Σπάνιες γαίες: Τα «λάφυρα» του Τραμπ από την Ουκρανία!

Του Δημήτρη Ιωάννου

Τα κοιτάσματα της Ουκρανίας μοιάζουν ως «θησαυρός» για τη Δύση η οποία θέλει να απεξαρτηθεί από την Κίνα.

Ο πρόεδρος Τραμπ μέσω της συμφωνίας ελπίζει να πάρει πίσω μεγάλα ποσά από αυτά που δόθηκαν από τη διοίκηση Μπάιντεν ως στήριξη κατά τον πόλεμο.

Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, πηγαινοέρχεται στην Ουάσινγκτον προκειμένου να συναντηθεί με τον Αμερικανό ομόλογό του, Ντόναλντ Τραμπ και να υπογράψει την περιβόητη πλέον συμφωνία για τις σπάνιες γαίες της Ουκρανίας.

Το Κίεβο αντιμετώπισε όλο το προηγούμενο διάστημα αυξανόμενες πιέσεις από την Ουάσινγκτον να υπογράψει τη συμφωνία, με αποκορύφωμα τις άνευ προηγουμένου επιθέσεις του Τραμπ στον Ζελένσκι, όταν και τον χαρακτήρισε «μέτριο κωμικό» και «δικτάτορα δίχως εκλογές».

Ένα πρωτοφανές οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό «παιχνίδι» βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη που μπορεί να καθορίσει τις τύχες του κόσμου…

ΤΑ ΥΠΕΡΠΟΛΥΤΙΜΑ ΟΡΥΚΤΑ

Οι σπάνιες γαίες είναι ένα υποσύνολο 17 ορυκτών που είναι απαραίτητα για τα κινητά τηλέφωνα, τα ηλεκτρικά οχήματα, τα συστήματα καθοδήγησης πυραύλων και άλλες ηλεκτρονικές, βιομηχανικές και ενεργειακές εφαρμογές.

Παρά τον τίτλο αυτό, οι σπάνιες γαίες δεν είναι και πολύ… σπάνιες αλλά η εξόρυξη και η αξιοποίησή τους είναι δύσκολη και περιβαλλοντικά επιβαρυντική, πράγμα που σημαίνει ότι η παραγωγή συγκεντρώνεται σε πολύ λίγα μέρη, κυρίως στην Κίνα.

Στην πραγματικότητα, ορισμένες σπάνιες γαίες εντοπίζονται συχνότερα ακόμα και από τον μόλυβδο.

Η ΕΕ γίνεται απέραντο ορυχείο για την… πράσινη μετάβαση

Όταν μπλέκουν η γεωπολιτική, ο εμπορικός πόλεμος που κήρυξε ο Τραμπ, η πράσινη μετάβαση και η πλήρης εξάρτηση της ΕΕ από ξένες χώρες για την εξασφάλιση κρίσιμων πρώτων υλών, το αποτέλεσμα οδηγεί σε ένα γόρδιο δεσμό που η λύση του σκιαγραφείται μέσα από αμφιλεγόμενες στρατηγικές, με αντικρουόμενα αποτελέσματα και άγνωστες επιπτώσεις.

Η ιστορία που θα ξετυλίξουμε είναι αυτή τη στιγμή ένα από τα μεγαλύτερα project της Κομισιόν, μια φιλόδοξη – και για πολλούς υπερφίαλη – στρατηγική απόφαση με τεράστιο οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος για το… καλό της οικονομίας και του περιβάλλοντος.

Αν η εισαγωγή του θέματος σας φαντάζει αντιφατική και οξύμωρη, η ανάλυση του θέματος θα καταδείξει ότι αυτή είναι, αυτή τη στιγμή, η πολιτική της Κομισιόν. Μια πολιτική, τρικυμία εν κρανίω.

Οι κρίσιμες πρώτες ύλες

Ήταν Μάρτιος του 2024 όταν η ΕΕ θέσπισε τον ευρωπαϊκό κανονισμό για τις κρίσιμες πρώτες ύλες (CRM), με την πρόβλεψη ότι η ζήτηση για σπάνιες γαίες αναμένεται να αυξηθεί εκθετικά τα επόμενα έτη.

Σύμφωνα με την Κομισιόν δύο ήταν οι λόγοι για τη θέσπιση του κανονισμού και συγκεκριμένα:

1] Η ζήτηση της ΕΕ για βασικά μέταλλα, υλικά μπαταριών, σπάνιες γαίες, καθώς η ΕΕ απομακρύνεται από τα ορυκτά καύσιμα και στρέφεται σε συστήματα καθαρής ενέργειας που χρειάζονται τέτοιου είδους πρώτες ύλες.

2] Η πράσινη μετάβαση της ΕΕ προϋποθέτει την επαρκή τοπική παραγωγή μπαταριών, ηλιακών συλλεκτών, μόνιμων μαγνητών και άλλων προϊόντων καθαρής τεχνολογίας. Προκειμένου να καλυφθεί η αυξημένη ζήτηση θα απαιτηθεί ανάλογη πρόσβαση σε διάφορες πρώτες ύλες.

Ποιοι ήθελαν εξόριστο τον Μοράλες για να βάλουν χέρι στο λίθιο της Βολιβίας

Του Αλέξανδρου Μουτζουρίδη

Μια εξαιρετικά αποκαλυπτική δημοσιογραφική έρευνα αποκάλυψε πριν λίγο καιρό ότι η βρετανική κυβέρνηση επεδίωξε, σε αγαστή συνεργασία με την πραξικοπηματική κυβέρνηση της Ζανίν Άνιες στη Βολιβία, να εξασφαλίσει σε βρετανικές εταιρείες πρόσβαση στα κοιτάσματα λιθίου της χώρας. Αυτό ισχυρίζεται ο ανεξάρτητος οργανισμός Declassified UK, με έδρα τη Νότια Αφρική, και ο δημοσιογράφος Ματ Κέναρντ, επικαλούμενος έγγραφα του Φόρεϊν Όφις που βρίσκονται στη διάθεσή του.

Στην ενδελεχή του παρουσίαση, το δίκτυο αποκάλυψε πώς το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών καλλιέργησε ισχυρούς δεσμούς με το καθεστώς που έστειλε στην εξορία τον πρώην πρόεδρο της Βολιβίας, Έβο Μοράλες, το Νοέμβριο 2019, και πώς προώθησε συστηματικά τα συμφέροντα βρετανικών επιχειρήσεων στον τομέα των σπάνιων γαιών, λίγο καιρό μετά το πραξικόπημα.

Την εμπλοκή της Ουάσιγκτον στην πτώση του Μοράλες έχουν αποκαλύψει τα έγγραφα που διέρρευσαν από τα Wikileaks. Και ως γνωστόν, η έκθεση του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών για παρατυπίες στην εκλογική διαδικασία του φθινοπώρου του 2019, πάνω στην οποία βασίστηκε ο εκτοπισμός του, έχει καταρριφθεί από ανεξάρτητους ερευνητές, με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στους New York Times.

Πως καταστράφηκε η ΔΕΗ και έφτασε η τιμή του ρεύματος στα ύψη

Του Αντώνη Φώσκολου

Πρόσφατα, δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Καθημερινή ένα άρθρο που μας έλεγε ότι στην Ελλάδα έχουμε το πιο ακριβό ρεύμα στην Ευρώπη. Πρέπει να υπενθυμίσω ότι πριν 15 χρόνια η Ελλάδα είχε το πιο φθηνό ρεύμα στην Ευρώπη. Εξηγήσεις δεν δόθηκαν απλώς αναφέρθηκε ως γεγονός. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναφέρεται συνεχώς στο ότι όλες οι κυβερνήσεις φταίνε για την άσχημη οικονομική κατάσταση της ΔΕΗ. Δεν μας αναφέρει την αιτία.

Πριν λίγες εβδομάδες, ο πρωθυπουργός παρέστη στα εγκαίνια της μονάδας ηλεκτροπαραγωγής συνδυασμένου κύκλου με φυσικό αέριο στην Βοιωτία, την οποία κατασκεύασε ο Μυτιληναίος. Διερωτώμαι, γιατί ο πρωθυπουργός δεν ρώτησε τον κ. Μυτιληναίο γιατί δεν χρησιμοποίησε ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας). Γιατί προτίμησε το εισαγόμενο αμερικανικό φυσικό αέριο LNG έναντι του εισαγόμενου ρωσικού φυσικού αερίου;

Υπάρχει κοινός παρονομαστής για όλα αυτά. Ο κ. Χατζηδάκης θα πρέπει να θυμάται ποιος ανάγκασε την ΔΕΗ να χρησιμοποιεί το 60% του εισαγόμενου πανάκριβου ρωσικού φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή. Η τιμή του εισαγόμενου ρωσικού αερίου είναι 40% υψηλότερη από το υγροποιημένο φυσικό αέριο που αγοράζει από τις ΗΠΑ ο όμιλος Μυτιληναίου.

"Είναι το λίθιο, η-λίθιε" - Η μαυρίλα πίσω από τις "καθαρές" ανεμογεννήτριες

Του Σωτήρη Καμενόπουλου

Αφορμή για το σημερινό άρθρο αποτελεί η διαμάχη που ξέσπασε μεταξύ της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ σχετική με μία συζήτηση στο Ευρωκοινοβούλιο για θέματα περιβαλλοντικής προστασίας. Η συζήτηση στο Ευρωκοινοβούλιο αφορά τις πυρκαγιές στον Αμαζόνιο.

Ο ΣΥΡΙΖΑ κατηγόρησε τους ευρωβουλευτές της ΝΔ γιατί δεν υπερψήφισαν τη διαδικαστική πρόταση της Ευρωπαϊκής Αριστεράς για συζήτηση στην Ευρωκοινοβούλιο αποκλειστικά του θέματος του Αμαζονίου. Η ΝΔ –και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα– πρότεινε να διεξαχθεί συζήτηση όχι μόνο για τoν Αμαζόνιο, αλλά συνολικά για τις παγκόσμιες δασικές πυρκαγιές. Υπόψιν, το τροπικό δάσος του Αμαζονίου εκτείνεται σε επτά χώρες: Κολομβία, Περού, Ισημερινό, Βολιβία, Σουρινάμ, Βραζιλία και Γουϊάνα.

Καταρχήν, ας ευχηθούμε να μη συνδεθεί το θέμα των δασικών πυρκαγιών –ειδικά του Αμαζονίου– με την αναπόδεικτη θεωρία της ανθρωπογενούς αλλαγής του κλίματος. Αυτό αναφέρεται καθώς έχει ξεκάθαρα διευκρινισθεί ότι η γενεσιουργός αιτία των πυρκαγιών αυτών δεν είναι η αλλαγή του κλίματος, αλλά οι αγρότες (περίπτωση του Αμαζονίου) και οι κεραυνοί (περίπτωση Σιβηρίας).

Σαμποτάροντας τις "βρώμικες εξορύξεις", πυροβολούν τα πράσινα πόδια τους

Του Σωτήρη Καμενόπουλου

Η πρώτη εξορυκτική εταιρεία στον  κόσμο (Nautilus Minerals) που πήρε άδεια για υποθαλάσσια εξόρυξη κρίσιμων ορυκτών, μεταξύ αυτών και σπάνιων γαιών, οδηγείται σε πτώχευση. Τα οικονομικά στοιχεία της εταιρείας θα ρευστοποιηθούν. Η εταιρεία στόχευε να εξορύξει σπάνιες γαίες από το βυθό της Παπούα Νέας Γουϊνέας με τη χρήση υπερσύγχρονων ρομποτικών συστημάτων.

Η Κίνα ελέγχει το 100% της αλυσίδας υπεραξίας (value chain) των σπάνιων γαιών. Οι σπάνιες γαίες είναι κρίσιμα ορυκτά για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (π.χ. ανεμογεννήτριες) και την ηλεκτροκίνηση. Μία ανεμογεννήτρια των 2MW εκτιμάται πως περιέχει περίπου 340-420 κιλά σπάνιων γαιών ενώ μία ανεμογεννήτρια των 3MW περιέχει περίπου 1 τόνο σπάνιων γαιών. Χωρίς σπάνιες γαίες το όνειρο της απαγκίστρωσης από τους υδρογονάνθρακες καταρρέει. Γι' αυτό άλλωστε, οι σπάνιες γαίες αποκαλούνται και πράσινα ορυκτά.

Η μεγαλύτερη πρόκληση των δυτικών χωρών -οι οποίες έχουν υπογράψει την περίφημη Συμφωνία του Παρισιού για την Κλιματική Αλλαγή- αποτελεί η ανακάλυψη εναλλακτικών πηγών σπάνιων γαιών. Στους βυθούς των θαλασσών τα κοιτάσματα κρίσιμων ορυκτών (και σπάνιων γαιών) είναι υπερπολλαπλάσια από τα κοιτάσματα της ξηράς. Ως εκ τούτου, η δημιουργία υποθαλάσσιων ορυχείων για την εξόρυξη "πράσινων ορυκτών" αποτελεί μεγάλη πρόκληση για τους επιστήμονες, για τις εξορυκτικές εταιρείες, για τα κράτη, για τις ΑΠΕ και την ηλεκτροκίνηση, αλλά και για τον ΟΗΕ ο οποίος ως διεθνής οργανισμός προωθεί την υπόθεση της Κλιματικής Αλλαγής.

«Πετρέλαιο» των νέων τεχνολογιών οι σπάνιες γαίες

Του Αλέκου Αναγνωστάκη

Η διαρκής επέκταση της χρήσης των λανθανιδών 

ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΩΝ

Οι σπάνιες γαίες ή λανθανίδες (rare earth elements-REE), τα χημικά στοιχεία Λανθάνιο και Δημήτριο, Πρασεοδύμιο, Νεοδύμιο, Προμήθιο και Σαμάριο, το Ευρώπιο, το Γαδολίνιο, το Τέρβιο, και το Δυσπρόσιο, το ΄Ολμιο, το Ύτριο, το Έρβιο, το Θούλιο, το Υτέρβιο και το Λουτέτσιο, φέρουν το όνομα τους όχι γιατί είναι τόσο σπάνιες, αλλά γιατί τα μεταλλεύματα στα οποία εμπεριέχονται έχουν μικρή «συγκέντρωση» -και ταυτόχρονα, για ιστορικούς λόγους.

Τα χημικά στοιχεία με τα σπάνια ονόματα, τα οποία έλκουν την καταγωγή τους από την αρχαιότητα, από το τελευταίο τέταρτο του περασμένου αιώνα παίζουν καταλυτικό ρόλο στους οικονομικούς ανταγωνισμούς και στις σύγχρονες γεωπολιτικές αντιθέσεις. «Δίχως τις σπάνιες γαίες -αναφέρει μελέτη του αμερικάνικου υπουργείου Άμυνας- μεγάλο μέρος της σύγχρονης τεχνολογίας θα είχε εντελώς διαφορετική μορφή και πολλές εφαρμογές δεν θα ήταν καν εφικτές».