Παγκοσμιοποίηση, λαϊκισμός και Αριστερά

Ορισμένες σκέψεις με αφορμή τις πρόσφατες εκλογές στην Ιταλία

Του Κάρλο Φορμέντι

εκλογή του Μακρόν στη Γαλλία, και η επάνοδος της Μεγάλης Συμμαχίας CDU-SPD στη Γερμανία, δημιούργησαν στις φιλελεύθερες ελίτ την ψευδαίσθηση πως το κύμα του λαϊκισμού εκτονώθηκε πλέον. Αλλά το αποτέλεσμα των ιταλικών εκλογών αποδεικνύει πως το κύμα παραμένει και απειλεί να συμπαρασύρει τα παλιά κόμματα της κεντροαριστεράς και της κεντροδεξιάς, καθώς και τους θεσμούς της Ε.Ε. Το άθροισμα των ψήφων του Κινήματος 5 Αστέρων και της Λέγκας, ξεπέρασε το 50%, αποκαλύπτοντας πως οι μισοί Ιταλοί ψηφοφόροι είναι ευρωσκεπτικιστές και δεν πιστεύουν στα αφηγήματα περί τέλους της κρίσης και πλεονεκτημάτων της παγκοσμιοποίησης.

Τέσσερα ερωτήματα

Ας προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε: 1) Ποιες είναι οι κοινωνικές ρίζες του λαϊκισμού, 2) Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στα δύο μεγαλύτερα ρεύματα που κινούνται στο εσωτερικό του, 3) Για ποιο λόγο ο κόσμος αδιαφορεί παντελώς για τα κόμματα της Αριστεράς, 4) Γιατί (προς το παρόν) το κατεστημένο φαίνεται ότι αντέχει και τι θα συμβεί όταν αυτό δεν θα τα καταφέρνει πλέον.

Η οικονομία της γνώσης

Του Κάρλο Φορμέντι

Στις αρχές της νέας χιλιετίας, κυκλοφόρησαν δύο μελέτες του αμερικανού κοινωνιολόγου Ρίτσαρντ Φλόριντα, σχετικά με την «άνοδο της δημιουργικής τάξης», που είχαν μεγάλη διεθνή επιτυχία. Οι απόψεις του συγγραφέα δεν ήταν πρωτότυπες, αλλά «εκλαΐκευαν» πιο δυσνόητες απόψεις, όπως εκείνες που περιείχε το μνημειώδες έργο του Μανουέλ Καστέλς για τον ρόλο της «τάξης των χάκερς» στις κοινωνικοοικονομικές αλλαγές που επέφερε η ψηφιακή επανάσταση, ή σαν τα κείμενα των Αντρέ Γκορζ, Αντόνιο Νέγκρι και άλλων που περιέγραφαν τους «εργαζόμενους της γνώσης» σαν την πρωτοπορία μιας διαδικασίας μετάβασης προς μία μετα-καπιταλιστική κοινωνία.

Οι θέσεις του Φλόριντα –πιο κοινότυπες, μετριοπαθείς και πιο της μόδας από τις απόψεις των συγγραφέων που προαναφέραμε– μπορούν να συνοψιστούν σε λίγες γραμμές: 1) Οι hitech επιχειρήσεις και οι επιχειρήσεις του διαδικτύου χρειάζονται εργατική δύναμη υψηλής τεχνολογικής ειδίκευσης και μεγάλης δημιουργικής ικανότητας. 2) Η ικανότητα αυτή συγκεντρώνεται σε ιδιαίτερα υποκείμενα, σαν τους χάκερς, τους «nerds» (σ.μ. χαρακτηρισμός των αντικοινωνικών νευρωτικών ανθρώπων που ασχολούνται παθιασμένα αποκλειστικά με έναν επιστημονικό τομέα, αδιαφορώντας για τον κόσμο γύρω τους), πολιτισμικές μειοψηφίες, (ομοφυλόφιλους, μποέμ, καλλιτεχνικές ελίτ), που διαθέτουν τρία χαρακτηριστικά: ταλέντο, τεχνολογία και ανοχή. 3) Προκειμένου να εξασφαλίσουν τη συνεργασία των ιδιαίτερων υποκειμένων οι επιχειρήσεις πρέπει να εκδημοκρατιστούν, να γίνουν πιο «οριζόντιες» και λιγότερο ιεραρχικές, και είναι υποχρεωμένες να «ακολουθούν» τα υποκείμενα με την εγκατάσταση των επιχειρήσεων εκεί όπου αυτά είναι συγκεντρωμένα σε πολυάριθμες κοινότητες. 4) Η αυξανόμενη εμβέλεια του στρώματος αυτού δεν θα βελτιώσει μόνο το εργασιακό περιβάλλον αλλά ολόκληρη την κοινωνία, αφού θα τη μπολιάσει με τις δικές του αξίες ανοχής, συνεργατικότητας και αλληλεγγύης.

«Η ταξική πάλη παίρνει σήμερα τη μορφή του λαϊκισμού»

Συνέντευξη στον Γιώργο Πατέλη

Το βιβλίο του Ιταλού συγγραφέα και δημοσιογράφου Κάρλο Φορμέντι «Η εκδοχή του λαϊκισμού, η ταξική πάλη στον νεοφιλελευθερισμό», έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις στη γειτονική Ιταλία. Ο Δρόμος μίλησε με τον Κ. Φορμέντι, ο οποίος αναφέρθηκε στα θέματα που πραγματεύεται στο βιβλίο του, αλλά και ευρύτερα για την πολιτική κατάσταση, τα σημερινά αδιέξοδα της παγκοσμιοποίησης και τις προοπτικές των ανταγωνιστικών προς το σύστημα αποπειρών.
Ο Κάρλο Φορμέντι, γεννημένος το 1947, πήρε ενεργά μέρος στο αριστερό κίνημα της Ιταλίας. Έχοντας αποκτήσει μεγάλη πείρα από τη συμμετοχή του στα τεκταινόμενα δεκαετιών, παρεμβαίνει σήμερα σε κρίσιμα ζητήματα της πολιτικής και της ανάλυσης της σύγχρονης πραγματικότητας, αλλά και των σημαντικών κινηματικών και πολιτικών εγχειρημάτων που έχουν εμφανιστεί τα τελευταία χρόνια. Έχει γράψει 17 βιβλία με θεματολογία σχετική με τον κόσμο της εργασίας και τις αναδιαρθρώσεις του, τις νέες τεχνολογίες, τις πολιτικές μορφές και τη μετανεωτερικότητα. Για τα ζητήματα αυτά, έχει επίσης γράψει πλήθος από άρθρα και μελέτες