαρακτηρίζουν αυτή την πρώτη φάση –γενίκευση κοινωνικών ασφαλίσεων, συνδικαλιστικά, ανθρώπινα δικαιώματα και θεσμοί, σημαντικές βελτιώσεις στο πολιτικό οικοδόμημα και ελευθερία του τύπου. Το εκκρεμές της πολιτικής ζωής κινείται προς τα αριστερά και επηρεάζει ακόμα και τα δεξιά κόμματα («σοσιαλμανία»του Κων. Καραμανλή). Στη διάρκεια αυτής της πρώτης περιόδου, δοκιμάσαμε μια άμεση πολιτική και κοινωνική παρέμβαση με έναν έντονο ακτιβισμό, και μια στενή σχέση με τα κοινωνικά υποκείμενα. Έτσι, θα δουλέψουμε ενεργά μέσα από τους εργασιακούς χώρους και τα εργοστάσια για τη δημιουργία και την εμπέδωση του εργοστασιακού συνδικαλισμού και του αγροτικού κινήματος, θα παρέμβουμε στον εκδημοκρατισμό του στρατού με το κίνημα των φαντάρων, καθώς και της δικαιοσύνης και της αστυνομίας. Θα παίξουμε έναν ενεργό και πρωτοπόρο ρόλο στην επισήμανση των οικολογικών προβλημάτων, καθώς και πάντα στην ανάδειξη των εθνικών προβλημάτων. Στο τέλος αυτής της περιόδου, γύρω στο 1988, θα οδηγηθούμε και στη συγκρότηση ενός πολιτικού υποκειμένου, που συνόψιζε και εμπεριείχε το διδάγματα και τις κατακτήσεις δεκαπέντε χρόνων αγώνα. Το σχήμα των Οικολόγων Εναλλακτικών που έζησε και δραστηριοποιόταν από το 1988 μέχρι το 1993. Και προς στιγμήν φάνηκε πως είχε αρχίσει μια πορεία διαμόρφωσης ενός τέτοιου πολιτικού υποκειμένου.

Η κωμωδία τελείωσε (Γιώργος Θεοτοκάς - «Αργώ», 1936)

Θ​​​​ες να πεις, φώναξε, πως η απαισιοδοξία μου είναι αδικαιολόγητη; Ah pardi. Μα πού ζεις, μωρέ Θεόφιλε, πού ζεις; Δε βλέπεις την Ευρώπη να διαλύεται κάθε μέρα βαθύτερα; Δε σε πνίγει εσένα η φριχτή αυτή αναθυμίαση της γενικής σαπίλας του πνεύματος, της ηθικής, της θρησκείας, της κοινωνίας, του πολιτικού και του οικονομικού μας συστήματος; Δεν αισθάνεσαι τα πάντα να γκρεμίζουνται τριγύρω σου, από μόνα τους, δίχως καμμιά σχεδόν εξωτερική πίεση; Οσο για το Κράτος μας, το ψωραλέο και αγουροσάπιο αυτό έκτρωμα των πατέρων μας, των κλεφτών, μα πιστεύεις αληθινά πως υπάρχει Κράτος εδώ, μωρέ Θεόφιλε; Μα δεν κατάλαβες ακόμα την μπλόφα, βρε παιδί, την τερατώδη μπλόφα της νεοελληνικής ιστορίας; (...) Παίζουμε, μωρέ, παίζουμε το Κράτος, το έθνος, την πολιτισμένη κοινωνία, εμείς τα αντάξια παιδιά των ληστών και των κουρσάρων, εμείς οι έξυπνοι, οι σπουδαίοι, μια βρωμοπαρέα μπάσταρδοι αλήτες και τυχοδιώκτες, κλέψαμε το όνομα των Ελλήνων και τα λεφτά των ξένων, των Κουτόφραγκων, και παίζουμε το Κράτος στον ίσκιο της Ακρόπολης για να τους βουτήξουμε κι’ άλλα λεφτά, λεφτά όσο μπορούμε περισσότερα λεφτά, κι’ ορίστε να τα λάβετε, αξιότιμοι κύριοι κερατάδες, ελάτε να πληρωθείτε από τα βράχια και τους αειμνήστους προγόνους και τους αρχαιολογικούς χώρους και τον αττικό ουρανό. Μα τώρα η Ευρώπη δεν πληρώνει πια, επειδή την πήρε ο διάβολος με τη σειρά της, τη γριά πόρνη. Για τούτο θα ψωφήσουμε της πείνας μες στα ερείπια του αρχαίου και του νεώτερου πολιτισμού και να με συμπαθάς. Η κωμωδία τελείωσε».

41 χρόνια από την αποκατάσταση της Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας.

Του Λευτέρη Ριζά

   Όλος ο πολιτικός κόσμος, συμπεριλαμβανομένων του Προέδρου της  Δημοκρατίας αλλά και της αεικίνητης Προέδρου της Βουλής, χαιρέτησε την 41^η επέτειο της αποκατάστασης της Δημοκρατίας.

       Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Προκόπης Παυλόπουλος, στο μήνυμα του για την επέτειο αναφέρει:

«Εμείς, οι Έλληνες, που κατ’ αμάχητο ιστορικό τεκμήριο κατέχουμε κορυφαία θέση μεταξύ των εμπνευστών και των δημιουργών της Δημοκρατίας και των θεσμών της αλλά και που με βάση την ιστορική μας διαδρομή γνωρίζουμε καλά το βαρύ τίμημα της καθ’ οιονδήποτε τρόπο κατάλυσής τους, έχουμε χρέος, και δη στο διηνεκές, να μην επιτρέψουμε την επικράτηση της λήθης ως προς τις αιτίες και τις συνέπειες της επτάχρονης δικτατορίας 1967-1974. Όταν μάλιστα η εγκληματική αυτή εκτροπή έχει στοιχίσει βαθειά –και ως τώρα, δυστυχώς, ανεπούλωτα όπως καταδεικνύει το δράμα της μαρτυρικής Κύπρου- τραύματα στον εθνικό μας κορμό».

Αρκετές φορές, πίσω έχει η αχλάδα την ουρά…

Όσο φουντώνει ο δημόσιος διάλογος για την πορεία της περίφημης διαπραγμάτευσης κυβέρνησης-εταίρων, τόσο περισσότερο εμφανίζεται ένα φαινόμενο ενοχλητικό αλλά απολύτως ενδεικτικό του επιπέδου της πολιτικής σκέψης στην Ελλάδα μετά από 30 χρόνια ΠΑΣΟΚισμού και περίπου 20 χρόνια τηλεοπτικού Μενεγακισμού. Όποιος/α τολμήσει να αρθρώσει κριτικό λόγο απέναντι στην κακόγουστη και παρατεταμένη παράτα που ονομάστηκε «διαπραγμάτευση» τονίζοντας ότι στο τέλος θα καταλήξει είτε σε πλήρη αποδοχή των τετελεσμένων της λίστας Χαρδούβελη (με μικροδιαφοροποιήσεις αλλά με την ίδια ακριβώς εισπρακτική, φορομπηχτική και υφεσιακή λογική) είτε σε μια απροπαράσκευη και άρα απολύτως επικίνδυνη ρήξη με τους Ευρωπαίους κυρίαρχους/«εταίρους», δέχεται την τυπική επίθεση των ημερών:

Δεν ήταν όλοι Δαμανάκη...

Ο καιρός γαρ εγγύς

Ο καιρός γαρ εγγύς
(ή τα αδιέξοδα της «νέας μεταπολίτευσης»)

Του Γιώργου Καραμπελιά

Όσοι στη μακρά διάρκεια της μεταπολίτευσης υπήρξαμε μόνιμοι και σταθεροί επικριτές μιας εποχής ψεύδους, μεταμορφισμού, συλλογικών αυταπατών και ανενδοίαστης απάτης, βρισκόμαστε διχασμένοι ανάμεσα στη χαρά και τη λύπη. Χαρά γιατί επιτέλους αυτό το σύστημα βαδίζει στην έξοδό του από την ιστορία και έχουμε την αίσθηση ότι δικαιώθηκε μια ανυποχώρητη και συστηματική αντίθεση σε αυτό και, ταυτόχρονα, μια βαθύτατη λύπη γιατί αυτή η έξοδος πραγματοποιείται μέσα από μεγάλες καταστροφές για τη χώρα.
Πολλοί μας καλούν να πανηγυρίσουμε γιατί, επιτέλους, η περίοδος αυτή τελειώνει και εμείς όχι μόνο σταθήκαμε όρθιοι αλλά και επιβεβαιωθήκαμε στις προβλέψεις μας. Δεν συμφωνούμε με μια τέτοια λογική, διότι αυτή («ας καταστραφούν όλα για να αποδειχθεί πόσο δίκιο είχαμε») ανήκει επίσης στο ιδεολογικό οπλοστάσιο της εποχής που τελείωσε, της μεταπολίτευσης. Μια εποχή όπου το μικροκομματικό συμφέρον και η ατομική ιδιοτέλεια πρυτάνευαν συστηματικά απέναντι στο εθνικό και το κοινωνικό συμφέρον, σε μια λογική après moi le déluge.

Από τη μεταπολίτευση στη μεταδημοκρατία

Ο Γιάννης Πρετεντέρης μέσα από τη στήλη του στα χτεσινά Νέα, με το γνώριμα απορημένο ύφος του, εμφανίζεται εμβρόντητος γιατί εντόπισε «την ελαφρώς σουρεαλιστική άποψη ότι επίκειται ή ζητείται ή επιβάλλεται από κάπου και για κάποιους απροσδιόριστους λόγους μια “νέα μεταπολίτευση” – μια “μετα-μεταπολίτευση” σύμφωνα με άλλη εκδοχή».

Αναρωτιέται ο Γ. Πρετεντέρης: «Όσοι παλικαράδες προτείνουν, μανιωδώς, μια “ανατροπή” ποτέ δεν μας λένε τι ακριβώς θέλουν να ανατρέψουν. Τη Δημοκρατία; Τον καπιταλισμό; Το αστικό καθεστώς; Το Σύνταγμα; Ή απλώς τη σημερινή κυβέρνηση;».