Contro vento. Μνήμες από τον αντιδικτατορικό αγώνα 1967-1974 Ιταλία, του Στέλιου Μανούσακα

Το βιβλίο αυτό έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά μαρτυριών, αλλά και αυτοβιογραφικών μυθιστορημάτων που αφορούν την περίοδο της Δικτατορίας. Συμβάλλει στη γνωριμία όχι μόνο με μια αντιδικτατορική οργάνωση, αλλά και με ένα βασικό πυλώνα του λεγόμενου μαρξιστικού-λενινιστικού κινήματος της Ελλάδας και το οποίο θα παίξει σημαντικό ρόλο και κατά τη μεταπολιτευτική περίοδο, με τον επαναπατρισμό εκατοντάδων μελών του.

Ο Μανούσακας γράφει, λοιπόν, για μια ελληνική αντιδικτατορική οργάνωση, το ΑΜΕΕ στην Ιταλία· την εντάσσει στα ιστορικά συμφραζόμενα της εποχής και η οποία έχει έναν αυτονόητο σκοπό: τον αντιδικτατορικό αγώνα ενάντια στη Χούντα των Συνταγματαρχών στην Ελλάδα. Αυτό, όμως, συμβαίνει σ' ένα διττό πλαίσιο, χωρικό και χρονικό, στην Ιταλία κατά τη μακρά δεκαετία του 1960. Έτσι ο συγγραφέας μάς εισάγει παράλληλα στον πλούσιο κόσμο και την ιστορία της ιταλικής αριστεράς, ενώ συναντάμε όχι μόνο Έλληνες και Ιταλούς, αλλά, έστω και ακροθιγώς, Χιλιανούς, Τούρκους, Ισπανούς, Παλαιστίνιους, Αφρικανούς και άλλους. Παράλληλα μας ταξιδεύει σε διάφορες ηπείρους, καθώς και σε σειρά ιταλικών πόλεων και χωριών. Συναντάμε παράγοντες της ιταλικής αριστεράς, παλιούς παρτιζάνους, τον Ντάριο Φο και άλλες σημαντικές μορφές των κινημάτων της Ιταλίας, από τον Αντριάνο Σόφρι της Λότα Κοντίνουα μέχρι τον Ρενάτο Κούρτσιο των Ερυθρών Ταξιαρχιών. Βλέπουμε, δηλαδή, το ΑΜΕΕ, μια οργάνωση ειδικού σκοπού, να εντάσσεται διατηρώντας ωστόσο και περιφρουρώντας την πλήρη και απόλυτη αυτονομία και ανεξαρτησία της, σ' ένα γενικό πολιτικό πλαίσιο.

Contro vento Ένα βιβλίο για το ΑΜΕΕ Ιταλίας στα χρόνια της δικτατορίας (1967-1974)

Του Ρούντι Ρινάλντι

ρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο του Στέλιου Μανούσακα –από τις εκδόσεις Ψιμύθι– με τίτλο «Contro vento, μνήμες από τον αντιδικτατορικό αγώνα 1967-1974 Ιταλία», το οποίο αναφέρεται κυρίως στη δράση της σημαντικότερης ελληνικής αντιδικτατορικής οργάνωσης στην Ιταλία, του ΑΜΕΕ (Αγωνιστικό Μέτωπο Ελλήνων Εξωτερικού).

Στη χώρα μας τις τελευταίες δεκαετίες τείνει να παραχαραχθεί σε μεγάλο βαθμό η ιστορία του αριστερού και κομμουνιστικού κινήματος, και βασικά να αποσιωπηθούν σημαντικές οργανώσεις, κινήσεις και κινήματα. Κυριαρχεί δε η άποψη ότι υπήρξαν δύο βασικές αριστερές παρατάξεις, του ΚΚΕ και του ΚΚΕ εσωτερικού, ενώ κάποιες φορές γίνεται μια γενικόλογη αναφορά σε «αριστεριστές» ή εξωκοινοβουλευτικούς. Συνήθως μάλιστα τέτοιες αναφορές αφορούν τις μικρότερες καταστάσεις ή κινήσεις αυτού του χώρου, ή υπερπροβάλλονται τροτσκιστικές κινήσεις, που ποτέ δεν είχαν σημαντική εμβέλεια. Για τις οργανώσεις του μαρξιστικού λενινιστικού χώρου –όπως αυτές αυτοαποκαλούνταν– υπάρχει αποσιώπηση, ή το αστειάκι για το «μ-λ μπροστά ή πίσω». Με άλλα λόγια, δεν γίνεται καμία αναφορά στις πιο σοβαρές περιπτώσεις του ρεύματος αυτού, ή ακόμα στην εμβέλεια, τη σημασία, τις ιδιαιτερότητές του. Περίπου σαν να μην υπήρξε.

Βέβαια πρέπει να σημειωθεί ότι από τους βασικούς παράγοντες του μαζικότερου και σημαντικότερου μορφώματος του χώρου αυτού [ΟΜΛΕ, και ΚΚΕ (μ-λ) στη συνέχεια] δεν υπήρξε καμία σοβαρή υποστήριξη ή ανάληψη ευθύνης για το ρεύμα αυτό, ή κάποια σοβαρή εξήγηση ακόμα και για τη διάλυσή του στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Πρόσφατα ορισμένοι (όχι πολλοί) νέοι ερευνητές έχουν αρχίσει να μελετούν ή να έρχονται σε επαφή και να καταγράφουν σε εργασίες και βιβλία ορισμένες πλευρές που αφορούν το συγκεκριμένο ρεύμα, το οποίο έδρασε από το 1964 μέχρι το 1981. Άρα με κάποιο τρόπο έρχεται στην επιφάνεια, έστω και έτσι, μια σημαντική πλευρά της ιστορίας αυτού του οργανωμένου ρεύματος στη χώρα μας, που συνήθως αποσιωπάται.

Σημειώσεις – Αναφορές πάνω σε ζητήματα της παλινόρθωσης

Η εισήγηση του Στέλιου Μανούσακα, στελέχους του παλαιού ΚΚΕ(μ-λ), στη συζήτηση της δεύτερης μέρας του διήμερου για τη Μ.Π.Π.Ε. με θέμα: Τομές και προτάσεις που προώθησε η Μεγάλη Προλεταριακή Πολιτιστική Επανασταση στην παραγωγή και την κοινωνία, αντιμαχόμενη τη γραμμή της παλινόρθωσης.
Βιώνουμε τις επιπτώσεις από το πισωγύρισμα, την αποτυχία, την κατάρρευση δύο μεγάλων νικηφόρων και ελπιδοφόρων προλεταριακών επαναστάσεων του πρώτου μισού του ΧΧ αιώνα. Δεν είναι λίγο, γιατί οι επιπτώσεις παγκοσμίως και σε όλα τα επίπεδα είναι τεράστιες! Το πώς και το γιατί αυτών των ιστορικών ανατροπών δεν μπορεί ακόμη να ερμηνευθεί πλήρως με μεγάλη θεωρητική και πολιτική πειστικότητα και επάρκεια. Προχωράμε με προσεγγίσεις, λοιπόν, με πολλά κενά και ασάφειες.
Όλοι ασφαλώς έχουν κατανοήσει πως, παρά τις όποιες σκόρπιες μικρές ή μεγαλύτερες αναλαμπές εδώ κι εκεί, το παγκόσμιο εργατικό και επαναστατικό κίνημα βρίσκεται σε μια περίοδο ήττας και μπροστά σε  μια σοβαρή κατάσταση αδιεξόδου, και επιπλέον με ανεπαρκή γνώση των πραγματικών όρων όξυνσης των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων. Η εικόνα αυτή μπορεί να οδηγήσει το παγκόσμιο εργατικό και λαϊκό κίνημα σε μια συμπεριφορά πλήρους εξάρτησης και ενσωμάτωσης μπροστά στις νέες ισχυρές διαταραχές, ανακατατάξεις και κρίσεις των ενδοϊμπεριαλιστικών συσχετισμών δύναμης που – όπως μας διδάσκει η πείρα – μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε πιο σοβαρές συγκρούσεις και ακόμη σε μια νέα παγκόσμια σύρραξη.