Η κατάσταση στην Ουκρανία

Μικρή αναδρομή και νέα από το μέτωπο στην Ανατολική Ευρώπη

Του Μιχάλη Χατζηπέτρου 

Η όλη πολιτική ζωή της Ουκρανίας μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ χαρακτηρίζεται από τα εξής: Τυχοδιώκτες ολιγάρχες και διεφθαρμένοι πολιτικοί, σε ένα μείγμα άγριου πρωτόγονου καπιταλισμού, όπου οι τοπικές συμμορίες μετασχηματίστηκαν σε ολιγαρχικές δομές. Το κατ’ όνομα ΚΚ Ουκρανίας του Σιμονένκο υπήρξε έντονα συστημικό. Άλλες αριστερές ομάδες, όπως η επανιδρυθείσα Μπορότμπα, δεν έχουν επιρροή στις μάζες. Στα δεξιά … ακροδεξιά πανσπερμία κι οργανωτικός οργασμός με πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις την Αγία Τριάδα των Σβόμποντα, Δεξιού Τομέα και Ριζοσπαστικού Κόμματος.
Όλα αυτά τα είκοσι τρία χρόνια η Ανατολική Ουκρανία και οι κάτοικοί της παραμένουν αμέτοχοι των πολιτικών εξελίξεων. Μεταλλουργεία και ανθρακωρυχεία, που αποτελούν τη βάση της οικονομίας, έχουν διαμορφώσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των κατοίκων. Οι κάτοικοι στην Ανατολική Ουκρανία έχουν αποδεχθεί τη διαφθορά ως τρόπο ζωής, αισθάνονται περήφανοι για την περιοχή στην οποία ζουν, αλλά και αδικημένοι γιατί θεωρούν, όχι άδικα, ότι αυτοί εργάζονται σκληρά, αλλά δεν απολαμβάνουν τους καρπούς των κόπων τους, που μοιράζονται ανισομερώς μέσω του κρατικού προϋπολογισμού. Η μοναδική συμμετοχή στην πολιτική ζωή της χώρας είναι μία ψήφος που δίνεται συνήθως καθ’ υπόδειξη των ιδιοκτητών των βιομηχανικών μονάδων, ή απλώς εξαγοράζεται. Η συμμετοχή στις εκλογές δεν ξεπέρασε ποτέ το 40%.

Τα «παίγνια» ως στρατηγική

To «παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος» του Γιάν(ν)η Βαρουφάκη

Tου Μιχάλη Χατζηπέτρου 

Η πρώτη μου επαφή με την θεωρία των παιγνίων έγινε στο πανεπιστήμιο. Λίγο αργότερα έπεσε στα χέρια μου το βιβλίο Θεωρία των Παιγνίων και Πολιτική Στρατηγική, του Κώστα Φιλίνη, εκδοθέν προς τα τέλη της δικτατορίας του 1967. Ο Φιλίνης, ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ και για πολλά χρόνια μέλος της ηγετικής ομάδας του ΚΚΕ (εσ.), έγραψε το βιβλίο στην παρανομία, και έκτοτε μάλλον αυτό πέρασε απαρατήρητο.

Το όλον πνεύμα στο βιβλίο του Φιλίνη εμφορείται από τη λογική ότι η θεωρία των παιγνίων μπορεί να είναι ένα χρήσιμο μεθοδολογικό εργαλείο που μπορεί να εφαρμοστεί λελογισμένα σε θέματα στρατηγικής ή τακτικής, δίχως να τα υποκαθιστά. Βεβαίως, από τότε η εν λόγω θεωρία έχει κάνει μαθηματικά άλματα. Το όλον πρόβλημα όμως είναι ότι, σε ό,τι αφορά στον ανθρώπινο παράγοντα και τις πολυποίκιλες συμπεριφορές του, ειδικά όταν αυτές άπτονται κοινωνικοπολιτικών ή γεωπολιτικών ανταγωνισμών, δεν είναι εύκολο να ποσοτικοποιηθούν. Κοινώς, όπως έλεγε κι ένας φίλος τραπεζικός, αλλά και ο ημέτερος Ζουράρις, σε μια πολύπλοκη αλγεβρική μήτρα, «ό,τι βάζεις, βγάζεις».
Κοινώς, για το τι θα θέσεις σε μια πολιτική διαπραγμάτευση, πρέπει να έχεις υπόψη σου πάρα πολλούς παράγοντες. Διότι, μεταξύ των δύο ακρότατων εκδοχών της θεωρίας, δηλαδή το «win-win» και το «lose-lose», υπάρχουν πλείστες παραλλαγές. Και, βεβαίως, υπάρχει και ο παράγων χρόνος, ο οποίος εξ όσων γνωρίζω δεν παραμετροποιείται πουθενά στην εν λόγω θεωρία.

Το έλλειμμα του παλιού δημοκρατικού πατριωτισμού

Του Μιχάλη Χατζηπέτρου

Ήδη από την δεκαετία του 1950, ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας του κυπριακού Ελληνισμού άρχισε να αλλάζει καθοριστικά τους αρχικούς μετεμφυλιακούς συσχετισμούς. Η τότε αριστερά μέσω της ΕΔΑ, των Πασσαλίδη, Ηλιού, Γλέζου, τοποθέτησε το θέμα στην σωστή του διάσταση: Επρόκειτο για ένα δίκαιο αντι-ιμπεριαλιστικό αντι-αποικιακό πατριωτικό αγώνα.

Με την κατάρρευση της χούντας το 1974, λόγω της εισβολής του τουρκικού Αττίλα στο νησί, ο πατριωτισμός συνδέθηκε αξεχώριστα με τις επιδιώξεις κοινωνικής δικαιοσύνης και δημοκρατίας. Αυτό δηλαδή που ήταν ορατό το ’50 και το ’60, έγινε το 1974 ξεκάθαρο. Δηλαδή ότι ο αγώνας ανεξαρτησία, δημοκρατία και αντιμετώπιση του τουρκικού αναθεωρητισμού περνούσε μέσα ΚΑΙ από την αλλαγή των ταξικών συσχετισμών στην ελληνική κοινωνία.

Success story: το πιο σύντομο ανέκδοτο…

Το μνημόνιο στην υπηρεσία της “καταστροφής κεφαλαίου”

Του Μιχάλη Χατζηπέτρου 

Πέντε βιοτεχνίες κλείνουν κάθε μέρα στην καθημαγμένη εδώ και χρόνια, πρώην βασίλισσα της βιοτεχνίας, Θεσσαλονίκη. Η Νούτρια, δηλ. Κατσέλης και Αλλαντίνι, καταρρέουν. Το πρωτοδικείο γράφει τέλος εποχής για την πάλαι πανίσχυρη Νεοσέτ. Η γαλακτοβιομηχανία ΑΓΝΟ, μετά από σαράντα κύματα, που ξεκίνησαν από την εποχή του εκσυγχρονισμού, φαίνεται μάλλον να εξέπνευσε. Κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των εταιρειών είναι ότι απευθύνονταν, σε συντριπτικό ποσοστό, στην εσωτερική αγορά.

Κοιτούν αριστερά, στρίβουν δεξιά;

Του Μιχάλη Χατζηπέτρου

Με έκπληξη είδαμε πως στους εισηγητές του περιβόητου χρηματοοικονομικού φόρουμ της Θράκης περιλαμβάνεται και ο κ. Σταθάκης, βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, που θεωρείται ως ένας εκ των πιο σοβαρών που διαθέτει για θέματα οικονομίας. Με το εν λόγω φόρουμ είχαμε ασχοληθεί στη Ρήξη πριν από ένα χρόνο. Σε τότε άρθρο της, η Ε. Γραικού, με βάση τα λίγα στοιχεία που είχαμε στη διάθεσή μας, προειδοποιούσε ότι το φόρουμ αυτό ενδέχεται να υπηρετεί σκοπούς νεοθωμανικής οικονομικής διείσδυσης στη Θράκη, σε συνδυασμό με την καταστροφική μνημονιακή πολιτική.

Ρέικιαβικ-Λευκωσία μέσω Αθήνας

Κι από κοντά… η Άγκυρα

Του Μιχάλη Χατζηπέτρου 

Η Ισλανδία, που τόσο ελκύει τους ημέτερους αριστερούς, από τον Καζάκη ως τον Αλαβάνο, έχει μια μικρή ενδιαφέρουσα ιστορία. Το 1941, λίγο πριν το Περλ Χάρμπορ, Αμερικανοί πεζοναύτες, υπό τον ταξίαρχο Τζ. Μάρστον, αποβιβάζονται εκεί, κατόπιν πρόσκλησης της κυβέρνησής της. Στόχος, η προστασία των αμερικανικών νηοπομπών που θα εφοδίαζαν την ΕΣΣΔ. Στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, φιλοξένησε, στο Κέφλαβικ, ένα ραντάρ και μια μοίρα αμερικανικών πολεμικών αεροσκαφών. Με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ οι Αμερικανοί, εν μια νυκτί, τα μάζεψαν κι έφυγαν. Στην παρατήρηση δε της ισλανδικής κυβέρνησης, ότι έτσι η χώρα μένει χωρίς παθητική και ενεργητική αεράμυνα, οι τελευταίοι απάντησαν ευγενικά, «πρόβλημά σας». Σε όλα αυτά τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου δεν έλειψε από τις ισλανδικές κυβερνήσεις η συμμετοχή του τοπικού Κ.Κ., υπό την ονομασία Λαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα (κάτι σαν το ημέτερο ΑΚΕΛ). Καλό είναι λοιπόν να κατανοήσουν οι Καματεροί της πολιτικής, που προκρίνουν ως μαγική λύση την επιστροφή στη δραχμή, δύο θεμελιώδεις διαφορές από το ισλανδικό μοντέλο. Πρώτον, ότι η γεωπολιτική αξία της χώρας στις διεθνείς σχέσεις είναι σχεδόν μηδενική και, δεύτερον –ιδιαίτερα για τους οικονομολογούντες–, ότι η χώρα είχε δικό της νόμισμα και δεν ήταν στο ευρώ.

Οι εκσυγχρονιστές ξανάρχονται

Του Μιχάλη Χατζηπέτρου 

Ένα από τα διασημότερα ανέκδοτα που κυκλοφόρησε τους τελευταίους μήνες στα δημοσιογραφικά γραφεία είναι το «κυβέρνηση Σημίτη με πρωθυπουργό Σαμαρά». Μόνο την εξέλιξη της ευρύτερης οικογένειας Παπακωνσταντίνου αν δει κανείς μπορεί άνετα να συμπεράνει ότι υπάρχει μια άτυπη λίστα προαγωγών του εκσυγχρονισμού, που τελειώνει είτε με τιμητικές αποστρατείες, είτε με ανάκληση από την εφεδρεία. Κλασικό παράδειγμα η παραπάνω οικογένεια. Ο τελών υπό προανακριτική έρευνα τέως τσάρος της οικονομίας Παπακωνσταντίνου ξεκίνησε ως σύμβουλος επί θεμάτων πληροφορικής του Κ.Σημίτη. Πολλάκις αποτυχών να εκλεγεί στην Κοζάνη, βρέθηκε με απόφαση του ΓΑΠ αρχικά εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, μετά επικεφαλής της λίστας στις ευρωεκλογές, ύστερα στο Επικρατείας και μετά υπουργός Οικονομικών επί ΓΑΠ, και Περιβάλλοντος στην κυβέρνηση Παπαδήμου.