Να μη σβήσουν τα καντήλια της μνήμης

Εγώ ο Άγνωστος Στρατιώτης ...

Του Βασίλη Λάμπογλου

Εγώ ο Άγνωστος Στρατιώτης ...θέλω να σας πω ότι είμαι ένας από αυτούς που τον έλεγαν πριν 200 χρόνια κλέφτη και αρματωλό.

Είμαι αυτός που έδωσε όλη του τη περιουσία για την επανάσταση, ξεκληρίστηκε όλη του η  οικογένεια, πέρασε από στημένα δικαστήρια, έχασε αγαπημένους του, λαβώθηκε σε σώμα και ψυχή, προδόθηκε  από τους κοτζαμπάσηδες, ζητιάνεψε για μια μπουκιά ψωμί και θάφτηκε άγνωστος και άγνωρος...

Για να έλθετε εσείς να μοιραστείτε τα δάνεια που σας πρόσφεραν οι Εγγλέζοι για να σας ελέγχουν, εσείς που πάντα ήσασταν πιστοί στους Σουλτάνους, εσείς που στήσατε 2 εμφυλίους σε Μωριά και Ρούμελη, εσείς που δεχόσασταν βασιλιάδες που βόλευαν τα αφεντικά σας.

Εγώ ο Άγνωστος Στρατιώτης είμαι αυτός  που μαζί  με τον λαό  στις 3 Σεπτεμβρίου του 1843 στο ίδιο μέρος που σήμερα κείμαι, απαίτησαν το ελάχιστο απ' όσα μου στερούσαν Βασιλείς, Δραγομάνοι, "ευεργέτες "...

Εγώ ο Άγνωστος Στρατιώτης είμαι αυτός που πολέμησε Βρετανούς στη Ζάκυνθο, Οθωμανούς στη Δομοκό, Βούλγαρους στον Αξιό, Τούρκους στην Ανατολική Θράκη.

Και σαν εγώ παρέμενα άταφος και "ανέστιος" εσείς κάνατε 2 κυβερνήσεις και χωρίζατε την Ελλάδα, Γάλλοι στρατιωτικοί σας λοιδορούσαν στον Πειραιά και στα Ανάκτορα, πληρώνατε αποζημιώσεις και ζητάγατε συγγνώμη από Βρετανούς διπλωμάτες, στρέφατε τη πλάτη στις εκκλήσεις των Ελλήνων της Μακεδονίας, στέλνατε αθώους να αφήσουν τα κόκαλα τους στη Κριμαία, ανεχόσασταν Βασιλικά τερτίπια που οδηγούσαν τη χώρα σε ήττες και συρρίκνωση των εδαφών.

Η Γερμανία ξαναγράφει την Ιστορία – Θα ξεχάσουμε τα ναζιστικά εγκλήματα;

Του Γιώργου Μαργαρίτη

Τον περασμένο Ιούνιο βρέθηκα στο Δίστομο σε μια συνάντηση ιστορικών και εκπροσώπων μουσείων και μνημείων διατήρησης της μνήμης που οργάνωσε ο εκεί Δήμος με αφορμή τα 80 χρόνια από την εκτέλεση των κατοίκων της μικρής πόλης από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής. Ευθύς εξ αρχής αιφνιδιάστηκα από τον χαρακτηρισμό του γεγονότος ως “τραύμα”.

Τον όρο αυτό δεν τον χρησιμοποίησε κανείς σχεδόν από τους μετέχοντες στη συνάντηση ιστορικούς. Αντίθετα ο όρος αυτός επιστρατευόταν για να αποδοθεί το γεγονός από όλους τους εκπροσώπους των μουσείων, ή των παρεμφερών ιδρυμάτων “διατήρησης της μνήμης”. Υπενθυμίζω ότι στις 10 Ιουνίου 1944 τα γερμανικά στρατεύματα κατέστρεψαν την κωμόπολη και εκτέλεσαν εν ψυχρώ 228 κατοίκους της. Μέσα στους εκτελεσμένους περιλαμβάνονταν 117 γυναίκες και 53 παιδιά ηλικίας μικρότερης των 16 χρόνων. Οι λεπτομέρειες της σφαγής, σε φωτογραφίες ή μαρτυρίες επιζησάντων, προκαλούν αποτροπιασμό.

Η πράξη αυτή έχει περάσει στην ιστορία ως έγκλημα πολέμου και –μέχρι  πρόσφατα τουλάχιστον– αποδιδόταν ως “Ολοκαύτωμα”, ως “σφαγή” ή πιο απλά ως “έγκλημα”. Και οι τρεις αυτές έννοιες καθόριζαν το στίγμα του συμβάντος με τον πλέον απόλυτο και ουσιαστικό τρόπο. Αυτούς τους ορισμούς έρχεται να αντικαταστήσει ο όρος “τραύμα”. Πριν από μερικά χρόνια –όχι πολλά– ο ορισμός των γερμανικών εγκλημάτων πολέμου σαν “τραύμα” θα ήταν ακατανόητος και θα προκαλούσε κύματα αντιδράσεων από τους άμεσα ενδιαφερόμενους αρχικά – τους απογόνους των θυμάτων. Θα θεωρούνταν δε πιθανότατα ως ύβρις για τον μαρτυρικό λαό μας.

 

Φαίνεται πως πλέον οι ευαισθησίες έχουν αλλοιωθεί και το περιεχόμενο των λέξεων έχει αλλάξει. Το σημείο τομής μπορεί να προσδιοριστεί στην ενεργή παρέμβαση της γερμανικής πρεσβείας και των συμπορευόμενων με αυτήν ιδρυμάτων “αποκατάστασης” του γερμανικού κύρους – ανεξάρτητα εποχής και ιστορίας.

Ασβεστώνοντας το βλέμμα της μνήμης

Του Θανάση Σκαμνάκη

Οι πράξεις έχουν πάντα, τουλάχιστον, δυό αξίες. Η μια η κυριολεκτική, που παράγει το άμεσο αποτέλεσμα. Η άλλη συμβολική που εμπεριέχει το άμεσο αλλά πολλαπλασιάζει στο χώρο και στο χρόνο τις σημασίες της.

Όταν ο πρύτανης του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης το Νοέμβριο του 1973 Ευάγγελος Σδράκας κάλεσε την αστυνομία να μπεί στο Πανεπιστήμιο, εξ ου και η μετέπειτα επωνυμία του «πρύτανης των τανκς», παρήγαγε ένα άμεσο και ένα συμβολικό αποτέλεσμα. Το δεύτερο διατηρεί την αξία και την επικαιρότητά του μέχρι σήμερα.

Ομοίως και η πράξη ενίσχυσης των φοιτητών από τον καθηγητή τότε της Αρχιτεκτονικής Σχολής Δημήτρη Φατούρο ή, ακόμη περισσότερο η πράξη της Συγκλήτου του Πολυτεχνείου της Αθήνας τότε.   

Ένα πορτρέτο του Θόδωρου Αγγελόπουλου στον τοίχο ενός πανεπιστημίου έχει μια άμεση σημασία. Τη διακόσμηση ενός τοίχου με την υπενθύμιση του μεγάλου δημιουργού και του έργου του. Και έχει μια πολύπλευρη διαχρονική συμβολική σημασία. Το βλέμμα που απεικονίζει είναι «το βλέμμα του Οδυσσέα», της ιστορίας, της συνείδησης, του κόσμου που βουλιάζει και παλεύει τρόπους να μείνει πάνω απ’ το νερό και ν’ ανασαίνει ακόμη.  

Όταν η μπατανόβουρτσα αναλαμβάνει να εξαφανίσει το πορτρέτο, και το βλέμμα προφανώς, παράγει επίσης δυό, τουλάχιστον, αποτελέσματα. Το πρώτο είναι η αποκατάσταση της τάξης που παραβιάστηκε από το «αυθαίρετο» εικαστικό έργο. Κι έτσι ο τοίχος παραδίδεται λευκός όπως τον γέννησε ο κατασκευαστής του και αισθητικά … άρτιος! Το δεύτερο, είναι ο συμβολισμός της αισθητικής, καλλιτεχνικής, κοινωνικής και πολιτικής αντίληψης της Συγκλήτου. Και όχι μόνο της Συγκλήτου.

Η Ελλάδα στη "σωστή" πλευρά της ιστορίας

Του Πέτρου Μαγγανιάρη

Φώτο: 4 Μαρτίου 1955: Τα φέρετρα 172  ελλήνων στρατιωτών που πολέμησαν στην Κορέα φτάνουν στο λιμάνι του Πειραιά.

Το μετεμφυλιακό Ελληνικό Κράτος, αποζητούσε διακαώς να γίνει δεκτό  στο νεοσυσταθέντα Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου - ΝΑΤΟ

Για την επίσπευση του στόχου αυτού, η  κυβέρνηση Νικολάου Πλαστήρα και Σοφοκλή Βενιζέλου  αποφάσισε μεταξύ άλλων, την συμμετοχή  του Eλληνικού Eκστρατευτικού Σώματος (ΕΚΣΕ) στον πόλεμο της Κορέας  (Δεκέμβρης 1950 – Δεκέμβρης 1955). Ο φόρος αίματος για το ελληνικό εκστρατευτικό σώμα ήταν 187 νεκροί και 614 τραυματίες.

Η πολυπόθητη έγκριση δόθηκε και στις 18 Φλεβάρη 1952 η ελληνική Βουλή συζητά και εγκρίνει  το σχετικό νομοσχέδιο της κυβέρνησης, που επικύρωνε την προσχώρηση της Ελλάδας  στο ΝΑΤΟ.

Στον απόηχο της  μέθης της παραπάνω επιτυχίας και μόλις  40 ημέρες  αυτή  την επικύρωση, ο Ν. Μπελογιάννης καταδικάζεται από  έκτακτο στρατοδικείο σε θάνατο και  εκτελείται….

Στην ομιλία του λοιπόν εκείνη την μέρα στη Βουλή ο πρωθυπουργός Ν. Πλαστήρας εξήγησε με σαφήνεια γιατί η Ελλάδα οφείλει να βρίσκεται στην "σωστή" πλευρά της Ιστορίας: 

Το 1821 και οι αναγνώσεις της Ιστορίας

Του Γιώργου Τασιόπουλου

«Πάντα ανοιχτά πάντα άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μου»

Το 1821 στα διακόσια χρόνια που πέρασαν συνδέθηκε με την οπτική και τα οράματα των ιδεολογικών ρευμάτων κάθε εποχής.  Και η συνάντηση αυτή θα πρέπει να εκληφθεί ως ευλογία για όσους αξιώθηκαν του πνεύματος της ελευθερίας που ενέπνευσε η μεγάλη Επανάσταση των Ελλήνων.

Είναι αλήθεια ότι η υψηλή αναγνώριση και η αγάπη στα πρόσωπα των ηρώων, ο ψυχικός δεσμός του Έλληνα με το μεγάλο γεγονός που οδήγησε στη δημιουργία του ελεύθερου ελληνικού κράτους, συνετέλεσε καθοριστικά αλλά και εργαλειοποιήθηκε στο παρελθόν τόσο στη διαμόρφωση της ελληνικής εθνικής συνείδησης, όσο και στο αίτημα για κοινωνικοπολιτική αλλαγή.

Από την έναρξη του 20ού αιώνα οι ιστορικές αναγνώσεις για το 1821 στον χώρο της Αριστεράς συνδέθηκαν με το ζητούμενο της ιστοριογραφικής ανανέωσης.  Οι νέες προσεγγίσεις τους δημιούργησαν μια νέα οπτική της Επανάστασης.

Οι Έλληνες μαρξιστές ιστορικοί, όπως ο Γεώργιος Σκληρός, ο Γιάννης Κορδάτος, πρόβαλλαν το κοινωνικό-ταξικό στοιχείο έναντι της εθνικής ιστορίας. Τους ακολούθησαν αργότερα εισάγοντας την οικονομική διάσταση ως προς τη συγκρότηση της αστικής τάξης, ο Σεραφείμ Μάξιμος στη δεκαετία του ’40 και στη συνέχεια ο Νίκος Σβορώνος με την τόσο σημαντική προσέγγισή του συνέβαλαν στην ανανέωση της ελληνικής ιστοριογραφίας. Η ανάδειξη της έννοιας του εθνολαϊκού στοιχείου από το Γιάννη Ζέβγο και το Γιώργη Λαμπρινό συμπλήρωσε την αριστερή οπτική για το ΄21 και τη νεότερη μεταπολεμική ελληνική ιστορία. 

Χρήση και κατάχρηση της Ιστορίας και της Μνήμης

Του Γιάγκου Ανδρεάδη

Στις 2 Δεκεμβρίου παρουσιάστηκε στην ελληνική της εκδοχή η Πλατφόρμα MOG (Memories of the Occupation in Greece - Μνήμες από την Κατοχή στην Ελλάδα). Το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης Οφειλών για τα εγκλήματα των Γερμανών στην Κατοχή κατήγγειλε την πρωτοβουλία αυτή ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου του γερμανικού κράτους με δύο κυρίως στόχους: τον ενταφιασμό, πρώτον, της ελληνικής απαίτησης για αποζημιώσεις, αφού η «γερμανοελληνική φιλία» εμφανίζεται ουσιαστικά ως υποκατάστατο των γερμανικών οφειλών. Και, δεύτερον, την αναθεώρηση της Ιστορίας και την υπόσκαψη της μνήμης του ελληνικού λαού μέσα από την εξίσωση θυτών και θυμάτων.

Η πλατφόρμα MOG βασίζεται στην επιλεκτική χρησιμοποίηση στο πλαίσιο «σεναρίων» δεκατριών από τις ενενήντα τρεις συνεντεύξεις που σχετίζονται με την Κατοχή. Και προσπαθεί χρησιμοποιώντας τις πολύτιμες αυτές αφηγήσεις ζωής να νομιμοποιηθεί επιστημονικά αναφερόμενη σε ένα ρεύμα ιστορικής σκέψης, αυτό της Προφορικής Ιστορίας. Η οποία ωστόσο, όπως θα δούμε, θα ήταν άδικο να ενοχοποιηθεί γι’ αυτές και άλλες προσπάθειες αναθεώρησης.

Η συζήτηση για το ρεύμα αυτό μπορεί να ξεκινήσει από το κλασικό βιβλίο του ιστορικού και κοινωνιολόγου Paul Thompson, εμπνευσμένου πρωτοπόρου της Προφορικής Ιστορίας στη Μεγάλη Βρετανία. («Φωνές από το παρελθόν», μετ. Ρ. Β. Μπουσχότεν, Πλέθρον, 2009). Ο συγγραφέας, πολυσχιδής προσωπικότητα που συνδυάζει επιστημονικά, δημιουργικά και πολιτικά ενδιαφέροντα, παρουσιάζει γλαφυρά τους στόχους αυτού του ρεύματος που στοχεύει να δώσει φωνή για να μιλήσουν για τις μνήμες τους αυτοί που συνήθως δεν έχουν φωνή. Παράλληλα, προτείνει έγκυρους μεθοδολογικούς κανόνες επιμένοντας στον έλεγχο των προφορικών πηγών μέσα και από τον διάλογο με άλλους κλάδους της ιστορικής επιστήμης.

Δεν Ξεχνώ 19η Μαΐου: Ημέρα Μνήμης Της Γενοκτονίας Των Ελλήνων Του Πόντου

Τού Κωνσταντίνου Αραμπάμπασλη

Με αφορμή την ημέρα μνήμης για την Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού, το σημερινό άρθρο θα ρίξει Φώς σε ιστορικές πτυχές της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Αρχικά, πριν από τον όρο «Γενοκτονία» υπήρχε ο όρος «Εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας». Η γενοκτονία ως όρος διαμορφώθηκε κυρίως στη δίκη της Νυρεμβέργης το 1945, όπου δικάστηκε η ηγεσία των ναζιστών. Συγκεκριμένα ο όρος σημαίνει τη μεθοδική εξολόθρευση, ολική ή μερική, μιας εθνικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας. Πρόκειται για ένα πρωτογενές έγκλημα, το οποίο δεν έχει συνάρτηση με πολεμικές συγκρούσεις. Επομένως ο Θύτης δεν εξοντώνει μια ομάδα για κάτι που έκανε, αλλά για κάτι που είναι. Στην περίπτωση των Ελλήνων του Πόντου, επειδή ήταν Έλληνες και χριστιανοί.

Η διαδικασία εξόντωσης των ελληνικών πληθυσμών του Πόντου, διακρίνεται ιστορικά σε τρεις συνεχόμενες φάσεις: από την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ως την κατάληψη της Τραπεζούντας από τον ρωσικό στρατό (1914-1916), η δεύτερη τελειώνει με το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου (1916-1918) και η τελευταία ολοκληρώνεται με την εφαρμογή της Σύμβασης της Λοζάνης, για την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (1918-1923). Το 1908 ήταν μια χρονιά  ορόσημο για τους λαούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τη χρονιά αυτή εκδηλώθηκε και επικράτησε το κίνημα των Νεότουρκων, που έθεσε στο περιθώριο τον Σουλτάνο. Πολλές ήταν οι ελπίδες που επενδύθηκαν στους νεαρούς στρατιωτικούς για μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό της θνήσκουσας Αυτοκρατορίας. Σύντομα όμως, οι ελπίδες τους διαψεύστηκαν. Οι Νεότουρκοι έδειξαν το σκληρό εθνικιστικό τους πρόσωπο, εκπονώντας ένα σχέδιο διωγμού των χριστιανικών πληθυσμών και εκτουρκισμού της περιοχής, επωφελούμενοι της εμπλοκής των ευρωπαϊκών κρατών στο Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ελληνικό κράτος, απασχολημένο με το «Κρητικό Ζήτημα», δεν είχε τη διάθεση να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο με την Τουρκία. 

Η νέα Ιστορία του ΙΕΠ: Θέλουν Ελληνόπουλα χωρίς εθνική ταυτότητα

Του Κωνσταντίνου Χολέβα

Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) ανήρτησε στον ιστότοπό του μία πρόταση 50 σελίδων γραμμένη από 10 επιστήμονες, με την οποία προτείνεται η πλήρης ανατροπή του τρόπου διδασκαλίας και της ύλης του μαθήματος της Ιστορίας. Όπως έχει παραητηρηθεί ήδη στους 10 συντάκτες της προτάσεως δεν περιλαμβάνεται ούτε ένας ειδικός στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία, ούτε ένας εμπειρογνώμων της Βυζαντινής περιόδου, ούτε ένας ειδικός στην πρώιμη περίοδο του Νέου Ελληνισμού. Είναι σαφής η προσπάθεια να τονισθούν περίοδοι όπως η Προϊστορία (όπου δεν υπήρχε Έθνος) και οι χρόνοι μετά την ίδρυση του Νέου Ελληνικού Κράτους. Η νέα αυτή Ιστορία προφανώς δεν πιστεύει στη διαχρονική συνέχεια του Ελληνισμού, αλλά πρεσβεύει την άποψη ότι το Έθνος είναι δημιούργημα του Κράτους.

Το Σχέδιο Προγράμματος Σπουδών για την Ιστορία αναφέρεται στην ύλη από τη Γ΄ Δημοτικού μέχρι την Α΄Λυκείου. Υποτίθεται όιτι η Β΄ και η Γ΄Λυκείου επηρεάζονται από την όποια πρόταση θα κατατεθεί για τις Πανελλαδικές εξετάσεις που κρίνουν την εισαγωγή στα ΑΕΙ. Όμως και εδώ κάτι κρύβεται. Η αποφυγή καταθέσεως προτάσεων για τη Β΄ και Γ΄Λυκείου φοβούμαι ότι υποκρύπτει τη διάθεση να καταστεί επιλεγόμενο και όχι υποχρεωτικό το μάθημα της Ιστορία στις δύο τελευατίες τάξεις του σχολείου.

Μελετώντας όλη την πρότση υπογράμμισα και καταγράφω τις κυριώτερες από τίς πάμπολλες αντιρρήσεις και επιφυλάξεις μου:

1. Στο εισαγωγικό κείμενο οι συντάκτες εκφράζουν την πρόθεση να κατεδαφίσουν την πρωτοκαθεδρία της πολιτικής Ιστορίας και θέλουν να δώσουν έμφαση στην τέχνη, στο περιβάλλον, στο κλίμα, στις μειονότητες, στον συνδικαλισμό κ.λπ. Θεωρώ ότι αυτό είναι λάθος. Στο σχολείο οι μαθητές πρέπει να προσλαμβάνουν υπό μορφή αφηγήσεως τα πολιτικά και διπλωματικά γεγονότα, να γνωρίζουν τις κυριώτερες πολεμικές συγκρούσεις, να εκτιμούν τους ήρωες και τις μεγάλες προσωπικότητες. Η Ιστορία οφείλει να προβάλλει πρόσωπα ως πρότυπα προς μίμησιν. Επίσης οφείλει να καλλιεργεί την εθνική συνείδηση, όπως προβλέπει το άρθρο 16, παρ. 2 του Συντάγματος. Τα θέματα που θέλει να αναδείξει το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών είναι δευτερεύοντα και θα μπορούσαν να διδαχθούν στο Λύκειο ως υποενότητες, αφού έχει προηγηθεί η εδραίωση της ιστορικής γνώσης στο Δημοτικό και στο Γυμνάσιο.

«Tο σήμερα έρχεται από το χθες»

Του Χρήστου Γιανναρά

Είναι τόση η αγωνία για το σήμερα, η αβεβαιότητα για το αύριο, η ανελπιστία και η σύγχυση για τις προοπτικές, ώστε η ενασχόληση με το παρελθόν μοιάζει περιττή πολυτέλεια, σχεδόν ντιλεταντισμός.

Tαυτόχρονα, η διαχείριση της μνήμης, η Iστορία, μοιάζει να είναι πια συνάρτηση των ιδεολογικών επιλογών του ατόμου, άρα υλικό ταυτόσημο με τις ατομικές «πεποιθήσεις», επομένως «δικαίωμα» ατομικό, κατασφαλισμένο «κατά πάντων», ακοινώνητο.

Eτσι, κάθε ιδεολογικό γκρουπούσκουλο έχει τη δική του ανάγνωση και ερμηνεία της Iστορίας, κάθε κόμμα ή «παράταξη», κάθε κυβέρνηση και κάθε υπουργός Παιδείας τη δική του συνταγή, ντιρεχτίβα, προκρούστεια λογική κατανόησης του παρελθόντος.

Oμως, ταυτόχρονα, είναι εμπειρικά βεβαιωμένο και κοινά διαπιστωμένο ότι ένα consensus ιστορικής αυτοσυνειδησίας είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ύπαρξη και λειτουργία οργανωμένου κοινού βίου, συγκροτημένης πολιτικής κοινωνίας. «Tο σήμερα έρχεται από το χθες, το μέλλον αναδύεται από το παρελθόν» – η ιστορική συνείδηση καθορίζει αυτό που είναι και αυτό που μπορεί να επιδιώξει ο κάθε συγκεκριμένος λαός.

Πορεία μνήμης και διαμαρτυρίας τη Δευτέρα 9 Γενάρη 2017, στις 15:30΄, Πλατεία Ομονοίας

Στην τέταρτη επέτειο της μαρτύρησης των συντροφισσών μας τιμούμε τη μνήμη των μαρτύρων και ορκιζόμαστε στη συνέχιση του αγώνα τους, μέχρι τη νίκη.

Η αλήθεια και το δίκαιο του λαού μας θα λάμψουν, ο ηγέτης μας θα απελευθερωθεί, η δημοκρατία και η ειρήνη θα επικρατήσουν στο Κουρδιστάν και τη Μέση Ανατολή.

9 Γενάρη 2013. Η Fidan Doğan, εκπρόσωπος του Εθνικού Συνεδρίου του Κουρδιστάν, η Leyla Söylemez, μέλους του κουρδικού φοιτητικού και νεολαιίστικου κινήματος στην Ευρώπη και η Sakine Cansız, ιδρυτικό στέλεχος του Κόμματος Εργαζομένων του Κουρδιστάν εκτελέστηκαν με πυροβολισμούς στο κεφάλι μέσα στο Κουρδικό Κέντρο Πληροφόρησης στο Παρίσι. 

Αντίσταση και Εκκλησία

Απελευθέρωση του Βόλου το 1944 από τον ΕΛΑΣ

Του Κώστα Σαμάντη από το Άρδην (τεύχος 105) που κυκλοφορεί

Σημείο αναφοράς τείνει να γίνει πλέον η φράση του και Υπουργού Παιδείας Ν. Φίλη «Πού ήταν η Εκκλησία στην κατοχή;» μια φράση η οποία δείχνει πλήρη αμάθεια ή μια ιδεολογική προκατάληψη, στην καλύτερη των περιπτώσεων. 

Θα χρειαστεί να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή και συγκεκριμένα να ξεκινήσουμε από 200 χρόνια πριν, μιας και η συγκεκριμένη ιδεοληψία ξεκινάει από τη διαστρέβλωση ενός σημαντικού τμήματος του έργου του Κάρολου Μαρξ. Είναι αυτή ακριβώς η διαστρέβλωση που έχει οδηγήσει σε λάθος αναλύσεις και απόψεις στον χώρο της Αριστεράς.  

Ο Κάρολος Μαρξ υπήρξε άριστος μαθητής στα μαθητικά του χρόνια. Οι δύο πρώτες διατριβές τις οποίες έγραψε ως μαθητής, αφορούσαν η μία στην κοινωνία και η δεύτερη στη θρησκεία.  Για τη δεύτερη μάλιστα, στην οποία ανάλυε τη συνεκτική δράση της θρησκείας μέσα στην κοινωνία, βραβεύτηκε.