Σήμερα, οι αιτίες για ένα νέο Μάη είναι πολύ περισσότερες από ό,τι το '68.

Του Κώστα Βεργόπουλου (στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία 19 Μαΐου 2013)

Ο Μάης του '68 δεν οργανώθηκε από καμιά πολιτική ούτε κομματική οργάνωση. Ηταν ένα αυθόρμητο ξέσπασμα από τα βάθη της γαλλικής κοινωνίας, που υπερέβαινε τις οργανώσεις, είτε μεγάλες και γνωστές είτε, ακόμη περισσότερο, μικρές αριστερίστικες ομαδοποιήσεις που ανθούσαν τότε. Ενώ εκ των άνω το πολιτικό κλίμα ήταν εφησυχαστικό και η γαλλική κοινωνία θεωρούνταν ότι βρισκόταν σε νάρκωση και πλήξη, εν τούτοις τη διέτρεχαν σαρωτικές διεργασίες ανατροπής, που φανερώθηκαν από τις πρώτες μέρες του Μάη. Τελικά, όλες οι οργανώσεις, είτε μεγάλες είτε μικρές, παρ' όλο που αντιστάθηκαν στη νεανική εξέγερση, σύρθηκαν από αυτήν και την ακολούθησαν, έστω και αν εκ των ένδον δεν έπαψαν να την υπονομεύουν σε κάθε της βήμα, αλλά και όσον αφορά τα πολιτικά διδάγματα που αντλήθηκαν εκ των υστέρων από αυτήν. Αυτό που με εντυπωσίαζε από τις πρώτες μέρες των γεγονότων του Μάη ήταν τα σκυθρωπά και αποφασισμένα για σύγκρουση πρόσωπα των νέων παιδιών, η συνειδητοποίηση της ανάγκης για αυτο-οργάνωση των νέων, ανεξάρτητα από την ιδιαίτερη ένταξη του καθενός, και η καθολική αφοσίωση στην εξέγερση κατά του συστήματος, που αποσπά την ανθρώπινη ουσία όχι μέσω της στέρησης, αλλά μέσω της υλικής ευμάρειας και του καταναλωτισμού. Το θέμα μάς αιφνιδίασε, αλλά και μας έμαθε πολλά, εμάς που προερχόμαστε από την Ελλάδα της μιζέριας και της καταστολής και είχαμε ζήσει σε συνθήκες κάθε άλλο παρά ευμάρειας. Ορισμένοι επιχείρησαν να διαβάλουν τη νεανική εξέγερση με το επιχείρημα ότι δεν ήταν της εργατικής τάξης, αλλά των καλοζωισμένων παιδιών της μεσαίας τάξης. Ομως, από τα μέσα του Μάη, η εργατική τάξη, παρ' όλο που δεν είχε ξεκινήσει αυτή πρώτη, ακολούθησε τη γενικότερη εξέγερση με καταλήψεις των χώρων εργασίας σε ολόκληρη τη Γαλλία. Μια γενικευμένη παλλαϊκή εξέγερση όλων των τάξεων, μέσα σε πνεύμα συναδέλφωσης και αλληλεγγύης χωρίς όρια, κατά του οργουελικού κράτους της επιτήρησης και άλωσης των πολιτών με τη μέθοδο της κατανάλωσης.

Οι ελίτ έχουν και αντοχές και εφεδρείες

Του Κώστα Βεργόπουλου

Λόγω της ανόδου νέων ακραίων δυνάμεων του λαϊκισμού, είτε της Δεξιάς είτε της Αριστεράς, θέτει πράγματι σε κίνδυνο τη δημοκρατία; Μήπως οι καταχρήσεις και η ασυδοσία των κερδισμένων της παγκοσμιοποίησης έχουν οδηγήσει τους χαμένους του παιχνιδιού στην σημερινή αμφισβήτηση του συστήματος;

Έφθασε, άραγε, η στιγμή που οι «αξιοθρήνητοι» (deplorables, κατά την Χίλαρι Κλίντον), οι σύγχρονοι «άθλιοι» της παγκοσμιοποίησης, αυτοί που είχαν αυθαίρετα θεωρηθεί εκτός παιγνίου, επιστρέφουν στο προσκήνιο; Επιστρέφουν για να εκτοπίσουν τις ελίτ από την πολιτική σκηνή της ιστορίας; Μήπως έφθασε η στιγμή που οι άξεστοι και αμόρφωτοι άνθρωποι του λαού εκδικούνται τους πολιτισμένους και μορφωμένους;

Εάν κάτι τέτοιο όντως συνέβαινε, θα καταλήγαμε αναγκαστικά στο μοιραίο συμπέρασμα ότι αυτό που απειλεί σήμερα την δημοκρατία δεν είναι παρά η ίδια η δημοκρατία! Η είσοδος στη δημόσια σφαίρα κοινωνικών στρωμάτων που μέχρι πρόσφατα ήταν στο περιθώριο και έρμαια των ελίτ δεν μπορεί να είναι απειλή για τη δημοκρατία.

Πως η παγκοσμιοποίηση εξωθεί στον εθνικισμό

Του Κώστα Βεργόπουλου 

Ο ιδεολογικός ορίζοντας της παγκοσμιοποίησης κάλυψε το κενό από την κατάρρευση του διπολικού συστήματος στα τέλη της δεκαετίας 1980-90. Σε αντίθεση με τον πρώτο μεταπολεμικό καπιταλισμό, που είχε αποδεχθεί τις αρχές του Kοινωνικού Kράτους και της κοινωνικής συνοχής, η παγκοσμιοποίηση τις απεμπολεί. Sτο κενό τους εισβάλλει το «βρόμικο έργο» της κοινωνικής αποπροστασίας και αποδόμησης.

Με τις σταθερές νομισματικές ισοτιμίες προς διευκόλυνση της διεθνούς κινητικότητας των κεφαλαίων, η προσαρμογή κάθε χώρας στον διεθνή περίγυρο επιρίφθηκε αποκλειστικά στο εσωτερικό της, στη συμπίεση του εργασιακού κόστους και στην επιβολή της «ευέλικτης εργασίας». Αυτό είχε ως συνέπεια την επέκταση των κοινωνικών αποκλεισμών και την πολυδιάσπαση των κοινωνιών. Η έννοια «κοινωνία» στιγματίστηκε, ώστε η παγκόσμια συνοχή να αναζητείται στις ευλογίες των διεθνών αγορών του χρήματος.

Το ιδεολογικό στίγμα της παγκοσμιοποίησης δεν παρέπεμψε σε κάποιον πραγματικά νέο ορίζοντα. Μέχρι σήμερα παραμένει στην εμμονική αντιστροφή των όρων της προηγούμενης περιόδου. Τον στόχο της κοινωνικής ενσωμάτωσης και συνοχής έχει αντικαταστήσει αυτός της κοινωνικής αποσάρθρωσης και των κοινωνικών αποκλεισμών.

Η αλήθεια και η διαστροφή της

Του Κώστα Βεργόπουλου

Ολόκληρη η διαχείριση της ελληνικής κρίσης από το 2010 μέχρι σήμερα, 2016, βασίζεται σε υπαιτίως λανθασμένη διάγνωση, με συνέπεια να εφαρμόζεται εξίσου υπαιτίως λανθασμένη συνταγή και η χώρα, μοναδική περίπτωση στην υπερχρεωμένη ευρωπαϊκή περιφέρεια, να μην εξέρχεται από την κρίση, αλλά αντίθετα να βυθίζεται όλο και περισσότερο σ’ αυτήν.
Στο διάστημα της τελευταίας εξαετίας, οι κυβερνήσεις αλλάζουν, οι σημαίες και τα χρώματα μεταβάλλονται, αλλά η κατάσταση της χώρας δεν παύει να επιδεινώνεται, αφού η υπαίτια εφαρμοζόμενη συνταγή παραμένει ίδια και απαράλλαχτη.
Γιατί άραγε οι άλλες υπερχρεωμένες χώρες της ευρωζώνης -Ιρλανδία, Πορτογαλία, Κύπρος, Ισπανία- που βρέθηκαν σε παρόμοια θέση με την Ελλάδα κατορθώνουν και αποκαθιστούν σήμερα κάποια σταθερότητα, ενώ η χώρα μας παραμένει σταθερά στον «φαύλο κύκλο» της αστάθειας και χωρίς προοπτική εξόδου από αυτήν;

Φάρμακο χειρότερο από την ασθένεια

Ο Γιάννης Στουρνάρας επισημαίνει ότι για την 6ετή ελληνική κρίση δεν ευθύνονται οι ελληνικές τράπεζες αλλά το δημοσιονομικό αδιέξοδο που οδήγησε σε πτώση ολόκληρη την ελληνική οικονομία

Του Κώστα Βεργόπουλου

Σε πρόσφατη παρέμβασή του, ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος παρουσίασε τη δική του κατανόηση της ελληνικής κρίσης, δικαιώνοντας τους δανειστές και ενοχοποιώντας τη χώρα-οφειλέτρια.
Σύμφωνα με αυτόν, τα Μνημόνια 1, 2, 3, που οι Ευρωπαίοι εταίροι και πιστωτές επιβάλλουν στη χώρα μας κατά την τελευταία 6ετία δεν ευθύνονται για την πρωτοφανή κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας από το 2010 μέχρι σήμερα, ούτε για τη σημερινή παντελή έλλειψη ορατότητος ακόμη και για το άμεσο μέλλον, παρ’ όλο που ουδέν προβλέπεται σε αυτά για τη σταθεροποίηση ή την ανάκαμψη.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι τα Μνημόνια δεν ήσαν ποτέ μέρος του προβλήματος, αλλά αντίθετα μέρος της λύσης του. Ισχυρίστηκε ότι η συρρικνωτική πολιτική ήταν μεν «δυσάρεστη», αλλά «αναγκαία» για τη θεραπεία των παθογενειών που είχαν συσσωρεύσει οι προηγούμενες ελληνικές κυβερνήσεις, όπως και η ελληνική κοινωνία με την αξίωσή της να διατηρεί με δανεικά βιοτικό επίπεδο ανώτερο των δυνάμεών της.

Το μεγάλο πουθενά: Η χώρα μας χρησιμοποιείται ως «πειραματόζωο»

Του Κώστα Βεργόπουλου

Με πρόσφατη συνέντευξη του στην Καθημερινή της 31ης Ιανουαρίου, ο πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων παραδέχθηκε με ειλικρίνεια που τον τιμά μια πραγματικότητα, που όμως αφ’ ενός πληγώνει όσους ενδιαφέρονται πραγματικά για την αλλαγή και επιβίωση της ελληνικής κοινωνίας μέσα στο ασφυκτικό πλαίσιο της τρέχουσας κατάρρευσης της, και αφετέρου τους εμβάλλει σε ακόμη περισσότερη ανησυχία για τις άμεσες προοπτικές της χωράς και του λαού της.

Οπωσδήποτε κάθε νέα κυβέρνηση δικαιούται να διατηρεί στην αρχή της θητείας της «αυταπάτες» και στη συνέχεια, διαπιστώνοντας με όψιμο ρεαλισμό τις δυνατότητες της, να προσγειώνεται στην πραγματικότητα. Αυτό το δικαίωμα δε μπορεί να αμφισβητηθεί ούτε από την σημερινή κυβέρνηση. Ο πρώην Υπουργός Εσωτερικών ομολογεί ότι η κυβέρνηση διατηρούσε «αυταπάτες» που κατέρρευσαν όσον αφορά την επίλυση του ελληνικου προβλήματος με βάση την ενδεχόμενη στήριξη από την Κίνα, την Ρωσία, τον Ντράγκι και το μέτωπο των χωρών του Ευρωπαϊκού Νότου. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο ο ίδιος αναφέρεται σε αυτές αφήνει να διαφανεί και κάποιο κρίσιμο κυβερνητικό έλλειμμα διαπραγματευτικής ικανότητος. Χωρίς την κατάλληλη κυβερνητική διαχείριση, τότε όλες ανεξαιρέτως οι εναλλακτικές λύσεις μπορούν να καίγονται η μια μετά την άλλη και να χαρακτηρίζονται τελικά «αυταπάτες».

Ο Γιώργος Καραμπελιάς προσκεκλημένος στην εκπομπή του Γιώργου Σαχίνη, Αντιθέσεις στο Cretetv συζητούν για το ISIS, τη γεωπολιτική και τα εφιαλτικά σενάρια για το μέλλον της περιοχής.

Παρεμβαίνουν:

Επιστολή Ρομπόλη, Βεργόπουλου και Μελά σε Τσίπρα

«Προς Πρωθυπουργό                                                  Αθήνα 30.06.2015

κ. Α. Τσίπρα     

                                                                                      

Αξιότιμε κ. Πρωθυπουργέ,

Λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη τους λόγους που σας οδήγησαν στην διακοπή των διαπραγματεύσεων, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι με τις εκβιαστικές ενέργειες τους οι δανειστές στοχεύουν στην δημιουργία “ασύμμετρων σχέσεων εξάρτησης” με την χώρα μας. Όμως ακόμα και στις συνθήκες αυτές που ο συσχετισμός των δυνάμεων είναι σε βάρος της ελληνικής κυβέρνησης, θεωρούμε ότι το βραχυπρόθεσμο και μεσομακροπρόθεσμο συμφέρον της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας δεν συμπίπτει με την επιλογή της διακοπής των διαπραγματεύσεων, γιατί αντικειμενικά περιορίζει τη δυνατότητα κατάθεσης και διαπραγμάτευσης εναλλακτικών και έντιμων λύσεων με τις λιγότερες συνέπειες για τη χώρα μας και το λαό μας. 

Γεωπολιτική και Γεωοικονομία

Του Κώστα Βεργόπουλου

Ως φαίνεται, η Ευρώπη, αλλά ειδικότερα η Γερμανία, δείχνει πολύ ενοχλημένη με την επίσκεψη του Ελληνα πρωθυπουργού στη Μόσχα. Ορισμένοι Ευρωπαίοι από την αυτή πλευρά, όπως η γαλλική Φιγκαρό, διερωτώνται μήπως η επίσκεψη αποτελεί το πρώτο βήμα για την απαγκίστρωση της χώρας μας από την Ευρωζώνη. Κάποιοι περισσότερο ψύχραιμοι προεξοφλούν ότι η ελληνική επίσκεψη θα δημιουργήσει ρήγμα στην ευρωπαϊκή πολιτική έναντι της Ρωσίας.

Ανάλογες, πάντα όμως συγκεχυμένες,  ευρωπαϊκές ανησυχίες εκφράζονται επίσης έναντι των θέσεων που καταλαμβάνει η Κίνα στο πλαίσιο της ελληνικής οικονομίας, είτε στους τομείς των συγκοινωνιών είτε σε αυτούς των υποδομών. Ωστόσο, είτε η Ρωσία είτε η Κίνα, δεν προσελκύονται από ανταγωνιστική διάθεση έναντι των ευρωπαϊκών χωρών, αλλά απλά και μόνον επειδή βλέπουν ότι υπάρχει κάποιο κενό και ότι αυτό η πλήρωση αυτού του κενού συνάδει με τα συμφέροντα τους, τα οποία παραμένουν πάντα συνδεδεμένα με την πορεία της Ευρώπης. Απλά, οι ανατολικές χώρες επιδιώκουν θέσεις πρόσβασης στις ευρωπαϊκές αγορές και ιδιαίτερα σε αυτές της ανατολικής Ευρώπης.  Ούτε η Ρωσία ούτε η Κίνα επενδύουν στην διάλυση της Ευρωζώνης ούτε της Ευρώπης, αλλά αντίθετα αμφότερες προσβλέπουν στην στενότερη συνεργασία με αυτές, είτε πρόκειται για τα ενεργειακά πεδία είτε για αυτά της μεταφοράς εμπορευμάτων. Άλλωστε και η ελληνική πλευρά δεν διανοείται να αντιπαραθέσει την ενδεχόμενη στενότερη συνεργασία με κάποια ανατολική χώρα στην ευρωπαϊκή ένταξη της. Πρώτος διδάξας σε αυτό παραμένει η ίδια η Γερμανία, η οποία ενώ ηγείται της Ευρώπης και της Ευρωζώνης, δεν παύει να διατηρεί τις στενότερες εμπορικές και ενεργειακές σχέσεις με την Ρωσία, αλλά και με την Κίνα. Προς τι λοιπόν τόση υπερδιέγερση με την επίσκεψη του Τσίπρα στην Μόσχα;

Βεργόπουλος: «Το αγγλοσαξωνικό μοντέλο ταιριάζει στην Ελλάδα»

Για κοινωνική και οικονομική καταστροφή της Ελλάδας, κάνει λόγο ο καθηγητής Οικονομικών, Κώστας Βεργόπουλος, ο οποίος διερωτάται «αν οι άνθρωποι πεθαίνουν, πως θα πάρουν οι δανειστές τα λεφτά τους;»

ΕΡ: Ποιο μοντέλο πρέπει να ακολουθήσει η Ελλάδα για να αντιμετωπίσει την κρίση στην παρούσα;

ΑΠ. Η σωστή τοποθέτηση είναι αυτή που έχουν οι Αγγλοσάξονες, οι Αμερικάνοι, οι Άγγλοι. Επιτρέπουν στον οφειλέτη να αναπτύξει την οικονομία. Γι’ αυτό και ο Ομπάμα είπε τώρα ότι δεν είναι λογικό να συμπιέζουμε μια οικονομία που βρίσκεται σε βαθιά ύφεση όπως η ελληνική. Έχει απόλυτο δίκιο. Ο ίδιος δε, έβγαλε την αμερικάνικη οικονομία από την κρίση χωρίς ποτέ να ακολουθήσει πολιτική λιτότητας.

Αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ελλάδος, περισσότερο και από το χρέος, είναι η λιτότητα. Γιατί η λιτότητα φέρνει ύφεση, η ύφεση φέρνει ανεργία, ενώ κλείνουν οι επιχειρήσεις. Και αιτία, ή πρόσχημα γι’ αυτό, για τη λιτότητα δηλαδή, είναι το χρέος. Επίσης, η Γερμανία ισχυρίζεται ότι θέλει να κάνει την ελληνική οικονομία περισσότερο ανταγωνιστική. Δηλαδή πρέπει να πέσουν οι μισθοί, το κόστος εργασίας, για να πουλάει η Ελλάδα περισσότερο στο εξωτερικό. Αλλά αυτό αποδεικνύεται λάθος διότι ενώ έχουν κοπεί κατά 45% οι μισθοί, επενδύσεις δεν γίνονται, και, ως γνωστόν, ανταγωνιστικότητα δεν υπάρχει χωρίς επενδύσεις.

Το κλειδί για την ανταγωνιστικότητα είναι οι επενδύσεις. Αλλά όταν η οικονομία συρρικνώνεται και καταβαραθρώνεται, δε γίνεται καμία επένδυση. Αυτά είναι αντίθετα με την ανταγωνιστικότητα. Ολο το πρόγραμμα, λοιπόν, που εφαρμόζεται στην Ελλάδα εδώ και πέντε χρόνια γίνεται σε τελείως λάθος κατεύθυνση.

Στη σκιά του φόβου

Του Κώστα Βεργόπουλου

Ο Ζαν-Κλωντ Γιουνκέρ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προσάπτει στην νέα ελληνική κυβέρνηση «έλλειμμα διαπραγματευτικής ικανότητος» κατά την διάρκεια των πρόσφατων διαπραγματεύσεων στο Eurogroup. Μπορεί η παρατήρηση να είναι ακριβής και η νεότευκτη ελληνική πλευρά να παραμένει όντως υπόλογη για έλλειμμα προπαρασκευής, σοβαρότητος και υπευθυνότητος. Ωστόσο, θα ήταν πληρέστερη και απείρως ακριβέστερη, εάν στις επισημάνσεις του συμπεριελάμβανε με τους κατάλληλους χαρακτηρισμούς και την ευρωπαϊκή πλευρά, κυρίως την γερμανική. Η χώρα που σήμερα ηγείται του ευρωπαϊκού εγχειρήματος εμφανίζει δραματικό έλλειμμα διαπραγματευτικής ικανότητος με εταίρους στο κοινό νόμισμα, κατά πολύ σοβαρότερο και κρισιμότερο από ό,τι η Ελλάδα. 

Εάν το ζητούμενο στις σημερινές συνθήκες είναι η σταθερότητα της Ευρωζώνης στο πλαίσιο της παγκόσμιας οικονομίας, δεν αρκεί να επιρρίπτονται μονομερώς ευθύνες, ακόμη και βάσιμες, στην ελληνική πλευρά, που δεν αποτελεί παρά ένα μικροσκοπικό 2,8% του ευρωπαϊκού συνόλου, ενώ παράλληλα αποσιωπιούνται αυτές, πολύ μεγαλύτερες και κατά πολύ καθοριστικότερες, των Ευρωπαίων εταίρων. 

Κώστας Βεργόπουλος: Η ψήφος είναι σημαντική αλλά απαιτείται και η κοινωνική αφύπνιση

Συνέντευξη στον Μιχάλη Σιάχο

Έχοντας κυριολεκτικά σχέση ζωής με το Παρίσι, αλλά και βαθιά αναλυτική ικανότητα για τις οικονομικές και κοινωνικές διεργασίες που ορίζουν τη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα, ο καθηγητής Κώστας Βεργόπουλος μίλησε στον Δρόμο για το αποτρόπαιο χτύπημα στο Παρίσι, τις αιτίες που διαλύουν της κοινωνίες και οι οποίες δεν είναι άλλες από τις αδιέξοδες πολιτικές της Ε.Ε. Επίσης, αναφέρθηκε στην Αριστερά και στο κατά πόσο μπορεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο να αποτελέσει με ηγεμονικούς όρους το αντίπαλο δέος, αλλά και στον ΣΥΡΙΖΑ και την επόμενη μέρα των εκλογών.

Να ξεκινήσουμε από το χτύπημα στο Παρίσι που συγκλόνισε όλη την Ευρώπη. Τι όρους, τι κλίμα διαμορφώνει;

Πρόκειται για αποτρόπαιη εγκληματική ενέργεια που όμως δεν είναι απλή, αλλά εγείρει πολλά ερωτήματα. Γιατί εμφανίζονται στην εποχή μας τέτοια φαινόμενα; Και δεν είναι μεμονωμένο κρούσμα. Έχουμε προηγούμενα στο Λονδίνο και στη Μαδρίτη, πάλι με νέα παιδιά που δεν είναι μετανάστες, αλλά Βρετανοί, Ισπανοί ή Γάλλοι υπήκοοι. Επίσης, πολλοί ανήλικοι έφηβοι, ακόμη και κοπέλες, εγκαταλείπουν την οικογένειά τους για να γίνουν μαχητές του Ισλάμ στην Μοσούλη, στο ισλαμικό κράτος. Είναι ένα πολύ ανησυχητικό φαινόμενο που πρέπει να μας βάλει σε σκέψεις. Στη Γαλλία κινδυνεύει να εξελιχτεί σε διελκυστίνδα, με αντίποινα από την άλλη πλευρά, με κυνήγι μουσουλμάνων, ακόμη και πογκρόμ. Στη Γερμανία κάθε εβδομάδα διογκώνονται οι διαδηλώσεις αυτών που θέλουν να πετάξουν έξω απο την χωρα τους μουσουλμάνους. Κάτι τέτοιο δεν έχει εμφανισθει ακόμα στην Γαλλία, αλλά αν αρχίσουν τα αντίποινα με την αντιπαράθεση των θρησκειών και των μειονοτήτων, φοβούμαι ότι θα είναι ό,τι φρικτότερο μπορεί να συμβεί. Το εμφύλιο μίσος τροφοδοτείται από τη σημερινή διάσπαση και κατάτμηση της κοινωνίας, με το ένα κομμάτι της να στρέφεται εναντίον του άλλου και αυτό είναι πολύ πιθανό να ενισχύσει τις ακροδεξιές τάσεις στην Γαλλία ή στην Γερμανία. Είναι πολύ πιθανό, αλλά όχι σίγουρο. Αυτο θα εξαρτηθεί από το πώς θα αντιμετωπιστεί. Αν αντιμετωπιστεί με δημοκρατικό τρόπο, μπορεί να είναι η απαρχή μιας νέας κοινωνικής ενοποίησης ενάντια στο σημερινό κατακερματισμό. Εάν όχι, τότε θα το οικειοποιηθεί η Ακροδεξιά και ανοίγει ο δρόμος για άγριες καταστάσεις.

Στην Ελλάδα δοκιμάζεται η Ευρώπη

Του Κώστα Βεργόπουλου

Διερωτώνται στην Ευρώπη εάν η Ελλάδα είναι σε θέση να πυροδοτήσει ευρύτερη ευρωπαϊκή κρίση, όπως στο πρόσφατο παρελθόν. Ωστόσο, το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει. Δεν αποσταθεροποιεί η Ελλάδα την Ευρώπη, αλλά οι ευρωπαϊκές επιλογές καταποντίζουν την χώρα μας, όπως και το σύνολο της Ευρωζώνης. Ψυχραιμότερο, το διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο Μπλούμπεργκ, επισημαίνει οτι η Ελλάδα αποτελεί το πιο εκτεθειμένο και πιο ευάλωτο μέρος της γενικότερης ευρωπαϊκής κρίσης, την κορυφή του ευρωπαϊκου παγόβουνου και ότι στην χώρα μας δοκιμάζεται ακόμη μια φορά το σύνολο της Ευρωζώνης και η ικανότητα της να διαχειρίζεται την σημερινή κρίση, που πλήττει όχι μόνον μια μικρή χώρα, αλλά το σύνολο της νομισματικής περιοχής του ευρώ, της Γερμανίας συμπεριλαμβανομένης.

Ενόσω η Ελλάδα αποτυγχάνει, αποτυγχάνει επίσης και κυρίως η λανθασμένη και αντιπαραγωγική ευρωπαϊκή συνταγή που επιβάλλεται σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.

Στη διάρκεια της πρόσφατης 6ετίας, η Αμερική επέτυχε να απεμπλακεί από την κρίση, που αρχικά η ίδια είχε πυροδοτήσει, ενώ η Ευρώπη συνεχίζει να βυθίζεται σε αυτήν, μέχρι σημείου αποπληθωρισμού (déflation) – την εφιαλτικότερη προοπτική για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, που εκτίθεται έτσι σε κίνδυνο άμεσης αποσύνθεσης του. Γιατί άραγε η αμερικανική ανάπτυξη ανέρχεται σήμερα σε +5%, ενώ η αντίστοιχη ευρωπαϊκή επίδοση σύρεται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, σε μηδενικά επίπεδα; Γιατί άραγε στο διάστημα της επίμαχης 6ετίας, η αμερικανική ανεργία συρρικνώθηκε σε 5,8%, ενώ παράλληλα η ευρωπαϊκή εκτινάχθηκε σε 12%; Γιατί άραγε οι επενδύσεις, ο σχηματισμός πάγιου κεφαλαίου και οι θέσεις εργασίας, στο αυτό διάστημα, εκτινάχθηκαν κατά 25% στην Αμερική, ενώ εγκλωβίζονται σε μηδενικούς ρυθμούς αύξησης στην Ευρωζώνη; Οι απαντήσεις στα τρία ερωτήματα δεν έχουν σχέση με το μέγεθος της κρίσης, αλλά με την αναποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής διαχείρισης, που διατηρείται στους αντίποδες της αμερικανικής.

Αριστεροδεξιά σύγκλιση

Του Κώστα Βεργόπουλου

Οπως είναι πασίγνωστο, οι διαβόητες πρόσφατες «εξετάσεις αντοχής» των ευρωπαϊκών τραπεζών διεξήχθηκαν με αιτιολογία την πιστοποίηση φερεγγυότητος για την ένταξή τους ή όχι στο εκκολαπτόμενο σύστημα της ευρωπαϊκής τραπεζικής ενοποίησης. Με την τελευταία προβλέπεται να αποκοπεί ο ομφάλιος λώρος ανάμεσα σε τραπεζικά και δημόσια χρέη.

Σε αντιδιαστολή με ό,τι συμβαίνει μέχρι σήμερα, με την τραπεζική ένωση, η ενδεχόμενη στήριξη των «συστημικών» τραπεζών δεν θα επιρρίπτεται πλέον στα εθνικά κράτη και οικονομίες, ούτε στους φορολογούμενους, αλλά στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η τελευταία έχει αναλάβει από τις 4 Νοεμβρίου 2014 την εποπτεία του συνόλου των συστημικών ευρωπαϊκών τραπεζών, με προοπτική να λειτουργεί έναντι αυτών και ως «τελικός πιστωτής», δηλαδή να καλύπτει ενδεχόμενες αδυναμίες τους στο μέλλον.

Τα «κόκκινα δάνεια»

Του Κώστα Βεργόπουλου

Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια απειλούν σήμερα την ασφάλεια των τραπεζών. Ωστόσο, αυτά προέρχονται από την αύξουσα ανασφάλεια της οικονομίας και των εισοδημάτων που τα εξυπηρετούν. Η συρρίκνωση της οικονομίας κάνει ακόμη και υγιή δάνεια να «κοκκινίζουν». 
Οσοι ανησυχούν για το τραπεζικό πρόβλημα θα έπρεπε να ανησυχούν περισσότερο για το οικονομικό πρόβλημα από το οποίο προέρχεται το τραπεζικό. Ενόσω η εξασφάλιση τραπεζών επιδιώκεται με φοροεπιδρομές και αφαίμαξη πόρων από την οικονομία, τόσο η τελευταία εξ αυτού σύρεται στην ύφεση και την αδυναμία αποπληρωμής των δανείων. Η σταθεροποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων δεν εξασφαλίζει τη χρηματοδότηση και ανάκαμψη της οικονομίας. Ακόμη χειρότερα, ενόσω το κόστος σταθεροποίησης του τραπεζικού τομέα επιρρίπτεται στην πραγματική οικονομία, η τελευταία εξωθείται σε αρνητικές επιδόσεις και οι τράπεζες δεν αναλαμβάνουν καμία χρηματοδότησή της. 
Οι τράπεζες στενάζουν σήμερα από «κόκκινα δάνεια», όμως περισσότερο η οικονομία στενάζει εξ αυτών. Η μη εξυπηρέτηση των δανείων οφείλεται στην κατάρρευση εισοδημάτων και οικονομίας. Τα δάνεια δεν ήσαν εξ αρχής «κόκκινα», αλλά «κοκκινίζουν», λόγω της επιχειρούμενης σταθεροποίησης των τραπεζών εις βάρος της οικονομίας. Αιτία της υφεσιακής πορείας δεν είναι τόσο η κρίση, τα ελλείμματα και το δημόσιο χρέος, όσο κυρίως η πολιτική προς υποθετική αντιμετώπιση αυτών. 

Πατριωτισμός και αντιπατριωτισμός

Του Κώστα Βεργόπουλου

Αραγε ο πατριωτισμός, δηλαδή η υπεράσπιση της χώρας, του λαού και της κοινωνίας, αποτελεί στην εποχή μας κάτι «ξεπερασμένο», ένα «μη πρόβλημα», που «θολώνει τα κρίσιμα πεδία της Αριστεράς», όπως διατείνονται κάποιοι από το χώρο της, ή μήπως παραμένει πάντα ένα πραγματικό πρόβλημα, που στις μέρες μας επανέρχεται με ανανεωμένη οξύτητα, ώστε η Αριστερά να μην μπορεί να το αγνοεί;

Σε πρόσφατη ομιλία του, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ διευκρίνισε ότι ο «αριστερός πατριωτισμός» αποτελεί έναν από τους τρεις βασικούς πυλώνες της πολιτικής του. Αναφέρθηκε στον Αρη Βελουχιώτη, ο οποίος στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής τόνιζε ότι ενώ το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα, «εμείς έχουμε πατρίδα τις πεζούλες μας, που είναι το μοναδικό καταφύγιό μας».

Οσοι υποστηρίζουν ότι ο πατριωτισμός είναι παρωχημένο πρόβλημα, επικαλούνται γι' αυτό κάποια υποθετική νέα πραγματικότητα της παγκοσμιοποίησης. Ωστόσο, αυτή η αναφορά θα είχε βάση εάν είχε όντως δημιουργηθεί νέα πραγματικότητα. Σήμερα, αυτή ακριβώς η υποθετική πραγματικότητα αποδεικνύεται εικονική, αιτία διεθνούς κρίσης και διαιωνιζόμενης αστάθειας σε όλα τα επίπεδα. Πώς να μην υποθέσει κάποιος ότι οι θιασώτες της ιδέας πως ο πατριωτισμός έχει ξεπεραστεί παίρνουν πολύ στα σοβαρά τον εικονικό κόσμο του κεφαλαίου που σύρεται σήμερα σε βαθύ αδιέξοδο; Αντίθετα με τις διαβεβαιώσεις τους, από όλα τα μέρη του κόσμου ανέρχονται οι αντιστάσεις στην αποτυχημένη θεολογία της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης και στο επίκεντρο όλων βρίσκεται η αγωνία για προάσπιση των κοινωνιών και των πατρίδων απέναντι στον κίνδυνο της αποδόμησης.

Η ψυχή τής Αριστεράς

Του Κώστα Βεργόπουλου

Παρά την πρωτοφανή κρίση στην Ευρώπη, οι οιωνοί για την απεμπλοκή από αυτήν δεν είναι ορατοί και ο αναμενόμενος ρόλος τής εκτός Ελλάδος ευρωπαϊκής Αριστεράς ακόμη λιγότερο. Με τις πρόσφατες ευρωεκλογές, πιστοποιήθηκε όχι μόνον καταλυτική αδυναμία της να παίξει πρωταγωνιστικό ρολο στις εξελίξεις, αλλά και πρόβλημα απλής βιωσιμότητός της. Στις πλείστες ευρωπαϊκές χώρες, η λαϊκή ετυμηγορία κινήθηκε προς τα δεξιά, παρά προς τα αριστερά.

Στον ευρωπαϊκό Βορρά, ενισχύθηκαν αντιευρωπαϊκές και ακροδεξιές επιλογές, που θυμίζουν τη μοιραία δεκαετία του 1930. Παρ' ότι η σύγκριση ανάμεσα στις δύο εποχές θα ήταν παράτολμη, κάποια στοιχεία παραμένουν κοινά. Σε αμφότερες, υπάρχει αδυναμία ή δυσπιστία της Αριστεράς να ανοιχθεί στην κοινωνία και να συγκροτήσει ευρύτερο μέτωπο πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων ενάντια στο σημερινό κίνδυνο κοινωνικής αποδόμησης.

Σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή Αριστερά, η ελληνική παραμένει σήμερα στο κέντρο της κρίσης, με προοπτικές που την καθιστούν πόλο αναφοράς για ολόκληρη την ήπειρο. Ισως η επιτυχία της οφείλεται στο ότι ο λόγος της δεν είναι μόνον «ταξικός», αλλά επίσης δημοκρατικός και πατριωτικός. Δεν απευθύνεται σε μόνο ένα τμήμα της κοινωνίας, αλλά στη μεγάλη πλειονότητά της, δεν περιορίζεται στην καταγγελία της οικονομικής ανισότητος και αδικίας, εγείρει επίσης ζητήματα ανθρώπινης αξιοπρέπειας, δημοκρατίας και σωτηρίας της χώρας. Το αυτό συμβαίνει με το ισπανικό Podemos, που πρωτοεμφανίστηκε στις τελευταίες εκλογές, προερχόμενο από πλατείες και «αγανακτισμένους».

Διάσωση της χώρας ή παράδοση στις αγορές;

Του Κώστα Βεργόπουλου

Υποτίθεται ότι τα προγράμματα λιτότητος και περικοπών δημοσίων δαπανών στην Ελλάδα και την Ευρώπη αιτιολογούνται με στόχο τη μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και κατ’ επέκταση τη μελλοντική απομείωση του χρέους. Ωστόσο, σε όλες τις περιπτώσεις, ενώ τα πρώτα τίθενται υπό αυστηρό έλεγχο, από την άλλη πλευρά τα δεύτερα συνεχίζουν τη μη αντιστάσιμη άνοδό τους, όχι μόνον στη χώρα μας, αλλά εξίσου στις υπόλοιπες υπερχρεωμένες χώρες της Ευρωζώνης. Όση αυστηρότητα επιδεικνύεται στο δραστικό περιορισμό των ελλειμμάτων, τόση και μεγαλύτερη χαλαρότητα καταγράφεται στην εκτίναξη των δημοσίων χρεών.

Πρόσφατο παράδειγμα, η Ιταλία: ο νεοεκλεγείς πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι εξήγγειλε πρόγραμμα όχι λιτότητος, αλλά άμεσης ανάκαμψης της ιταλικής οικονομίας, με έκτακτη κινητοποίηση 90 πρόσθετων δις ευρώ. Η χρηματοδότηση του προγράμματος συνεπάγεται περαιτέρω εκτίναξη του ιταλικού δημόσιου χρέους, που ανέρχεται ήδη σε 132% του ιταλικού ΑΕΠ. Εντούτοις, η προγραμματισμένη έκρηξη του χρέους δεν αποδοκιμάσθηκε από τη Γερμανίδα καγκελάριο κατά την πρόσφατη συνάντησή τους στο Βερολίνο, αλλά, αντιθέτως, θεωρήθηκε «λογική» και εγκρίθηκε ακόμη και από τη «σκληρή» Bundesbank.

Το ευρωπαϊκό ηφαίστειο

Του Κώστα Βεργόπουλου

Με τις εκλογές στην Ευρώπη των 28, λίγοι θριαμβολογούν, περισσότεροι τα βλέπουν μαύρα, λιγότεροι είναι απλώς ικανοποιημένοι. Ο προαναγγελλόμενος «πολιτικός σεισμός» δεν επήλθε, ο φόβος ότι τίποτα δεν αλλάζει στη σημερινή Ευρώπη παραμένει αλώβητος. Οι ευρωεκλογές ήταν ευκαιρία προειδοποιητικής «χαλαρής ψήφου» για τη «σφικτή» στις εθνικές εκλογές.

Ωστόσο, ενώ η «χαλαρή ψήφος» αποδοκίμασε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, είτε συντηρητικές είτε σοσιαλδημοκρατικές, εν τούτοις η αποδοκιμασία δεν έλαβε τόσο τη μορφή πίεσης για διαφορετική Ευρώπη, για την απασχόληση και την αλληλεγγύη μεταξύ χωρών-μελών, όσο κυρίως την αντιευρωπαϊκή μορφή επιστροφής στις εθνικές κυριαρχίες.

Στον ευρωπαϊκό Βορρά, με άνοδο της αντιευρωπαϊκής ψήφου -Βρετανία, Αυστρία, Γερμανία, Ουγγαρία, Γαλλία-, το αίτημα εθνικής αναδίπλωσης και αποκατάστασης της εθνικής κυριαρχίας δεν συνδυάσθηκε με αμφισβήτηση της λιτότητος ούτε της περικοπής δημοσίων δαπανών, που συνιστούν βασικές αιτίες για την αποδιάρθρωση του κοινωνικού κράτους, την εκρηκτική επέκταση ανεργίας και φτώχειας. Αντίθετα, εάν η ακροδεξιά ευαγγελίζεται απασχόληση στους εθνικούς ανέργους, δεν την εννοεί μέσω ανάπτυξης και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, αλλά απλά και μόνον μέσω της βίαιης αποβολής «αλλοδαπών» από τις αγορές εργασίας: «να εκδιωχθούν οι ξένοι για να καταλάβουν τις θέσεις οι εθνικοί εργαζόμενοι».

Η εθνική ταυτότητα και οι αρνητές της

Του Κώστα Βεργόπουλου

Τα δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη υπονομεύονται σήμερα από δύο αναπάντεχες πλευρές: την «εξατομίκευση» και την «κοινοτικοποίηση». Στην πρώτη, συρρικνώνονται στο άτομο και στον ατομικισμό, ενώ ο άνθρωπος έχει επίσης συλλογικά δικαιώματα, την ένταξη σε ευρύτερα σύνολα και συλλογικές δράσεις. Το συνεταιρίζεσθαι και απεργείν αποτελούν επίσης μέρος των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Η πολιτιστική ταυτότητα, η εθνική και εδαφική ακεραιότητα και ασφάλεια αποτελούν αναφαίρετα ανθρώπινα δικαιώματα. Κάποιοι ισχυρίζονται ότι τα εθνικά ζητήματα είναι πλέον παρωχημένα. Ωστόσο, εξ αιτίας τους, απειλείται σήμερα τρίτος παγκόσμιος πόλεμος.

Από την άλλη, για τις ποικίλες μειονότητες, κάποιοι αξιώνουν εξαιρέσεις από τους δημοκρατικούς κανόνες καθολικής ισχύος. Ακραία περίπτωση η μουσουλμανική «σαρία», που κάποιοι διεκδικούν για τη μειονότητά τους, σε απόκλιση από τους δημοκρατικούς νόμους του κράτους που ισχύουν για όλους. Με τη σημερινή έξαρση των ποικίλων «κοινοτισμών», υπονομεύεται ο νόμος της δημοκρατικής βούλησης και η κοινωνία κερματίζεται σε υποδιαιρέσεις με ξεχωριστούς νόμους για κάθε μία.

Από αρχαιοτάτων χρόνων, οι μεγάλες δυνάμεις χρησιμοποιούν το «διαίρει και βασίλευε», προκειμένου να υποτάσσουν μειονότητες και πλειονότητες στο δικό τους νόμο. Στις τοπικές διενέξεις, που η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία υπέθαλπε, η ίδια υποστήριζε πάντα τον αδύναμο εναντίον του ισχυρού, προκειμένου να επιβάλλεται σε αμφοτέρους. Το αυτό έπραττε η γηραιά Αλβιών και συνεχίζουν σήμερα οι επίγονοί της.