Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΜΠΟΥΤΟΣ Β.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΜΠΟΥΤΟΣ Β.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 12 Οκτωβρίου 2022

Καθοδική κοινωνική κινητικότητα και αντίστροφος προστατευτισμός: Το σύγχρονο οικονομικό πρόταγμα της παρακμάζουσας Δύσεως

Του Βασίλειου Χρ. Μπούτου

Στις Η.Π.Α, το κεϋνσιανής καταγωγής μετριοπαθώς φιλελεύθερο μοντέλο οργάνωσης της οικονομίας σφραγίσθηκε ιστορικώς με το παράσημο του πραγματικού κοινωνικού αγαθού της λεγομένης ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας (upward social mobility), δηλ. της δυνατότητας του ατόμου να ανέλθει τα επίπεδα της κοινωνικοοικονομικής διαστρωμάτωσης χάρις στην ικανότητα, την εργατικότητα, τον μόχθο και την επιμέλεια που θα επεδείκνυε κατά το στάδιο της εκπαίδευσης όσο, βεβαίως, και της επαγγελματικής του πορείας.

       Ως αποτέλεσμα, κατά την περίοδο της υψηλής μεταπολεμικής ανάπτυξης και, πιθανότατα, εν όψει αφ’ ενός μεν της σοφίας που είχε κληροδοτήσει η τραγωδία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου αφ’ ετέρου δε του ανταγωνισμού με το σοσιαλιστικό μοντέλο εν όψει του εν εξελίξει τότε Ψυχρού Πολέμου, συντελέσθηκε η λεγομένη «Μεγάλη Συμπίεση», δηλ. η απομείωση της κοινωνικοοικονομικής ανισότητας σε τέτοιο βαθμό, ώστε να εδραιωθεί για τους περισσοτέρους Αμερικανούς η αίσθηση ότι πλέον ανήκαν στην μεσαία τάξη.

       Ωστόσο, το εν λόγω αγαθό της ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ‘70 και ιδίως την άνοδο τον Ρόναλντ Ρήγκαν στον προεδρικό θώκο και την έκτοτε επικράτηση και στο πολιτικό πεδίο της μονεταριστικής Σχολής του Σικάγο με προεξάρχοντα τον Μίλτον Φρίντμαν, τον θεωρητικό ηγέτη του Νεοφιλευθερισμού, βαίνει, όπως έχουν καταδείξει έγκριτες σχετικές μελέτες (βλ. ενδεικτικώς Τζόζεφ Στίγκλιτζ, Το τίμημα της ανισότητας, εκδ. Παπαδόπουλος), διαρκώς όσο και δραστικώς συρρικνούμενο.

       Άλλωστε, η οικονομική μεγέθυνση αντικατοπτρίζει πραγματική κοινωνική ευημερία, υπό την προϋπόθεση ότι κατανέμεται ουσιαστικώς -έστω δε και ανισομερώς- μεταξύ των διαφόρων κοινωνικοοικονομικών στρωμάτων. Χαρακτηριστικό είναι, ότι, κατά την περίοδο του μεταπολεμικού δυτικού καπιταλισμού, τα πλέον ευκατάστατα στρώματα καρπώνονταν μεγαλύτερο μεν μέρος της «πίτας» από τους υπολοίπους –σημαντικά, ωστόσο, μικρότερο από εκείνο της σημερινής, νεοφιλεύθερης κυριαρχίας τους-, όμως, ταυτόχρονα, ανελάμβαναν -θεωρητικώς τουλάχιστον- την ευθύνη της ενίσχυσης της ανάπτυξης, μέσω της δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, της καταβολής αξιοπρεπών μισθών και της διαμόρφωσης ενός πλαισίου εργασιακής ασφάλειας κλπ..